pen-kurd.org

Helbest - Pexshan - Gotar - Daxwezan - Kampan - Endam

 

 

Nivsn din yn Nivskar Abdusamet Yigit:

DI WJEYA KURD DE JIN CIH W

-Baw Tahir Uryan

-DEM BI DEM FELSEFE PŞKETIN

-UAR-TUTU BAXT W

-PIŞT XWEPŞANDINN LI ROJHILAT RE

Vegere Destpk......

NEWROZ, JI TIRAFA XWE, XWE JINVE AFIRANDIN KIRIN A


Ku neweroz, weke ku dih gotin ku xwe ji tirafa xwe kirin b, w ax mirov kar bje ku kurdan bi w roja xwe ya proz, xwe ji n ve kirina. Newroza me ya ku em ro w proz dikin, hate ku hatya w dem, pirr bi ş elem komkojyan hatiya. Deme ku min bidest nivsandina w nivs kir, di ser de, saln 1989- 90 hwd hatina bra min. Weke mirovek ku ji wan rojan re şahid kirya, min xwest ku li ser wan rojan hinek tiştn ku di aqil min de mana bnina ser ziman. Ew roj, rojna ku mirov wan rojan ti car ji br nek bn. Rojna drok bn. Roja ku kea kurd Berwan Cizryan Pekrawanya(şahadete) w bihst, d piştre yek j li maln xwe ne sekin in. Herkesek derkete derve daketina Kolanan. Bi teybet, ew dayikn proz deme ku dihatina bi ber kolan de ew tirilyn wan, h j di guhn min de zing dikin. Pişt ku gihiştina hevd, d bi hev re ketina r de bi ber qabrstana şehdan va n. Ew dem, di ser hate bin, deme ku dil gyane mirov rabb ser pyan b. ..
L hate ku dem hatib w dem j, hin dem byar qawim bn. Ew dem byarn ku qawim bn, di w dem li Cizr agir newroz y serhildan di dil jin, zaro mran de pxistib. Destpka w pvajoy ya gişt ya rabna gel li ser pyan, bi Şer Bagok re dest p dike. Di w şer de ke lawn kurdan legengyeka mazin dabbna nşandin. Di wir de, di w şer u s roj s şevan berdewam kirib de, hzn dewlet pirr windah bbn. Kea kurd Eyten, di w şer de bi ser xwe helkoptereka leşker dab ard. Di w helokopter de pirr mirovn ji maya bilind tde hebn miribn. Ew miryn di w helikoptor de ku di nav xalk de hate ro bahsa wan dih kirin, ne hate kirin.
Bi w re dewlet pirr mazin bi hrseke mazin hate bi ser kurdan de. Li her der d di nav gel de li ber gel j bidest bi karhanna ekn giran kir. Dewlet, pişt şer miriyn xwe ji qad hildabn. L end lawn kurd j gihiştibbna pekrawanya xwe. Kea kurd ya ku di w şer de nav w bi dengdarya xwe li ber arş xwd sekin j, di w şer de gihişt pekrawanya xwe. Dewlet, pişt ku şer bidaw b, d piştre, kirin ku herin laşn şehdn xwe bnin. Bi v yek re tevgereke mazin di nav xalk de bixweza afir. Ti kesek j, ji w tevger pşavan ne kirib. Kec xurt yn ciwann kurd, di nav xwe de levgihiştibbna hevd bidest w tevger kiribn. Pirranyn wan j, mirov ji dr ve li wan di ner, h zaro bn. H ne mazin j bn.     
Pişt ku hzn dewlet dt ku wa levcivnek bya, d ber xwe da bi ser wan de. Hing, tankna dewlet yn alman heb. Bi ajotina  wan tankan ya li ser jin zaroyan re, d bi teybet, weke ku seht(kontrol) ji dest . d ti kes li ti kesek ne b xwed her kesek y ku kevirek kira dest xwe de bidest avtina wan tankn alman yn dewlet kirin. L ma ka w kevirak li ber tankaka ku b ekn giran ku li ber wan bikar dihne w i bikira. L ti car j, w gel ji w biryardarya xwe gav ne avt. Bi ser w rewş de piştre end roj diin. Pişt ku kurdan pekrawann xwe hanna Nisbin ji Bagok, d piştre, li wir rabnaka mazin b. L hinek laşn şehdn kurdan ne hatina dayin li wan. Ew h di dest dewlet de bn. Dewlet, ku xalk kur dikir nedikir i dikir ne dikir, ne dida wan. L xalk j biryardar dab nşandin ku wan laşn xwe yn proz hildin ji dest dewlet. Piştre, d ciwan ji w klk pde, ji qad qt nebn. bandra w rewş li ciwann hazar hermn din yn şirnaq ji b. Gelek ji wan herman ji bidest hatina li w herm kirin.
Piştre bi qadarek herd cih, Cizr Nisbin, ku li herdyan j laşn şehdan hebn, rabnaka li ser pyan li wan heb. Nisbin, pişt ku laşn şehdn xwe di veşern, piştre d hin xwepşandinn wan dibin. Hin ciwann ku xwenda w ji qad dr nekevin. Di w navber de newroz nz dib. Nzbna newroz di w dem de dihat ser ziman. Pirr d bidest bahse w hatib kirin. Li nisbin Cizr ciwann ku dikirin ku xwe bigihnina tekeln tirimblan ku ji bo wan bişawitnin, di hewldanan de bn. Li w n hatin, dewlet j bi w hrsa wan windahiyn w yn ku di w şer bagok de dabn li wan tevgeryn ciwanan di nerin. Mirovn ku hinek nawser xwe j bn ku rewş fahm dikirin, digotin ku "herkesek li ser gir a". Ev gotin pirr rast b. Cizr j nisbin ji, zaroyn xwe bidil ş dabn ax. L ew ji br nekirin. Pştre li Cizr w ew tevger berdewam kiriba. Pişt windahiyn şer bagok re pekrawanbna kea kurd Berwan, w Cizr d bi tavah rak ser pyan.
Pişt ku pekrawanbna w j b di vara newroz de, piştre w d Cizr bi tavah rab ser pyan. Di roj de, ku d bidest kar veşartina kea kurd hatekirin, d w deme ku di rajihina derbasta w bi ber qabrstana Cizr ya şehdan ve yin b, d w dirişmn "bij kurdistan!" "bij newroz!" w bne avtin. Xalk, w bi van dirişman hate bi qabrstan w herin.Pişt ku n kea xwe Cizryan bicih kir, d piştre jev belav nebn hatin li navenda w levgihiştina hevd. L di w dem de wilo zde ji w qabrstan j dr neketin. Bigşt j jin zaro ciwann ku hatibbna qabrstan ku kea xwe bicih bikin bn. Ew girsa gel, piştre kir ku bi ber tirbn şhdn xwe yn din ve j hern. Ber hind bi endek ew şehdn xwe yn ku dabn ard, kirin ku bi ber wan ve j herin  herna ser tirbn wan. L w car j, hzn dewlet bi tankn xwe yn alman li ber wan sekin bn. Di w navner de j, xabern şer ji derve dihatin ku şer di naqabna gerilla hzn dewlet de li iy heya. ..
Girse ku meş , b ku gotinak b gotin dengek derkeve, weke gurn har hzn dewlet bidest hrşkirina li ser nav gel kirin. d di nav ciwan wan de pevnan rdan.Di w dem de ti kesek ne li maln xwe bn. Her kesek li derve b. Deme ku xaber gihişta nava Cizir ku hzn dewlet hrş birya ser jin zaro ciwann li ser qabrstan, d ti kesek di cih xwe de ne sekin bi ber wan ve n. Dewlet li pşya yn ku bi girsey dihatin j, bend dan b. Ne dihişt ku ew werin bigihina yn din. awa ku ew j, hatibbna wir, d piştre, pevn b bidual. Bi dehan ciwan ke jinn kurd li wir hatina birndarkirin kuştin.
Ew rewş, di demeke kin de li hewirdor li herm bigişt hate bihstin.Hing, deme ku xaber digih Şirnaq, d li wir j tevgerek diqawim.Piştre dewlet bi tabran leşker veguhazta wir li wir li hewirdorn herm bicih kir. Li W dem de gundek herm ne man ku na leşkeran nema ku nen ne na bi ser wan da. Li gunda cihn şkence avakirin gund wan de şkence li wan kirin. Li herm, ku ji deme serhildana Şx Sad ve ku weke cihek ku l hertim şkence l dihate kirin, "qarakola Tilbel" heb. Kurdek herm y ku xa ji cih xwe labitandib  li wir şkence ne dtib neb. Bi v yek re, ku di nav xalk de di b mesele gotin, herksek ji hv re digot "ma k ji me li Tilbel şkence ne dtya". rastb, li herm, mirov ku li Tilbel şkence ne dtib neb.
Rewşa Cizra bota, di dil herkesek de dilperyak dab kirin. Bala herkesek bi hey li wir li ser wir, li agahyn ku ji wir dihatin bn. Hzn din j, d hin bi hin deng ji wan derdikeve. Di w newroz de, ew cara pş b, weke Nisbin Cizr li hazar şrnaq j bi girsey newroz hatib pwaz kirin. Li hermn yn gund hwd, yn herm j dengn prozbahyan dihat. Bi v yek re dewlet, d kete nava hewldanan de ku w rewş ji hol rak ku h zde mazin neby. Bi v yek re, pşt Cizr, d li Şrnaq ketina devr de. Li wir bi gotina "PKK, sazyn dewlet hem kirina dest xwe de" re tevgerek di nav wan de b na wan ya li ser xalk b. Ew away n y li ser gel, sedemek ya bi w away re heb. Ew j ev b, dihate bawerkirin ku hate w dem di dil herkesek de tişt hatya andin, d bi w reng, w herkesek di cih xwe bi bhis bibe. L hem Cizryan j hem j Şrnaqyan, weke ku zanibin w d i were ser wan i i bend wan a, bi w re bidest amadekaryn xwe kirin.
   Di w dem de her mal di bin xaniy xwe de cihn veşartin di deme şer de ku bi kar bnin kirin. Piştre, ji xwe ne bi gelek re d na hzn dewlet bi ser gel e b. Bi dehan mirov hatina kuştin birindar kirin. Bi dehan j ji aliy leşkeran ve hatina birn hate roja me j, wek dih zann ji wan ti agah ne hatya girtin. Maleka ku yek ji xwe nedab, nema b. ro, ku bahse windahiyan dih kirin, dih gotin, ku endeka jyane xwe daya. L bi sadan mirovn ku bi away windakirin ku ji hol hatina rakirin di w dem de hene. Bi sadan mirov hatina kuştin. ro, ti kesek, tirbn wan nizanin. L herkesek di w bawer tgihiştin de na, ku dewlet ew kuştina. Hate roja me j, ne armaca gihiştina wan bisax, l bi armaca ku hastyn wan j bin xwe bigihnina wan di tevger de na.
    Li herm, piştre, ev hzn ku dewlet dana avakirin ku li ber xalk sivil ku wan bikujin bi w bidina tirsandin bi w re wan ji tekoşna azadiy dr bikin, yn weke "fethulahian, Hizbil-kontra hwd bi rxistin kirin şandin nav gel bi ser gel de. Wan, bi hezaran mirovn sivl qatil kirin. Bi dehana mirovn zane yn ku w gel mazinkiribn yn weke Musa anter hatina kuştin. Miorvn ku hinek zanebna w di derbar w de heb, hatina kuştin. Hate ku dem hate saln 1999 hwd, bi deh hezaran mirovn sivl ji aliyn van ve bi dest dewlet hatina kuştin. Ev berdl hem j, berdln w gel yn tekoşna w ya azdiy na. Azad bi v yek re mirov kar bje ku ne b berdl a. Bi berdl a. Berdla w j, pir mazin dropk ya. Newroz, j ne b berdl a. Gyane w ya azadiy hertim berdl standya. Di vir de, divt ku mirov tiştek dn j bne ser ziman bje, ku di w deme serhildana Cizr de, dewlet hovtyaka din j nab nşandin ku w kurd ti car w hovty ji br nekin. 
    Di deme xwepşandinan de deme ku mirovn ji gel dihatina girtin di ketina dest wan de bi ben ew bi piştre tankn alman ve girdidan di kişandin bi ard ve. L byaraka d ya bi v reng ku w ti car ne w ji brkirin j b. Di w dem de di şer de di du rojan ber newroz de, ku di deme ku şer dibe d keaka kurd hatib şehdkirin ketib dest de. Ew kea kurd ya ku hatib şehdkirin ketib dest de, ku weke ku awa ku deme ku Hasan-huseyin ku li kerbeley hatina şehdkirin ser wan hate jkirin ku bi p bi kaşo hate lyiştin, bi heman away psra kea kurd ya şehd j hatib vekirin ew bi pşya tanka alman ve bi ben hatib girdan  di nav xalk de hatib garandin. Hrsbna xalk rabna wan ya li ser pyan ya her mazin j di w dem de bi w byar re b. d herkesek can xwe da beravn xwe xwe avtina ber tank. Ez bixwe j, deme ku wan rzan di nivsnim, ew rewş li beravn min a. dibjin ew kea kurd ya ku şehd bya weke şehdeka kerbeley ya bi rmet a, carek din bi br dihnim.  dibjin ku hate ku ez şax j bim ex bi rmete w ve girday bimnim bijm. ..
            ----------             ----------------
      Ku mirov bahse newroz bike, mirov w pir tiştan bibne ku bne ser ziman. Bi teybet j, di droka kurdistan di van demn dawiy ji wan serphatiyn w mirov w karib bne ser ziman. Min bixwe, deme ku min bi dest w nivs kir min bidest nivsandina w kir, di ser de saln 1990-91 hatina bra bra min. Deme ku cara Pş, li Cizr xalk rab ser pyan ketina qad de li qad levgihştina hevd bi ber qabrstana Berwan ve n li wir bidest avtina dirişm "bij kurdistan"", "bij Newroz!" t bra min. Weke mirovek ku şahid ji w roj re kirya ew roj jn kirya, min xwest ku di ser de w bnina ser ziman. Ew dirişmn ku li wir di w roj de hatin avtin yn "bij kurdistan!" "bij Newroz!", bna destpka serdemeka n li Kurdistan.
    Pişt w dem re j pir tişt qawimn.Ew j, hate roja me, me li jyan ji wan re şahid kir.awa ku weke ku dihate gotin ku "newroz, xwe jinvebna ji tiraf(xwelya ji şawat li şn maya)a xwe ya",di demn ku li ser w dem de hatina buhurandin, w yek dana nşandin. Bi teybet, di w deme hemdem de, pişt Kaway hesinkar re kaway hemdem Mazlum Dogan, bi s darikn kibrit re deme w ya n bi tgihiştin kir da dest p kirin. Bi w re agir di deme me de da pxistin. ro j, ew aqir w daya pxistin, ji aliy hezaran ve l di civin l digihina hevd ji wan re bya zann tgihiştin.
      Li kurdistan, agir newroz, d piştre li ser wan pvajoyn ku li ser ser kurdan hatina afirandin dihne meşandin n bişavtin hate p xistin ew kira xwel. Ew xwelkirina wan, d ji w jinvebna kurdan b. Bi w re kurdan d xwe ji n ve kir. Deme xwe ya n bi xwe re dana dest p kirin. Yn ku ev roj di deme me de afirandina pekrawann me j bi w navgna w roj re em bi wan bi rz hrmet bi br dihnin. Bi sayaser wan ev roj hatina jnkirin. Dil wan hertim bi agir newroz pxist b. Ew agir dil wan, ew pxistnya w, ro ketya qadan de zilma li ser kurdistan bi yn ku dikin re dişawitne. ..
     Newroz, hertim bya nav serketin. Ew serketin, ha serketinaka di jyan de ya mirov ya keseyetya mirov bixwe ya bi ser xwe ya, ha ya civatek ya ku bi w rabna ser xwe li nirxn xwe xwed derketin re bna bi xwe re ya. Ew serketin, serketina kurdistan ya. Jinvebna kurdistan ya ji tirafa xwe ya. Newroz, gyane w ya jinvebn heya. Ew giyan w j ro kurd w bi her beşn xwe yn civak re bicivat dijn. Ew aqir ku di saln 1990 wan de ku bi dirismn bij Kurdistan bij newroz re b li her tax qadn w belav b, b aqir destpka n ya li kurdistan. Agir ku li Cizre bota pket, tde zanebna Cizre bota ya Medresa Sor heb. Di w agir de, zanebn heya. Ew aqir, aqir ku di agirgahn Zerdeşt de pdiket dora xwe bi zanebna ku tde heya re rohn dikir a. Ev aqir, qir tgihiştin zanebn ya. Di v dem ku kurdan ji her aliy ve ketya nava tekoşnaka rmet hebn de, ew aliy w agir j, di dil pketya. 
   
ROJA 21 ADAR NEWROZ LI HERKES PROZ B! PŞ LI WAN PEKRAWANN KURDISTAN HEMYAN PROZ B!


 Vegere Destpk......

 

 

 

 

Copyright  1990 pen-kurd.org