pen-kurd.org

Helbest - Pexshan - Gotar - Daxwezan - Kampan - Endam

 

Nivsn din yn Nivskar

Kon Reş

 

-Hemze Beg Miksi

-

-Li Qamişlo Yeksaliya Aram Dkran

 

-Kokirina Seyday Mele Nry Hesar

Kurtiyek Ji Jnengariya W

 

-Hec Msa Beg Xwt

1855 1928

 

 -Memdh Selm Beg Wan

-

-ilrojiya Mele Nriy Hesar Serdana Gora w.

 -Di 113 Saliya Rojnamegeriya Kurd De

-

-Hevpeyvn bi nivskar Helbestvan Kon Reş re

 Branna 60 Saliya Oxirkirina Mr Celadet Bedirxan

 

Kon Reş

 

He em Kurd, me zimanek delal heye em p diaxifin, piraniya me ji v ziman p ve bi tu ziman nizanin.

Bi ten divt em hn xwendin nivsandina ziman xwe bibin. ro hnbna xwendin nivsandina ziman mader ji bo her miletek, d ne bi ten wezfeke şexs ye, l wezfeke mil ye j. He bi v wezf ranebne, wezfa xwe ya mil pk neanne bi kr milet xwe ne hatine. Ji bona ko mirov bikare xwe ji miletek bi hesibne, divt ko bi kr w b.

Mr Celadet Bedirxan, Hawar, hejmar, 40/1942, Şam

 

 Bi helkefta ku di 15 trmeha 2011 an de, 60 sal di ser kokirina Mr Celadet Bedirxan re derbas dibe, werin em careke din w bibr bnin. Nexasim di van rojn drok de ku Sriye ji ser bin ve li hev dikeve, dikele ber bi guhertinn demokrat ve die.. wiha hin bi hin dergeh Şam li ber areseriya kşeya gel Kurd vedibe ku Kurd netew duwemn in di Sriy de.. Er werim, em ber xwe bidin Şam, herim serdana gora mr Bedirxan neviy w mr Celadet gurzek kullk li ber ser wan deynin ji wan re bibjin; Er Mro! Bi xra serhildan Botan giyan Kurdperweriy di hinav bav baprn me de hat andin.. Er mr Celadet Bedirxan! Bi xra ked westa te, bi xra Hawar Ronahiya te, bingeh edeb wjeya kurd a njen, bi tpn latn li ber me hat vekirin..

      Bel bi xra mr Bedirxan mezin, kur neviyn w, roja ro em xwe peyebilind di nav netewn chan de dibnin; bi saya mr Bedirxan yekemn serhildana kurd a netew destpkiriye.. Bi saya kur w Miqdad Medhet Bedirxan, bingeh rojnamevaniya kurd ji me re hatiye dann bi saya neviy w mr Celadet Al Bedirxan Hawara w, hm ziman me hatiye dann, ziman me bye xwed alfabeyek xweser.. Ziman me ji axaftin bye ziman nivsandin ku roja ro piraniya Kurdan bi alfabeya w dixwnin dinvisnin. Mzekin! Di van guhertinn Sriy de b awa peyva Kurd (AZAD) li seranser Sriy deng vedide..

   Er, bi xra herdu kovarn mr Celadet Bedirxan; Hawar Ronah Str Roja N yn biray w Dr. Kamran Bedrixan nivskar helbestvann bejin bilind di hola afirandin anda kurd de hatin xuya kirin, mna Cegerxwn, Osman Sebr, Qedr Can, Hesen Hişyar..hwd. Hem j bi weşana Hawar re, helbesta kurd ya njen bi pnsa Mr Celadet, Dr. Kamran Qedr Can kurteroka kurd ya huner bi pnsa Dr. Nreddn Zaza ser xwe bilind kirin.

    Eger mirov li droka malbata Bedirxaniyan vegere berpl bike, w bibne ku Bedirxan bi tevay di sirgn zvariyan de hatine kuştin mirin.. Ev yek dihle ku em nav wan bi tpn zrn di droka gel xwe de binivsnin.

Mr Celadet y ku gotiye:

   Divt bte zann ko ziman ji hm heyna me ye b ziman xwe em nikarin bijn di nav koma miletan de wek miletek serxwe bimnin paydar bibin. Nemaze ji bona me ji bona wan miletn ko ketine rikan miletek hevol.

   Ji ber ko miletn bindest heyna xwe ji serdestn xwe bi du tiştan, bi du qeweta, du ekan diparzin: Ol yek, Ziman dudo. L heke ola milet serdest bindest yek bibe, hing ek yek biten ye, bend ten ziman e.

Mr Celadet Bedirxan, Hawar, hejmar, 20/1933, Şam

   

Di v branna 60 sal de,bi min xweş e ku em careke din ber xwe bidin saln Mr Celadet Bedirxan yn daw; Pişt herifandina şoreşa Agir (Ararat) di sala 1930 de, ku piraniya serkşn şoreş endamn Komela Xoybn xwe li nav Kurdn Sriy girtin.

Li ser daxwaza Kemalstan hikmeta Frans ya ku di Sriy de desthilat b piraniya wan lehengn şoreş lebatn Komela Xoybn j ber bi snor Tirkiy ve bi drxistin ew li Şam civandin, da ku ew dr tixbn Tirkiy bin.

Hing Mr Celadet Bedirxan yek ji  wan  b xweş j re hat xuya kirin, ku d nema karin bi şer ekdar azadiya welat xwe bilinbikin. Vca w xwest bi pnsa xwe azadiya ziman xwe bilind bike weha di 15 gulana 1932an de hejmara pşn ji kovara Hawar li Şam ap belav kir; di ser w de got:

(Hawar deng zann ye zann xwenasn e xwenasn ji me re riya felat xweşiy vedike her kes xwe nas dike dikare xwe bide naskirin lewre ziman şerta heyn ya pşn e...).

 Di pey kovara Hawar de, di sala 1942an de kovareke din bi nav Ronah weşand ew j wek Hawar xwer bi ziman Kurd - tpn latn b.

Mr Celadet Bedirxan xwed berpirsyar van herd kovaran b w tev jiyana xwe di ber ziman Kurd de mizaxt xec kir.

Ji kovara Hawar 57 hejmar ta sala 1943an hatine weşandin ji Ronah 28 hejmar ta sala 1946an hatine weşandin. Pişt ku Fransz ji Sriy derne, di sala 1946an de ev rkn rojnamevan li ber Mr Celadet hatin girtin ziman Kurd qedexe bye. Hin bi hin rewşa Mr Celadet ya abor j ji ber xerabtir bye.

Di sala 1947an de li ser daxwaza Kurdn Cizr, Mr Celadet hatiye hilbijartin ku bibe nner wan (Kurdn Cizr) di perlemantoya Sriy de; l bel 24 demjimr di ser w hilbijartin re derbas nebne ta ku hikmeta ereb di Sriy de dest xwe danne ser careke din ew kirine bin rniştina zor de li Şam diviyab her heft d rojan xwe şan waliy Şam bide.

Di sala 1948an de, dema şer Ereban Cihyan dest pkir, hing Mr Celadet Bedirxan  wek berpirsyar Kurdn Sriy pşinyarek ji hikmeta Sriy re pşkş kir ku hzek ji Kurdan damezirne amade bike; li kleka Ereban li dij rşn dewletn cran Cihyan; bi wan re alkar bin, l mixabin ew pşinyara w di ser guhan re hat avtin.

 Di sala 1949an de rewşa w ya abor roj bi roj lawaz km dib dost hevaln w hin bi hin dr w diketin. Er hin ji hevaln w yn maldar zengn alkariya xwe jre pşkş dikirin, l w alkariya kesek qebl nedikir.

Di sala 1950 de ji near raz b, ku bi heval xwe y ner Hisn Beg biş Malbata Xetab re pembo li gund Hecan y nzk Şam bi nv bine. Ji w pemboy re brek kola ji gund Hecan qut neb kar w mab avnriya karkern avdana pembo, da ku bi hevaln xwe re rsip derkeve..

Li ser w br gelek caran di rewşa xwe de diponij digot: Ez li k cenant avdana pembo li k, qey ev j qedera min e...!).

W nav bra gund Hecan kir (Bra Qeder). L heger mirov li kovara Ronah, hejmara 25an sala 1944an vegere, w rewşa Mr ya xerab di war aboriy de xweş nas bike: A niha  ez di aqil xwe dibnim ku ez bme serseriyek dinyay b mal menal war..). Ji w hing ve tev nameyn ku ji gund Hecan, ku 30-km dr Şam ye, ji keban zarokn xwe re dişandin Bra Qeder di bin wan re dinivsand.

Di nameyek de ji wan nameyan mirina xwe ya nzk j nşan daye: (Ez dixwazim ber mirina xwe ko ne dr e tiştek bik ji we re bihlim, ma ev ne hewce ye?... Tişt  ko ez dixwazim ko Xwed bi dest min bigre bawer dikim ko ez bi pwstiyn xwe ji bo gel welat xwe bi awak ak btir j rabm niha div j bo mala xwe j tiştek bikim...)

" Bra Qeder 20 nsan 1951"

Pişt v namey bi 84 rojan Mr ziman rewşenbriya Kurd ya resen Mr Celadet Al Bedirxan bi sedema w br di roja 15-7-1951 de ber dilovaniya Xwed..Roja ro nav w wek streke geş di esman Kurdistan de diirise.

 

Kon Reş

Qamişlo, 14.07.2011

 

 

Kon Reş

 

Vegere Destpk

  Kon Reş

 

 

 

 

Copyright  1990 pen-kurd.org