pen-kurd.org

Helbest - Pexshan - Gotar - Daxwezan - Kampan - Endam

 

 

 Nivsn din yn Nivskar

Fad Span:

- KEN DERSIM YN WENDAY

-ZIMAN KURD BYE BAZARA QEŞMERA

Vegere Destpk

 

DENGBJ RESOY GOPALA

 

FAD SPAN                                                                                       

 

Kurdistaniyn hja!

 

Dema min di sala 2002-an da dest bi nivskariy kir, di rastiy da min dixwest d xwe dr siyaset bikim, bi taybet li ser edebiyata Kurd hin lkolnan bikim. L ne di dest min da b, ez hema wisa şiqit bm nava siyaset min nema xwe ji nava w vedikişand d jiyan ji bo min siyaset b. L qas ku ez giringiy didim siyaseteke durist ewqas didim edebyata Kurd j. imk ez bi kilam strann dengbjan mezin bm. Ji ber ku bav min j dengbje loma dengbjiya Kurd bandoreke pir mezin li ser jiyana min hştiye. Ez her dem gava dixwnim dinivsnim bi taybet kilamn dengbjan klaska Ewropiyan guhdar dikim. jar v car mijara gotara min bi kurtas li ser dengbj RESO dengbjiya Serhed ye.

 

Bi saya pirbna televzyonn bi ziman Kurd roj bi roj hostayn dengbjiya Kurd j dertn pş. Ji wan hostayn dengbjiya Serhed b guman yek j dengbj RESO ye. Mixabin ji ber i sedem ye nizanim, l dengbj Reso heya niha di civaka Kurd da li seranser Kurdistan cih ku w heq kiriye negirtiye, nehate naskirin. Ten li herma Serhed hatiye naskirin. Di war deng, stran, kilam rzkirina ziman da ti kmasiy w tine ye. Qat bi qat raser mezinahiya w heye. Tew di ser da j dengbj Reso şar, destanbj helbestvanek pir mezine. Birz Ahmet Aras dengbj Reso wek domdar tradsyona Evdal Zeynik bi nav dike. Bav min j ji nava hem denbjan, dengbj Reso wek dengbjek b emsal bi nav dike. Me deng Evdal Zeynik ne bihst, mixabin di dema w da teknka denggirtin li Kurdistan tine b. L em di lkolna birz Ahmet Aras da ya ku w bi awayek amprk amade kiriye dibnin, ku Evdal Zeynik mr dengbjane. Bi baweriya min dengbj Reso j şah dengbjane. Taybetmendiyeke dengbj Reso j heye ku ew welatparzek pir mezin e. H di jiyana xwe da dengbj Reso bi hviyeke pir mezin bye ku ew rojek radyo televzyonn Kurd hebin, l ew nebne bi w kul keder bimne. Birz Ahmet Aras di televzyon da got, ku dengbj Reso helbestn Cgerxwn j wek kilam gotiye. Qas ku min ji bav xwe van rojan j di bernama Civat Kilam da ji birz Ahmet Aras bihst, dengbj Reso di war ziman da pir hostayek mezin bye. Mixabin ew kilamn dengbj Reso niha di bazar da hene, deng w y xerab be. Kur dengbj Reso di bernama Civat Kilam da li ser xerabbna deng bav xwe got, ku bav w li Kurdistana Sriy  li mala Haco bi gelek dengbjan ra straye, ji ber ku ti dengbjek nikaribye bi dengbj Reso ra bistir hinekan bi xerab hesd hine xistine nava qahw dane dengbj Reso li ser v byer deng dengbj Reso xerab bye. L birz Ahmet Aras ji min ra got, htmaleke pir mezine dermanek pir xerab dabin dengbj Reso. imk dengbj Reso di p w vexwarina qahw da demek dirj tedaw dibne, l mixabin dsa j deng w wek ber mnan zengilan derneketiye.

 

B guman nabe ku em malbata Haco bi tevay tawanbar bikin, l bi baweriya min ev daya kur dengbj Reso pir cid ye. Tika min ji kesayetiyn malbata Haco ew e, ku li ser v byer lkolnek bikin, ka gelo ew byera bi i away hatiye qewmandin? Min ji birz Dr. Zerdeşt Haco ra telefon kir, j rica kir ku divt malbata Haco bersivek ji w day ra bidin. Mixabin heya ev pirsa d zelal nebe d wek barek li ser malbata Haco bimne. imk birz Ebdulkerm law dengbj Reso ew da di televzyona Dunya TV di bernama Civat Kilam ya ku ji aliy birz Ahmet Aras kek Mehd Mutlu va t amade kirin got.

 

Em nivşn n deyndar dengbjn wek dengbj Reso ne. imk ew ne ten dengbj dengxweşin, ku kilam stran bi aheng strane, herwisa droknas, helbestvan, destanbjin şarn me yn her mezinin j. Neyarn Kurdan bi hem dek dolabn xwe va bi hovtiyan l xebitne droka me, ziman me hem hebna me ji ort rabikin, veşrin. L dengbjn me mnan ku meydan ji dijmin ra bixwnin, droka me ya sedsalan hezarsalan ji her aliy jiyan va, byer rojeva dem salan, neheq, xweşiya xwezay, eşq evna drok ji me ra vegotine, anne heya roja royn. Bi saya dengbjn wek dengbj Reso em bne xwediy kaniya dengbjan, destanbjan, droknasan, helbest şaran. Bi saya wan camran ev kaniya d ti dem namiiqe. Van gernasan ji me ra destann wisa hştine, ku milet me heya hebe d her dem bi wan serbilind serfiraz be. Qet hewcey pesn nne, l dsa j em iqas j pesn dengbjn wek dengbj Reso bidin ne pire.

 

Deng dengbj Reso y di xortaniya w da li ba hin kesan heye, l me xwe hn negihanidiy. L min ji niha de xwe gihandiye du avkaniyan, hvdarim deng xortaniya dengbj Reso ji wendabn rizgar bibe bibe mal xelk Kurdistan bi tevay.

 

Serphat, an j brhanneke bav min li ser dengbj Reso!

 

Bav min, Aliy Husyn li ser dengbj Reso wisa got. (min ev serphat di 11.01.2009an da nivsb)

 

Ez nizanim kjan salb, l dibe ku di sala 1967-68 be. Ez w dem hema hema hersal dim bajar Mş, ku ji xwe ra titn bnim. Dem j dema payz b. Yan dema titn b. Ji me ra hate gotin, ku law Simko dengbjek ji Kurdistana ran anye, ew dengbj Husyno bidin ber hev, ka kjan dengbj zora y din bibe. Serok belediya Mş j w sal di salonaeke mezin da hazir ji bo dengbjan kirib. Ez j bi hevalek xwe ra me w salona dengbjan. Ez bawerim var saet 8 an j 9 b ku dengbj Husyno ew xort ji Kurdistana ran ku ez niha nav w nizanim dane ber hev heya nv şev kilam gotin. Teqrben di saet 3-an da yek di nava Cumuat de dest xwe rakir got, ez dikarim hinek mijliya bikim, ku ev herdu xortan hinek bhna xwe bidin, strehet bikin Serok belediy j got, xort delal er tu dikar mijliya bik, ma me xwna van xortan nedaye, em xwna wan bistnin

 

Ew xort j hema dest xwe da ber guh xwe kilama Filt Quto got. Kilama Filt Quto tam 40 deqey berdewam kir. Dema xort kilama xwe bi daw an, serok belediy rab ser piyan got xort delal em dikarin te nas bikin? Xort j got ez heya mijliya xwe bi daw neynim, ez xwe nedim naskirin Xort berdewam kir heya Mel sibeh azand da b westan kilam got. Dema ezan bi daw b, serok belediy got xort delal, em niha nimja sibeh bikin, tuy xwe bi me bid naskirin, paş ji me re bi kilamn xwe berdewam bik Xort j w ax got bel ez Resoy Qulwelo me

 

Dengbj Husyno ji nişkan ve rab ser piyan dest Reso pa kir. Law Simko j rab di destan de bi zerfek ku hundur w tije pere b da dest Reso. Reso j got na ev hediya min nne, ya Husyno ye L Husyno bi srar ew pere da dengbj Reso. Ez w ax hazir wext bm.

 

Bel bi saya hazir w wext em j bi v away bi v roka dengbjan ya w dem hesiyan. Ev byera km zde ji vir 40 sal ber qewimiye.

 

Wek din Bav min di xortaniya xwe da dengbj Reso naskiriye. Bav min w ax huvdesal bye. Dengbj Reso dengbj Şakir Bedh di daweta Ap min brahn da beşdar bne. Dawet 6 rojan kudandiye. Bav min got, ku dengbjan hemyan rz hurmeteke pir mezin ji dengbj Reso ra digirtin, kes li pşiya dengbj Reso nikarb kilam bistira. Bav min herwisa got, di cimiat de heya dengbj Reso destr neda dengbj Şakir, w kilam nedigot. Hvdarim em di demn hat de di pirtka birz Ahmet Aras de ya ku ew niha li ser dengbj Reso amade dike, hostatiya w ji nzk ve nas bikin.

 

Dengbjiya Serhed

 

Birz Amet Aras dengbjiya Kurd wek droknas sosyolojiya civaka Kurd bi nav dike. L dengbjiya Serhed di droka dengbjan da chek pir girng digire. Ne ten di droka dengbjan da herwisa di droka Kurdistan da j cihek payebilind digire. Herma Serhed hlna dengbjan e. Evdal Zeynik, Mistefay Xel Heyran, Resoy Gopala, Koero, Şakir Bedh, Mihemed Canşa pir dengbjn din ji herma Serhed derketine. L divt em ji br nekin ku di nava dengbjiya Serhed da j bajar Qereyaz-Karayazi xwedt ji w hlna dengbjan ra kiriye. Loma ne ku bajar mine wisa dibjim, l bi baweriya min Qereyaz di droka Kurdistan de cihek pir girng lstiye taybetmendiyake w ya sereke heye. Xelk bajar Qereyaz der dora w iqas bi v dewlemendiy bifirin ne hindike. imk Qereyaz bi v dewlemendiya drok ya dengbjan, kevneşopiya drok edebyata civaka me niha radixe pşiya me.

 

Dengbj Şakir Bedh wek niha t bra min. Min ew him di biktiya xwe da li gund Slemeza jrn dt him j paş li Qereyaziy em crann hev bn. Tişka ku niha ez p ser xwe dişnim ewe, ku gelo beriya Evdal Zeynik k k ew kevneşopiya dengbjan heya dema Evdal Zeynik aniye. Min ji birz Ahmet Aras rica kir ku ew ji kerema xwe l bixwebite, dibe ku di arşvn Osmaniyan de meriv xwe bighne avkaniyan. Ew j got, ew v pirs bi serok Ensttuya Zimann Dijn ya Zanngeha Artukluy Prof. Dr. Kadri Yildirim ra biaxive. imk birz Kadr Yildirim ziman Ereb-Osmaniyan baş dizane.

 

Tirkan ne ten tecawiz welat me Kurdistan kiriye welat me şqal hlaq kirine. Tirkan tecawiz and kultura me j kirine. Tirkan bi hezaran klam strann Kurd bi dest caş qeşmern Kurd tecawiz and kultura me j kirine. Tirkan naveroka stran kilamn me yn şn şahiyan, evn eşqa dilan yn şer tekoşna Kurdan li dij Tirkan vala kirine, by ku fed bikin goya ji xwe ra kultureke n ne ser ne j bin belye kirine. L hz qudreta ku Tirk bikaribin denbjiya Kurd bikin mal xwe tine bye. imk ew cewher, ew hner ew feraseta ku Tirk di xwe da bibnin, dengbjiya Kurd bikin mal xwe ne bye. Tirkan ne ten tecawiz anda me kirine, herwisa tecawiz anda hem miletn Rojhilata Navn welatn balkan j kirine.

 

Kurdistan war bav kaln Kurdan e.

 

B guman her kes ne Kurd be j, l li Kurdistan dij, Kurdistan welat wane j. Kurdistan bi hem hindikayiy xwe va, bi nn civata xwe va, bi gund bajarn xwe va, bi ke jinn xwe va, bi xort ciwann xwe va, bi mr mrxasn xwe va, bi camr gernasn xwe va, bi mr beglern xwe va, bi evn evndarn xwe va, bi destan destanbjn xwe va, bi helbestvan hozann xwe va, bi iya baniyn xwe va, bi deşt zozann xwe va, bi em avn xwe va, bi havn bihara xwe va, bi baran, bager, tofan babloskn xwe va, bi payz zivistana xwe va, bi berf, qeşa sermayn xwe va, welatek pir xweş e. Rabn rniştandina jiyan, şah govend li Kurdistan bi ziman Kurd xweş e, bi kilam strann Kurd, bi henek kenn Kurd pir xweş e.

 

B guman pir zimanzan j xweş e. Mirov iqas zimann din bizanibe, ewqas zanna mirov li ser chan zde dibe, wje kultura mirovan dewlemend dibe, asoyn mirovan j fireh dibe. L tama ku ziman dayika mirovan dide, ti zimann din nade. Ez ji mzka klask ya Ewropiyan j pir hez dikim. L meriv dema klaskn Kurd guhdar dike, klamn dengbjiya Kurd yn wek dengbj Reso dibhzim my ser merivan dibin wek şjin, meriv ji xwe va die, mest dibe. Heycana ku bi kilam strann ziman dayka mirov dide ti ziman nade mirovan. Jixwe heger ev Kurd be, w hing tama w qat bi qat zde dibe. Loma divt em qedr qmeta ziman xwe baş bizanibin, bi zarokn xwe ra bst ar saetan bi Kurd bipeyvin. divt em ji welat xwe Kurdistan hez bikin. Heger em pvanek di navbera neteweyan, miletan di navbera neteweya Kurd de bikin, ti kmasiyeka Kurdan ji milet cnhan yn din nne. Belk zdehiya Kurdan heye. L qet qet kmasiya Kurdan nne. Welat me xwed dengbjiya dewlemende. Dengbjan di maln mr beglerean de kilam strane.

 

Ji bo ku nifşn n j baş bizanibin mr beglern Ewropiyan j bi kilaskn xwe dewlemend bne ro di chan da kesn wan miletn Ewrop ji nzk va nas j nekin, l klaskn Ewropiyan li seranser chan belav bne. Komponstn Ewrop yn wek Antonio Lucio Vivaldi, Johann Sebastian Bach, ,Wolfgang Amadeus Mozart, ,Wilhelm Richard Wagner herwisa dengbjn Opera Tenorn wek  Jos Plcido Domingo Embil, Luciano Pavarotti,  Josep Carreras i Coll j di qesr qonaxn mr beglern Ewopiyan da mzka xwe pşkş kirine. Hn j li Ewropa mzka klask bi taybet ya mr, begler dewlemendane. imk yna wan konsertan pir biha ye, loma her kes nikare bilta wan konsertan bistne. Ez van tiştana loma dinivsnim, ku em baş bizanibin qas ku em ji aliy her n civaka xwe va dewlemendin, ewqas j bi dengbj, mr beglern xwe va dewlemendin. Loma em miletin, netewene, ti kmasiya me ji ya xelk tine. Em zde zde tra xwe hene divt ti Kurdek nekeve w kompleks ku ima ew Kurd e.

 

 Almaniya, 27.01.2011

Vegere Destpk

 

 

 

 

 

Copyright  1990 pen-kurd.org