pen-kurd.org

Helbest - Pexshan - Gotar - Daxwezan - Kampan - Endam

 

 

Nivsn din yn Nivskar Abdusamet Yigit:

DI WJEYA KURD DE JIN CIH W

-Baw Tahir Uryan

-DEM BI DEM FELSEFE PŞKETIN

-UAR-TUTU BAXT W

-PIŞT XWEPŞANDINN LI ROJHILAT RE

-NEWROZ, JI TIRAFA XWE

-AWAYEK AWA

-SYESETMEDER KURD HATIP DICLE

-LI SER DENEZANDINA XWESERYA

-KURD STATYA WAN ŞER W Y KU T DAYN

Vegere Destpk......

    GEL KURD JI NIRX AZADYA XWE LI SER PYA YA

Abdusamet Yigit


     Di v dem de gel kurd ji bo nirx azadya xwe li ser pya ya. Ev demeka ku kurd, li qada na. Di wan li qadan bna xwe de oparasyonn leşker yn ku li beşn kurdistan li dij kurdan tn meşandin tecrida  li ser serok gel kurd birz Ocalan şermazar bikin. Di v dem de kurd, bi awayek girsey bi hev re di tekoşn de na. L divt ku ji w zdetir li dora tekoşna azadiy levbicivin tekoşna xwe ya azadiy bidin li serok xwe xwed derkevin. Ev tekoşna dem ya ku kurd didin, ji bo azad, stat nasname wan a. Di v dem de, bi v yek re, mirov divt ku v yek bi teybet bibje ku kurd, tekoşna wan ya v dem pirr kifşkar a. Li rojhilat, di v dem de, hewl t dayin ku ji n ve dzaynek rastkirinek l were kirin. Di w dzayn rastkirin de, tirk hewl de t dikoş ku kurd di w rastkirina n de bi statya xwe nebin. Oparasyonn w yn leşker n heway yn bejeh yn ku ew dimeşne di v dem de hatya dayin ku ran j were li nav xistin, hewl t dayin ku hza kurdan were şikandin, ku li herm nikaribin li ser nav xwe karibin gotin bibje. Ev şer dawiy y ku bi kurdan t dayin ku y b hzkirina wan a.

      Di v dem de li tirk ran w kurd, bn şikandin w li ser w şkandinn re weke ku di saln 1923an de b, w dzaynek li ser w b kirin. Bi v yek re w kurd, b stat werin hiştin. Pişt ku stat, weke saln 1923an hat afirandin, d w bi heman reng weke w dem w şer dana herkirina w statya ya li wan were kirin. Bi v yek re, tekoşnak dih dayin ji aliy dewletn herm ve. Li herm, end ku bahse rastkirinek were kirin ji n ve rastkirinek were kirin j, hewl t dayin ku geln herm bi nav xwe de di w rastkirin de ji di bin seht(kontrol) de bin. Nay xwestin ku geln herm karibin bi vina xwe bibina xwed gotin li ser pşaroja xwe. Bi v yek re, mirov kar bibje ku li herm weke şer statqya herm ya ku heya ya geln w bi hev re heya. Statqya herm, hzn rojava yn weke Emerka. Inglistan, Firansa hwd, piştgirya wan di erova berjewendiyn wan de jre heya. Bi w piştgiriy, ew statqya herm ya ku ro heya, di şer de bi geln herm re.

      Bi v yek re, mirov kar gotinaka din j bi teybet bibje ku şer ku li herm bi v reng t dayin, şer desthilatdar, serwer serdestiy ya. Di v şer de berjewend, pir li pş in. Xwesteka pşketina herm ya w ya bi azad, nn a. Bi v yek re şer, li rojhilat heya. Li kurdistan, biteybet ran Tirk, dixwezin ku w desthilatdariya xwe ya bimetinger away w bidina berdewam kirin. Ji kurdan re, li gor wan ti maf azad nn a. Divt ku mirov v yek di ser de kifş bike. Kurdan, ev yek kifşkirya. Bi teybet, serok gel kurd, ev yek kifşkirya. Di hevdtinn bi hev re yn bi serok gel kurd re, ten mijara bekkirina hzn kurd hanna li rojev, dide nişandin ku w bi i away werina bi ser kurdan de. Di deme şer li raq de tirk li derv pvajoy hat hiştin. Di v pvajoy de ji bo ku li derv pvajoy new hiştin, i ji dest w t dike. Hin gotinn rayadarn wan yn ku di apameniy de derketin di gotin ku "em xelatya di deme şer li raq de nekin" di v xal de bi kurdan ve girday tn ser ziman. Yan di wate van gotinan de t gotin ku di şer li raq de bbandr hatin hiştin kurd li wir bna xwe xwed stat, w di v dem de ev yek nebe. Ew gotina "me xelat kir" ya ku rayadayn tirk, di wan gihiştina kurdan ya staty de t ser ziman. Di ser de divt ku mirov v yek kifş bike.     
      Tirk, bi gotina ku dibje ku em w xelatiya ber nekin, di xwez bibje ku di w pvajoy de em hewl bidin ku hebin nehlin ku kurd bigihina ti staty ji bixwe li herm. Divt ku mirov v yek v gotina wan di v yek de bixwne. Li tirk, kurdan, reng xwe denezand. Xweserya xwe denezand. Ev denezandin, di asl xwe de ku baş were fahmkirin hundur di deme kin de were tişkirin ku hinek j b, w kurdan li herm bike hzeka mazin ya drok ku pşketina herm hemk bi xwe re bi pşketina xwe re bide kifşkirin. Pşketina kurdan, hem plann hzn ku herm na, xira dike. Bi v yek na bi ser kurdan de dibt. Di erova planek  bi planek, ev pln hrşan li kurdan dibin. Bi v yek re, mirov ji wan hrşn ku li kurdan dibin, ji tgihiştin felsefeya wan, mirov fahm bixwne ku dih xwestin ku i awa were dayin li rojhilat. Rojhilat, weke ku di cendereyek de ya. Ew cendere, ji roja ku konfaranse Lozan b de l heya. Şer ku li rojhilat dibin, di bin hemyan de tgihiştin felsefeya konfaranse Lozan heya. Divt ku mirov dii ser de v yek fahm bike.

      Oparasyonn Leşker yn siyes ku kurdan di wan tn kuştin girtin tecrida li ser ser serok gel kurd birz Ocalan hem di w erov de dihn kirin meşandin. Mirov nikar wan jev dr cuda bne ser ziman şrove bike. Şer bhzkirina kurdan, bi v yek re t meşandin. Di v erov de, hem hrşn li ser tekoşna azadiy li ser serokaty dibin, hem hn bhzkirin na. Serokatya kurd, di keseyetya Brz Ocalan de, weke ku xwediy ast statyek ya. Ew ast stat, dih xwestin ku were ji hol rakirin. Ew nqta ku kurd li dor dicivin, dih xwestin ku ji hol were rakirin. Hem hrş reşkirinn ku tekoşna azadya kurdan serokatya w, divt ku mirov di v erov xal de şrove bike fahm bike. Gel kurd, di v dem de bi v yek, mirov kar bibje ku di bin hrşeka mazin ya pir mazin de ya. Ev herş, pirr al ya. Minaq, doza girtina televizyona kurd, aliyek ji wan aliyan a.   
      Oparasyonn leşker yn heway bejeh ku li kurdistan tn meşandin, hem j, dii bi hev re diahangek de na. Nivskarn tirk yn di njadperestiy de rekor şikandina n weke Ahmed Altan hwd j, di w reşkirina kurdan hrşa li wan de ketina bsnoryek de. Bi tgihiştina metineger ya serdest tevdigerihin. Bi nivsn xwe re, weke ku ji kurdan re dibjin ku dewlet i ji we bike li ber bdeng bin qabl bikin. Ew, ya rast a. Bi v away gotin y weke y Ahmed Altan wan hwd, weke ku droka bahlaqiy ji n ve li gor dem dih nivsandin. Di hrşn heway yn dewletn jin, zarok dihn kuştin. Ku piek ji ahlaq yn weke w re heba, w ew kuştinn jin zarokan yn dewlet kirin, w şermazar bikira. Minaq, weke ku di ancama hrşa heway ya tirk ku ew komkujiya li Kortek ku pkhat hwd. Mirov, kar w komkujiya li Kortek, weke komkujiya Helep ya duyemin bi nav k. Kjan, nivskar tirk ew şermazar kir? Bi v yek re, mirov kar bibje ku zihniyeta hem nivskar rewşenbrn tirk, li ber komkujiya ku li Kortek ya ku di hrşa heway ya dewlete tirk de pkhat, bi bdengya wan re azmna xwe ya mirovatiy derbas nekir. Dewlet tirk, ro, maf kurdan hem ji dest wan girtya ziman wan qadaxa kirya. Ya ku li ber kurdan şer dike. Y ku di şer de isrer dike j, dewlete tirk a. Kurdan, tev ku ewqas hrş li wan dibin j, bahse aştiy dikin. Serokatya wan, birz Ocalan Naqşeya r, nivsand dan li hol ji bo areseryeka aştyana. L bersiva van, kirinn gel kurd yn aştyana hem j, bna şer kuştin. Gel kurd, di v dem de, divt ku bi tekoşna xwe ya azady serokatya re yekbna xwe ya drok biafirne bi w li ber van herşn ku l dibin bisekin. Ya ku w ji w re serkevtin bn ten ev a.

    Di v dem de konfaranse Netew ya kurd, girngya w dih li hol. Bi vir ve girday, divt ku mirov carek din, gotinek li ser w bibje. Ji xwe, ev hrşn dem yn ku li kurdan dibin, armancaka wan ew e ku kurd, w yekbn di nav xwe de ji bo xwe nekin. Divt ku hem hzn kurd yn siyes yekbnek digotin de b an j di her qadn din de b, bi hev re bikin. Pirsgirka kurd, li herm beşn kurdistan, bi heman away dih li hol. Bi heman away l t nerin. Kurd, ji bo ku kurdn başr, an j bakr her weha an j yn rojhilat in li wan nay nerin. Ji ber ku kurd in, li wan t nerin bi v yek ti ciudat nay xistin di naqabna wan de. Kurdn hem hermn kurdistan, bi hev re di bin hrş de na. Hrşa ku li kurdn i bakr kurdistan tirk  dike, bi heman reng ran j li kurdn rojhilat kurdistan dike. Sr j, di dema xwe de li kurdn rojavay kurdistan kirya. Yekbna kurdan, w wan li hermn wan bike hz. Ji w zdetir, w şer pevnn ku bi wan re tn kirin, w km bike. Hem, şer pevnn ku bi wan re dibin, ji bo ku ew yekbn di nav wan de nebe nebina yek li wan dibe. Hrş, bi v yek, li nav kurd kurdistanty ya.

     Li kurdistan, h oparasyonn leşker yn ku bi away heway bejeh dibin, h berdewam in. Oparasyonn siyes ku tde yn ku li ser nav kurd kurdistan gotin tnin li ser ziman tn girtin, h berdewam in. Saziyn kurdan yn li derv welt j, yn weke yn televizyon komal yn li ewropa j, bi awayek din yn oparasyon ku tn kirimnalze kirin, h berdewam in. Ev al hem, didin nşandin ku kurd bi konsepteka mazin ya tnekirin re r bi r na. Ya ku w kurd li ber van hrşan hemya serfirez bike serbixe, yekbna wan a. Bi v yek, divt ku b ku deme bidina windakirin girngy bidina kar xabetn yektiy konfaranse netew. Ku kurd, w yekbn di nava xwe de nekin, w nikaribin, hebna xwe bi nav xwe biparezn. Ku tekoşna kurd ya li bakr kurdistan ku ro t meşandin ku tk her, w başr kurdistan j, were ji hol rakirin. Ku end j, li wir bahse statyek dih kirin j. Ji ber i herm başr kurdistan yn weke yn Kerkuk Şengel nay hiştin ku bi kevina nava herm kurdistan de? Ji ber nay hiştin ku başr kurdistan destra xwe ya bigihin bike tev xwediy parlaman hukumet j ya? Ev herd mijar j h gelek mijar pirsgirkn kurdistan yn bi v reng ku hate roja hatina hann, bi v armanc hatina hann. Ku mirov bi awayek rast konjekturel li rewş biner, mirov w bibne ku mifta kirina destra bigihin ya başr kurdistan ya ereserkirina pirsgirkn din yn başr kurdistan yn weke yn Kerkuk Şangel hwd j, li mraly na. Hate ku li wir ji bo areserkirina pirsgirka kurd, ancamak bi serok gel kurd birz Ocalan re new bidest xistin ji bo areserya pirsgirka kurd ya li bakr kurdistan, w ew pirsgirk j, wek xwe bimnin newina areserkirin.

      Şer ku li herm t meşandin, end ku weke şer "bihara gelan" j t binavkirin, mirov nikar ten bi v away reng w şer şrove bike bne ser ziman. Di demeka kin de, w bi v yek ti ancam newina bidest xistin. L di demeka dirj de mirov kar v gotin bibje bje ku w bi v away salixkirina wate di t de, w were piştrastkirin. Kurd, bi tekoşna xwe re, li rojhilat, hzeka kifşkar in. Tekoşna wan, w pşketinn li herm hem yn ramyar(siyes) hem j yn civak civaknas, w bi tgihiştina xwe re bidina kifşkirin. Bi v yek re, mirov kar bibje ku weyn rola kurdan, di dem de w pirr mazin derkevina li hol. Emerika, li herm, levkirina w ya li dij kurdan ya bi ran tirk re, li ser temen astangkirin pş l girtin ya li pşketina kurd a. Emerika, di xwez pş li w bandra ku w li rojhilat bi tekoşna kurdan re bibe, bigir. Bi v yek re, na w ya bi ser kurdan de didom. Di demn pş de, w pevnn mazin yn di nav dewletan de biqawimin li rojhilat an j li herm li nig rojhilat. Li herm bicihkirina pergale mertal parastina ji fzaya, mirov kar bi v yek şrove bike bne ser ziman. Bi w pergal re, w siyeset pşketina herm were xistin li bin seht(kontrol) de. Di nav ewqas pşketin pşvenan de tecrida serok gel kurd ya birez Ocalan divt ku mirov şrove bike bne rojev. Li herm, weke ku tirk ran dike, dih xwestin ku ew bihara gelan ya ku bahse w t kirin were kirin kabsa gelan. Di v yek de, şerek heya. LI herm, şer v yek heya.

     Li herm, Droka kurda, ya bi pirsgirka wan re ku dih rojev, bi teybet, bi mirov kar ji konfaranse Lozan bide dest p kirin. Lozan, bi Hzn dem yn weke Firansa Ingiliztan re b. Pişt şer cihan y duyemin re, d Emerika ew devr girt. d ew li ser w temen xate kete nava şer desthilatdariy de. L divt ku mirov bibje ku hzn ku ev pvajo dana dest p kirin yn weke Ingiliztan Firanse, di vir de di v dem de j, pvaşavaniya wan ji bi aqil ji Emerika re heya. Di na bi ser Sr de, Firanse bi gotina xwe re derdikeve li pş. Di rastkirina raq de Ingiliztan li pş b. H j, ya ku politikayn w y ku di domin dide kifşkirin Ingiliztan a. Bi v yek re, ne şerek pşketin li herm t dayin. Şerek serwer serdestiy dih dayin. Di v şer serwer serdestiy de kurd, tne hatina hasibandin. Li ser pşaroja xwe j, maf kurdan y gotina gotin ji dest wan hatya hildan. dih xwestin ku ev bi heman away reng were berdewam kirin j.

      Bi vir ve girday, mirov divt ku gotinek li ser şoraşa kurdan bandra w ya li ser herm bibje. Ji ber ku ev j, w drok b. Di ser de, w away serwer serdestiy li herm bide guharandin. Di ser de ya ku Emerika li ber w di sekin j, ev yek bixwe ya. Weki din j tekoşna kurdan, di away siyeseta xwe de di tgihiştina w de xwediy awayek ya ku di w de gel xwediy gotin bin li ser pşaroja xwe. Li gor tgihiştina siyeset kurd ya tkoşan w, ku mirov dihizir, mirov kar bibje ku ne li gor statqy divt ku rastkirin were kirin. Divt ku gel hebna wan easa werina girtin bi w easgirtin re divt ku rastkirin were kirin siyeset were meşandin. Ya ku ro, şer w t dayin j, ev yek bixwe ya. Di ancam v away siyeset y ku ten bi statqy hat kirin, Efrqa hat ket v rewşa xwe ya ku ro tde ya. Bi v away v siyeset, w rojhilat j, bi ber efriqabn ve her. Ji xwe hin bi hin di j. Rojhilat, away w statqya ku l hat rnandin bi ya ku di konfaranse Lozan de hat kifşkirin de, hate roja me ya ku em tde dijn, şer pevn j xilas nebn l bidaw nebn. Bi heman away, w di demn pş de j, w bidawi nebin. Ten bi tgihiştina netew ya zwa l away pşketin pşven nerin bi w re bi pşveyin, w ten ev away ku bi v rewşa ku ro em tde na w bi xwe re bne. Ev j, şer, pevn, kuştin ji drok birina gel nirxn gelan a. Weki din j, divt ku mirov v yek bibje ku bi v tegihiştin nern, w bi pşketinn n yn ku derkevin re j, w şerek pevnek hertim temen w hebe. ..

    Bi vir ve girday, mirov gotineka din j, bi rewşa tecrida serok gel kurd ve girday bne ser ziman. Di vir de, mijar ne ten mijara kesek ya. Mijar, mijara gelek vina w ya. Di asl xwe de, şer ku bi serok gel kurd birz Ocalan re t kirin y vin ya. Y bidest xistina vn ya. end, tirk bibje ku ew li herm serdest a j, li ber Birz Ocalan nikar v gotin bibje.Gel kurd, hem mirovn w ev rast fahm nekirina.L ten hin rewşnbrn kurd ev rast h fahm nekirina.Tirk, ku bi şer ku bi kurdan re dide meşandin, di xwez ku ne ten kurdan ji w rewşa wan ya ku li bakr kurdistan ku tde na, ji w bi wan gav bide bi şn ve bide avtin. Her weha ku hinek j bi serbikeve, w bandra w li ser kifşkirina rewşa kurdan ya li rojavay kurdistan j w hebe. Divt ku mirov v yek rasty ji bi teybet bne ser ziman. Bi v yek re, mirov kar bibje ku ev şer ku ew bi kurdan re dike, şer kurdistan giştk ya. Bi v yek re, mirov divt ku bi rojavay kurdistan ve girday, v gotin ji bibje, ku pşketinn li rojavay kurdistan yn di v dem de, w biqas yn i bakr kurdistan w li ser tirk ran bandra wan hebe. Gel kurd y rojavay kurdistan, divt ku di v dem de xweserya xwe ji rveberya navand ya Sr bidenezne pergala kurdistan ya xweser li wir bide ava kirin. Li her herm, nave, gund bajern kurd, yn ku kurd l dijn, divt ku kurd dibistann xwe ava bikin bidest perwerdehiya xwe ya bi ziman zikmak bikin. Ev rast girng, ji bi bakr kurdistan di buhur. Ew j, divt ku v yek bike. Ya ku w temen w xweserya w kurdistan ya ku ji rveberya navend ya Ankara ku denezand j, w temen biafirne w hundur tiş bike. Hem hrşn ku dibin li kurdan di v dem de, armancaka wan ya din j, ev a ku ev navaroka w xwesery ya ku kurdan denezand ku ji aliy kurdan ve were tiş kirin, ji bo ku new tiş kirina j. ..

 

09.09.2011/Abdusamet Yigit

 

 Vegere Destpk......

 

 

 

 

Copyright  1990 pen-kurd.org