pen-kurd.org

Helbest - Pexshan - Gotar - Daxwezan - Kampan - Endam

 

 

 Nivsn din yn Nivskar

Kakshar Oremar

- Seyd Riza Qaz Mihemed!

Kurek dayikek!

 -

-Boykot Paşeroja Me!

-HusenXiziri

 

Vegere Destpk

 

Girngiya Arşv Ji Bo Hunermendan

Kakşar Oremar

 

 

Hewldann kesn ku li ser arşv dixebitin bihay w dizanin cih rz teqdr ye. Ber demek ji rojanama Yeni Ozgurpolitika li ser arşva Kurd şweyn parastina w end pirsyar ji min re hatin. Ez v xebata wan teqdr dikim bersiva min j ev e:

Arşva me bi qas oqyanusek kr dewlemend e. Gelek xizne, durr cewahir di v oqyanus da ketine bin gemar an j jeng girtine div berraqiya wan ji w tartiy derkeve ber ronahiy. L awa? Ya girng j ev e.

 

Her netewek li r din xwed hinek taybetmendiyn xwe yn netew-civak ye ku hm wjeya wan ya devk nivsk pk tne. L wjeya Kurd ji ber rewşa siyas-civak drok ya Kurda xwed y hinek taybetmendiyn xwe yn cuda ye. Yan wjeya me ya devk(şifah) ji nava dil civaka Kurdistan derketiye bi hezaran sal e ku cihek xwe y taybet di nava rewşenbr gel civak da heye. Mesela Mem Zna hezret Ehmed Xan hemen roka Mem Alana e ku kes nizane ji keng ve li herma Cizr di nava gel da sing bi sing nifş bi nifş hatiye. Ehmed Xan ew kiriye destaneke mil xwestiye gel Kurd baştir ji Zna xwe(Kurdstan) re xizmet bikin bibine xwed dewletek serbixwe.

Xaleke din j ewe ku wjeya Kurd hinek ji wjeya geln din natur an j sirşttire ew wje edebiyata sirşt ku avkaniyn xwe ji rastiyn jiyana gel digire, di sedsala globalzim da hşta neketiye qalib xwe y nivsk. Ger romannivsn cihan yn navdar bihatana Kurdistan ziman Kurd j bizanban, bawerim y berhemn drok bihatana afirandin d pwst neb ku bikevin pey fantaziyn dr ji heqqet ku i peywend bi jiyana mirovan ve nnin. Mixabin ji ber dagrkerina Kurdistan ziman edbiyata me j kmtir hatiye naskirin. Ji wan btir j em droka xwe baş nas nakin. Yan tmayn wisa dewlemend rastn di nava anda Kurda da hene ku serkaniya xwe ji rastiyn jiyana gel standine peywend bi heqqeta jiyan ve hene. Bawerim hşata 15% ji wan rats yn jiyana gel j neketine qalib nivs nebne pirtk.

Ji bo arşvkirina stran zargotina Kurda pwstiya me bi akadem, enstt wan saziyan heye ku bi awayek cidd li ser komkirin tomarkirina wan kar xebat bidin dest p kirin. Hewldann arşvkirina berhemn huner-and di nava me Kurda da bi awayek amator heye. Sedem j ewe ku kesn bispor an j akademisyen ku ji teknka arşvkirin fam dikin di sazyn me da kmin. Kesn dilsoz j ku qmet bihay arşv bizanbn, kmin. Tu li mala hem hunermend stranbjn Kurd biger arşveke dewlemened ji strann Kurd peyda nak. Gelo ger hunermendek bixwaze strann Kurd yn kilask folk bixwne an j li ser qesde destann Kurd tiştek bje, ger xwed arşveke dewlemend nebe, awa dikare di kar xwe de biser bikeve. Guhdarkirina strann kilask dengbjiy ji hunermendan re mna xwndina nivij ye ku kesn dndar wek ferzek ol herdem c bi c dikin. Ji br nekin ku hunermend stranbjn me yn niha ku xwe deng hunera Kurdistan binav dikin, piran li derve ne ji ber w j pir-pir pwste ku bihay bidin arşv. imk ew ji hlna xwe dr in roj bi roj axa dil wan ji baviy hişik bhztir dibe. Ew heway esman xwe nakişnin ku xwna wan baştir bigere berhemn baştir biafirnin. Hunermendn ber piran li Kurdistan bn di nava gel de bn. Ser kar wan raste-raste bi gel re heb. Di nava xweş nexweşiyn gel da bn. Gel j hemen kan derya zargotin arşv bn. Her gund mala ku din hem stran gotinn Kurd dibihstin hem j bi av xwe anda Kurd didtin pre dijn. Ji ber w j kilam awazn ku afirandin bne mal drok. Mesela dewlemend zindmayna nav hunera hunermemdek mna M. Arif Cizr ji ku t? ima ew ji bra civak wenda nabe? Mihemed Arif heya sax b di nava gel da jiya. Carna mewldname dixwendin, carna snnet b, carna li qehwexana kar dikir carna j dengbj dwanxaneyn axa begn Kurda b.

Ji hleke din j baş temaşe bikin: Kesn weke Yaşar Kemal, Mihemed Qaz, Selm Berekat, brahm Yunis j tev ku Kurd in, l ji kaniya wjeya me ya şifah sd distnin bi zimann geln serdest berhemn xwe belav dikin. L naveroka berheman tev ji jiyana Kurda hatine. Ji bona w j ew berhem xwed j tameke taybet ne. Yan ger arşva kilam derya ziman Kurd dewlemend nebya, wan awa dikar berhemn wiha drok biafirnin.

Ji bo mayna arşvkirina mras bav kalan pwstiya me bi kar kulektv heye. Mesela di ROJ TV an j KOM MUZK MR MUZK da div ekpek her roj li ser nivsandina strann dengbjiy strann otantk bisekine. Hinek wan binivsin, hinek notayn wan amade bikin hinek j bo apkirina wan kar xebat bikin. Mesela li ser beyta Dim-Dim gelek kes xebitne. L versyonn w beyt gelek in. Li Urmiy bi awayek t gotin, li Behdnan bi awayek din, li Colemrg j bi awayek cuda ji her du hermn navbir. Binrin ten ger em li ser v destana rastn ku di sedsala 17an da li rojhelat Kurdistan qewimiye, dest bi kar xebat bikin, salha kar xebat j re pwste. Ger versyonn stran hikayetn ku ten li ser serhildana Emrxan Lebzrn hatine gotin, bne komkirin y pirtkek mezin j derbikeve. Hem versyonn v byer j li jr nav Dim-Dim di nava gel da belav bne. Baş t bra min li gund Silwana li Mergewera bajar Urmiy denbjek heb bi nav Bmal ku heft roj şeva beyta Dim-Dim digot heya ku xelas dib.

 

Ber demek Cewad Merwan gelek stran kom serhev kirin bi notayn wan wek pirtk apkirin. Ev karek gelek baş li ba min bihay w qet nay zann. Ber end salan Prof. Ordxan Cell hunermenda hja Cemla Cell j li ser zargotina Kurda pirtkek amade belavkirin ku xebateke kulektv b Prof.Dr. Cell Cell j hevkariya wan kirib. Ger hem stranbj hunermendn me mna C. Merwan karek wiha bikirana, d Tirk Farsa nedikarn saman me bi hsan bidizin ji xwe re bikene mal. An j kesn akademisyen yn mna endamn malbata Casim Cell ku bi dehan sale di v qad hem xizmetek mezin kirine hem j xwed ezmnn baş in. Em di pkanna karn wiha de dikarin ji tecrbeyn wan sd bistnin.

Ez bi salane ku li ser proja Navdarn Kurd dixebitim. Di nava wan kesan de kesn wiha hene ku bi qas deryayek dil wan firehe. Mixabin carna berpirsn TVyn me bihay karn wiha nizanin r li ber kesn mna min venakin ku jiyana kesayetiyn Kurd mna xwedkek dekeve pşber raya gişt gel wan keda wan baştir nas bike. Ji br nekin ku herkesayet, her dengbj hunermend ku dimire die nava axa sar, mrasek ji gotinn bav-kala, strann gelr, qesde, beyt kurt kirmanc xeznek bi xwe re dibine nava axa sar. Min tim xwestiye bi bernama navdarn Kurd v arşv an j mrasek giranbuha ji mirin rizgar bikim.

Ez naxwazim em zindkujn mirperest bin. Werin heya em saxin qmeta hev bizanbin.

Ez di w baweriy da me: mna ku rewşa hunera Kurd hatiye guherandin şax likn w zde bne, y Kurd ji vir pde bihay arşva xwe ya mill j baştir nas bikin. Y j re kar bikin j xwed derkevin.

Ji bra nekin ku xebatn ku ro bne kirin, ji bo paşeroj dibine mrasek nemir.

 

01.01.11 ROJ TV

Vegere Destpk

 

 

 

 

 

Copyright  1990 pen-kurd.org