pen-kurd.org

Helbest - Pexshan - Gotar - Daxwezan - Kampan - Endam

 

 Nivsn din yn Nivskar:

SALIH KEVIRBIR

-Mjde Arslan Derd Hewiy kir flm

 Kiras Mirin: Hewt

 

-SERPHATIYA NCLA KURD

-Flm li ser zilm zordariya Girtgeha Diyarbekir

Girtgeha Numareya 5-an 1980-1984

Ressam roj motfn efsaneyan

-Serphatiya Emneya Xeloy Rem Koban

-Helbestvan Tengezar Marn:

-Nbar Jiyana Kurd

Vegere destpk

 

Ji Alma Ataya Qazakistan Jiyaneke Kurdewar

Ji bo 60 saliya Helbestvan Gel Xwe

Hesen Hecsilman

 SALIH KEVIRBIR

Hesen Hecsilman di nava droka wjeya kurdn Yektiya Dewletn Serbixwe (YDS) de t hesab awa helbestvan rojnemevan, xebatkar and hunera kurd ye nav deng, wisa j snorder. Ew ji mj da ji hla xwendevann kurd rsa ve tnasn, heman dem j di nava wjeya da ch xwe layiq girtiye.

 

Hesen Hecsilman (Hesen Eylez Mih Hecsilman) sala 1951-e, 26 mijdar li Ermenstan, nehiya Vdiy (Ararat), gund Taytan (Vanaşn) ji dayik bye. Zaroktiya w di nav gul sosina, mrg menn zozann Ermenstan li Egrc Qizilziyaret da derbaz b ye.Bav w Eylaz Mih di nav civaka xwe de dihata hesab awa dengbj nav deng. W rok, serhat, klam, mesele metelok kal bava ango bi gonek din va meşoq zargotina kurd b.

 

Dema Hesen ar sal b, bav w die ser dilovaniya xwe. Giraniya malbet dikeve ser mil dayka w Fatma Mehmed. Ew bi dijwer pnc zaroka mezin dike dide xwendin. Fatme jineka gelek zane aqil b. Di nav civaka xwe de  weke rokbjeka eyan dihate hizkirin.

 

Dema Hesen bik b w hertim ji w re bi hewaseke mezin rok, destan, serhat, mesele metelokn kal bava ji w re qise dikirin. Hub hizkirina berbi zargotin wjeya kurd cara yekemn ew di kur xwe de kir.Hesen Hecsilman sala 1971- dibistana navn ya li ser nav . Nesmi li gund Şrazluy, nehiya Vdiy kuta dike, pey kutakirina dibistan heman sal ew li Rewan (rvan) dikeve nversta pdagog ya li ser nav X. Aboviyan ya beşa ziman wjeya azer. Sala 1975 pişt bidaw kirina xwendina zaningeh heya sala 1988-a li dibistana gund Şrazluy mamostetiya ziman kurd azer dike.

 

Hesen Hacsilman he saln ku nvrst de dixwend destbi nivsandina helbest, rok, serhat gotarn kurd dike. Berhemn w yn wjey di rojnameyn Ermenstan yn wek Riya teze, Sovtakan Heyastan, Soviyt Ermenstan kovara Barkamytn, rojname kovarn kurdn Rssiya y, yn wek Axna welat, Kurdistana aza, Deng kurda, Dostan, Deng jinan, Deng behs Krasnodar, herwisa rojname kovara kurd y Turkiy Welat, Esmer, weke din rojneme kovarn Qazaxstan Kurdistan, Jiyana kurd, Karavan, Kovk, Gorzont, Asiya Dawisi,Kurd, Nbar, Prostor, Dostk Drjba li welatn din de hatine weşendin. Sala 1988 - a dema pevcna navbera ermeniya u azereriya ji bona Qerebaxa iyay r dide, kurd mecbr dibin ji Ermenstan kocberbin.

 

Hesene Hecsileman sala 1989 meha mijdare ji Ermenstane tev 30 hezar malbetn kurdn misilman derbas komarn Soviyta ber dibin. Beşek ji wen, nav da j malbeta Hecsilman bi xizmn xwe va derbaz komara Qazaxestan bn li Almat li herma w de chwer dibin. Di v dem pva Hesen Hecsilman li bajare Almat, ji sala 1990 dibe mamosteye ziman wejeya kurd, w kar heya naha j didomne.

 

Helbestvane heja sala 1991 dibe rojnemevane rojnema Kurdistan kovara Nbar. Ji sala 1998 meha adare hetane naha ew redaktor rojnema Kurdistan (niha Jiyana kurd e).

Ew sala 1994 - а dibe endam Yekitiya rojnemevane Qazaxistane, sala 2001- e dibe endeme Yekitiya Nivskare Qazaxistan, sala 2005 a dibe endeme PEN a kurd ya navnetew.

Sala 1993 a li gunde Aşbulake, ya herema Almat da tev dengbej helbestvan Mecde Silemn koma sano reqas ava dikin. Ji ber tunebuna aktyora ew bixwe j di şanoy de nzam sereke dilze.  

H. Hecsileman xenc van kara ew him j wergervanek wejey baş e. W ji  weje ya azer, ermen u qazaxa helbest, serhat, crok wergerandine ser zimane kurd. W ji weje ya qazaxiye klassk helbesten Abay Qunanbayv, Cambl Cabayv, Sekn Seyfulln, Iliyas Cansgrov, Mqaxal Makatayv yn din wergerandine ser ziman kurd

Helbestvan H. Hecsilman di nav civaka hermn Qazaxstan ji bo danasandina anda kurd, bi dehan pşenga pirtuk, kovar u rojneme kurd, pşanga xwerinn netew, pşanga berhemn bi dest kir pşanga entkwer kurd lidarxistine. Heya niha Hesene Hecsileman s pirtkn helbestwer yn bi nav Hesreta welat, Dile min, Axna d berevoka croka ya bi nave Riya emr  hatine wesandine.

Ew wisa ji povsta Derde gundek, Di geliye Zla da, drama Sex Seyid, Sex Mehmud Berzanc, destana Dayka min, Emre di nava tekosn da, Welat gaz min dike h.w.d. avirandine.

Goveka afirandin yn Hesen Hecsilman berfire rengewezin. Mijarn afrandinn w cuda-cudane:lrka, welatparz, hb hizkirin, tore telm, bedewatiya nexş ngar xwezay, dost biratiya gelane. Fikir remann w gelek krin baş tne fmkirin. Berhemn bi w hatine afirandin şikil mijar xwe va gelek balkş bihchda ne. Şedetiya w yek didin wek govak afrandin helbestvan hja pircure dewlemende.

Hesen welat gel xwe pir hizdike. Helbestvan ji bona bindest, kolet, welat gel, neheq zordestiya kedxwera pir berxwe dikeve, dike hewar gaz, mdad ji chan dixweze. Helbestvan helbesta xwe Ez v derd k ra bjim?1 da kul derd xwe wiha diswrne:

 

Xirav kirin gund bajar,

Wan em hştin hsr-hejar,

Mtin xwna meye nejar,

Ez v derd k ra bjim?!

 

Ev derdek b derman e,

B hekm, b loxman e,

Ew derd diniya zane,

Ez v derd k ra bjim?!

Kurdistan welat iyane, xwezaya w gelek bedew rengne, awa bj hewa w ji mirovan ra dermane. Bihar iya-ban, mrg men, deşt zozann w bi gul sosinn hezar reng va dixemilin. Xula-xula em kaniy w di nava di nava kevir kuika de kilama dibjin, diherikin jor da tne xwer. Hesen Hecsilman bedewtiya iya zozann Kurdistan di helbesta iya yd me de wiha dide kifş:

Gişk mrg men in,

Kullkn reng-ruhan in,

Ser wen mij dmanin,

We br nakim, iyayd me!

 

Avd wana zelal in,

Bilbilin gale-gal in,

Mna ken delal in,

We br nakim, iyayd me!

Di nav afandinn Hesen Hecsilman da, mijara hub heskirin chk berbiav digire. Ew hub, di nava jiyana benda de asta here bilin de hesab dike. Helbestvan derbar hub hizkirin di helbesta xwe Pakzer de weha tne ser ziman:

Tu ji min re lel dur, Pakzer,

Bo huba te dn harim ez yekser,

Bejnbilinda, sretsora, dmqemer,

Bese, li min nehelne dil-ceger.

Derd hub pir giran e, zeriy,

Ew derdek b dermane, horiy.

B hekm, b loxmane, kezzer,

Li min heliya ruh can e, Pakzer.

 

Di afirandinn helbastvan hja de mijara dost biratiya gelan pareka teybet e. Ew di helbesta xwe ya Bir min qazax re dostaniya gel kurd qazax wiha dide kifş:

Te parestim, rojn reş da,

Ji sur-serm, bela-derda,

Belengaziy, birbn,

Xelazkirim mirina din.

 

Ch te da min, mna bira,

By xwey sfl jar a,

Da min de te nan-av xwe,

Hln, star xaniy xwe.

Helbestvan niha li bajar Almat jiyan dike ji bo berhemen n biafrne bi hewaseka baş lgernn xwe didomne. V wer de hviya w xurte, hza w trkare. Li ser v esas, bi hviya demn pş, berhemn n ji pnsn w afiriyay bigje xwendevanan, ji mamostey mezin re, em ji dil de serkeftin dixwezin.

  

rojnameger@hotmail.com

 

 

 

 

Vegere destpk

 

 

 

 

 

Copyright  1990 pen-kurd.org