pen-kurd.org

Helbest - Pexshan - Gotar - Daxwezan - Kampan - Endam

 

Nivsn din yn Nivskar

Kon Reş

 

-Hemze Beg Miksi

-

-Li Qamişlo Yeksaliya Aram Dkran

 

-Kokirina Seyday Mele Nry Hesar

Kurtiyek Ji Jnengariya W

 

-Hec Msa Beg Xwt

1855 1928

 

 -Memdh Selm Beg Wan

-

-ilrojiya Mele Nriy Hesar Serdana Gora w.

 -Di 113 Saliya Rojnamegeriya Kurd De

-

-Hevpeyvn bi nivskar Helbestvan Kon Reş re

-Qamişlo Camiya Qasimo

Antrank Bdros: K Ji Mala Emn Perxan Li Qamişlo Bibin Mvan, Mala Me Ji Wan Re Hotl Aşxane Ye

 

Kon Reş 

Gelekan li dor pewendiyn Kurd Ermenan nivsandine, gazin lome ji Kurdan kirine Kurd bi tawana kuştina ermenan gunehbar kirine.. Ez bawerim tiştek ji v yek heye, ew j sedemn xwe hene; rewşa Kurdistan a ciyopoltk, perebn dagirkirina w, qedexebna ziman Kurd daw qedexebna lkolnn rast durist li dor kşeya gel Kurd ziman Kurd.. Anku Kurd ne dewlet bn, ne desthilat bn, cehalet nezaniy Kurd, kor kiribn, misilmantiya şaş kurd ji r biribn, Kurd di bin emir fermann Osmaniyan de diliviyan.. Van yekan hişt ku Kurd di gelek waran de paşket bimnin gunekar bibin. wiha gelek tiştn ne baş di derheq wan de bne nivsandin. Derfet neb ku Kurd bervedriy di ber gel xwe de bikin, wek ku pdiviye; li pmay bav baprn xwe vegerin, ziman xwe vejnin, folklor xwe kom bikin, bi ziman Kurmanc bigrn bikenin.. Er tev van yekan Kurdan di gelek deveran de li Ermen xaparz bixwed derketine ew ji kuştin qirkirin parastine.. Bel km kesan ev yek (parastina ermenan) ji rex Kurdan ve aniye ziman..

   Er bi min xweş e ku ez di v mijar de hinek ronah berdim ser pwendiyn Kurd Ermenan; Kurd, la Rema, mala Hec Ebdellah (Emn Perxan) Ermen, mala Bdros siv..

   Di v pla daw de, pişt ku TRT-6- hevpeyvnek bi birz Hilm Demirer re li dor malbata w a Hec Ebdellah (Emn Perxan), pk an, min btir ji ber pewendiyn xwe bi ermeniyn Qamişlo re girdan xweş kirin, nexasin ewn ku di nav eşra Rema deşta Bişriy de mezin bne, ewn ku bi kurdiyek sade resen xeber didin.. Ji wan Ermeniyan ez av bi Antrank Bdros /1925 biray w Gerabt Bdros /1935 ketim. Ev herd kurn Bdros siv in, bi koka xwe ji Ermeniyn Wan ne, di fermana Ermenan a sala 1915 an de bav wan Bdros siv xwe li la Rema, Mala Hec Ebdellah girtiye, ji mala Hec Ebdellah, Emn Perşxan ew parastiye Bdros bye wek neferk ji malbata w.. Bi van gotinan xwar Antrank Bdros siv y ermen destpkir got: Em ti car qenciya eşra Rema Mala Emn Ehmed (Perxan) ji br nakin, wan bav min ji qirkirin kuştina fermana sala 1915 an parast wek neferek ji malbata xwe xwed kirin wiha em zarokn wan bi hev re mezin bn ta ku em binxet bn.. Li binxet j dema ku Emn axa di pey re kurn w; Şikr Huseyin ji ber tirkan revyan xwe li mala Hizniy Xell Osman, gund Tilbirc gund Qetraniy girtin, careke din em wan di xr şer hev debn.. Nexasim ku Huseyin Emn ta bi mirin j her ew dost wefadar b bi me re.. Ti car em wan jibr nakin.. Niha k ji mala Emn Perxan li Qamişlo bibin mvan, mala me ji wan re hotl aşxane ye.. Axa bn, ne henek bn.. Axayn deşta Bişriy bn, heft bira bn, her heft bi dest tirkan hatin kuştin... wiha Antrank Bdros pde got: Min ji bav xwe sehkiriye ku Mala Emn Perxan gelek ermen ji komkujiya tirkan parastin, ji wan mala, mala me (Bdros siv), mala Reşik, mala Xazo gelek maln din.. Wan mala li gund Keferzo xizmetkariya mala Emn Perxan dikirin.. Bav min li gund Keferzo wekl Emn b.. Pişt fermana Emn Ehmed binxetbna w a gund Dugir, em ermeniyn Bişriy j binxet bn, hatin bajar Qamişlo.. ta niha taxa Bişriy li Qamişlo heye..

   Bav min digot (Hj gotin a Antrank Bdros e), pişt ku Emn Perxan Haco axa n Beyrt zivirn, Emn axa ji Haco re got: Haco! Te Beyrt dt, filleha avakirye..! ji w hing ve nerna w di Ermen filehan bi tevay de hat guhertin ji ber btir hez me kir her dem digot Ermen birayn me ne..

   Carek Huseyin Emn di zindana Heleb de girt b, ji min re şand - Gotin a Antrank Bdros e- ku ez herim Şam, bal Celadet beg bo berdana w.. du car ez m Şam bi Celadet beg Bedirxan re rniştim daw Huseyin guhestin zindana Qamişlo berdan.. Dema ku li Qamişlo di zindan de b, bi şev dihat mala min, bal kebaniya xwe wiha ta ku mehkmiya w xelas b..

   Pişt rxandina şoreşa şx Sed bi end rojan Emn Perxan tev axayn herma Bişriy Xerzan vexwend gund xwe Keferzo kirin, pişt xwarin ji wan re got: Ereban bi rka Ingilzan heq xwe ji Osmaniyan standin bn dewlet, va ingilz li Msil ne, werim em xwe bigihnin wan ku alkariy bi me re bikin, em j heq xwe ji tirkan bistnin.. Bi v gotin re gelek ji wan axayn rnişt bi Emn axa keniyan jre gotin, axa! Ma av te lye tu gawiran bne nav xaka me..  wiha Antrank Bdros biray w Gerabt Bdros gelek gotinn balkş derbar mala Hec Ebdellah ann ziman pesnek zor qube dane Perxana Rem.

Perxana Rem:

Diya şra b, diya heft birayn ku bi dest tirkan hatin kuştin, diya Emn Ehmed b.. B guman rola v jina Kurd di herma Bişriy, Heskf, Midyad Xerzan de, ne km rola Xanzade di herma Soran de b ne km rola Hefsexana Neqb, di herma Silmaniy de b.. L zor setema tirko ji hza w zarokn w mezintir b.. Ew j bo azadiya herma xwe ket zindana Diyarbekir de.. Zarokn w bi ser iya ketin.. Di Şp Rema de ser Sam beg Ziya beg jkirin ji diya xwe Perxan re ann.. ta ku yek bi dv yek de, li ber avn w, bi dest Tirko hatin kuştin.. Daw Perxana Rem, diya Emn Ehmed, Emn Perxan, kea El Beg Eskf, ji mrekn Eskf, ku malbata w bi koka xwe li malbata Selaheddn Eyb vedigere. Ev malbata ku ji Tekrt dest p kir, Misir Şam kirin yek v paşiy ji Hemay hatin Eskf, Eskf ji xwe re kirin paytext.. Er Perxana Rem li Eskf hat diny di sala 1943 an de, li Keferzo xatir ji diny xwest di bin siya end daran de hat veşartin.. Her sibeh k ivk li ser kla ber ser w datnin strana Hawer delal, Hawer delal dibjin..

 

Kon Reş

Qamişlo,12.08.2011

 

Kon Reş

 

Vegere Destpk

  Kon Reş

 

 

 

 

Copyright  1990 pen-kurd.org