pen-kurd.org

Helbest - Pexshan - Gotar - Daxwezan - Kampan - Endam

 

 

Nivsn din yn Nivskar Abdusamet Yigit:

Baw Tahir Uryan

-DEM BI DEM FELSEFE PŞKETIN

-DI WJEYA KURDDE JIN CIH W

 

 Vegere Destpk......

 LI SER BNA JRE QIL

 

Abdusamet Yigit

Jr, gotinaka ku di kurd de bi teybet xwediy hebnaka xwe ye seh ya. Mirovn jr, mirov ku karin riya xwe ye qanciy bibnin. Bi aqil xwe karin bi ser pirsgirkn ku derkevina pşiya van ve werin. Deme ku pirgirkk derkete pşiya wan, w bi aqil xwe re j re areseriyek bibnin p bi ser ve werin. Deme ku gavn xwe avtin bi kirina tiştek re, w zanibin ku ka w awa gava xwe biavjin. W ye qanc neqanc jev derxin nas bikin. Li ser tevger  xyan re naskirina ku dib, hebna tgihiştina jriy dihne ser ziman. Naskirina tevgeran  fahmkirina wan, di asl xwe de bi xwe re tgihiştinaka ku mirov bi demn pşketin re bidest xistiya ya. Mejiy mirov end ku bi minaq mirov bne ser ziman ku ew weke aqil camid e, her weha jr ji aqil kirde ya. Mirov, deme ku di hizir, hizir diafirne. Ew hizir, tde ji aqil heya. Aqil, bi du wateyn w yn ku p b salixkiirn re mirov kar w bne ser ziman Yek, bi mej re dih ser ziman. Ye din ji her weha bi hizir bixwe re dih ser ziman. Jr, di v yek re dib aqil hizir bixwe re. Jr, di hizire qil de, tgihiştina qil dihne ser ziman. Aqil jr, hing dih ser ziman. Aqil jr ji, aqil biaqil e. Aqil bi aqil ji, aqil ku di xwe de bi tgihiştina. Aqil k biaql e? Aqil mirov ku şahraza ya. Mirov şahraza, mirov biaqil e. Aqil şahraza ji, aqil bijr e. Di kurd de gotina şahrazatiy, gotinaka ku tde tgihiştinaka bi aqil e jr heya. Ji şahrazabn aqilbn bijry dih fahm kirin. "Ew mirov, mirovek i jr e". Ev gotin, di asl xwe de ji bo mirovn ku karin bi aqil xwe bi afirnin br brewer dih bikar hann. P re ji bahs t kirin t gotin, ku ew mirovek end şahraza ya. Bi v gotin re ji, bahs t kirin ku ew mirovek ku biaqil e w gelek dtiya di rewş cihan de zane ku w awa bike gava xwe biavje xwe bi ser bixe. Mirov di rewşan de kar xwe bi serbike ew mirov mirov ku şahraza ya. Kurd, giringiy didina aqiliy bi br breweriy re. Li zaro dordora xwe ji dimeyznin li kirinnin wan dimeyzenn ku li gor aqil rast dtin, d ji wan re gotina şahrazitiy bikar dihnin. Li duv hevd, mirov, aqil, jr şahrazat t. 
     Di deme ku bahse şahrazatiy t kirin de, p re, aqil ku t ser ziman, ew aqil, aqilek bizan e.Zanebna w aqil heya.Ew zanebna w aqil bi br, brxistin breweriy dih ser ziman. Bi w re, mirov divt ku bje ku şahrazatiy biaqil jr dih ser ziman. Weke ancamaka w dih ser ziman. Jr şahrazat, bi hev re, ku şahrazat bi jry diafir dih ser ziman. Di şahrazatiy de, nerne bi aqil kirina bizanebn tevgere rast heya. Bi v yek re mirov kar bje ku şahraza, gotinaka ku ji aqil jr ya. Aqil kirde w ye ku mirov w fahm bike, di vir de mirov bi tgihiştinek digihne tgihiştina jr. 
      Jr, deme ku mirov li ser bihizih, divt ku mirov ji br neke bne ser ziman ku erova qil ye bi bitgihiştin hatiya afirandin bixwe ya ji. Aqil, deme ku li ser kirina xwarinek hizir, hing, w awa ew xwarin were kirin w bi i i away b kirin ji w li ser bihizir w wan aliyan hemkan bi hev re di erova gotina xwarin de di xwe de bi lkerkirin bi hawne. L yek ku ne dtibe nizanibe ji, w di ser w de ew erova ji nebe. Ji ber v yek, mirov divt ku ji v yek gav bi avj bje ku jr bi mej re xwediy kiriya aqil ji ya.
      Aqil, di mej de, bi pir tkiliyn bi hev re diafir. Mirov divt ku v ji bne ser ziman. Dtin, hiskirin plandan hwd, mirovn ku bi meji re di tkiliy de ne yn ku afrner in. Mirov, deme ku dengek hiskir, ew deng bandraka w ye li ser mirov heya. L di deng de gotin tne kiirn tne ser ziman ji, w bandre bhtir zdetir dike. Mirov divt ku v yek ji her weha bne ser ziman. Gotin, ku deme ku mirov l hisand, di dil mirov de dilperiyek dide kirin. Ew dilper, bi deng re ji gotin ku meji daya kiirin a. Deng, tde, ji ye ku em dizann bhtir xwediy hinek levhannna ya. Bi genetik mirov re, ew levnanna w ye ku deng dihne ser ziman bi mej re tkiliya w ya. Mirov hinek weha ku xiyala xwe bi pşnmayek bi kar bne mirov w  weha bne ser ziman. Minaqa me ew e, ku  axiftinaka ku em bikin em erova w pir baş bi gotinn di hundur w de bi afirnin birijnin ser rpel. Deme ku me axiftina xwe bi pşnmakiir ku rijanda ser rpel, hing, mirov w axiftin hild berav l meyzen j ji erova w nivsandina axiftin xiyalek ku di ser de hat pşnmakirin j di ser de bike. Mirov wilo hizir ji bike ku deme ku me hizir kir, ji w erova nivsa me, dii deme hizirkiirne li ser de, me kopyeka w bkmes yeke li gor w nivsa nivsand ye li ser rpel hatiya kopkirin. Nivsak li ser rpel ya din ji bi pşnma xwe re bi aqil me re heya. Di w rewş de, w ew herd pşnmeyn wekhev yn nivs w erova w aqil me y di w nivs de bin. L herd yek in. L ka ma gelo herd yek in? Mirov kar w pirse bi pirs. Di deme ku ew herd pşnma wilo hatina afirandin, piştre d ma mirov kar bje ku herd wekhevd ne? Herd pşnma yn qil in. L ye ji ya din e. Mirov divt ku w ji bne ser ziman.
     Pşnmeye me ye pş ye ku hatiya nivsandin, ew pşnma, pşnmeyeke ku hatiya afirandin d ew ji ber w deme afirandina aqil me derketiya. Ew d bya aqilek bi ser xwe ku ew wilo d were fahmkirin. Weke ku nahaka em v nivs di nivsnin. L me bidaw kir, d ew aqilek bi xwe y ji me qt e. Em divt ku v ji her weha bnine ser ziman.
    Di w erova pşnm de, bi aqil w re snor w heya. Vaca w ye ku tde heya. Bi du awayan vaca w heya. Yek; aliyek, aliy bigotinan re ku snor hatiya nivsandin ye din ji her weha ye erova pşnm ya. Di vir de, snor erova pşnma nivs ye tgihiştina tde, bi nivs re end ku weke ku dih ser ziman ku di wekheviyek de ya ji, di asl xwe de, bi gotinn di erova pşnm re farqbnak weke ye hebna kahniyeka av ku ji aliy bin xwe ve bi kurbn dirjbna w kurbn ve di kur di ku heya bi deve w y ku bi snor xwe re ne weke w dirjbn firehbna kurbn re ya dih berbra mirov. erova hebne qil, hebna tgihiştine mirov ye bi mirov re dihne ser ziman. Mej, w erova mirov, bi nerne ku mirov li derv dora xwe dike re diafirne. Hebna nern, di asl xwe de gelale mirov ye hizirkirin ya. Nerne mirov snor w ne mej de xwe bi dawi dike. Mirov nikar bje ku bi qutkirina nern re ew bi daw dibe.
     Hizirkirin, deme ku dibe bi mirov re, mirov di ser xwe de li ser tiştek di hizir. Ew tişt, aqil me di tgihiştina w de ya. L cerna heya ku bre mirov ne di w farq de b. Bra mirov, di asl xwe de di vir de, bi jriya mirov re aliyek w y aqil heya. Jr, bi du awayan hebna w mirov divt ku fahm bike. Yek, aliy w y hebn ya ku ew tgihiştina w dihne ser ziman e. Ye din ji, her weha tgihiştina w ya br ya tde bixwe ya. Aliy br, bi mej re di br de hiştin p bi tevgerketin re hebna xwe bi salix dike. L aliy din, her weha w tgihiştina ku tde bi pden re hebna bi afirandina tde ye bi tgihiştin re dihne ser ziman. erova pşnma rewşek, bi jr ku tgihiştin bi dtin frbn re serwer p bi mirov re b, d ew erova dibe eroveyeka jr ji. Hizirkirina li ser rewş, w bi serweriya bifahmkirina bi rewş re bibe. Bi v yek re, ew serweri, ji ber ku ber hing bya bya xwediye tgihiştin, d ew erova w bi tgihiştin w areseriya j re weke aqilek jr bne hol. L tgihiştina areseriy ye pirgirkek, w pirsgirk bi buhurandina w re ew dibe deme w ye piştre ye bi ast. Di areserkirina rewşek de tgihiştina rewşe pirsgirk, bi kirdetiye xwe re tgihiştina xwe ye ku kiriya ye ker e biseh bi kirdey w tgihiştin navende xwe ye ku kiriya ku p bya kirdeyeke trker, d bi bna rewş re, bitrkertiya rewş, ji w bi tgihiştin afirandina xwe li gor w tgihiştina w ye jr diafirne. Mirov, divt ku zanibe ku lkere ku gotina areseerkirin re dih kirin, jrya ku di erova hebna xwe de navenda xwe bitgihiştina xwe afirandiya ya. Pşnma jr ye mej ji, ji bo areserkirin ji ji jrya qil e.Di vir de, vaca rewş ye rewş kifşkirina w  vaca jrya ku li gor tgihiştin ku bibe tgihiştina w bijr erovakirina w hizre areseriy di afirne.
      Di asl xwe de, bi fahm kirina her aliy ye rewş re, rewş bi mirov re dibe eroveyaka hizr ye bi me re. Ew erove, bi hebna xwe re dibe jr ji. Mirov kar w ji bne ser ziman. Bi v yek re bje rewş bi kirde xwe re hizre jr di xwe de dihawne. Ji w erova di ser mirov ye hizire w hizirkirin de j, weke ji jryek bi hizirkirin b bi w hizirkirin ji biafir ji diafir. Rewş, bi hebna xwe ye ku heya re, weke mirovek ku di bin roj de bi seh e, mejiy mirov ji j bi tgihiştin e. Jrya mirov ye ku di w rewş de dib ji, ji w biriqna w tgihiştina w rewş ye w ya.
      Rewş, di asl xwe de, bi w biriqna xwe ye li mejiy mirov de, bi hizirkirin re ku erova w diafir di mej de p re afirandina w heya. L ew afirandina w, di erova w erova rewş de ya. Biriqna w ye ku bya di mej de ya, j jr bidest afirandina xwe dike. Di asl xwe de, ew biriqn bi rewşe ku j biriqya dtina w ye ku bya re di mej de hebneka trker bi xwe re bi w biriqn re bi xwe re trkeriyeka razber diafirne. Jr, di vir de, hem w hebna trketiya razber dihne ser ziman hem ji aqil w y undur w y ku bi tgihiştine dihne ser ziman. Bi v yek re, ku em gotinaka gelemper bnine ser ziman bjin ji, em karin bjin ku jr aqil w aqil di ser me de ya. Jra aqil aqile me ya, bi me re deme ku hebna xwe dihne ser ziman, bi tgihiştina mirov ye brewer brbn dihne ser ziman.
     Ji rewş, biriqna ku b, ew biriqn, bi hebna xwe ye kirdeyet re di temen erova nerne li rewş de bi hebna rewş ye ku bi tgihiştin kiriya aqil xwe ji dike. Di vir de, rewş ew kirde w ye ku j bya ku tgihiştin di derbar w de afir ji, weke ku aqil rewş bi afir l t. Kirde, w lkeriya tgihiştiniy bi xwe re li ser lingan dihle. Bi w tgihiştin re lkere kirde ye rewş salixkirina xwe ye bi xwe re dide kirin. Bi salixkirin re, jrya ku mirov w dihne ser ziman ji, d bi w salixkirin re ku ew salixkirin trkertiyek bi safbna bi w salixkirin re ku hatiya girtin re diafir. Salixkirin, di du awayan de xwe dide der. Yek, bi salixbn re kirdeye ku bitgihiştin bya dendika xwe ye bi xwe re diafirne. Ew bn afirandin, dike ku mirov w bi trkertiyaka razber bi nav bike. Di vir de aliy din ji, bi bi teneser xwe bna  kirde ye bi tgihiştine xwe re dibe. Weke ikeke ku ji n ve ji hke derketiya d piştre ku derket d bidest mazinbna xwe dike d piştre ne bi gelek re kar bixwe bij dibt. ik, w weke maka xwe b mirşk. L w b yeke ji w cuda. Piştre, w ik ji, w biriqna ji xwe ye xwe bide kirin. Ew kirde w ya.Kirde w, pş bi w şnber e. L piştre ku wilo dendika xwe ya navik kir, d ew şnbert bi deme peresendin ye di tgihiştin de w b li w bixwe ji. Ew biriqna ji w ye duyemin ji, dibe biriqna biriqn.
     Bi drok pşketin re mirov, bi sadsalan bi xwezay re jrti jn kir. J, ji away w, bi nern dtin re hizirkir. Ew destpkirin hizirkiirn, jrya mirov pşketina w ye destpk ya. Tgihiştina biriqn, di vir de bi kirde xwe re mirov di nav tgihiştina aqil ye bi xwe re ku bi mirov re dide afirandin ku temen pşketin hebna jry diafiren dihne ser ziman. Biriqn, jriya mirov ye biaqil dih ser ziman e. Biriqn, kirde w tgihiştine ku dide mirov, ew ku ew jriya xwe ye xas saf ya ji derv ku ji rewş tişt ku bi dtin nerne re dih girtin e. L ew safit, piştre bi safbna kirdey ye re ku d dibe xwediy kirdeye xwe ye trker diguhar.
      Kirde trker, kirde ku hate trker ye ku b, ji w kirde w ye ku heya diafir. Trkertiya kirde bna w, bi girtina teybetmendiyne xwe yn ku ew xwe d p dihne ser ziman re dibt. Divir de, rastiya kirde, ye ku w dihne ser ziman, bi erova xwe ye ku b re, d trkeriyeke kirdey ye ku w bi navend ku bya ku dihne ser ziman dibt. Aliy kirdey, her weha ku mirov bi v yek li ser dihizir, em dibnin ku weke ku xwediy rewşeke bi pergala ku gelek kombnasyonn w yn ku bi hev ve hene dih berav.Aliy trker deron, di vir de y ku mirov bi w teybetmendiye kird di deme kirdetiya trker de bi nav trkeriya kirdey mirov w kar bne ser ziman. Jr, bi v yek re, em d bi tgihiştinaka bi pergal ku d diafirne bnine ser ziman. Ku ew kombnasyone w new fahm kirin, w di rastiy de ew new fahm kirin. Bna w, di away w teork de ji bna kirdetiya w bi berna trkertiya w ku diafir re, her weha tgihiştinaka mazin bi me re dide kirin. Em nahaka w aliy w bnine ser ziman.
       Gotinaka ku em di vir de j pir sd bigirin heya. Ew ji, deme ku em di jiyana xwe ye xweza de dibjin ku "mejiye me şyar b"(bi br l bibrbn) ya. Ew gotin, di asl xwe de, tgihiştinaka  ku bi breweriy re bi br dih ser ziman bi xwe re dide me. Bi v yek re mirov divbt ku li ser w bisekin. Tgihiştina jre, gotinn ku dibin dihne ser ziman, safbna bi wan re ye ku meji dike bi xwe re, li ser w re tgihiştina kirdey ye ku mirov w bi teybet bne ser ziman dihne hol. Gotina aqil, lkeriya li w, kirdetiya qil dihne ser ziman. Ew kirdetiya w, ne ten hizirkirin bi xwe re dihne ser ziman. Ji w zdetir bi xwe re tgihiştinaka hizr ye ku mirov bi w ji away w hizirkirin w tgihiştina w hizirkiirn ku bigir ji dide me. Di vir de hizirkirin, ne ten bi xwe re heya. Bi away xwe y ku bi tgihiştin dide hizirkiirn re hebna xwe ye jr dide hol li ber me.
     Di deme hizirkiirne li ser pirsgirkek de, mirov bi w hizirkirina w hizirkirin re hze jrya aqil dibn. Di rastiy de, li ser pirsgirk hizirkirin, w pirsgirke bi me re bi tgihiştin bike. Ew tgihiştin ku bi me re b, d mirov li w tgihiştin bi hizir bi jr, w biriqna w tgihiştina ku kirdeye pirsgirk ya, w bi me re w tgihiştina bi awayek d y pirsgirk re bi me re bike hzeke hizirkiirn ye trkeryaka razber. L ew razbert, kirde w ji, w jrya w tgihiştine bi w trkertiya kird bibe bigih tgihiştina xweye kirdey. Bi v yek re, mirov kar weke berdewam bike weke ku mirov di ppelokn slmek de yek bi yek bi jor di, w ew ji afirandina xwe ye bi xwe re bi hizirkirna me re ye p re w bi afirne bide berdewam kirin. Di v de, end ku mirov bi kirdekiirn bi trkerina kird re em hern ji, w her gav bi ne me re gavak bin me re trkeriya ku w zaxmitiya ppelok dide kirin ku mirov bide her ji, w bi afirne. Ew n bilind bn, bi avderiyeka ku mirov derkeve derv xwe an ji derv w na xwe li şn xwe meyzen  li pden xwe l meyzen, mirov w bibne ku şnber bi tgihiştine trkerkirbna kird re ye ku b re bi safbn re ew zexmbn safbn di afir.
    Pdenbn, di rastiy de, di ser mirov de ya. L ew safbna bi w re ku weke xwe ye em derketina derv w, ew ji bi keriyaka jr derdikeve derv mejiye me y ku ew dihizir bi hizirkirin bi pde dit. Rastiya w tgihiştin, lkeriyaka xwe ye teybet, di w dem de ji w hebna xwe ye razber diafirne w bi tgihiştine hizirkiirn re şnber dike.
     Bi v yek re, ma ku em hebna tgihiştin bi tgihiştina frbn re ne hnine ser ziman qey dib. Ew ji bi teybetmendiye xwe ye re heya. Divt ku em w fahm bikin. Rastiya kirde ye ji trker her weha bi away kirin pden re di xwe de bi hebna xwe re di fezeye ku tre di re j frbna w heya. Ew qada ku hizirkirin tde di feze ya. Ew bna feze feze bna me, di vir de, hizirkirina w ya ku heya re, bi kirde trkerkirina w ye ku dibe re xwediy tgihiştineke razber e. Mejiy me, fezeye w ye ku em di w gotina ew bna feze bna feze ye me re bnine ser ziman de, tgihiştineka w ye ku bi dem re bi pşdikeve bi tvger bna dem re xwediy salixkirin re ya, hebna jrya me ji ji aliy w y razber bi xwe re ji aliyek ve şnber dike. Di deme frbn de, ev rewşe salixkirin rewşe me ye tgihiştin ya.   
    Di leyistikek de, w awa b leyistin? ew leyistin, bi kijan zagonan xalan t leyistin? Ew dihne zanna. L away leyistik w rewş hinek d ji bi jr dike. Bi teybet ku di nav kurdan de weke kevneşopyeke bi hezar salane ya di leyistike santranc de, awayn leyistina kevirn w jrya mirov divt. Ku mirov leyistikeke santranc ji ser hate dawiy temaşa bike hem gavn keviran bixarte bike, mirov w şnberiyaka jrya xwe bi w bidest bixe. Di vir de, em bjin ku ye ku w trkeriyaka ku em j kirdeye jr j derxin w ne kevir bixwe bin. W leyistike keviran ye ji cihn xwe b. Di vir de di deme leyistik de, gelek elemetn ku away hizirkirin kifş dikin hene. L hem ji, ahangekeke wan ye di erova leyistik de bi hev re bi pergal heya ya. Mirov divt ku v yek ji her weha bi teybet bi tgihiştinek bne ser ziman. Di leyistik de xarta karkirin bna aqil me dib. Ew bn, kirde w jrya me dihne ser ziman.
   Di vir de, em ji leyistik ne vaqatihin ji w hanna xwe ye li ser ziman berdewam bikin.Di deme leyistik de, ti kevir ku leyistikvan dileyizne ne bi hizirkiirine dileyizne. Hemkan ji bi hizirkirinek di leyizne. Leyistik, bi demn pden re, du aqil bi hev re didina kifş kirin. Di deme kevir avtin de, di ser de bi jr tgihiştin safbnak heya ji aliy y ku dileyiz ve. Ew wilo w wilo dizen ne. Bi w yek zene w leyistikevan re mirov kar bje ku ew di ser xwe de di deme ku w kijan kevir bi leyiz safiya. Ev safbn an ji tgihiştin, aqil mirov bi w dem re bi tgihiştineke trker dihne ber avn me.
Kirde w ji ew awa y hizikiirn y me got bisaf ya.
      Di w heyem de, pergalbna kirde aqilkirin ye jr dileyistik de dih kifş kirin. Mirov nikar ji destpka leyistik bi awayek awla bje ku w qizin bike. Bi dem re mirov nikar her deme pş ye dawiy  bibne ku wa k qizin kiriya. Wek din ji, pergala hizirkirin ye ku bi hizirkiirna di leyistik de diafir, ji ew ye w leyistik ya. Ku mirov w xarte hizirkirin ye ku bi leyistik re hate ku afiriya, ku mirov w l dimeyzen dihizir, mirov w razberiyaka aqil me ku şnber bya ya. Mej, j bi aqil hizirkirin kar dem bi deme gelek afirandinn wilo yn bi aqil bike. Ji ber ku jrya me bi aqil me bi mejiye me ye, sra w ji di w de cih digir. Ew ji bi away dem ye ku ew deme ku afirandiya ji w dem pde ku ka w aqil awa berdewam bike, p dih ser ziman. Mejiy me, weke mirovek ku sadhezar salya di xwe de bi biryar a. Bi gotin ev demdirjiya ku me ji bo mej han ser ziman, mirov jre bra xwe ye di xwe de ku li ser w dihizir, ji w weke hizrek zdetir, weke kombnasyoneke bi dem re ku pş dikeve bi me re bi tgihiştin dib. 
      Deme ku em mej bne ser ziman bi gotin, ew gihiştiya w ye ku heya ji, weke xalek dibt ku mirov bi br bixe. Meji, bi jr ku mirov gotinek p bje, mirov kar bje ku biqas hebne mejiy me gihiştiya w ji weke mejiyek di xwe de di meji de heya. Weke wneyek rontgen ku mirov hizirkiirna mejiy xwe karibe ji ser hilde, w mejiy me, ji w deme ku ew hiltan hate hildan pde, w berdewam bna w ji w dem xal hebe. Ev rewş,  bi tgihiştin dide nşandin ku rewşe jriy bi mej ve girdayi ya. Ew xartahizirkirin hizirkirine leyistik ye di leyistik de, weke w wney rontgen y mej ku j hatiya hildan e. Di vir de, hizirkirin kirde w ku em weke away jry ji bnine ser ziman, ku ji serbin bi hev re b, ji gelek aliyan ve bihizirkirin rewşn di leyistik de kifş dike di ser xwe de saf dike  bi w safkirin gava di avje. Ku hasp xwe li aliy ap ji cih w ji G1 bi avj F3an ne bne ku wa y li ber w fle xwe ji C8 hanya B7an, w hasp w ku li wir b ster b, w b lxistin. Divt ku hasab G4 her weha aliyn din ji bike i hasibne.
Ev hem, xaln ku di ser de bne hizirkirin in.
     Di deme w hizirkirin re bi ser xwe gelek xatn bi hizirkirin ku di ser de bi hatina hizirkirin dibin. Bi v yek em v ji bjin, ku jr, bi v yek re bi leyistik re şiyanaka şaxsiyete me ya ku şaxsiyet p dij ya.   
     Di vir de, bi jry re eme bnine ser ziman ku vac w ye bixwe heya. Li jiyan, li gor rewşe mirov, hate ro, mirovek ku bi pirr bya  firya ne hatiya dtin. L ten ev di irok ivanokan de hatiya dtin. L li gor tgihiştina bi jre re ew rewş ji, vacaka w bi pre heya. Mirov  divt u v yek bne ser ziman. Ew bi teybet bi aqil jr hatiya kirin. kirina bi aqil jr, dii erova nern hizirkirina xwe de. Di jra bra me de, pirr rewş wilo ku weke aqilna hpotez werine ser ziman karin werine afirandin. Wek dn ji, deme ku afirn ji, d w bi tambnek werine dtin w piştre ji wan mirov kar jreke ku hat qatalzekirin ji bi afirne. Mnaq, mirov ku difir ku awa ku weke ku hizir kir xoslet teybetmendiyn w ji bide afirandin. An ji, bi tgihiştina di jr de ku awayek peresend ku kar dem bi dem were afirandin. Di w aqil jr de ji peresendin bi afirandin pde bna bi li gor vac w re diafir. Ew ji, mirov kar bi jre frbn re bi hizirkirin re pde her w bne ser ziman. Nern ku tde bi fireh dtin  hiskirin ku tde bi fireh hiskirin, di vir de, bi w rewş re hinek girdayi ya. Jrya mirov ye ku hate afirandin ku di jiyan de bi kirinna hate şnberkirin, bi w re w dagern bi hizirkirin re yn ku di mej de, di deme ku dengek hate pre gelek tişt hanna bre mirov  an ji deme ku tişte hate dtin li berav ku p re gelek tgihiştin demn ber yn ku hatina jnkirin an ji ku hatina hiskirin  di deme hiskirin de ku hatina wnekirin bi xiyalkirin p re bi pşnmakirin re ku hatina bra mirov, dibin. Bi v yek re mirov kar v ji bne ser ziman bje ku wnekirina di der de bi ser xwe awayek w y hizikir heya ew ji deme ku biav hate dtin  l hate nern, w jryek bi w re bi mirov bibe. Ew wne bixwe ji y ku hate dtin li berav, hebnaka hizirkir ya. An ji mirov kar bje ku awayek jr ya.
     Jrbn, di asl xwe de ji rawişta şaxsiyete mirov cuda nay ser ziman. Mirov divt ku v yek her weha bne ser ziman. Mirovek ku di nav malbate xwe de bi malbat mazin b, awa ku jrya w ji ya yn din cuda ya. her weha bi v re mirov kar bne ser ziman, ku xosletn şaxs ji tde bandra wan heya. Rewş, bi v yek re mirov kar bje ku bandra w ji, pir mazin heya. Mirov awa di i şert merc de mazin b, ew ji xwediy bandrek ya. L di asl xwe de, ye ku di rewş de ml dide nşandin ji, ku end dordor bi hebna xwe bandra w hebe ji, şaxsiyet, hebna w nay şernkirin.       
      Mirov di jiyana xwe de bi nern hizirkirina xwe re xwediy jryeka ku bi pre ya. Jrya mirov bre w, ye ku mazin dike ji, di asl xwe de, tgihştina balbna mirov a. Wek din ji, deme ku mirov li ser bre jr di hizir, mirov pir mazin rewşn ku di nav hev de li ber mirov li beravn mirov di ahangek de ne hene ji, hebna w bandra w heya. Bre jre mirov, ji jre bra mirov ne dr xwed hebn e. Di rewşan deme ku bi carek re tişte hate beravn mirov, heya ku bala mirov pir mazin bikişne ser xwe bi w yek re di ser mirov de bi jrya mirov re werexwebnek ji bi afirne. L di vir de, bre jre, end ku ew rewş bandra w heya ji, heya ku w şyarbna jr neke. Ji ber ku di w heyeme nern de gelek sinyelnku diina mejiy mirov diina bra mirov bixwe ji hene. Ew sinyeln ku diin ji, d di w dem de di hundur br de tkilbnn ku bi xwe re di w heyeme n de kirine, dikin ku şyar di asl xwe de bi bra me re bibe.
Ew ji, d w xwe di hizirkirine me de bi jrye mirov re xwe bide nşandin.
      Li ser jrya mirov, ku mirov dihizir, mirov ji gelek aliyan ve aliyn ku w bnine ser ziman dibne. Jr, deme ku mirov w afirandina w bne ser ziman, mirov divt ku av li mej bide mej di w heyem de pir baş qanc fahm bike. Ew ji her weha pir giring e. Meji, pergala snran e navend,  bi tkiliyn w yn ku hene di laş de hemkan re mirov divt ku w bne ser ziman. Bandra w heya. Tevgerbn handr, hebna w di deme di rewş de pir girng e. Handr, deme ku b ji, d mej bi w handry weke ku pergalbnaka rewş ye di deme w handrbn de dib ji diafirne di xwe de. Ew hebna w rewş, dike ku mej, di xwe de hişyariyaka mazin bike. Ew hişyar ji, dike ku tevgerbn bi hizirkiirn biafir. Di hizirkiirn de, mej, biqas nernn ji derve yn ku di w heyem de ji n ve girtin de, wilqas ji nern tgihiştinn di xwe de ku bi w re bi tgihiştin weke ku bipergalek hene ji bi w re bi kar dihne. Di v rewş de mirov divt ku hebna hizirkiirn, di erova pergalbn re fahm bike bne ser ziman. Mej, deme hizirkirin ye ku hezir afirand, bi xwe re bi afirandina bi hizir ku kir re bi tgihiştin ku hizire ku kir ku di xwe de safbnak ku  p re kir, d w hizr ku bn afirandin ku bi xwe re bi w away afirandina xwe re ku bi xwaseriya xwe re bi teybet kir, d w bne ser ziman. BI v yek re, mirov kar bne ser ziman, ku rewşn ku bi nern ne dahrkiirn di mej de, di deme afirandin bna hizir de ye bi p re, ew safbna ku bi afirandina hizir re bi mirov re b re, bi ye bi w re hizre re ne ten tgihiştina ku bi w nerne di w heyem re hatiya girtin tde bi tene heya. Ji w zdetir ji, mej, ji xwe hinek tgihiştinn ku tevl kirina hene. Ew hizire ku diafir, di asl xwe de di pvajoyaka afirandin de ku bi nzkatiyaka mej ye bi pergal re ku hinek tevlhevbnn ku tde levbna hene. Bi v yek re mirov kar bje ku ew tgihiştin, bi ser xwe re di xwe de hipotezeke ku p afiriya xwe saf kiriya heya.
      Mej, di asl xwe de, bi v yek re, mirov divt ku hinek li ser pvajoyn w yn afirandina aqil yn ku tde p re hene wan fahm bike. Aqil, ji hinek pvajoyna pk te bi deme xwe ye bn re. Ew pvajo, her weha mriov kar wan bi sereke bne ser ziman. Di ser de, bi nern re bi dtin re rewş tişte ku hate dtin, ku bi l nern re pvajoya pş ye w destp dike.
Ya din ji ya duyemin, di mej de berdewam dike. Di mej de bi w pvajoya pş, bi nern nerna ku hate hildan t tgihişt kirin. Li gor w mej di xwe de hinek xwandinna dike. Bi wan xwandinan re, temen hizirbn diafir. Temen hizirbn, weke ye destpka bna hizir e. L ew destpk e h mirov nikar w bi temem weke hizir bne ser ziman. Di mej de, w li ser w temen hizirbn re w qalib bi afir. Ew qalib, w temen hizirbn ku mirov kar bi weke potansiyala hizirkiirn re bne ser ziman, w tde bitrtiyaka bi xwe re w bi ber bna hizirbn ve her. Ev pvajo ye w, w di deme bne xwe de, trya potansiyala w ji bra me ye ku heya bigir. Bra mirov, di vir de, di v deme pvajoy ye duyemin de her weha karek w y girng di bn de bi hebna w re heya. W bi pergalbn ji, di erova w hebna jra bra me de, bi w jra bra me re w ji w komplekse w ye hizr w erova xwe ye hizr biafne ji hizirbna w re. Mej, di w dem re, pir mazin bi tevger e. n hatinn tde yn bi hebna snran re, w bandra xwe li w ji bikin. Ew snr pir zz in. Ew rewşe di bna hizir de ji wilo zz e. Ew zzbnn wan herd aliyan ji bandra wan di w deme afirandin bn de jevre dibin. Ew bna hizir ku hate asta ku w d b hizir, w di w beşe ku tde ya, w di vir de, bi tevger b. W di vir de, snrn nern w yn ku bi nern in bandrkiirna, di w heyem de bandra wan heya. Hizire rewş di afirnin. L hizre w rewş ku j afir, ku ew hizir afir ji, w ew hizir, bi ser xwe b hizreke rewş. Ev gotina bi ser xwe bna hizreke rewş girngiyeke w ye ku mirov w fahm bike heya. Hizire ku bya, w di xwe de safbnak afirandiya. Ew safbn, bi di deme ku afiriya de, bi hinek bandrna ku l bne ji afiri ya. Bi v yek re, ew hizir, bi hebne jre xwe ye gelemper ye rewş ya. L bi hebna xwe ye ne gelemper ji, mirov nikar wilo zde bi rewş ten re w bne ser ziman. 
    Di vir de, rewş ku bi hizire ku afiriya re diafir ji, rewşeke ku teybet e. Divt ku ji mirov w bi teybet bne ser ziman. Ku mirov bi tgihiştinaka ku ji hesantiya bi ber tevlhevbn ve her w şrove bike, divt ku mirov ne ten bi rewş re w hizre bne ser ziman. Di vir de ji aliy matod ve ku mirov li ser di hizir, hinek rewşeke d al derdikeve hol. Mirov ku hebna w hizre ku afiriya bi hizirkirin re bi aliy gelemper bi şrove bne ser ziman, mirov w rewş di hizr de tne aliyek w bibne. Deme ku mirov ji aliy teybet ve ji were ser ziman, w bi pergal pvajoyn ku w hizr afirandina re mirov w rast gelek elementan were. Bi v yek re mirov w rast pvajoyaka afirandin ye hizr were, ku mirov bi minaq bne ser ziman, weke cmbşeke rengan mirov rast hebnn afirandinn t.
   end ku deme ku mirov di nerne de weke ku di deme l dih nern de xwediy handriyek ya, mirov hebna handriy di deme bna hizir de ji dibne. Ji du aliyan ve hebna handry girngiye w heya di deme bna hizir de. Aliy pş, bi handrbna li hebn bi bn re ya. Ya din ji, di deme bna hizir de handriya ku hebna w di w pvajoy de weke hebnaka kompleks dide berav mirov dibne. L herd al ji bi hev re diahangek de na. Ya w ahang di destp de li ser lingan digir ji du beş ji wan hem beşn din yek jra bra mirov e. ya din ji her weha beşe ku mirov j re weke ye hizirandin ji bahs bike ye ku tde pvajoyn bna hizirbn bi r ve diin e. Ji wan zdetir pir beşn din ji hene ku ew di w pvajoya bna hizir de xwed weyn in. Di deme dtin de ne ten beşek bi dtin re di deme l nern de w nern di xwe de bi cih dikin.
   Hizirkirin, deme ku b ji, weke bjeneke ku di xwe de xwed navende, ew ji di xwe de bi w safbna bi xwe re xwed navend e.Bi w yek re, ew hizir, bi xwe re xwediy tgihiştina xwe ya. Bi w tgihiştina xwe re ji, xwediy hebna xwe ya ku w tgihiştina w di afirne ya. Tgihiştina w ye ku di afir, di w heyem de w hebna w hizir dike hebna kirde trker. Kirde trkeriya w, di asl xwe de w bi navkirina w re, weke ku mirov hebna jrya mirov away w şnber bike ya. Ew hizre rewş, bi v yek re, deme ku t cem rewşe xwe ye ku j afiriya ji, bi rewş nabe EW. Ew, dibe yeke li cem w rewş ya. Rewş an ji tişt, di w heyem de hebna w ye ku heya ji, li ber w hizire ku afiriya ji w hatiya li cem w sekiniya ji, li gor rewş kare pergala komplekse xwe ji li gor w hebna w hizr bike peresendinaka rastbn de. Di vir de, hizire ku ji w afiriya, di cewher xwe de ji ber ku pir bi tevgere bandra w mazin e. v rewş ji, mirov kar her weha bi nav k, ku rewş an ji tişt, ji hizre xwe rastkirina xwe ye h baş di xwe de dike. Ya ku ew hizir bi v yek re li gor w rewş an ji tişt baştir kiriya ji, di deme bna hizire de di wan pvajoyn w de ew tevlbnn ku l bna na. Bi wan re hizir away ku standiya, bi away xwe re ji ya rewş an ji tişt cudatira. Di w deme ku hatina li cem hevd de ji, ku rewş dike ku xwe li gor w bne ser ziman ji, w hing tgihiştina hizir ku li rewş serwer e, w hebn xwe bi afirne. Peresendina rewş, her weha di dem de bi hizire w ye bi mej de d dem bi dem bi ber pşbnek ve dit.
   Di vir de, bi w tgihiştina peresendina rewş re hinek bi gotina frbn re mirov kar hinek d ji pde her bne ser ziman.Frbn, bi tevger, huner, ml tirdtin re gotinaka ku bi hebna xwe re xwediy away sentezya zanna. Temen frbn di her jndy znd de heya. Bi heywenet ajalan re ji heya. Frbn, xoslet w ye sereke di jiyan de ku mirov kar w k ya. Minaq, ku robotn ku maknn ku tne kirin ew ku karin bi away di xwe de hem frbn bi şnber bicih bikin hem ji karin bi xwe re bi pş bixin. Mej, hate dij, fr dike. Mirov nikar bje ku snor frbn heya. Away frbn di hebna keseyetiy de bi xyan re bi away wan re xwe dide der. Di deme leyistikeke de ku zarok, bi lstokan re ku di leyiz, pş frdike ku w awa bi wan lstokan re bileyz. Di deme leystik de bi ceribandinn bi car bi car re bi xy tgih bi xwe re diafirne. Di leyistik de zarok, bi ceribandin bi car bi car re fr leyistina bi lstokan re bi leystik re dibe. Leystik, xyn w yn bi tevgern paş pş bi di r de birin hann re hwd, zarok, di ser xwe de di derbar lstokan leyistik de dibe xwediy tgih tgihiştin zanna wan. Mejy zarok, ew lstok, end caran p hatiya leyistin, wan hemkan di erova w leyistike ku p t leyistin de şrove dike her cara ku di leyistik de di erova leyistik de tevgereke rast b, w w tevger bi w tevgere w leyistik ye ku di mej de qeyde w heya re w qeyd bike. Di leystikek de zarok ku 10 caran bi leyiz bi lstokan her car ku 10 maf w yn rasty 10 mafn w yn xelatkirin ku hebn, ku zarok, di leyistikeke de 9 xelatiya bike rastiyek bike, w ew rast tgihiştina w xate rast ye di leystik de ye rast di w heyem de di mej de bi br bixe. L ew ew 9 tevgern din yn xalet ji bne kiirn ew ji w bne bi tgihkirin ku li gor leystik ne rast in. Ku 10 cara leystik b leyistin 100 car tevger b kirin ji 10 tevgern leyistik yn rast 9 ji wan rast hatibin di nav her 100 tevger de, w ew 9 tevgern rast yn leyistik bi br bikevin w tgihiştinaka li gor pergala leyistik ku rast w bi afirnin w mej bi br ji zarok bje ku ew tevger rast in. d zarok bi wan bidest gihna rastiyn xwe yn di riya iyan de bi cerribandinn bi car bi car dike.
      Tevgern xy, yn ku bi leyistik re di mej de hatina qeyd kirin, w tgihiştina rastiy di mej de d bidest afirandin bikin. Bi dem re bi pvajoyn n yn frbn re w zarok, w w tgihiştina ku bidest kir, w pergala w pergala leyistik de ji ku pşnpmaya w ji di xw de mej kiriya j fr digir, w bidest pşxistina tgihiştina w xala rast ye li gor zaro bike. L di vir de, zaro, h ku bibe, ji d bav xwe, hinek rakendyn ku di w deme pşketina pvajoya tgihiştina bi kar bne ji hene. Ew ji, bi genan hebna wan hene. RNA mirov, di vir de, pir mazin xwediy teybetmendiyeke mazin ku mirov w di erova w xal de w fahm bike. Zaro, ku b, bi braka ku ne vala ye bi xwe re dibe. Mej, di deme nern de, bi zarok re pir mazin di xwne. Nernn demn pş, yn ku weke yn h btgihiştin in. H tgihiştina wan bi br nebna. L di demn piştre de w ew bi rewşn ku bne bi brkirin re w teybetmendiyn xwe bnine ser ziman. W di nav tgihiştina rewş de ew hebin.
    Mej deme ku di hizir, bi hizirkirin re qil diafirne. Aqil, ji tevger nhatinn ku bn away xwe distne. Mirov tgihiştine xwe ye bi hizirkirin re ku hne ser ziman, ew away w y ku weke ku li ser laylonek ku bi awa hatibe xartekirin re, ku ew xzn xatn nhatin l hene w hebne w dihnine ser ziman, ku mirov wan dne ser mej, w bi mej re bibe yek tne xzn xatn nhatin yn ku bna w bne berav bi dana kifşkirine bixwe re. Me, di deme nivsandina xwe de bi tgihiştin cerbek bi vaca xwe re kir. Me bi motvebna xwe re bala pir hişk da derek. Me bala xwe da dev der. L ber ku em bidin, me tiştek d ji di aqil xwe de bi yn dora xwe re bi pergal da kifşkirin. Ev ji her weha ev b. Me got ku deme ku em hinek ji bi lez na berdev der ji bo ku meyznin ku ka l k heya, di w heyem de yn ku li cem min weke zarokan ji, li şn min bi mnin. Di w dem de, ber ku em herine dev der, min ji zarokan re got ku hate ku dest min y ap ku li ber min re berdayya, ku bi telya min ye her bik ya dest ye qilandk re nşanek neda we, win ji cih xwe newine bi berdev der ve. Ew ji ji w gotina min bi bal bn li min.  
    Ev kifşkirina min, di ser min de bi bernema b. Pişt ku ez hatina dev der, min dt ku wa yek ji dev derya derve w ket hundur de.Hing, ew, deme ku min dt, bala min pir mazin li ser w mab. Min, ji zarokan re gotib ku hate w dem ku min nşanak da we, d win karibin werina cem min li dev der. Ew ji bla avn wan li ser min e avn wan li telye min e. Ev ji tgihiştin di ser min de ya. Ku ez me dev der li wir ku hinek mam d dem ji hinek buhurt, piştre, ku ew klke ku min wan re dab kifşkirin ji ku hat, d weke ku bernemayak bi teybet bikeve devr de di mejiy min de bi jixwe re bi otomatk re bala min ser telya min hizre ku ez w bilabitnim ji, bi hzek bidest dana zor li min kir ku ez w bi labitnim. Bi v yek re motvatiya min ye li wir ku pir xurt ku li dev der li w mirov ku hatib hundur b j, hze w ket ew hz, w xwe di w xwestina labitandina teliy de bihzkirinek da dyar kirin. Di vir de, weke ku mirov bi du aqilan du mirov b li min hat. Herd ji, piştre di deme ku min bidest li berxwewana bi xwestina ne labitandina tely kir re di w heyem de, herd aqil bi saf hatina berav. L xwestina labitandina tely, di w heyem de weke ku bi bernemabna xwe re bi di dawiy de labitandina tely re rehetbnak da kirin. Ew rewş, piştre di aqil de man. Piştre ku end bi ser ve ji ji aqil derneket in. Ku ew rewş dihate bra min, piştre, d ew rewş hem ji bi w re ji xwe re bi erovaya xwe re dihatina berav di mejiy min de. Ew zanna, ku bi w erova ku bi min re bi br b re, d wilo di aqil min de ma. Ew erova, d aqilak b bi min re. Ew aqil, di asl xwe de jre aqil min b. Ji ber ku w afirandib ew rewş.  
     Ev rewş, weke rewşe leyistike zarok ye bi lstokan re li ser temen xzn xatkirina bi hizir re ava ye di mej de. Mej, ew xz bi xartakirina wan re tgihiştinek hebna w bi aqil di mej de diafirne. Mej, di vir de, hebna w, ew xzkirinn ku bn, hemkan di bra mirov re biaqil dike bi br dike dihilne. erova leyistik ye bi lstokan xzn xatkn w rewş ku me di ser xwe de pş bi erova kir han ser ziman ye me li dev der meyzandiba piştre nşan bi telye qilank bide zaroyan ji, her weha bi hev re di w bra mirov de dihne hawandin. Ku piştre ku demek tve , w ew rewş weke ku ji hiş miirov herin. Bi w re, w weke ku bne jibrkirin. L ew di mej de ne. Di berdewamiya jiyana me de, ku gotinak ji b an ji tevgerek ji b ku li me weke tijbandinaka li yn bi wan re ku me jn kirina re hat, w bi brkirinek bne hol. Ew w kar miftekirinek bi xwe re bibne. Di vir de, e v ji bjin. Ya ku w rewş di deme tijbandina ku weke ku wekehevd ya dihne hol ji, jre bra mirov bixwe ya.
Ew rewşn ku di bra me de hatina bicihbn, hem ji di jre bre me de hene. Bra mirov, biqas ku ji w bra ya bixwe, her rewş weke xwe diparez di xwe de, wilqas ji w hebna w ye bigişt jre xwe ye br diafirne. Rewşn ku zann di afirne di bre me de bi s awayan hebna wan mirov kar bje ku bi tevger di afirnn. Yek bi aqil bre y ku weke y w hatiya afirandin e. Ya din ji, her weha rewş ku weke xwe bi xwe bixwe ya. ya syemin ji, di deme afirandina hizirkirin de karkirina w heya. Bra mirov, bi jre xwe re ji wan rewşn afirandin yn ku pne ji ji hemyan re weke navend e. Mirov divt ku v yek her weha bi teybet ji bne ser ziman.
       Jr, hebna w, pir mazin xwediy tgihiştina brewery ya. Jr, deme ku mirov bahse w bike, du aliy aqil w yn ku mirov wan di vir de bi sereke bne ser ziman hene. Yek, hebna qil bixwe ya. Ya din ji bi wesife jrya qil ve girday ya. Ev aliy dawiy y jrya qil, di hewldana fahmkirina w de bi pden re w mirov bi aqil bigih jrya hest ji. Jrya hest, wesiftiya qil pir mazin j bi hebn e.Di wesiftiy de bawerkirin hwd, awayn w y ku mirov weke aliyek w bne ser ziman e. Bi teybet, jrya hest, bi aliy xwe y bi keseyet li pş e. Her tişte ku li berav me t dtin ku em l dimeyzenn wesife w fahm dikin, em j bihest dibin. Hestbn, her weha bi hebn ya. L her weha bi hebna fahm kirina w, aliyek w ya. Aliy din ji her weha bi aqil kirde re girday dih ser ziman. Nerna li trker, mirov ne ten di deme nerne de bi hebna trker r bi r dihle. Ji xayn w ji, mirov bi wesife w ye ku bi hebna w re li berav dih fahm kirin re ji dihle. Wesifbn, aliyek din y kirdey y trkeriy ya. Di jiyana mirov de, mirov deme ku di jiyana xwe de xwe bi plan program dike probleman digihne areseriy hwd, bi me re diyar dike. Di planbn de di klke xwe de kirin yin, hesteke jrya me ye ku mirov nikar ji w dr şroveye bike heya. Jrya hest, di w rewş de ku ji hebna jryaka civaknas new ser ziman, p xwediy tevgeriyek ya. Mirov ku jrya w ya hest asta w li pş b, di balbn de xwediy huner teybetmendiyn xwe y şaxs ku kar p daraza xwe ye şaxs bhtir bide nşandin e j.
      Jrya hest, di sehtkirin de ji xwediy teybetmendiyne ku mirov wan bi teybet bne ser ziman e.Bi teybet, jrya hest di tekiliyaka ku bi model de ji mirov nzkatiy di xwez. Hestbn, bi bersivdan trya xwe dike. Bi w ji, ji ser naskirin kifşkirin re mirov kar w bike. Derkandina hest, bi kifşkirin  hestn ji r, wne her weha bi deng re ku bne kifşkirin eşkerekirina re dih ser ziman. Zanista hest, deme ku mirov li ngarek ku hatiya kirin ku l meyzend, di xwe de bi tgihiştina wne re pşketina xwe ye şaxs dyar dike. Bi w re, karhanna hestan, bi fahmkirina dibt. Hestbn, di jrya hizir de di deme hizirkirin de balbnaka teybet dide mirov ku mirov p kar mazin bibne di w dtin de bibrbne. Di asl xwe de bi w re mirov kar bje, ku hest xwediy hebna xwe ye ku p bi teybet fahm dikin in. Bi tkil fahmkirina awa tgihe w ye bifahmbikirine re ku mirov kar bi wesif curaya awayan re bne ser ziman li berav bigir re hebna away fahmkirina w dih hol. Her weha bi w bi rvebirine hestan ji ku bi rastkirinek li gor w fahmkirine hest re dibt. Di gotinn helbestvanek de helbestvan li gor gotinn ku hevbeş yn hest digerih.Ku dtin hate gotin, d w bandra w helbest li ser yn ku dihisnin w bibe. L deng di vir de away w ew zzbn hebna fzandina di t de ji, bandra w ji ye ku em dizann bhtir di bna hestan balbna hest de heya. Helbestek, berhemeke hest ya. Ew berhem, di asl xwe de berheme jrya hest e civaknas ya. Helbest, hebna kirdeye trker e jrya hest di xwe de diparez. Minaq, ku mirov bi helbest gotina w re, w ahange di nav deng, gotin estrmentn ku l tne xistin de ku heya ku l dihisne, hebnaka pergal ya tgihiştina jry ye ku dih ser ziman, hem bi hiskirin ji deng re hem ji bi nern re dibne. Deng, jrya hest, w bi naskirin re weke ku mirov bi av xwe re dibne dibt. Hest, ku hest naskir, bi hev re yek in d. Bi levkirinaka bi hev re, bi hev re dijn. L ew levkirin jrya bitgihiştin ya. Ew jr tgihiştin ji, hest ya. Helbest, kirdeye jr e trker ya. Estrment ji, trkereke. L deme ku l t xistin, deng ku derdixe ji levhatiya ann a. Ahangek tde heya. Ew ahang, pergalbna w bi erova w re xwediy hebnaka ku mirov bi trkeriyaka kird bne ser ziman.
     Jr, di asl xwe de, bi pşketine w re dibe xwediy beyenbnek ji xwez ji. Mirov divt ku w ji bne ser ziman. Beyenbn, tgihiştina w ye ku bi bn re bi bna bixwe re ku vnebn biaqil afir tde, d j drketin dibt. Mirov jra w, aliyek w beyenbn y bi pşketine w re diafirne. Bi jre rawişt re tgihiştinaka derv xwezay ye mirov ku proz ji dinav de ya diafir heya. Proz, aliy w y tgihiştin ku mirov ji wir gav biavje w bne ser ziman, mirov w bibne ku jr di temen w de ya. Bi qil xwe bn, mirov bixwe dike. Tgihiştina aqil ye jr, hebna naskirin ku di xwe de bidest rnandin dike bi hizir re, d her weha ev pşketin mazintir bidest pşketina xwe ye drok dike. Bi jre re di asl xwe de ku mirov bi zanebnaka tgihiştin re awayek aqil hwd dihne ser ziman, mirov dibne ku aqil mirov bi jr afirandina w re qada xwez ye bi mirov re didagir. Ew dagirtin, mirov bi jra aqil w re ji aliyek ve didne ber xwez ji. Xwez, weke ku bi pşketina aqil re bi mirov re bi aqil w jre w re berember xwe bixwe re diafirne. Xwez bi mirov re hebna xwe di jre qil de dihne ser ziman. Her weha mirov kar ji bo mirov ji bne ser ziman. Kifşkirinn bi genetik yn din yn wilo re, her weha ew dih ser ziman. Aliy wan pşketinn weha, di asl xwe de hebna mirov ye bi jiyana w re ye di jre w de bicihbna w(jiyan+m) w ya. Jr, bi jiyan hebna w re hebna xwe ye ker ji afirandiya. Pre ji, jreker haniya hol. Jre ker, d di jiyana mirov de xwedi weyne di pşketin bi bna w ye bi pşvene w re. Mirov, hebna xwe ye trker, bi jre xwe re kiriya kirde ji. Mirov, kirdetiya xwe ye ku kiriya, bi w kirdetiy, bi ser w re bi pdena bi qil re trkeriyeka xwe ye bi dem re d bi jr aqil w re afirandiya. Ev pşketin, di asl xwe de away pşketina paşeroj ya ji. Bi mirov re di jiyana w de hem ji bo pşketine bi w re hem ji ye ku w bi d fahmkirin re, aqil jr pşketine w bi pre bimazinbne w xala her giring e. Dinya, mirov bixwe ji ye ku ew tde dij bi w re, jr hebna w serweriya w l pşketiya. Ji bo ku w di w dinye xwe de ji serweriyek bidest bixe ji, ro, xala her giring perwerdebn kirina zanist derketiya pş. Tevger huner, awayn jiyan yn bi plan programn bixwe re, ro, bi aqil jr re hatina şiştin. Di zanna wan bixwe de ji bi tgihiştinn weke yn derony hwd, pde yin heya. Ku mirov li zanista deroniy dihizir, mirov dibne ku weke balonaka ku ji av bya mirov tde dij ew balon her ku dem pde di ji, bi pş dikeve mazin dibe di xwe de trtiyek dike dih berav. Zanista deron, zanista demn pş ye şiştin levkirina tevger hunern mirov yn li gor dem na. Qadn w, yn ku h w bi pşketinn weke genetik re werine kifşkirin ji hene. Ev pden hem ji, divt ku mirov swarvanek jrya qil b, hate ku mirov bi ser ve were. Jr, ji aqil afir. L ro, bi pşketin pşvena bixwere re aqil xwe diafirne bi pşve dib. Bi v yek, mirov afrnertiya xwe ye deman biaqil jre bi pş dixe. 
      BNA QAT JRE(QJ); Li ser bna jr sekinandin, di ser de ji mirov tgihiştinek ji her aliy ku xwed hiş dixwez. Jr, ku mirov bahse w dike, mirov dizan ku mirov bahse br breweriy dike. Di kurd de jr, pir mazin dih ser ziman. Di demn ber de li tevgern mirov meyzendin ew li gor kirinn xwe jr an ji nejr dihate hasibandin. Jrt, ber hertişt di nav xalk de bi br breweriye yn zane re mirov karb bi bihasibanda. Hasibandina jr, deme ku dihate kirin, ji gotin kirinn ku dihatina nşandin, mirov her weha kar bne ser ziman. Di ser de, weke heyne rakend ku deme ku mirov b ku bi mirov re heya dihate hasibandin. "Zarok di (qaqa)hka xwe de kifşe", gotinaka ku her weha w rakendiya ku l dihate bawer dikirin dihan ser ziman. Ev gotin, pir dihate gotin.
   Jrt, ji aliy xwandin ve bifahmbn bi w re ji bizgirtin re, ku w karek bihate kirin b ku yek ji y ku w ew kariba ku j re bigota ku w ew kifş bikira bidestkirina w kiriba, di deme axittina li ber mazinn xwe de hem li ber bi bal ba li wan hisandiba di hisandina xwe de ew gotinn wan fahmkiriba her weha di rewş tevgern xwe de ne kaslk ba, hing w ew jr bi w re li xwe bihate hasibandin. Mirovn kaslk, yn ku ji kar kirin pir mazin bxret bn. Ji yn wilo ev gotin dihate gotin. Ji w j zdetir, ew mirov kaslk xam ji dihate dtin. Bi gotina kaslky re du away tevgern mirov yn ku mirov bi haniya ser ziman dihatina vegotin. Yek, ji mirovekn ku ji wan re dihatina gotin ku "hir" in ku bizanebn jr dihatina hasibandin l hertim di cih xwe de bi bdeng kar lal bn dihatina hasibandin. L aliy w y din ji bi gotina "şevekor" dihate ser ziman. Ev al j, mirovn ku weke ku di xew de b dimeş kirina xwe de, li ber w ji tiştek bibe ne di farq zanna w de b, ku li ber avn w ji bibe ew bixwe ji bibne, ne di w zanna w de be hwd dihate ser ziman. Bi awayek din ji weke ku di nav xalk de dihate vegotin, yn ku "ji hiş xwe ve km bn" bn. Her weha ew dihatina ser ziman.
      Di deme ku har weha bahs dihate kirin de ji, dihate ser ziman ku divt ku yek biaqil bi aqil xwe re bihiş ku awa ji ba. Ew ji her weha dihate ser ziman. Diw hatina li ser ziman de, tevger hunern mirov bi kirinn mirov re dihate ser ziman. Ezitya mirov, bi tevgern xwe re xwediy ast radayaka kirin ye bi mirov re ya. Tevgern mirov, di mejiy mirov de, hiş bi wan re diafir. Ew hiş, di deme kirin gav avtin de xwe bi kirinn mirov dihne ser ziman. Di deme kirin de, ew rewş kirin ku w tde i bihate kirin, di ser xwe de ku mirov karba bi erova pşnma bikira piştre di w erova pşnmay de xwediy hişbnek ji ba, hing mirov karb ku bahse jrtiyk bikira. Di nav w erove pşnmakirin de, hişkirinaka ku bi mirov re hişyariyaka mazin di rewşe kirin de dike ji, di w rewş de xwediy away aqil me y ku mirov kar w bi nav jre re bne ser ziman e. Jr, di rewşe kirin de, bi hişkirin re ku z bi brkiirin kirin, hişkirin hişyar her weha aqilkirin aqildaniy, bi hev re heyne wan di xwe de di rewş de digihne hevd.
      Aqil, heyne w, hebne w ye ku afrner e, ji w heyne w, bi rewş re aqil diafir. Rewş di mej de bicihkirin an ji bi navek din ji bi pşnmakirin re aqil w b hol. Ew aqil, bi rewş tevgern ku bi mirov bi di rewş de hene re dih hol.Ew aqil, bi pşnmatiya xwe re jrtiy bi hişiya xwe ye ku bi mirov re hişyariy diafirne re bre dihne hol. Br, w bi w rewş re, du rewşan bi xwe re bi wate bike bne ser ziman. Yek, hişiye jre ya ye din ji her weha jrtiya hiş ya. Di wir de qatjr(QJ) diafir. Qatjr, bi tevger huner, xy keseyetiye mirov re ezitiya mirov bi br hiş mirov y ku heya re dihne ser ziman. Her tevgere mirov heyneke jr ye mirov e. Jr, bi w re, heya. Di naqabna tevger mejiy mirov de, tkiliya ku heya, mirov nikar ten bi hişkirin br breweriya w re bne ser ziman. Ji w zdetir rakendiyeka ku p bi mirov re were ser ziman heya.
      Di vir de, bi awayek geometrik ku mirov hasibandinak di nav heyne mirov ye ku bi rakenditiy re dih ser ziman, tevgern mirov her weha vejene mirov de xaryek dernexe, w aliy w hanna me ye hanna li ser ziman ye jre w km bibne. Vejene mirov, di laş mirov re ew feltitiy ku dike, di hm bna hişkirin brkirin de xwediy heyneke pir hm ya. Rewşn ku w vejen diafirnin ji, bi qas w girng in. Ew heynya bi mirov re aliyek w diafirne. Wek din ji, xate pşketine mirov her weha pir girng e. Xate pşketine mirov, weke w xve ku brn me tde ne girtne, xwediy hebnek ya. Mirovek ku di nav malbate xwe de, ku ji aliy hest ramana xwe ve xwediy aramiyeka ku bi xwe re ya, w ji yek ku derv malbatitiy mazin bya w bhtir xwediy tgihiştina ku tde ku w vejene w w bi p re diafirn b. Mirov ku derv malbatitiy mazinbya, w p re ptepdaniyak hebe. Ew ptepdan, w vejene w nehle ku bikeve riyek de di aramiyek de biherik biafirne bi p re. Pşnma jre yek sw ku afirya, di laş w de weke yek ku ne sw mazinbya w ne di ahangek de b. Ev yek, w bandr li kirin afirandina mejiy w ji bike.
    Mirov sw, bi aqil w re ew pşnma jr ye ku bi p re afirya, ew kalsltiya ku p re ya, w xwe bide nşandin. Ev yek, ne ji bvejentiy dih hol. Ji nebne tevgeritiya ku di temen w de heya ya. Ew tevger, weke heyne roj ku di fezey de heya dora xwe bi rohniya xwe re bi bandr dike ya. L di ew rohn, bi xwe re di qade xwe de tevgerek di afirne. Ew tevgert, di w qada fezey ye ku rohn l heya de ku dib, w di erova heyne rohniy de ew qad bi rohniy re tevgeriyek bi afirne. Ew tevgerti, w bi qad re ku mirov ji dr l meyzend ku weke xalaka ku di bariqn ya di xwe de bitevger e heya, bi w away ku mirov li keseyetiy dimeyzne, mirov w herweha w xala di hm tevgertiya keseyetiy de ye ku bi heyne rohniy heya, mirov w xate mazinbn re bibne. Jrya mirov, ji rewşe tevgern ku bn heyne wan bynan di mejiy me de bi xarte kirina rewş re ku jriy diafirne, heyne w bi pşnmakirina w re away jre mirov diafir. 
   Tevgere mirov, bi heyne vejene mirov re girday ya.Vejene mirov, tevgertiya ku mirov re diafirne.Jr, ji tevgeriy ji dih zann. Tevger jr, z bibrkirin hişkirin re z fahmkirin ji dike nava xwe de. Jr, bi heyne xwe ye ku bi pşnmaby re bi heyneke bi pergal dih hol. d ew pşnma ku b, di w de, serwerbn, jrtiya jre dihne hol. Di w pşnmabn de, bi heyn awa re end rewş, qatk reng bixaml hene, ew ji zanna wan hebne w, w jrtiya jre bne hol. Zarokek ku di nav lstokn xwe de dileyiz, w lstokn xwe jev k qat piştre w wan qatkan her yek ku cih wan bi hev ve kifş bike wan dise bi hev ve bike, heyne jre dihne hol. L di wir de, end z kar wan qatkn ku jevkirine bi hev ve bike w kirin z ji bike, w jrtiya jre w bne ser ziman. Z, bi hev ve kirina wan, ji zarok dixwez ku ew cih w rewşe ku ew p ber bi hev ve bn, w di ser xwe de bi pşnma w zanibe. Li gor w pşnmayiy bi brkirinek bike hiş bike ku ew her yek ku li ku der na. Jre mirov e di ser mirov de bi pşnma ku heya, bi wan lstokan heyne xwe li jyan diafirne dihne hol. Tevger n hatina nava lstokan an ji qatkan xarta w bi pşnma jre lstok re di mejiy zaro de pşnmakir ya. Ew kifşkirina w li gor w levkirina lstokan w zarok bigihne jre w pşnm. Bi w re, ku ew bi pk han ji, d ew jr jre w ya.
      Di naqabna pşnma lstik heyne lstokan ye bi hev re de, brkirina zaro ye bi hiş weyn dileyiz. Ew leyistin, di mej de bi vejene mejiy me re xwediy hin tevgerne ku mirov wan kar di erova w jre de bne ser ziman e. Zaro, h mejiy w, ne mazin bi pşnma ya. L hate ku mazin b, ku di deme ku mazin b de, w hin bi hin mejiy w bi pşnma bibe. Ew pşnmabn, w d hin bi hin darazn şaxs n mirov w bi xwe re bi afirnin. Bi w re, w mirov d ku mazin b, w bi xal zagonn xwe yn ku ji wan pşnmayn jr n ku w di ser xwe de dana kirin afirandin re w bij. Derketina derv wan, w mej neke. Meji, wan pşnmayn ku di xwe de bi tevger re dana rnandin, w ji gelek aliyan ve wan bi girdankan w di xwe de bicih bike. Di nava wan xat girdankan de, heyne mirov e jr an ji, ku mirov kar h ji pve her zde bike bne ser ziman ku w away keseyetiye mirov bi xyn xwe re w biafir. Mirov, ku away tevneprek bne berav h ku ji w tevlhevtir ku mirov tevnkirinek bike, ew heyne wan girdankan ya. Mej, di xwe de di xve xwe de, ew hem heyn girdank bi salixkirina.
Di derbar wan de, di xwe de bi br e j. Ji w br ew hiş ku diafir bi rewşn piştre n li beravn mirov re bi bna pşnme rewş re, jr ji temen hm xwe y ji mirov diafir.
     Jr, di temen bn pşketine w de bi pşketine w re pşvena heyne mirov re j, xwediy tehereke drok ku dem bi dem xwediy pşketineka b ku qt e. Di w temen de, deme ku mirov bahse v away pşketin jre bike, mirov bike neke, divt ku nav genan hid. Ev yek pdiv p heya. Ye ku di heyne jnd e mirov de, w pşketin dem bi dem diafirne di buhurne ji, her weha ew e. Di destpke mirov de, mirov deme ku jre bi qil girt di xwe de, ew w bi me re hinek levketinne bi hinek genne levbixe biafirne w pşketine ku heya, bi xwe re bi w afirandina bi xwe re w w maynda bike.
Ev yek, her weha d w piştre xwe bide der. Deme ku mirov di w deme ku mirov tde dij ku di w de pşketine jn kir, ew pşketin, bi rakendiyeka ku ji me dimne di yn pişt me re de heyne xwe dide berdewam re w bij. Ew jyandin, w berdewamiya w hebe. Ew potansiyal j, w di demn piştre de bi hildan dahrkirinn ku mirov di xwe de di mejy xwe de dike de w xwe bide der. Bi w xwe dana der re, w d pşketin heyne w were hol. L em ev ji bjin.Hertim weke pirsek hatiya pirsn ku gelo mirov jre xwe ji y ber xwe digir, gelo? Ev pirs pirskirin, di deme bersivdana w de, em divt ku bnine li ser ziman ku di perpgala pşketineke bi pergal tevlheviyeke w de bersiva w dih dayn.
      Mirov, xwediy heyneke genetik ya. Ew, di xwe de bi hin sentezkirinna girtinna dide kirin. Genn mirov, pşnmayaka ku mirov bi w jre bne ser ziman, l ku temen w heyne jr ji dihne ser ziman, di xwe de diafirne dihne hol.Pşnma jr, bi potansiyal heya.L ew potansiyal,bi rewş kirinn mirov gavavtinn mirov zelaliyek bi xwe re diafirne. Bi w heyn re jr, xwediy qadeke ku xwe bi p dihne hol ya. L jr, bi teybet, bi grdankn ku hatina afirandin re heya. Tevneke ku bi grandakan heya heyne jre dihne ser ziman. L di w tevn girdank de, zanna ku heya, ew j, bi tgihiştina xwe ye ku bi p afirya ji, xwediy heynek ya. Mirov, divt ku w heyn fahm bike w bne ser ziman. Ew heyn, ye ku heyne jre dihne ser ziman e. Jr, di w heyne xwe de, xwediy hin şnpyne ye ku weke riyek mirov kar di w şnptiy de kar bi şn w re tre her bi fahmkirin re. Dem bi dem tgihiştin zanna w, di w şnptiy de heya. Her dem xwediy heyne xwe ye ku deme ku mirov ji demeke buhurt demek ku li şn me dimne l ku şnpye w heya bi me re. Bi v yek re tehereke w ye ku mirov bi heyne jre ku dem bi dem ku mirov jev qt nehne ser ziman heya. Di ser de, bi aqil jr, pşnmaya ku afir bi mirov re, w piştre li w heyne w afirne zdebn ku dibe bi w away w pşketin bibe. Bi w re, w dem bi dem b ku qtbn bibe w pşketin biafir.
  Divt ku mirov her bike ku ji destpka bna aqil mirov ve, pşnmayaka jr ye ku afirya di demn piştre de ji ku hertim dem bi dem em tde kur dr diina heya.Ew pşnma, jndiya mirov bi w re heya. Ew pşnma, weke xarta diny, ku her der w tde heya bicih e, ew j, tevgern me yn dem bi dem pşketine bi awayn xwe yn ku jnbna bi w jnbn re bi pşnma bna re, bi wan re ku mirovbya xwediy pşzaniyek, heyne w dih ser ziman. Ku mirov, bi tevger xyn re bahse pşzaniyek bike, divt ku mirov bi v yek re bahs bike. Heyne rakenditiy e bi mirov re ku biqas w girnge xwediy wateyek ye, kevneşopyn me yn ku ew rakendti di bin w de ya j, mirov kar bi w re bne ser ziman. Kevneşop, away w pşketine jr e li jiyan ku bi mirov re jya ya. Di naqabna heyne mejiy mirov wan kevneşopyan de, rakendiyek heya ku mirov w di temen de fahm bike bne ser ziman heya.Jr ji, ew naqabna ku me bahskir, w bi pergal bi jyanya me re dihne ser ziman.Berdewambn, awa ku ji bo jnd ye hme, her weha ew berdewambn b w heyne jre bi mirov re nn e. 
 
18. 11. 2010/Abdusamet Yigit


 Vegere Destpk......

 

 

 

 

Copyright  1990 pen-kurd.org