pen-kurd.org

Helbest - Pexshan - Gotar - Daxwezan - Kampan - Endam

 

 

 Nivsn din yn Nivskar

Mirhem Yigit

 

-Dil mjiyek mezin -4-

Dil mjiyek mezin -2-

Dil mjiyek mezin -3-

- Romana bi guftgo

 

 -DewletaTirk, droka  serneket

-Li bay bez Kurd Kurdistan

-

Dil mjiyek mezin -1-

-Ap Osman Sebr

-Destavj destqirj

-*Hefteya Maf Mirovan -1-

-Maf Mirovan 2-

-Maf Mirovan -3-

-Maf Mirovan -4-

-Maf Mirovan -5-

-Maf Mirovan -6-

-Maf Mirovan7

-Maf Mirovan -8-

-Sibata 2011 an

-Ka ew roj ?

Vegere Destpk

 

Kampanya Nams Hewar

Ji bik ber bi mestir de:

Mirhem Yigi

Em her kes, navek me heye, em ji d bavek ne, li chek ji diya xwe bne, me avn xwe vekirine. 

Zimanek me heye, mensbiyeteke me heye: Em mr in, jin in, ciwan zarok in, misilman in, zd ne, elew ne, asr ne yahd ne. 

Ev giş her yek bi ser xwe core celebek nasnamey ne.Her netewe, bi kultur, ziman nasnameya xwe xweseriyek e, rengek e.

Chan bi gel, and, ol mezhebn xwe, reng taybetmendiyn xwe temam hja ye.

Her qedexey, sansur rlgirtina di v al de bi xweza bi bna ademzad re,bi mafn xweza yn nsn re nakok e.

Bi gotineke din nirx hjayyn ez bi wan dibim ez, tu bi wan dib tu ew bi wan dibe ew hene.

Hin bi wan dibin Tirk, Elman, Ingilz, Rs em j bi wan dibin kurd.

Ev nirx hjay kes nedane ji ber ku ev wiha ye j maf tu kes kesan tune ku ji kesek kesek bistne.

Her hewla stendin, qedexekirina nirx bihayek ji van nirx hjayyan, em bjin ziman yan j rastiyeke din ku mirov bi wan dibe mirov, xesp e, avsor ye maf li dijderketin serrakirin j bi xwe re tne.

 

i ne ev nirx ?

Ziman e, wje and e, sembol in nav hevbeş y van gişan, tevahgir himbzke nasname ye.

 

Naxwe nasname tevahiya giş wan cewheran e ku mirov dikin xwed xweser kesek keek ji kesn din, neteweyek ji neteweyn din cih dike.

 

Insan mensb etnsteyek, malbat, bavik, eşr, ezbet, ol mezhebek daw j neteweyek ye.

Her yek ji van kategoriyeke mensbiyet ye. Li gora dem qonaxn drok, derece nisbeta giraniya wan t guhertin.

Carna ev nirx carna ew hjay derketiye derdikeve pş.

Zeman heye ol ketiye pş car j bye bi taybet di qonaxa hişyar ronesansn netewey de netewiyet bye dibe fera giran di mzn de. Bel giş j xwed wate ne, binirx in, her yek ji wan qozkevirek avahiya nasnamey ye.

Helbet mirov v mensbiyet adbn wek mras digre. pşiyn mirov ji yn ber xwe, yn piştre j ji bapr daprn xwe digrin ev nifş bi nifş riya xwe dikudnin, xwebinvedikin, ji qalibek derdikevin yek himbzfirehtir di nav sedsalan de netewe tnin p, dibin xerca lihevrgirtin rastiyeke sosyolojk ya berztir ku j re netewiyet nasname t gotin.

Ziman nasname:

Giş lkolnn li ser nasnam derdixin ku di nav nasnam, netewiyet ziman de girdaneke endal heye ji nav giş movikn ji nasnam re dibin stn de, ziman di ser de t.

Em j em d zdetir li ser ziman, cih rola ziman ji bo nasnam bisekinin,

Ji bo nasnam ziman stna bingehn e, motor jeneratora mensbiyeta netewey ye.

Hza neteweyk bi qas ku di artşbyn, xwebirxistinkirin,xwedmedyaybn xwefnansekirina w de ye, ewend j di wje, ziman berhemn ziman, di roman, rok, şano, biwj peyvn pşiyan de, di destan w j de ye.

Di Mem Zna Xan de, di Dwana Cizr de, di berhemn Mele Mehmd Beyazid de di bi sedan qewl duayn kurdn zd, elew misilmande de ye.Ev  giş serbilindayn netewey nasnamey ne. netewiyet nasname di zimn de, di wjeya netewe de balix dibe, kr dibe, distewe.

Neteweyek bi ziman nasnameya xwe netewe ye. Civata ziman nasnameya xwe winda dike ji neteweyt dikeve. Ne bila sebeb hatiye gotin: heta ziman te hebe tu hey.

Ziman kurd, ziman me; bi Kurmanc, Zazak, Soran, Kelhr Hewreman, bi giş devok cihyyn xwe xerc mentoy nav peran, ol mezheban nasnameya netewey li welat li dervey welat e.

Ziman Kurd  bi giş zaravayn xwe şahid nasnameya kurdan e, yektiya netewe, nasnameya netewe di ziman de, di wje anda netewe de bilaş gewd dibe.

Ziman, kultur wje end movikn nasnam ne, nasname j maziy pişta netewiyet ye, nav navnşana nteweiyet ye.

end tişt ziman, netewiyet nasnam li ser piyan digrin, bixwed dikin, zind geş radigrin. Ziman nasname girday van tiştan ya bipş dikevin, şn gurr dibin, yan j qels lewaz dibin rojek dimrin. Ev j axaftina bi ziman, nivsandina bi ziman perwerdya bi ziman e.

Ji zanay mezin Konfys dipirsin heger ji te birvebiriya welatek bihata xwestin kar ewil te d bikira i w i bya ?

Bşik dibje Konfiysmin min d bi ziman dest pbikira, min d ewil li rewşa ziman bineriya, lewra ziman bi qusr be, peyv gotin j w raman, fikr baş fade nekin, fikir ne zelal be, kar b kirin j w ne temam be.

Dewleta Tirk ima ewend li dij ziman kurd ye, ima dev hakim dozdarn dewlet nagere bje kurd bel ziman nenas dibje   ewend j li Ewropa li vir li Elmanya ji bo ku nekeve dibistanan ewend dixebite ?

Di v dema ku nasnameya kurdan ji her gav zdetir di rojev de ye kurd pwiste ji her gav zdetir li ser sebebn v biponijin, biramin.

Dewlet li dij ziman Kurd ye ji ber ku zane b ka end netewiyet nasname girday zimn in, zane ku neteweyek bziman ji netewet dikeve kurd b kurd asimleby z ya dereng d ji kurdayetiy j drbikeve.

Dixwazim li vir bal bikşnim ser programek di kenaleke televizyonn dewleta Tirk de. Program ber bi end salan b, di dema nqaş de yek ji beşdaran berdewam qala alakiyn kurdn li Ingilstan dikir, digot ku tkiliya kurdan li wur bi burokrasiya Ingilz re zdebye gelek alak in.

Y din dema ner ku her ew die t vedigere ser xebatn kurdn li Londray, daw wiha pirs j:

-         başe ev kurdn tu ewend li wan aliqiye nema xwe ji wan rizgar dik dire t vediger ser wan, bi kjan ziman diaxivin, van alakiyan bi kjan ziman dikin ?

-         bi Tirk

-         w ax pwist nake em ji wan bitirsin, ew dawiya daw yn me ne.

 

Ji v nimney bi ten be j derdikeve b ka ziman kurd p diaxivin, belavokn xwe p dinivsinn, lann xwe sohbet nqaşn xwe p dikin end girng e.

 

Dewlet zane ku ziman mir, kurd j w hd hd biilmise, w dawerive, bimne ekur hişk bibe ji ber v j ne bpilan 80-90 sal in li gora projeyeke fikirlkir dixebite, kurdan asimle dike, b nasname dihle.

Li cih jiyana bi ziman kurd km dibe, asimlasyon xwurt dibe, piştgiriya Tevgerarizgarxwaz j bi gişt dikeve, p re bi d de beşdariya meş şevan j, adat alkariya mad j serberjr dibe. Wiha ye tkliya di nav ziman, siyaset nasnamey de.

Her kurd pwiste v zanibe bi zanebneke temam li ziman nasnameya xwe xwedderkeve, hez ji ziman xwe bike, bi deng seriyek bilind p biaxive, binvisne perwerde bibe.

nkar nasnekirna nasnameya kurdan gerek kurdan hrs bike:

Dijminayetiya ziman nasnameya kurd, heqaretn dozger hakimn dewleta tirk bhurmetiya ji ziman kurd re, gerek mirov kurd hrs bike.

Bi hezaran siyasetmedrn kurd li ber dadgehan e h j bi ziman xwe, xwe nikarin biparzin.

Bala xwe bidin h birz Ocalan bi xwişkn xwe re nikare bi ziman dayika xwe biaxive, dev xwe bi kurd vedike bi qirika w bi qurm ziman w digrin.

Yeke din j gerek b gotin: ziman Tirk ziman dewlet ye, ziman deshelatdar serdestan e, ziman Evren, iler, Agar Başbg e, zimanek miltarst şovenstane ye, h nebye ziman Kemal Pr, Heq, Beşk, Wedat Turkali, Akin Birdal Sirri Sureya.

Ji ber ku zimanek j ne bi ten zimanek e, di zimanek de j end ziman hene: ziman serdest bindestan, ziman demokrat antdemokratan, ziman Tirk h nebyezimanek demokrat, zimanek nr, esker asimlekar e.

Pirsgirka kurdan pirsgirkeke nasnamey ye:

Tu ji kjan al de l biner bigr dest, pirsgirka kurdan, di esas bingeh xwe de pirsgirkeke nasnamey ye, pisgirka naskirin trafkirina bi nasnameya kurdan e. Ev li welat j li vir li dervey welat j wiha ye.

50 sal in Kurd li Elmanya ne, Elman behsa 800 hezar Kurd dikin, bel h Kurd ne wek Kurd, wek Tirk, faris Ereb tne binavkirin qeydkirin.

Bdewletbna kurdan r ji v nereway avsoriya nedt re bye sebeb faktor. Ne bi ten li welat pereby, li ser ax avn bav kalan, di bin bindestiya dagrkeran de, bel li welatek mna Elmanya j ev ji nasnameya wan re dibe asteng.

Kurd li her der hem li Rojhilata Navn di coxrafyake misilman de hem j li parzemneke mna Ewropa ku bi giran kiristiyant sewiyet l serdest e, tne diskirmnekirin, ne wek Kurd bel wek welatiyn dewletn herm tne mehmelekirin.

Ew ne xwediy wan mafan in ku xelk gurbn din xwediyn wan in, mafn kesn xwed dewlet welatiyn bi dewlet qat qat di ser yn kurdan re ne, nimne ji bo v newekheviy zde ne.

Texmn bikin h Kurd nikarin navn dixwazin li zarokn xwe bikin, ji bo kes zane nasname i ye ne i ye ev gelek giran e, bhurmetiya hel mezin heqareta hel sornenas e.

Ev t wateya xespkirina mafn d bavtiy, bi gotineke vekirtir ev t wateya em d bavtiya we na pejirnin, ne navn w li zarokn xwe dikin, bel y em dixwazin hun d qebl bikin.

Ev cih pirs ye:

Ev zarok yn konsolosn Tirkiye Hikmeta Elman in yan yn malbatn kurd in ?

ev div zelal be.

Ev ferq cihyiya zderew, ekstirem dr ji exlaq, girday maf perwerdeya bi ziman dayik j t dtin. Zarokn ne kurd welatn xwedkonsolos dewlet, dersa ziman zikmak heta bi pol 9 an dibnin. Bel yn kurdan ew j ne li giş Elmanya li 4 herman li 2 eyaletan heta bi pol 5 an li duwn din j heta bi pol 6 an e.

Kurd biyaniyn din newekhev in. Li gora siyasetmedarn di nav siyaseta Elmanya de şarezayn Destra Hm ya Meclsa Federal, girday mafn kurdan xaln destr yn 1,3 5 an tne binpkirin.

Van meselan hiqqnas mamosteyn ziman Kurd w baştir zanibin, pwiste lkolnan bikin, bi encamn konkiretir raya gişt, rxistin saziyn mafn mirovan serwext bikin.

Card t gotin ku notn zarokn kurdan ji dersa ziman dayik digrin ji notn gişt yn zarokan hesab nabin, ev li aliyek.

Bel neheqiya mezin ji sala 1993 an pde li kurdan dibe, ev j qedexekirina mestirn partiya kurdan PKK bichkirina w di lsteya teror de ye.

Di v al de dibe ku kmaniyn kurdan bibin bel ne ewend j ku ev nav xerab bi d kurdan de b xistin.V j bi xwe re gelek encamn neyn ann dual zerer da herd aliyan, kurd j elman j şandin.

Ji bo kurd wek kurd bne qeblkirin mehmelekirin ji bo rakirina van ferq cihyyan Kurd li Elmanya bibin xwed statuyeke mafdar, YEK-KOM kampanyak dest p kiriye. Di end xaln serek bingehn de xal ev in:

-         naskirina nasnameya kurd li Elmanya.

-         diyarkirina statuya kurdan li Ewropa.

-         naskirina kurdan wek gurbek cih.

-         maf kurdan ji bo istfadekirin kelkwergitina ji giş mkan derfetn destr qannn Elmanya pşkş dikin.

-         giş mafn netewey, kultur mafn xwefadekirina azad bi and, ziman, nirx semboln xwe.

Di dem qonaxek de ku Tevgerarizgarxwaz ji her gav bihztir e, Xweseriya Demokratk li welat, dikeve jiyan ev Kampanya Yekom bi wate ye.

Giş gel me, gel kurd ji giş peran, kurdn Enedol, Metrepolan, Xoresan, Libnan ji her aliy chan ku li vir li Elmanya dijn gerek v kampanyay wek kampanya xwe bizanibin.

Nasname pirsgirka statuy ne ya partiyek, pereyek, ol mezhebek, zarava diyalektek, bel ya giş kurdan e di xizmeta giş kurdan de ye.

Bi gotineke di nav kurdan de dema dahola hewar ye, roja nams ye.

Roja yekkirina dengn xwe, lankirin ragihandina nasname statuya xwe, xweser taybetmendiya xwe kurt kin kurdbna xwe ye

Bila 2011 j wiha tkeve drok.

Mrhem Ygt

25-08-2011

Kln

Vegere Destpk

 

 

 

 

 

Copyright  1990 pen-kurd.org