pen-kurd.org

Helbest - Pexshan - Gotar - Daxwezan - Kampan - Endam

 

 

 Nivsn din yn Nivskar

Kakshar Oremar

- Seyd Riza Qaz Mihemed!

Kurek dayikek!

 -

-Boykot Paşeroja Me!

-HusenXiziri

-  Girngiya Arşv Ji Bo Hunermendan

-Xwna me qedera diktator Xaminy!!

Vegere Destpk

 

 

Komara Me Pkhat!

Kakşar OREMAR

 

Kakşar Oremar

 

Sala 1946an li rojhelat Kurdistan komarek pk hat li pey w j jiyana Kurda ya siyas derbas qunaxeke din b. Beriya w li dij ran gelek serhildan ji hla Kurda ve hatibn kirin: Serhildana Kela Dim-Dim li Urmiy, Serhildana Şx Ubeydulah Nehir, Serhildana Simkoy Şikak Serhildana Qedemxra Lek lam Loristan ku tev j bi armanca bidestxistina mafn netew-siyas bn. Hem serhildan bi away xapandin an j di ax hevdtinn siyas bi serokn hereketan re hatibn dawiya xwe. Serokn bizav dihatin kuştin d şoreş j mina agir bin xweliy demek dikete hal bdengiy.

Bi bna komar re cara yek b ku di ser hereketeke siyas da mirovek rewşenbr bib serok Kurdan. Nave w Qaz Mihemed ji malbata Qazyn Mehabad yn naskir b.

Gelo komar awa di i şertan da pk hat? ima tk hwd belk ev nivs bikarbe bersiva hinek pisrn we bide.

 

Malbata Qaz

Ew malbatek şx qaz bn. Di nava gel da kar dadweriy dikirin. Rewşenbr di nava gel herm da xwed tibar hurmeteke bilind bn. Li ba wan şehdbna di rya parastina welat da ji ferzek dn j proztir bye. Bi gişt ew malbateke ol, rewşenbr qet j xwe ji doza netew dr nedixistin.

Bapr Qaz Mihemed yan Şx Elmeşayx li sala 1930an di rniştinek da ku li gundek binav Erbato y girday Dwander pk an, gelek serok eşrtn Kurd li dora hev civandin. Armanc ji v komcivn pkanna eniyeke yekgirt li dij Ingilz azadiya Kurdistan b.

Kesayetiyn din yn malbata Qaz j hebne ku bo axa xwe şehd bne an j di q

karn and wjey da berhemn drok li pey xwe hiştine. Bi awayek ku nav xizmeta wan ji bra drok nain. Mam pşewa Qaz Fetah Qaz sala 1916an di şer li dij leşker Rusiya Qeyser hate kuştin ku ten li pey kuştina w Rusa kar bajar Mehabad dagr bikin. Qaz El y bab pşewa mirovek zaniyar biray w Ebulhesen Seyfulqozat j rewşenbrek mezin b. Helbestn w di geşkirina hisn mil ramann rewşenbr yn Qaz Mihemed da xwed rolek mezin bne. Sala 1920an w kar rxistineke nastionalst ya binav bizava Mihemed pk bne ku bi şoreşgern hermn din yn ran (wek Mihemed Xiyaban) re di peywendiy da b.

 

ran hate dagrkirin

Sala 1941an ran ji hla Rusiye Ingilistan ve hate dagrkirin. Hzn Rs pişt ku ji Erse derbas bn ketin nava Mako Xoy piştre ber bi başr ve hatin Bane Sine j xistin bin kontrola xwe. L nay zann ka ima pişt demeke kurt hzn xwe ji Şino, Miyanduaw, Bokan Mehabad ber bi paşde kişandin.

Li başr ran Ingilza ber her karek komandoyn xwe li kompaniyn petrol peya kirin pişt vegera Rusa wan j başr wilayeta Xuzistan heya Kirmaşan xistin bin kontrola xwe. ca ew hermn di navbera du hermn dagirkir da (Mehabad, Serdeşt, Bane, Seqiz, Dwandere) ew herm bn ku azad bn, l di bin bandora meinewya wan du hza da bn. Yan Rus li bakur derdora Mehabad Ingils j li başur ran bi bandor bn. Ev ji Kurd Azeriyan re hem derfetek drok hem j ji bajar Mehabad re şansek mezin b ku d pnc sal pişt re bibe paytexta komara Kurdistan di nava Kurda da j bibe xwed navek bilind proz. Bi awayek ku li pey damezirandina komara Kurdistan dema behsa rojhelat Kurdistan doza wan ya siyas t kirin, nav Mehabad wek navenda nationalsima Kurdn wira gelek t bihstin.

 

Helwesta Ingils Rusan

Di rewşeke wiha hesas drok da ji bo arserkirina pirsa Kurd an j peydakirina ryeke areseriy bo diyarkirina qedera siyas ya Kurdan ne Ingilstan ne j Sovyetistan xwed istratjiyeke diyar an j bernameke eşkere nebn. Inglsa z bi notek ji komta qirargeha artş serleşkern xwe re dan xuyankirin ku armanca wan: piştgrkirina ji dewleta navendiya ran ye. Bi ti away gere em tadaxul nekin. Sebeb: Kurd bi awayek otomat xwed bizaveke paşver ne em j nikarin wan kontrol bikin. ya girntir j ewe ku her tadaxula ku ji hla me ve b kirin ji xeyn w hind ku hzn Ingilz di kşe-kşn bencam n di nava qeble, eşret şexsa da bikeve nava serşiyn mezin, i encam nade Herwiha di w not da dsa Ingilz dibjin ku: tedaxula Ingilza ku algiriya Kurda li ran, Tirkiye tde b hisskirin, di cih da y bibe sedema reaksiyona hzn dagrkern Sovyetistan.

Li vira mirov ten dikare bi helwesteke wiha bikene. imk tev ku ew bixwe j hzeke dagrkerin, l tawaneke wiha didine pal Sovyetistan j!!.

Yan dagrkirina ran ji hla Ingilzan ve bi sedemn stratejk b birayar b ku pişt bidawbna şer ji ran derkeve. Ji ber w j rayedarn Ingilz pir dixebitin ku peywendiya xwe bi Kurda re bi baş bidomnin dil wan neşnin.

 

Kurd ne Bako

Dema sxorn Sovyet pdihesin ku li bajar Bokan hevdtinek di navbera end kesayetiyn Kurd hinek rayedarn Ingilz de bye ji nişkave di demeke z da 30 kes ji kesayetiyn Kurd ber deiwet bajar Tebrz pişt re j bi hevkariya du efsern xwe(Mr Eslanov Elyov) wan dibene paytexta Azerbayicana Sovyetistan bajar Bako. Ji wan kesn ku bo yekemn car ne hevdtina rayedarn Sovyet Qaz Mihemed, Hac Babaşx Reşdbeg Herk, Mihemed Sedq Şemzn, Emr Esied Dbokir, Mihemed Visq Qasimlo Zrobeg Bihadur. Ew 10 roja li wira man li navend saziyn and abor dtin pk ann.

Li wira Kurd ji teva j baştir pşewa Qaz phesiya ku kesn mina Baqirof(serok komara Azerbayican) gelek bi htiyat nz mesela Kurd dibin i bernameyn eşkera bo paşeroja Kurda li ber wan nnin. W carek wiha gotiye: Yektiya komarn Sovyetistan di derbar serxwebna netewn bik da xwed nrneke pozitve, l hşta dem bo serxwebna Kurdistan musaid nne div Kurd bo armanceke wiha car sebir bikin.... L di bersv da j Kurda gotiye: Em niha serxwebna xwe dixwazin

 

Sovyetistan: Ferqa Kurd Azeriyan

Tev ku li ran Kurd xwed pşneyeke drok beriya Azariyan dest bi tkoşna siyas kirine, l rayedarn Sovyetistan ferqeke mezin dixin navbera heyetn Kurda Azeryan ku hing hatin-yna Bako dikirin. Ew bi eşkerah ji berpirsn firqa demokrata Azerbayicana ran re dibjin: Peywendiyn xwn nejad yn di navbera Azeriyn ran Sovyet da wan nz hev dike Rus derd elemn Azeriyn ran fam dikin. Herwiha carek Baqirov j wiha gotib: d di war and rewan da sinor di navbera du Azerbayicanan da tuneye rojek y b ku ten yek Azerbayican y hebe...

Yan bi eşkerah t dtin ku rayedarn Sovyet di encam da j siyaseta wan ya derve li hember Kurd Azeriyan ne wek hev bye ferqeke mezin danne navbera du netewn ku siyasetmedarn wan baweriya xwe bi wan anne. Ev j bi awayek xapandin ji bo berjewendiyn abor karek wiha kirine.

 

Helwesta komara Tirkiy

Bi van liv lebatn siyasetemedarn Kurd re rayedarn dewleta Tirkiy ku ew nz du sal b bi agir hesin serhildana Drsim vemiradnibn, ketin nava herket. Tirk ku bi hevkariya Ingilzan li ser ked xwna Kurda bibn xwed komara Tirkiy dema ku dibnin hzn Rus di nava Kurdn rojhelat Kurdistan da bi mezin gire-girn Kurd re di nava tkeliyan da ne ji 2 Septambera sala 1941an li dij van dan-standinn bi Kurda re şikayetnameyek dide hukumeta Ingilistan. Li wira şikayet li dij hzn dagrker e, l ew nav dewlet an j hza dagrker nanin bi du peyvnhzn dagrker bes dibnin ku giliyn xwe eşkera bikin. Ev bes b ku Rus bi wateya v raport bizanin Tirka li dij siyaseta xwe bibnin. Ji ber w sedemek sereke ya deiweta gire-gir mezinn Kurda bo Bako ji hla Sovyetistan ve ew şikayetnama Tirkan bye. Hing Trik di w baweriy da bn ku: ev cure peywendiyn hzn dagrker li ran y bibe sedem ku Kurd ji bo damezirandina hukumeteke serbixwe bne teşwqkirin ji ber w j tkeliya Tirkiy ran di piratk da hatiye qutkirin Kurda di nava axa ran da j dest bi hrişa li dij leşkern Tirk kirine...

Yan xuyaye ku damezirandina komareke serbixwe an j otonom di nava sstemeke seltenet da wehşeteke mezin di nava rayedarn komara Tirkiy da j durist kiriye.

 

Kesayetiya bi karzma Qaz Mihemed

Qaz Mihemed di sala 1900an da li Mehabad hat din. Dersn dn li cem bav xwe Qaz El xwendin gelek di bin bandora br ramann mam xwe nemir Ebulhusn Syf Qaz da b. Ew dereca qaztiy j ji dest qazyn mezin standib. Hem kesn biyan nas ku bo yekemn car ne Mehabad seredana Qaz Mihemed j kirine. Ew gelek di bin bandora axaftin kesayetiya w ya bi karzma da mane. Beriya ku ew bibe serokkomar Kurdistan j ji hla gel ve wek pşewa dihate binavkirin.

Li pey tkna komara Kurdistan durtiyn rayedarn ran ew di dadgeh da bi merd li hember hem general serleşkern ran sekin. Xwe ji wan re km nekir li dij siyaseta ewta dewleta navend li Kurdistan bi rojan axiv ji karnama xwe ya siyas li Kurdistan berevan kir. Serleşkerek binav Serheng Fiyoz serok w dadgeha leşker b ku her s Qaz t de hatine mehkemekirin. Roja 23. 01. 1947an hukim dama Pşewa Qaz her du hevaln w hat dayin roja 31 Adara sala 1947an her s Qaz li qada iwar ira hatin dam kirin.

Pşewa ten 47 sala jiya, l bi gel re jiya xwe j kire fday w gel ku soz dab wan di xweş nexweşiyan da li kleka wan bimne qet ji wan dr nekeve.

Di wan saln ku hakimiyeta ran li Kurdistan bhz b, li Mehabad bi piştgr teşwqa dewleta navend yek-du kesa xwestin ku li hember Qaz rabin an j p re reqabet bikin, l ew bi ser nektin. Qaz hing j bi taybet j ji 1941 pda kar asayş dara bajar Mehbad xistib dest xwe. Kesn mna Emr Esied Dbokr an j Rehmet Şafi nedikarn je re bibine reqb. imk ew di nava gel da xwed hz hezeke mezin b ku heya w roj kesek wiha bi germ ji hla gel ve nehatib pşwaz kirin neketib nava dil gel. Tev ku Emr Eseid di meha Febriya sala 1942an ji rayedarn Iran re dab diyarkirin ku ew amade ye bi nav dewleta navend li Mehabad asayşa bajar herm misoger bike. Di karek wiha da kesn mna tmsar Şahbext j gelek hevkariya w kirin bi awayek ferm ji hla dewleta navend ve b fermandar Mehabad, l nekar pişt demeke kurt near ma ku stifay bike. Qaz Mihemed li wira bi awayek azad di etmosfrek demokratk da kar xwe y desthilatdariy dimeşand.

Nivskar Rehm Qaz di derbara şexsiyeta Qaz Mihemed de wiha dibje:Ew rberek netewey rewşenbr b. Ne marksst, ne sosyalst, ne j lberal b...

Dema şahidn zind yn ku ji nz ve Qaz dtine, behsa w dikin, mirov bi v rastiy btir dihese ku pşewa Qaz rberek bi zekawet y xebata azadxwaziya netewa Kurd pir j bi aqil zana bye.

Pşewa Qaz di Oktobra sala 1944an de b endam komeley Jiyanewey Kurd(J.K) ji ber karzma şexsiyeta ku heb hinek birvebern komel li dij endametiya w bn. Tev ku qet neb endam komta navendiya K.J, l z hem kar xebatn komel ketin jr kontrola w weke sekreterek gişt y komel b.

Ew di gotinn xwe de mirovek rrast b. Hem bi siyasetmedarn ran serleşkern artş hem j di bersiva pirsn rojnamevana da xwe near bi sansur nedidt. Ev exlaq w dib sedem ku di av dost neyarn xwe da xwed hurmetek mezin be.

 

Sefera Tehran

d li Kurdistan Kud xwed hzeke mezin bn. Deweleta navendya ran Kurd wek aliyek dihesibandin dixwest ku bi wan re bikeve nava dialog. Ew li ryek digeriyan ku li ser rewşa Kurdistan bi Qaz Mihemed re biaxivin.

Di destpka Oktobra sala 1944an da Pşewa Qaz bi hevkariya biray xwe Sedr Qaz(hing li Tehran nuner parlman b) die Tehran endn cara selşker Hesen Erfe`i dibne. Ew li wira ji Erfe`i re dibje: em amadene ku ji bo baştirkirina rewşa jiyana geln Iran hevkariya we bikin. Herwiha wan rexne dike dibje: daxwazn me hemen daxwazn drok ne ku hn dizanin. Rveberiya we li Kurdistan fasid kesn nelayq di darn dewlet da dixebitin.

 

Helwesta Kurda li Urmiy

Di rewşeke wiha da ku herma Mkriyan bib navenda kar xebata Kurdiniy, li Urmiy j Kurd bliv xebat nebn.

Di 28 .04. 1942an da Kurdn Urmiy derdora w li dij hatina leşkern ran ji ekkirina Kurda dayina sileha bo jandarimn ran meşek li bajar kirin hakim bajar near rev Tebrz. Berpirsn Rus near dibin tn Urmiy li ser pirsgirkan bi serokn Kurd re rniştinek dinin. Li wira aliy Kurda van daxwazan dikin:

Izina hilgirtina silah bi awayek azad derketina hem jandarmn ran ku di navbera bajarn Xoy heya Mehabad da hatibne bi cih kirin.

Azad di kar barn mill yn xwe da hizra nunern Kurda li hem darn bajar Urmiy.

Li xwendigehan perwerde bi ziman Kurd

Azadkirina bst Kurda ku wek girtiyn Siyas di girtgeha Urmiy da bn.

Hing li Urmiy derdora w Kurd xwed 10-12 hezar şervann ekdar bn Rus ji v hza Kurda ya mezin tirsiyan. Tev van hewldanan dsa Rusa li vira j algiriya raniyan kir di 07.06 1942an da artşa ran bi aram ketin nava bajar. Beriya w hakimek n bi nav Fehm bi hevkariya Rusan hatib li Urmiy bi cih bib.

 

Konferasna Şino

Mezinn Kurda mna ku agehdar guherandinn paşeroj bin li Septembera sala 1942an bi qas end rojan li bajar Şino ku w dem qesebeke bik b li dora hev kom dibin Eniya Yekgirtiya Kurd pk tnin. Belgenameyn Inglza dibjin ku ev kar han bi hevkar teşwqa Rusa bye armanca Rusa j ew bye ku ji Kurda re peyameke drok bidin: Kurd bila mna dostn wefadar ji bo Sovyetistan bimnin

Di şert mercn wiha da tev ku hinek mezinn eşrtn Kurda yn weke Emr Esied Debokr, Ebdulah Bayezd Qeren Mameş li dij hev bn şerek bdeng di navbera wan da heb, hem fikr hewla Qaz Mihemed ew b ku Kurda bigehne hev yektiyek di navbera wan da durist bike. Ji ber w j gelek hewil dan ku bi Ingilz Rusan re li ser mafn Kurda bigehe encamek. L Ingilz ji w bi gomanin texmn dikin ku mirov Rusa ye. Qaz z bi v mesel dihese ew bi hişyar bi wan dide famkirin ku Kurd ji siyaseta Inglza ya li hember Kurdn başr Kurdistan razne heta dibje: Ten bi hevkariya Birtaniya ye ku Kurd dikarin rewşa xwe baştir bi azad qedera xwe ya paşeroj j hvdartir bin.

Hem armanca w ewe ku bi rya hzn dagrker ji pirsgirka Kurdan re ryeke areseriy peyda bike.

Di etmosfrek wiha tevlhev de elbete Rus j ji Kurda bi şubhe bn. Qaz dixebit ku di v nav da bi rya her du aliyan ryk peyda bike mafn Kurda yn siyas tezmn bike. Dawiya daw ew xwe dide aliy Soveyetistan, imk Ingilz algir w hind bn ku: div dewleta navendya ran bimne sinorn w j tk nein. L li vira pirseke wiha t hiş mirov: Gelo di wan şertan da Kurdistan end ji Rusan re rxwed cih an j statoyek siyas b?

 

KDP cih J.K digire!

Di 16.09.1941an da li baxek derdora Mehabad endn rewşenbr siyasetmedarn Kurd li dora hev kom bn rxistineke nihn bi nav Komeley Jiyanewey Kurd(J.K) damezrandin. Wan bi daxuyaniyek armancn rxistina xwe ji raya gişt re dan xuyankirin. Di temen xwe y nz ar salan da J.K di war bilindkirina sewiya rewşenbriya siyas-civak rolek gelek eren di nava Kurdn herma Mkriyan da heb. Kovara Nştiman organa wan ya frm dest bi dest digeriya bi hezeke mezin dihate xwendin. Şanoya Dayik Nştiman zdetrn bandor di bilindkirina hissn netew da lst Kurda bi dtina w şanoy zann ka li pey peymana Seidabad ya sala 1937an da i bi ser wan welat wan hatiye.

Di roja 16.08. 1945an da li pey komcivneke endam berpirsn J.K Qaz Mihemed(Bnay) pşniyar kir ku komele nav xwe bide partiyeke n ya bi nav Hizb Demkorat Kurdistan. Hing nav ran li pey nav KDP neb. Li gor kesn mna William Eaglton(pirtka: The Kurdiş Republik of 1946 ) Aribald Roosvelt dema ku bo cara duy li Septambra sala 1945an Qaz end kesn din ne Sovyetistan rayedarn Rus di ser da j Cefar Baqirov pşniyareke wiha raxistiye ber wan. Ev daxwaza rayedarn Sovyet t pejirandin, l Kurd j bo c bi ckirina pilann xwe yn paşeroj bi nivsandina daxwaznameyek ji Sovyet dawa Sileh, ek piştgriya madd dikin. Tev ku Baqirov ji Kurda daxwaz dike ku wek pareke komara Azerbayican di nava sinorn w komar da bimnin, l Qaz Mihemed napejirne j re dibje: Ger wiha be, em bi ran re bimnin. imk ew ji we kevintir bihztirin ji hla ziman kultur ve j Kurd zdetir nz Farsa ne, ne Azeriya.

Bi v rewş zanna niyeta Azeriyan rayedarn Kurd dema vedigerin Mehabad dest bi amadekariyn lana komara Kurdistan dikin.

Manifesto bernama KDP ku mzaya gelek siyasetmedarn Kurd li jr b wiha b:

Di arova ran da otonom bo Kurdistan.

Frmbna ziman Kurd.

Bi awayek acil hilbijartina şiwreke herm.

Destbikarbna karmendn herm.

Erkirina zagneke wekhev ji bo dewlemend gundiyan.

Hevkar bi bizava Azerbayican re.

Kar xebat ji bo baştirkirina rewşa abor, andin baştirkirina rewşa paqij perwerde frkirin.

 

lana du komara: Azerbayican Kurdistan

Roja 17.12. 1945an gelek ji rniştivann bajar Mehabad meşeke mezin ber bi binaya edliya li bajar kirin. Ew edliye sembola dawiy ji hza hukumeta Pehlew b ku li Mehabad mab. Li wira Kurda ala xwe ya s reng: sp, kesk sor ku bi rojek zer ya di nava du şran da hatib xemilandin, li hem binayn bilind yn bajarn Mehabad, Şino, Neqede Bokan bilind kirin.

d ev bi ser xwe destpka hereketeke n b ku motve heyecana gel sed car zdetir kir wek dibjin d nefes bhna azadiy ketib nava rih can xelk.

Roja sşeme 20. 11. 1945an li Tebrz komara Azerbaycan t lam kirin. Qaz Mihemed endn kesayetiyn din di merasim da beşdar dibin li pey w j li ser daxwaza Sovyetistan diine Bako bi Cefar Baqirov re hevdtina dikin. Hem rbern Kurd li bend ne ka serokkomar Azerbayican y derheqa paşeroja Kurdistan ji wan re i bje. Di v bendewariya Kurda ya bsebrane da ew li dij pkanna komareke mna komara Azerbayican li ran ye ji wan re dibje: komara Kurdistan hing dikare bibe ku Kurdn parn din yn Kurdistan j azad bibin hn niha wek hermeke komara Azerbayican bimnin. L Kurd qebl nakin, bi ecele vedigerin 62 roja pişt komara Azerbayican roja sşem 22. 01. 1946an komara Kurdisatan j bi şah merasimeke taybet t lankirin.

Pwşewa Qaz w roj pişt ku bi dirj li ser droka Kurdistan axivb, li pey gelek şretn siyas-civak wiha qriyab:

Ez bi Xwed, bi kelama ezim(mezin)a Xwed, bi niştiman, bi şerafeta netewa Kurd, bi ala muqedesa Kurdistan sond dixm ku heya nefesa can xwe ya dawiy rijandina dilopa xwina xwe ya heri dawiy, bi can mal di riya ragirtina serxwebn bilindkirina ala Kurdistan bixebitim nisbet bi komara Kurdistan yekitiya gel Kurd Azerbayican, mutii wefadar biminim.

Li pey pkhatina komara Kurdistan hem hevkariya Sovyet ji Kurdan re 10,000 tifeng, demancn pişt, reşaş 20 kamiyonn leşker ji bo c bi ckirina pşmerge, erzaq tiştn wiha bn. Herwiha bi hevkariya wan apxanek li Mehabad hate damezrandin ku j re apxana Kurdistan dihate gotin.

 

Kabna Wezrn Komara Kurdistan

Kabna wezrn komar piran ji herma Mkriyan tev j dewlemendn bajar bn. L sedema ku piraniya wezran ji w herm hatin hilbijartin mesela dem helwesta Sovyet komara Azerbayican b.

Li pey lana komar bi end rojan endamn kabneya wezrn dewlet bi v şwey hatin diyar kirin:

1. Hac Babe Şx: Serokwezr

2. Mihemed Husn Xan Syf Qaz: Wezr Ceng parastin hevkar serokkomar.

3. Sidq Heyder: Wezr propagande ragehandin.

4. Menaf Kerm: Wezr Perwerde hnkariy.

5. Mihemed Emn Mon: Wezr kar hundurn (Wezr navxwe).

6. Seyd Mihemed Eyybyan: Wezr Tendurustiy

7. Ehmed lah: Wezr Abor(konom).

8. Xell Xusrew: Wezr Kar

9. Kerm Ehmedyan: Wezr post tlgiraf

10. Hac Mistefa Dawd: Wezr Bazirganiy

11. Mela Husn Mecd: Wezr dadperweriy

12. Mihemed Welzade: Wezr kiştkal(andiniy).

13. Hac Ebdulrehman lxanzade: Wezr Tegbr meşweret pkirin

14. smal lxanzade: Wezr r ban.

 

Destkeftn komara Kurdistan

Di end meh temen komara Kurdistan da gelek kovar rojnamn weke Kurdistan, Helale, Girgal Minalan dwana şarn weke Wefay j hatin ap belavkirin.

Girngtirn destkeftn komara Kurdistan ew bn ku li pey tkna serholdana Simkoy Şikak Kurda xebata xwe ya siyas derbas pvajoyeke n kirin. Yan di nava dil sstmeke seltenet da komarek hatib damezirandin. Hisn netew ji nve bişkivn hvyn mezin hatin afirandin. Di war ragehandin rojnamegeriy da serdema komara Kurdistan gehştirn ax t hesibandin ku pre şarn mill Hmin, Hejar, Heqq, nivskarn weke Qizilc Zebh hunermendn mna Mihemed Maml di civaka Kurda da roheke n dan v qada jiyana Kurda. Di qada siyas da j d li ran pirsgirka Kurd b faktorek drok ku heya roja ro j nehatiye areser kirin. Pisrgirka ku ro mixabin komara wehşet cehalet dixwaze bi dama ciwann Kurd pşiy li ber bigire.

Jin xizmeta ji bo jin li ba serokkomar Kurdistan ferzek ol, netew exlaq b. Ji mala xwe destpkir Mna Qaz raz kir ku bibe seroka yektiya jinn Kurdistan. Reaksioyana axa, şx, mela oldarn civak li dij karek wiha tund dijwar b. L pşewa Qaz end roja bi wan ra kete nava behs axaftinn dr dirj. Di dawiy da ew tev hatin ser rya Qaz zann ku di civakeke demokratk da gere jin mr xwed hem mafn wekhev bin.

Komar xwed manfestoyeke Kurdistan b. Kurdn başr, bakur rojavay Kurdistan li Mehabad hatibn ba hev li dora Pşewa Qaz kom bibn. Wan teva bi dil can xebat dikirin ku ji v derfeta zrn sdn her mezin bistnin liyaqeta xwedarekirn ji dost dijiminn xwe ra spat biken.

Hza di bin serkşiya general Mistefa Barzan da riheke nştimanperwer mezin xistib nava civaka rojehelat Kurdistan. Piştgermiya wan ya bi paşeroj bi hebna hza Barzanyan ra mezintir bib. Tirsa her mezina artşa ran j ji hza Barzanyan b. Di end şern ku di navbera her du aliyan da qewimn, aliy Kurd hzn ran tkşikandin. Azmonn wiha dagrkern Ecem bi v rastiy hesibandibn ku nikarin wiha rihet bikevin nava sinorn komara Kurdistan.

Di war abor da hd-hd rewşa jiyana xelk dihate guherandin. Kompaniyek bi nav Tereq ji bo armacn ticar bi welatn biyan ra, hate kirin.

Bi bna komar ra Kurd bn xwed artşeke mil ciwann Kurd bi şev roja dixebitn ku xwe hn hunera şerkirin taktkn xweparastin biken. General serleşkern Kurd bi hezeke bdaw kar dikirin ku artşa wan bikarbe di rojn teng da sinorn welat xwe biparzin.

Xwndin bi ziman zikmak, marşa netew(ey reqb), bna ala Kurdistan, şarn mill endn tiştn din di ax komar da ketin nava jiyana Kurda ya siyas civak.

Di nava sinorn komara Kurdistan da knnetewn Yehd, Azer, Asr Ermen mna Kurda xwed hem mafek bn. Ev nşana spata w rastiy ye ku br ramann serokkomar Kurdistan bi demokrasiyeke modern hemdem ra hatibn avdan. Pşewa agehdar rewşa chan ya siyas b dixwest dewleta Kurda mna welatn demokratk xwed hem pirenspn aştxwaz demokratk be.

 

Li pey tkna komar heya ro

Pişt şikesta komar dama pşewa Qaz dsa rewşa Kurdistan mna goristaneke tar kete nava bdengiyek xemgn. Ji sala 1948an pde end xwndevann rbaza Qaz hd-hd dest bi kar rxistin kirin. Kesn mna Rehm Sultaniyan(kur Rehm Sultaniyan), Ezz Yusif, Ebdulrehman Qasimlo, Xen Bilriyan, Kerm Ovys Ebdulah şaq di bin avdriya hizba Tudeheya ran da careke din liv lebateke n dan KDP, l wan nedikar bi b hizba Tudeh biser xwe her karek bikin. Saln piştre ew bi yekcar ji hizba Tudeha ran dr ketin.

Di dawiy da ten bi daxbar hesreteke mezin dikarim v bjim ku mratgirn rya pşewa Qaz ro ne ten 180 dereca ji qada doza w ya bi şan şeref dr ketine, belk di nava xwe da bne end pere ji hla partiyn başr Kurdistan ve di jiyana kempnişniy da hatine zole heta fetisandin j. Hem hv niha bi ciwann PJAKy ke xortn Kurd e ku hem hzeke ciwan in hem j bi rbaz manfestoya xwe ya siyas nz rbaza pşewa Qaz Mihemed şehd in.

 

Jder avkan:

1. Kirs Koera / Bizava Netewiya Kurd

2. Hevpyvn bi Mna Qaz re / Tehran 1993

3. The Kurdiş Republik of 1946 / William Eaglton.

4. Hevpeyvn bi Menaf Ker re / Mehabad 1994

5. Hevpeyvn bi El Qaz / Almaniya 2003

6. Xatrat ma / El Esxer hsan(bi ziman Fars)

 

Vegere Destpk

 

 

 

 

 

Copyright  1990 pen-kurd.org