Nivîsên din yên Nivîskar Alî Kiliç   -Lî ser  Tekoşina Akademisyen  Dr. Îsmaîl Beşîkçî       Vegere destpêkê

AZADI SEVETA MILETE MAE KURDISTAN A BINE XETE REJIME DIKTATORIYA SYRIA RIJINO   Dr Ali KILIÇ  Réjimé diktatoria Hafiz al Essad ve  gonéwér  Bachar al Esssad  Mîlété maé  Kurdistan a bîn xété, saré ma  da  qîr kerdéné.  Mî,  hîré serri na’ra avé, serra 2008 de  Serokomarê Dewleta Syria Bachar Al Assad,ré nama de rakerdié rusné. Hiré serri verdi’ra, halé Mîlété maé Kurdé bîné Xété, né vuria. Esker û polisé Serokomarê Dewleta Syria Bachar Al Assad,134 mordem newdé da kîsténé, raverdaéna 260 Kurd û erav, ters û xofé  Bachar El Assad ana’ra zon. Réjimé Syria rîjino   Hafîz El Essadî serra 1998 Avdîla Ocalan Surya ‘ra est tever.Namé Maharabat’ra organizyoné da vîrasténé, télé mal û mîlké PKK, pérré banku, kerd kérépûl, dest na’ro ser, militané PKK eşti zéré. Roza khe, Hafiz merd, 10 06-2000’dé, pelga vîréné qezetta  nijdia PKK özgür Politika ,şâ vejié, çûtîr béno khe politika PKK sévéta merdéna Hafiz El Essadî  sarré şaié gurété? Kamm sévété kammy berveno?   Ewrû, qésa rasté a wa khe, diktatoria Misîr û Tunus’ra tipia, pérodaisé Lybia’ sîma riznaisé rejimé Serokomarê Dewleta Syria Bachar Al Assad, Surya’ra xof kéné;terséné. Coka, rejima doktatpria Bachar El Essad,  çek dano asiruné aravavu wuazéné khé , Kîrmancuné   maé bîné xété, bîdé qîr kerdéné. Na politika jenosidkara dewléta Syria wa. Va  aé khé  gonéwéria Serokomarê Dewleta Syria Bachar Al Assadi  da  inkar kerdéné, va ho’ré şerré  gonia mîlété maé Kurdistan a bîn xété, ho’ré  wess bî sîmé.   Vijer Serokomarê Dewleta Syria Bachar Al Assad, Mîlété ma da jenosid kerdéné. Ewru, Heikelé Hafiz El Assad, rijino. Mesté lao derg  kûno vîlé sîma, jî Saddamî Serokomarê Dewleta Syria Bachar Al Assad,  ki  dardébéné. Mîlété ma, bîné kolédaria sima’ra vejino, beno azad, Mîlété maé, Kurdistan a bîn xété, béno parçé  Kurdistani. Mîlété dina né rozu  vinéné.   Serokomarê Dewleta Syria Bachar Al Assad, ané’ra hu vir khe,  serra 2008 de eskhr û cendermé dewleta sîma ,veré Parlamento’tansîma de, 200 nîmais kerdoxê kîrmancûné welate maé bin Xêté, pê gûretî, berdî estî zîndan. Rastié awa khe, vere parlamento’ a sîma de 2000 kîrmanc,amei vi tê lewé, haqa mîlete maé kîrmanune bîn xeté wuasténé, verva na qeraré 49 ê azadia mal û mîle hu arêze kerdene..[1]   Qesrarê sima o N°49, politika Bakilê sîma Hafîz El Asad ia. Eskher û cenderme dewleta sîma, koth vîreniê nê wuast khe mîlete ma vaténa hu araze bî khero, bîaro’ra zon. Eve qessa rasté dewleta sima metodé bê insanietî tatbîq kerdî, braûne ma’ra Dr. Abdul Hakim Bashar,Mohammed Ismail, un Nasreddin Braheek, Abdel Karim Abou Lukman, Hassan Saleh,*Hamid Hussein, Hassan Nawaf, Rashad Jdao , Bîrez Mahmoud, Mustafa Juma, Fuwad Aliko, û 200 kesî pê gûreti berdî estî zîndan. Se beno, va bî vo, sîma çixas khe 191 eve vatena AFP 1 kîrmancî verdê’ra; ma oncia na siaseta dewleta sîma protesto keme,azadia têdê havalûne maé khezindanû de re, desînde wazeme. Dewleta Syria prensibune Zagona Internationalia dina’ra itihad bî kero, 350.000 kîrmancûne welatê maé bîn xetê’re xafîlde nasnamé bî vîrazo,Parlemento a Syria, referandum rakero, Mîletê maé Kîrmancé bîn Xeté,qeraré azadia hu bî do,bîne bandî’ra sîma’ra, bîne destê Dewleta Syria’ra vejio, parçe Mîlete maé Kurdistan a bîn xête azad vo.   Ma hen zoneme kei khe, mîlete ma bi azad, wû çax,, haqâ cîranié yene’ra zon, pêrodais cê bîrino. Mîlete Aravê Syria ma nas bîkero, ma kî, Mîlete Aravê Syria naskeme. Mîlétê Arav û Kîrmacî pia bene brai,xîraninié darina we dîsmeni’ra dûr maneme;.. Her milet,séré wela ho’de bî vo azadé sarê hu. Ma dest çekû nê erjime. Raa xîravînié’ra nê sımê. Sîma rînd zonene khe, çîme ma nê hardé sîma de’ro, nê kî, ua û nûné sîma de’ro. Domone sîma, mîleté sîma eve ua welate ma, eve zern û sem û zîfte wela ma, çond hozor se’ra yêne wêyiyé. Qesa rasta, kîlme, Dewleta sîma, hata nîka gonîa mîlete ma lita, sîma welate ma talan û tufan kerdo. Bachar Al Essad , par, Dr Avdîla Gul, Prens Hamad ben Khalifa al Thani, Prensese Cheikha Mozabent Nasser el Mesned é, Serok Émile Lahhoud , Sekreterê Juyina aravu bîrez AmrMoussa sîlaié kerdi vî. Sima qesekerdena sîma o de Paitaxté Sami goyna. vake« Sami sukha rozîne nia, Sam Paitaxté Kultura aravi a, kata sone serene, sîma Paitaxté Sami de insaniété vinene. Raé khe sûma sera feteline Aziz Pol’i eve destune hu vîraste. Çevere Paitaxté Sami sîma ver bene ra, sîma sîlaié kene. Samiji, sîma de huyne. Mezelê, al Fârâbî, al Arsousi, Ibn Arabi, Annaboulsi, Hussein Mroua, Abdulkarim al Karmi, al Jawahiri et Nizar Qabbani. Paitaxté ma’dere. Qedere Sami desté Sami de ‘ro, Sam kurnîka nasyonalizme hardé aravia.»Sîma qese kerdena ho de qâlê Sêlahaddîné Eyûbî kerdi vî. Sîma rind zonene khe, Sêlahaddîné Eyûbî, erav nî vî, kîrmanc vî. No, ano’ra dust khe, sîma Aravu, nûne ma werdo,êve nûn û ua ma bié pîli. Khaliké sîma ki, erav nî vî, Gerger’ra amei vi, mîletê Gergerî erav nio, kîrmancô. Sîma vakê, « ma domone zu kulturime, kulture arave welate ma, wa, yî ma têdino. Welate aravi de ma tê destra zû ime. Pia wesime, nasnama aravia ma xoria, modele ma’de estena hewleteni û doktrine ma esto.»   Çîk o doktrine Serokomarê Dewleta Syria Bachar Al Assad,? Verva haqâ hu wuastena Kîrmancu?Kîrmancu sera hestaî serrê na’ra avê,23-06-1928 de bî namê Zagona Bingêya Syria’re , Xudmuxtaria zeri wuasté. Na nama Kirmancû rusne Meclisa Sazkerdia Syria, yîne vake, I-Ma heremûne Kîrmancu ne bîn xete de, wuazeme, lewê fransizi û aravkî de zône Kurdî qesei bî kerime II- Na heremu de zonê misaîs û mîsnaîsî Kurdi vo III- Hokumeta na heremu, kîrmancu’ra bî vo wêçîntaî, kîrmanc ve hu, karê hû bî kere. Dewleta sîma na wuastena kîrmancû qêwul nê kerdé. Dewleta sîma sera 1963 de Eyaléta Jîzira, herema Hasaka de dokumana de dîjdîa des û dî nûxta de wuast mîleté ma arav kero. Politika aravikerena sîma(arabisation) na wa vîé -Axme kerdena Kirmancûne Syria -Qêde kerderna misaîs û mîsnaîsê zîmanê Kurdi -Bê kar û bê mal kerdena Kîrmancû -Tever kerdena Kîrmancune Kurdistan a Bakur, hêté Syria rusnaéne uska hépis kerdene -Héréma Kurdu de,tatbik kerdena prensibê “ juvîn’ra čera bî ke, yîne sero hukm bî ke” -Dormé heremune bîn xête de saz kerdena « kemere aravi» -Dagîrkerena welate kîrmancû, “ rusnaéna nasyonalistune aravu” héréma yîne -Tever kerdena kîrmancu’ra tipia, vîrastena « kemeré eskeria» -Saz kerdena “mazari jama’iyya” seveta têdê aravu -wêderdaéna têdê haqû yîye zone aravî nê zonê. -wêderdaéna otoritaé mîllûne Kurdû, rusnaéna olpérestunê « aravûne zolalû» -nîme kerdéné ‘ra qêéri, Qedé kerdena têdê faaliyétê kîrmancu   Serokomarê Dewleta Syria Bachar Al Assad,rînd zôneno khe, sera 1963 de Dewleta sîma, bî xatîre « kéméré aravi» sîma herema Jizira talan kerdé, 332 dewî kerdî tôl û vîranê. Sîma aravi ardî kerdî dewûne ma. Evê des hôzôrû mîlete maé kîrmancî, kerdî tever, jêdê Kurdé maé Ezidî’ra, hard û dewê yîne eve destr’a guretî, mîlété maé Ezdi kerde tevera. Sima namê dewûne ma vurnai, jî dewleta fasista û qolonialisté tîrk û pers û aravû politika jenosid tatbik kerde. Binê na poltika de idedolojié pan-arabizm bié. Eve politila na ideolojio fasist o qolonialiste, sîma 100.000 sera 1967’de bahane serri’ra welat’ra estî tever, runaî verê herama serri kî uska kîrmancî eve deste Israil bêré kîrkerdene. Na politika sîma, dewleta kolonialista tirkia û Saxê Iranî Tatbik kerde. Qeso kîlm, politika sîma, pratikê sîma, vatena sîma pan-arabizme Saddam Hussein zof nijdia. Saddam ki, heto ju’ra jî sima qeserkerdene, heto bin’ra çekê kimyevi rîsnene’ra mîlete maé Kîrmanci ser, mîlete mama qîrkerdene. Ji sîma Saddamî kî wuastene arabizasyone kultur bi kero, hard û asmen aravi kero, zôn û kulture mîletune bîn destû aravi kero. Jî sîma, Saddamî tayé kitavi serra 1980 siparis kerdi vî. Jean Pierre Bastid, Bruno Dweski, Patricia Latour, Pierre Lévy, Siman Doggui, sîma wess goinéné, séré zulmdaria sîma de, pîjié fekra nê vejina.   Goinaiskarê sîma, qê sera 2004 de zîlme dewleta sîma tûha nê nusna. Rastié a wa khe, 12 marte 2004 eskherû cendermune sîmaçewres kîtmanc qîrkerd. Wu waxt, sîma vejai TV ‘de pluralisme sero qesei kerd. Dodîma, eve qêrara bê adaletê Dadgera Dewleta Syria, des ûpônz kîrmancî hîre seri kerdi hepîs.Terse dagîkeria sîma a wa khe, sîma roze, parçe wela Kurdistanî o khe iltihaq kerdo, aé vind kerré.   Ma tersé dewleta sîma rînd fam keme.Çûtîr khe Komita Ittihat û terraki û Kemalistu milete hermeni û grek û Kurdî û Assyro Keldani eve stratéjié pan islamizm jenosid kerd, jî yîne, Saddamî, Milete Kurdistana Basur eve çekûne kimyevî qîrkerdi Jenoside Anfal vîrast. Péé cû Saddam vê curmkarune hu pia darde bi. Ma na roze sima’re nê wuazeme. Nê nê, sîma, Mîlete Kurdistan’e bîn Xete’re dîsmenia aravia Saddamî kene, jî têde diktatoru, caé sîma, dina de nê maneno, helme sîma, lesa sîma wa dergé gîle daru’da darde bena. Ma na é sîma’re nê wuazeme. Nu qedere sîma o, aqlê historia dina wa. Kess dina ‘de eve diktatoria lingune ser nê mendo. Çutîr beno khe Paitaxté sima Sami hondé mordemi zindan’déré? Sîma rînd zonene khe, Savake Sahe Irani, Sah nê xelesna, Polese Saddami, Saddam nê xelesna, Maharabat sima kî, sîma nê xelesneno. Rozé yena, vîle sîma o derg jî vîle Saddami, darrû’ra dardé beno. Rozê yena, Mîleté Kurdistan béno zu, ma vîneme azad û serhubiana welatê hu.Na vatena mî nia, vatena historia dîna wa.   Serokomarê Dewleta Syria Bachar Al Assad Efendî, par né pérar  amé  paitaxta  Paris. Serokoma’re dewleta Fransa aziz Nikolas Sarkozy, sîma 14-07-2008 sîlaia Cîttê Azadî kerdi vî. Havale mî Pierre Barbancey sîma de qêsei kerdi vi. Qesekerdena sîma Organa partia mî l’Humanité de, Partia Qommunistia Fransa(PCF) de nesr bié. Havale mî Pierre Barbancey sîma’ra pers kerd “ ewru taé vengî bene berji wuazene khesîma Anouar Al Bounni, Michel Kilo, Mohammad Issa raverde, çîna’re yî azad nê bié hatanîka?   Bachar Al Assad vakê” sîma bêsê nê kene kar bî kere aé khe dîsmene Syria ‘re. Mordeme khe sîma pers kene, yî wuazene khe ABD bero Syria bîne bandî’ra ho kero” Ma sîma çîna’re kîrmancé ma é khe haqâ hu wazne, azadia hu wazene, yîne 200 kîrmanc bene erzene zîndan? Yîne tûha veng do’ra ABD çîk o? Sîma séré welatê ma Kurdistan a bîn xête de dagîrkerî ni é, çik e? Azadia welati çûtîr sima’re sirena, ma’re kî sima’ra jedê jedê sîrena. Rozê fam bî kere khe sîma koté bîne bandîra ma. Ma çel û çukhe sima estê zindan. Mîlete sîma’re têde manifestasyonune pasifik damê we. Zône sîma aravki,damê we. Mîlete sîma hardé sîma’ra eve zor keme tever. Wela sîma, destê sîma’ra eve zor ceme. Ma nasnamê nê dame sîma, mîletê sîma, nîvîskarûne sîma saset keme, yîne erzeme zindan, sîma wû waxt se kene   Serokomarê Dewleta Syria Bachar Al Assad ’ré nusna hiré serri na’ra avé, mî nusna vaké khe,  Projéya Juyina Derya é Sîpi politika Hitler û Musolini vié.Na proja sîma nê xelesnena. Nîka serdar Nikolas Sarkozy ittifaqê na proja vurna. Sarkozy, bîne bandîra Tirkia de sazkerdena ittifaq û Syria û Israil wuazeno. Verva kammy na ittifaq, çîna’re? Qîrkerdena mîletê maé Syria sîma çûtîr xelesnena?Amerika, Rusia, Cin, Hindistan, Iran, Juina Europa destune hu, evê gonia mîletûne bîn destû’ra sûné. Pôncas û Sê serra’ra tipia Rojava navin de kes nê maneno.Krize kapitalizme dina, çîxas khe har vo, hondê beno xaxud, beno vînd sono..   Destê dîzdû čewé dîzdu’de ro. Roze yena, dîzd besé nê keno, dîjdié b^kero. Dewleta dîzdé, dîzda. Serok, dîzd,dîzdo. Dewleta sîma, hestaî serra gonia mîletê ma lita. Politika dewleta sîma û dewletûne Tirkia, Iran û Iraq ‘ra cera nê bena, verva mîlêtê maé Kurdistan a bîn xetê, û Bakûr Rojav û Basur çîxas khe bena har, va bî vo, vera pêrodaisê mîlete ma, dewleta sîma, dewletê Tirkia, Iran û Iraqî hondê xaxudê, rijinê, béné vîn sonê.Mîlête ma o nêçar, xélésin o, welate ma Kurdistan beno azad û serxubia é. Dina na rozê vinena.[2] Çîké, Welaté ma kerdo çhor létéi. Lété Bakuri bîné bandîra dewleta tirku’déro. Hîris serra damé pero.Dewleta tirkia ve Partia AKP, 75 mebusé kurdé sunni sero,héla hu vîrasta.1150.000 eskéré tirk ve 75.000 çhassu,evé héronuné Israil, NATO, verva ma ža  gureto. Dewleta kolédara Iranwuazéna ma tê de qîr bî kerro. Eve pasdaranu 7.500.000 milisé Irani, gonia xortuné ma sîmené. Eskéré  Syria dormé   bajaréuné  Qamishli, Al-Asakah, Qaratshuk et Diwar guréto. Dewléta Syria eve   Hizbullah evé desté Tirkia verva mîlété maé Kurdistan a bîn xeté  wuazéné qîr bî kere. Bashar El Assad, çekûné Russia’ra haskéno, evé yé çeku aravu kîrmancû kîséno.   Dr Ali KILIC, Paris 26  03-2011.   SECTION FRANÇAISE DU CENTRE DE PEN KURDE MALPERA PEN A KURD LI FRANSA www.pen-kurd.org SECTION FRANÇAISE Dr Ali KILIC Docteur en philosophie des sciences email:dralikilic@yahoo.fr   [1] DAMAS, 3 nov 2008 (AFP) - 10h54 - Les autorités syriennes ont libéré dans la nuit de dimanche à lundi des Kurdes interpellés quelques heures auparavant pour avoir organisé un sit-in à Damas, a annoncé l'Organisation nationale des droits de l'Homme en Syrie (ONDHS)."Les autorités ont libéré dimanche tard dans la nuit 191 militants kurdes qui avaient été interpellés dimanche matin", a précisé l'ONDHS dans un communiqué.      Vegere destpêkê