pen-kurd.org

Helbest - Pexshan - Gotar - Daxwezan - Kampan - Endam

 

 

Nivsn din yn Nivskar Abdusamet Yigit:

DI WJEYA KURD DE JIN CIH W

-Baw Tahir Uryan

-DEM BI DEM FELSEFE PŞKETIN

-UAR-TUTU BAXT W

-PIŞT XWEPŞANDINN LI ROJHILAT

Vegere Destpk......

LI KURDISTAN JI BO PERWERDEYA BI ZIMAN DAYIK KAMPANYAYA MZAYAN

Abdusamet Yigit

 Wek t zann ziman kurd li kurdistan li kurdan bixwe j hatya qadaxakirin. Kurd, ji bo ku w qadaya li ser ziman wan b rakirin, kampanyaya imzayan dab dest p kirin. Bi w kampanyay re di demeka pirr kin de bi milyonan imzan hatina berhewkirin. mza w ji serok komar, serok parlaman, Unesco bi konseya ewropa parlaman w ye gişt re w bne şandin. Duh hate ragihandin ku mzayn ku hatina berhewkirin, bidest radestkirina wan hatya kirin. Ev kampanya pirr girng b. Gel kurd, zanb ku ji bo w pirr girng e. Ji ber v yek her mirov kurd bi rmet eleqeyeka pirr mazin şan w de. Gel kurd, bi v yek re, da nşandin ku di tgihiştina xwe de bi tkoşna azadiy re end pşketya bizane bya. Ev yek, mirov kar ji v aliy ve j, bi v yek bne ser ziman. Gel kurd, bi v yek re, tişta ku kete ser mil w de kir. i pdiv p heb kir. L ka ew mirovn ku dibjin ku em nivskar w gel na, ka wan i kir. Ten, yn ku di nav tekoşna azadiy de bn, ew bi pş ve birin pş xistin.
     L ji xeyr hin komna bik, ti komn din, n ku nav kurdtiy li xwe kirina, ti bertek derneket. Ya rast, di bin pşengya tekoşna azadiy rber xwe de gel kurd, tekoşna de bi pş ve dib. Bi v yek da nşandin ku hewcey ti kesek j ji wan nn a. Tev ku , demeke dirj e, ti deng di v aliy de ji nav nivskarn kurd saziyn wan yn nivskary derneketin. Ew j, di v pvajoya mzayan de, n berpirsyara her zde ya mazin dikete ser mil wan de na. L mirov nikar bje ku wan di v dem de ew berpirsyarya xwe bicih hann. Wan, weyne xwe ne leyist. L gel kurd, w ye kete ser mil w bicih han. Ew li ziman nirx xwe bi v yek re pir mazin xwed derket. Bi w re da nşandin ku w piştre j, ti car ji gav bi şn ve neavje w nirxn xwe bi parez. Sazyn kurd, di v dem de n weke Kurd-der tzp-kurd j, bi w kampanya imzayan karek pir mazin drok bi rmet kirin bi ser xistin. Bi v yek re, mirov divt ku mirov wan j proz bike.
     Li cihan, ti gel ku hate ro v roj, ku ziman wan qadaxaya biziman xwe y zikmak perwerdeye nabnin nn in. Ten kurd, hene. Li başr kurdistan, ro, ten ew derfet, derketina hol. L ew j, weke ku di van rojn dawiy de dih dtin xuyakirin, destavtina aramiya w dih hol. Ew gotina ku hate nahaka ji bo w dihate gotin dihate ser ziman, ku "başr kurdistan ketiya riya pşketin pşven di aramiyek de ya" pir mazin tirkye, ran Srye ne rehet nexweş dikir. Bi v yek re j, tirk bi saziyn weke yn nrciyan ku di nav kurdan de weke fethullahcyan dih nasn li wir bi nav "şk" bicihbna, dest avtina aramiya w dibe. Bi w re j, bi ran re j, di ahangek de ev kirin heya. Başr kurdistan, ji v yek j dih dtin xuyakirin ku hate ku pirsgirka bakr rojhilat new areserkirin, w ew j ne diaramiy rehetiy de b.
    Bi v yek re, ev yek pir zelal derdikeve hol. W di demn pş de h rewşn weha pir mazin derkevina hol. Di deme ku başr kurdistan di sale buhur de ku hilbijartinn xwe yn navxwey ln herm kirin, me dt ku end w kirina hilbijartinan tirkye ran, ne rehet nexweş kirib. Di cih de li ber w, weke bertekek, tirk j Al.sadr dewet tirk kirib. Ev yek kirin, weke bertekek li başr kurdistan b. end ku doi apamany de weke ku "tirk komn raq dewet dike di nav wan de dixwez ku levkirin di erova raqtiy de bidekirin" bi w reng hate ser ziman j, l di asl xwe de reng rastiy ne wilo bi w reng b. Bi awayek d gotin ling gaz ne di w reng de b.
    Bi van byaran re rewşn ku diqawimin re mirov h tir fahmdike dibne ku end pdiv bi konfaransa netew e kurd heya. Serok gel kurd birez Ocalan, di her firsand de bal dikişne ser w dibje ku divt ku "konfaranse netew, tawil were li dar xistin". Ew xatera talka li pşya kurdan dibne bi w dtina xwe re diaxiv. Di deme hevdtinan w ye bi dewlet re de j, rastya dewlet ya ku heya ew dibne. Bi w yek re, ew bi aqilek ku gel xwe ji komkujiyan xilas bike diaxiv. Di v deme ku em tde na, ku ew new kirin konfaranse netew new li darxistin, w ti pşketinn li kurdistan ne dibin ewlatiy de bin. Mirov divt ku v yek j, bne ser ziman. Di v dem de bi komkujiyn ku bi end qatan ji ye Helep maztir ku bi kurdan bidina jn kirin, mirov divt ku h şaş mat nemne. Ji ber ku derfet mkan ji w re heya. Li kurdistan, en ten h li başr kurdistan li rojhilat kurdistan li bakr kurdistan j ew talka derketya asta her bilind. Wek, t zann dibin nav "teror" de, ro ji xwe li bakr şerek pir mazin bi hzeka mazin li ser kurdan heya. Ew şer nay sekinandin. Di v dem de ew hrşn li ser apamenya kurd n weke Roj tv ANF hwd, n ku dibin, didina nşandin ku amedekarya şerek mazin li ber kurdan bi plan dih kirin. Ew snyaln ku şnyaln roj tv dibirrin, snyaln hatina planaka şer ya pirr mazin ye herm ya. Divt ku mirov w wilo j bixwne.
    Kurd, w li ber v yek w i bikin? Ji xwe ber nahaka di deme ku ev deme agirbest tekoşna kurd da dest p kirin piştre kurdan bi girsey xwepşandin li darxistin perwerdeye bi ziman dayik xwestin pergale bi div Ardogan got ku "bila ti kes maf perwerdehya bi ziman zikmak(ziman dayik) ji me nexwez." ro j, bi dev Kiliclaroglu got w j, ber nahaka bi end rojan got ku "h ji bo perwerdeye bi ziman zikmak z ya". Bi v yek re, mirov weke ku di xatek de meşn e şer e li ber kurdan heya. Mirov w kifş dike dibne. Ji xayn areserkirina pirsgirka kurd bi riyn aştyana, kirina devr ya riyn şer j, bi v yek re dih hol li berav. Mirov w yek her weha pir bi zelal kifş dike. Di nav kurdan de, ro pşketinek heya. Ddewlete tirk dixwez ku w ji hol rake. Hewldann kurdan n ku xwe bi rxistin bikin, bi dadger hzn polsan li ber wan disekin in.
    Li herm bakr kurdistan, ro ji ya ku dizann bhtir rewşeka xatera heya. Divt ku mirov di ser de w yek wilo bibne. Ku pirsgirk new areserkirin ryn derv şer newin dtin serwer newina girtin, w şer li dij kurdan dest p bike. di bin w nav oparansjonan de weke ku li Dersim di saln 1937an wan de kirin, heya ku pirr komkujiyn mazin n bi kom werina kirin. Ev yek j, divt ku mirov w li berav bigir. Bdengbna rayadarn ewropa amarika li ber w şer li kurdistan, weke piştgiryeka mazin dih nşandin. Bi w re, mirov kar bje ku bi w re di komkujiyan re tirk w h bhtir bi wret tevbigerih. Di v dem de gelek tiştn ku nivskar saziyn kurd n li walt n ne walt n ku bikin hene. Di ser de, ketina tkil   di derbar pirsgirka kurd de dlomasiyaka pir mazin divt ku wrre meşandin.
     Rewşa başr kurdistan e bi xwepşandinan re ku hatiya hol, end ku bi nav goran were dtin j, divt ku mirov ji w rewşa ku nahaka li rojhilat kurdistan bi ran re afirya bi rewşa bakr kurdistan ku bi tirkye re afirya dr şrove nek dahrya pşnexe. Herm, bi yekdest divt ku were hildan li ser dest. Dest, ji gelk aliyan ve na bi ser kurdan di. Minaq, ew niqaşn ku bi şvan perwer re dibin j, divt ku mirov di w erov de bne ser ziman. Dewlet hasab kirya ku şvan pişt van nqaşan re ne cem AKP-trt-6 j, w d pişt van nqaşan re şkeşt b di nav kurdan de. L aliyek v rewş ku di deme ku kurdan bahse kompanyaya perwerdeye ziman dayik da dest kirin, hing deewlet xwe de bi poltkayn xwe nkarkar re riyek ji xwe re li ber wan hewldana bibne. Bi v yek re, w li ser van kesn wilo re w bjin, ku "va binern ku ti pirsgirka ziman kurd nn a". Di w hewldana Şvan perwer de armanca vala derxistina xwestn perwerdeya biziman dayik j hena. Ji nahaka de, ji xwe di apamanya aligir AKP de dest bi propaganda w kirin j. L bi v yek re, ji aliyek d ve j, weke poltkayaka bqiymetkirin ku bi hewldann dewlet re li ber nirxn kurdan mirov dibn. L ya ku ş dide j, ji nezany ev mirovn weha awa derfet didin ku wan bi kar bnin ji bo hin poltkayn ramyar, ev j divt ku mirov w weke pirsek bi pirs.
   Di v dem de, li ber hewldana kurdan ye bi ziman xwe y zikmak re bi poltkayn weha dewlet derdikeve. Bi kurdan, kurdan vala derxistin, weke poltkayeka dewlet dih berav. Div dem de, ji xwe ku ne bi w j b, w dewlet bi sernekeve. Ji ber ku di dest w de ti argman nemana. Gel kurd, di v dem de li ber wan poltkayn şer n dewlet gavaka girng avt bi kampanya ziman dayik re. Bi v yek re, poltkayn deewlet n 85 salan n qiret hatina derxistin li hol hatina teşrkirin. Ev yek, wek ku baş were şrovekiirn hewldan b kirin, w qizincn w y drok ji bo kurdan bibin.
   Di v dem de, divt ku mirov ku bje ez bi rmet im ku kurd b hinek rewşenbr j pre hebe, divt ku derkeve pş maf perwerdeye bi ziman dayik bike rojava xwe de li ser bisekin. Ku vi d dem de w yek neke, ma w keng di kjan dem de w bike? Divt ku di v dem de w pirs ber hertişt ji xwe bike. Ziman gelek heyn hebna w ya dirok ya. Weke ku awa b ku di deme me de ziman nebe ziman perwerde w ne parastin pşxistin, bi heman away j mirov kar bje, ku ziman new parastin w civatya civak j ji tneb new xilaskirin rizgarkirin. Ev herd xal zagon bi hev ve girdayna. Kurd, ziman wan li her qadn kurdistan qadaxa na. Başr kurdistan j, ew derfete ku ev demeke dirj e kirya dest xwe de ji bo pşketina kurdan, w bikarnayn. Ev j, xamgnyek mirov re dide kirin.
     Di v dem de, i pşven pşktinn ku li kurdistan dibin ku li ku dera w bin, divt ku mirov wan jev dr neyne ser ziman. Başr kurdistan, w di demn pş de j, rewşn weha w derkevina hol. Ji ber ku hzn herm, n ku her yek pirgirkeka wan ye kurd heya, ji bo sedeme w, w başr kurdistan rehet nehlin. L ez ne wi w qanaat de me, ku rayadern başr kurdistan ev yek h wilo baş qanc fahm kirina. Di v dem de, başr kurdistan, hat v dem, divyab ku pşketina pirr mazin e drok bi xwe re kiriba. L ew ew pşketina ku kiriba, nekiriya. Ev yek j, w weke xaterya her mazin ye demn pş ye ku w li pşya w derkeve hol b. van xwepşandinn ku li rojhilat bn, divt ku mriov wan wilo hesan şrove nek. Divt ku mirov wan ji pir aliyan ve dahr bike. Başr kurdistan, bi pşketina xwe re hate w dem, divyab ku bba gula kurdan hemyan. Her kurd, dixwezin ku w di aramiy pşketineka mazin de bibin. Ya ku ji dil her kurd dih hol j ev yek bixwe ya. Divt ku ya dil kurdan, divt ku başr kurdistan bne bicih.
            ------      ------- 
     Başr kurdistan, di v deme ku xwepşandinn li rojhilat dibin bna wan xwepşandinn l, mirov divt ku ji pir aliyan ve j bne ser ziman. Divt ku mirov weke eser rayadarn başr kurdistan j bne ser ziman. Hate nahaka ew derfetn pşketn ji bo ku newina bi kar hann tirk ran ketina wir de. L di w dem de kurdistan j karib ku pşketinek di jyan de gel xwe de bida kirin. Ew ne kirina ku acizbn bi kurdan re kir, ew b temen wan xwepşandinan. Ku mirov wan awa şrove bike j, mirov divt ku bne ser ziman ku başr kurdistan, bi wan xwepşandinan re kete rewşeka ku weke ku i and re ew lev da hevd.
       Ji v dem pde, divt ku her rayadarn kurd aqiln xwe hildina ser xwe gavn xwe rast pak biavjin. Divt ku di nava gel de temenek pşketin pirr mazin biafirnin. Bi perwerdebna w re pşketina w pirr mazin eleqeder bibin. Perwerde karek pirr girng e. Afirandina pşaroj ya. awa rveberya başr kurdistan, derfet dide saziyn weke yn Nrcyan ku ew w li wir bikin? Bi rast j, di v yek de bxratyeka drok bi rveberya kurd re heya. Divt ku w hild dest ew li gor nirx hizir pşketine kurd kurdistan w pş bixe. Bi v yek re, divt ku pşketine civat baş qanc biafirne. Divyab ku bi away pergale xwe ye perwerd re ne ten li her s qatn dn n kurdistan bba mnaqaka pşketin, li cihan kiriba ku bahs ji xwe kiriba. L ne bi van rewşn weha n ne baş. Di v dem de, bi w pşketina bi xwe re ya ku w bide kirin, w başr kurdistan, w temen areserkirina pirsgirkn qatn din n kurdistan biafirne.
   Di vir de, di w rewşa başr kurdistan ya ku hate nahaka wilo zde pşketineka mazin bi xwe re jn nekiriya de biqas ku gunih rayadern başr kurdistan heya mazin a, wilqas j berpirsyarya rewşenbrn kurdan hemyan j heya mazin a. Divt ku mirov v yek j, her weha bi teybet bne ser ziman. Birez Ocalan hertim bangkir ku ji aliy ve rewşenbr divt ku bikevina bin berpirsiyariy de di pşketina kurdistan de. L ka k, ev kir? Ku mirov dest xwe dne ser wijdan xwe biaxiv, divt ku mirov v yek ji ji xwe bi pirs bi bersiv bike. Pşketinn li başr kurdistan yn bakr rojhilat j bi hev re divt ku jev cuda newina ser ziman. Bi v yek re pirsgirk gişt ya. Ku pirsgirk gişr b, divt ku li areserya w j bigişt l were lgern. Konfaransa netew div dem de li ser sekin n afirandina temen w ji bo kirina w, w ji areserya gişt ya kurdistan re b hm. Ew areserya kurdistan ye ku w aşty bne w, diasl xwe de areser aşrya rojhilat bigişt bixwe j ya. Ji ber ku w bi w li ran j li tirk j li sr j ne ten kurd w bikevina nava aramiyek aştiyek de, w her weha ew xalkn din n wan welatan j w bigihina aşt aramya xwe li herm. Bi v yek re, mirov kar bje ku rojhilat w d bikeve rya xwe ya rast ya pşketna xwe de. .. 
 
24.02.2011/Abdusamet Yigit

 


 Vegere Destpk......

 

 

 

 

Copyright  1990 pen-kurd.org