pen-kurd.org

Helbest - Pexshan - Gotar - Daxwezan - Kampan - Endam

 

 

 Nivsn din yn Nivskar

Mirhem Yigit

 

-Dil mjiyek mezin -4-

Dil mjiyek mezin -2-

Dil mjiyek mezin -3-

- Romana bi guftgo

 

 -DewletaTirk, droka  serneket

-Li bay bez Kurd Kurdistan

-

Dil mjiyek mezin -1-

-Ap Osman Sebr

-Destavj destqirj

-*Hefteya Maf Mirovan -1-

-Maf Mirovan 2-

-Maf Mirovan -3-

-Maf Mirovan -4-

-Maf Mirovan -5-

-Maf Mirovan -6-

-Maf Mirovan7-

-Sibata 2011 an

Vegere Destpk

 

Maf Mirovan -8-

(Ferqa di nav şaşik şefq de)

Mirhem Yigit

Tirkiye dewleta Tirk end ji derve bi aliy xwe y darav, li ser kaxet Hwd. ji dewletn may yn chana slam hinek ferq bike j, di esas bingeh xwe de bi taybet ji awira mafn kurdan, dewleteke njadperest, despot bnavc ye, bi riw li maf kurdan ne km Behstiya Sedam, Bişar Esad li Sr, rejmn Ehmed Nejad, Misira Mubarek Tunisa Zeynel Abidin Bin Ali ye.

 

Keng b tam di bra min de nemaye ber niha bi end salan rojnamevanek rojavay ku ev aliy Tirkiye ku gelek caran raya demokratk dixapne baş dtib, rejmn miltarzma Tirk melayn Iran bi hev re miqayese dikir digot ku ferqa di nav zihniyet mentalteya paşayn Tirk axndn Iran de bi ten di yek tişt de ye: ew j ferqa di nav şaşik şefq de ye, li ser aliyek şaşik li ser aliy din şefqe hene.

 

Ev tesbt tra xwe hedefbn e, xwurt bisabet e, ji xwe ne tesaduf e ku rejmn Iran Tirkiye ewend nzk hev in, bi hev re law ken kurd dam dikin, dikujin bi salan dibin tnin dadgehan.

 

Saln 1940 bi taybet Pişt Şer Chan y Duhem rejm Kemalst ji qonaxa dktatoriya yekpartayet derbas qonaxa enpartayet dibe. Bi dtineke serer ev guhertineke ne bik e wek derbasbna demokrasiy dixwiye gelek caran wiha binav dibe. Ji xwe beşek ji droknasn droka guhertinn li Tirkiye, bi giran droka siyas ya Komara Tirk, di du qonaxn gişt de digrin dest ji bo v j sala 1946 an wek daw destpk binav dikin.

 

Bel di cewher, di naverok kraya xwe de bi taybet ji bo kurdan, red nkara beramber kurdan nasnekirina mafn wan, tu wateyeke w hjay gotin tune b, bi ten guhertineke di kinc cilan de b, ev xweguhertina rejm despot, mna rojnamevan rojavay j girday rewşa ro destnşan dike, di asta ferqa di nav şaşik şefqa ro de b.

 

Ji Şoreşa Şx Sed ango ji sala 1925 an bi vir de Kurdistan bi qannn taybet, siyaset pilann xweser hatiye birve birin. Mebest armanc ji van qannan vemirandina kinsa kurdan, hilweşandina avahiya wan ya netewey jihevxistina wan e.

Ev qann bi nav Takrir-i skun, Umum mfettişlikler, Şark ıslahat raporları, tedip tenkil ketine drok  her yek ji wan li ser dijminayetiya beramber kurdan, mafxwur mafbinpkeriya deshelatdarn dewleta Tirk, hikmetn ji doh ber bi ro de hatine ne heta bi ya Erdogan şahdebn didin.

Dewlet di serdema sstem yekpartayet de bi komn dehezar pnchezar kurd kuştine, di şikeftan de di nav agir bard fetisandine,  bi qefln ne ser nebin kober kirine, di ewal telsn devgirt de avtine eman, bin gel newalan di saln piştre de ku xwed girav Tirkiye derbas demokrasiy dibe ne ku nerewayyn beramber kurdan nasekinin bervaja  h j stematktir heraltir dibin.

Di van rojn ku prozbayn Roja Ziman Dayik li dar in, em bi lez li bay bez ji van saln xwedgirav Komara Tirk derbas demokrasiy bye end nimneyan destnşan bikin:

1. Ji saln 1940 pde bi fermann Wezr Kultur hin caran j bi yn wal Qeymeqamn navey herm kampanyn Welatiyo bi tirk biaxiv hatine li dar xistin, lewheyn v kampanyay li her aliy Tirkiye bne xemla dwarn avahiyn dewlet kesn bi kurd axivne bi corey peran, girtin heqaret hatine cezakirin.

2. Deshelatdarn dewlet hzn rejm, Radyo teyb şikenandine, giramafonn xelk ji wan stendine, li wan dane, kesn bi tirk nizanbn gaz, ay, şekir, mal Sumerbank nefirotine wan, ew ji wan mehrm hiştine.Piştre ji saln 1960 pde hikmetn Sriye ev siyaset bi rengek din njadperestir wek nimne girtine ji bo xwe, dane ser şopa Tirkiye.

3. 6-11-1960 Rojnameya Yeni Istanbl radighand: 500 kes hatin girtin, van kesan amadeyya alfabeyeke bi kurd dikirin.

4. 1963 23 rewşenbrn kurd ji ber xebat weşann bi kurd hatin girtin. Girday heman byer 25-1963 an Rojnameya The Tims neyeke wiha dida: Yaşar Kaya Medet Serhad xwendevann kurd li zanngeha Stenbol ji ber derxistina rojnameyek bi kurd hatine girtin.

5. Sala 1963 an Dicle-Firat ket weşan. Bi ten 3 hejmar derket. end gotin rzehelbestn bi kurd di kovar de bi behaneya ku hastn netewey birndar dike perexwaziy han dide hate girtin. Xwediy w Edib Karahan avtin zndan du sal ceza dan.

6. Alfebeya ewil di serdema komar de cara ewil sala 1968 an hate weşandin. Alfebeya ku ji aliy M.EBozaslan hate amdakirin pişt ji ap derket nehiştin b belakirin, dest dann ser. Ji ber v alfeb j di heq Weşann Gun de girday xala 142/3 doz hate vekirin.

7. Mem Zna Ehmed Xan sala 1968 an h di apxan de b dewlet det dan ser ku bi kurdiya w re tirkiya w j heb.

8. Ji ber ku M.E,Bozaslan Şerefname droka kurdan  kirib tirk di heq w de doz hate vekirin. Carek sala 1970 18 meh 10 rojan cara din j 12 meha 6 an sala 1971 hate girtin ku heta efwa sala 1974 an mab di zndan de.

 

9. Kovara Rizgar 21 Adar sala 1976 an derket her hejmara w det dann ser, komkirin doz vekirin l. Sebeb j nivsn bi kurd li ser kurdan bn. Behane j tim yekb: hestn netewey birndar kirine perekirin han dide

 

10. Sala 1978 an ji ber ku TB-DER di Civaka Perwerdeya Demokratk de, maf perwerdeya bi ziman dayik pşniyaz kir, bi salan wek saz endamn xwe b hedefa  rş palamarn jiserxwey, bbav bperwa.

11. Sala 1980 Xwendevan Ensttya Perwerd ya Amed Sabahattin Din di dema lgernek de ji ber ku li ser w helbesteke bi kurd hatib dtin 15 rojan di nav dirann şikenc de ew hrtin, mengenekirin pişt 9 meh zndan ew h ji nve berdan.

12. Xaleke biiv xap, xala 36 an ji destra cnta 12 Ilon, sala 1982 an: Ragihandin weşandina ramanan bi zimanek ku bi qannan hatiye qedexekirin nabe. Li dij v qedexeyy bi nivsk yan j bi apk li ser kaxet, di reng pilaq, bandn deng malzemey dtbar Hwd. bi biyara hakim di rewşn ku ihtmala derengketin heye bi meqamn ku xwedselahiyet in tne komkirin desbiserdann. di xala 27 an de j; weşan bi zimanek ji zimann qedexe nabe, t espandin.

13. Ji xeyn van madeyn Destra Hm, 19.10 1983 an qanneke din j hate pejirandin ku ew j girday v madeya 36 an b. Li gora w, qanna hejmar 2932 an ku di bin nav qanna li ser weşann zimann ne bi tirk derdixe, mebest ji ziman dikeve ber qedexeyy berdewam ziman kurd ye.Di xala 1 mn ya v qann de: Ev made bi mebesta parastina yekpareyya welat, dewlet milet girday zimann qedexe areweya di v al de ye

14. Di xala 2 em de li ser zimann dewletn ku ji aliy Tirkiye hatine pejirandin e, di v made de t gotin ku li dervey ziman ferm y ewil y van dewletan bi zimanek din ramandiyarkirin weşan apemen qebl nabe. Em bjin li Iraq ro kurd ereb herd ziman ferm ne, bel ev hilweşiya, siyasetmedarn Başr Kurdistan di civnn hevbeş de bi serokwezr serokdeweltn Tirk re li pşber apemeniy bi kurd diaxivin Ahmed Tirk j ev di Mecls de binp kir diyarkir ku ev hukm bereday tu marfet otorteyeke w nne.

15. Fermandar Hzn bejay y sala 1989 an Kemal Yamak ku li Amed femandar Rewşa Awarte b, sala 1982 an bi talmatnameya 1402 an ferman dikir ku di dareyan de gerek yek gotina bi kurd nebe kes ji v re ser daneyne, li gora w ranebe rnene gerek di heq w /w de lpirsn b vekirin.

16. Kampanyn ziman tirk li dibistann li Kurtdistan giş snoran derbas dikin. Her sibeh zarok sonda Ez Tirk im, d bavn min Tirk in hebna min bi goriya hebna Tirk bedixwin ev heta ro j dubare dibe, heta saln daw zarok ku bi kurd diaxiv ,ne bi ten cezeyek peran dida herwiha j bi qas hejmara peyvn kurd ku bikar dian ji dest xwe dar dixwarin, li ser lingek bi seetan dihate seknandin, li derve di serma zivistan de dihate ragirtin di dema bhnvedana nvro ya xwarin de ew li dibistan digirtin, nedihiştin here mal firavn bixwe. ro careke din di Meclsa dewleta Tirk de Hevserok BDP birz Silhedn Demrtaş bal kişande ser v sonda hersibeh heger giramek bahweriya Erdogan partiya w bi areseriy heye bila v sond rakin bi rakirina w re dest bi gavn pratk bikin, yana ew d ji xwe pve kesek din nexapnin, nikaribin bixapnin.

 

Vegere Destpk

 

 

 

 

 

Copyright  1990 pen-kurd.org