pen-kurd.org

Helbest - Pexshan - Gotar - Daxwezan - Kampan - Endam

 

Nivsn din yn Nivskar Salih Kevirbir

 

-Mjde Arslan Derd Hewiy kir flm

 Kiras Mirin: Hewt

 

-Ressam roj motfn efsaneyan(AHMET GUNEŞTEKN)

-SERPHATIYA NCLA KURD

-Flm li ser zilm zordariya Girtgeha Diyarbekir

Girtgeha Numareya 5-an 1980-1984

 

 

Vegere destpk

 

Hem Rs, hem Misilman hem j Dildareka Kurdan

Serphatiya Angelka O. Pobedonostseva

 

 

SALIH KEVIRBIR

 

Ez ro ji we re behsa serphatiya keeke Rs bikim. Nav w Angelka O. Pobedonostseva ye. Bav w Rs e, l diya w Belarus ye. Bi tesaduf rast w hatim. roka w ji min re balkş hat. Min xwest bi we re j parve bikim. Balkş e ku Angelka end sal ber niha misilman bye p re j meyla w ketiye ser kurdan. Lewre j tkiliya w bi kurdan re gelek germ e. Di destpka sohbeta me de, j dipirsim; Pobedonostseva t i watey? Tev bişirneke zirav, bi kurd bersiva min dide: Serkeftin! Bel, em bi kurd axivn

 

Pobedonostseva ev du dewr in ku li Ensttuya Kurd ya li Stenbol perwerdehiya kurd dibne. Difikire ku dewreke din bibne. Diyar dike ku ji kurd gelek hez dike ji ber ku kurd dişibe kurd, ji tirk ztir fr dibe.

 

Ew di sala 1981 de, li St. Petersburg hatiye dinyay. Xwendina xwe li Beş Droka Welatn Rojhilata Navn y Fakulteya Rojhilatnasiy ya Zanngeha St. Petersburg berdewam dike. Ji berfanbara 2009 ve li Stenbol, ji bo heman zanngeh li ser doktoraya xwe kar dike. Ew brsa lkoln ji Wezareta Perwerdehiya Netewey ya Tirkiyey werdigire. Her iqas nav teza w bi awayeke ferm; Di sedsala 19an de, di siyaseta Rsyay ya Rojhilata Navn de Kurd j be, ji bo ku bikaribe li Tirkiyey b pirsgirk kar bike, li cem rayedarn tirk nav w wiha daye qeydkirin: Di sedsala 19an de Tkiliyn Rs Osmaniyan. Ew di v war de li Arşva Dewlet ya Osman de kar dike ku li Gulhaneya Stenbol ye.

 

Angelka di serdann xwe de ji bil Stenbol, di nav kurdan de gelek geriyaye. Gava ku diaxive mirov p derdixe ku kurdan tesra xwe gelek li ser hiştine. Ew bixwe j bi eşkerey dibje: Li Diyarbekir, Batman, Heskf, Riha, Erzerom, Drsim gelek devern Kurdistan geriyam. Jixwe gava cara yekem di sala 2004an de hatim Stenbol, yekem kesn ku rast wan hatim kurd bn. Gelek şaş mabm. Wan yekem car ez didtim, l awa ku bi salan min nas dikin tevdigeriyan. Cara ewil li Stenbol rast mvanperweriya kurdan hatim. Salek paş tev hevaln xwe min serdaneke mezin di nav kurdan de kir. Bi rast j bi peyveke kurd, deriyn xwe ji me re vedikirin. Nizanim ev mvanperwer di nav tu netewey de tuneye. Bi ya min mvanperwer, yek ji taybetmendiyn her mezin e di nav kurdan de. Heta niha li 26 welatan geriyame, bi ya min welat her xweşik, welat kurdan e. Div bibjim ku Hesenkf, ciheke muhteşem e! Ev yek b sedem ku zdetir kurdan nas bikim.  

 

anda kurdan, folklor, cil bergn wan, hurmeta kurdan ji bo jin, xwarinn wan -bi taybet nan tenr- tesrn gelek mezin li ser Angelkay hiştine. Ew dibje ku diya w Belars ye and mvanperweriya Belarsan hinek dişibe and mvanperweriya kurdan: Strann Belarusiyan, dişibin strann kurdan. Ji ber ku Rs Kurd dişibin hev, gelek gotinn hevpar di van her du zimanan de hene. Her ku kurdiya min baştir dibe, ez baştir bi v yek dihesim. Bo nimne: miş-mişk, spas-spasibo, nizanim-ne znayu, pirsiyar-vopros, jin-jena. Bi ya min sentaks gramer j nzk hev in.

 

Dipirsim; L xerabiyn kurdan? Te behsa başiyn kurdan kirin, tiştn kurdan n ne bi dil te j tunene gelo? Ne li benda pirseke wiha ye. pişt ku şaşwaziya xwe li ser xwe diavje, dibersivne: Kurd gelek balkş in. Hem pir baş in, hem j carcaran xerab in! Mesela pir serhişk in. Serhişk carcaran baş e, l gelek caran j xerab e. Serhişkiy kiriye ku asmle nebin, lewre j ev tiştek baş e. Ziman xwe winda nekirin, anda xwe baş dizanin, folklor zargotina wan dewlemend e. Ev aliyn ern ne. Nebaşiya wan j ev e; hev nagirin di v war de j serhişk in. Destr bide ez tiştek bibjim, hv dikim ez şaş bim, l ev baweriya min e. Kurmanc ji zazayan hez nakin, soran ji behdniyan hez nakin, elew ji suniyan hez nakin. Mixabin ev j  

serhişkiyeke xerab e, l rastiyek e. Dixwazim ku kurd hem ji hev hez bikin. Ji ber ku gava dibnim ji hev hez nakin, xemgn dibim. Bi ya min kurd ji biyaniyan zdetir hez dikin. Bi qas ku ji biyaniyan hez dikin qedr hev bigirin, xwez ji xwe j hez bikirana qedr hev bigirtana!..

 

Angelka dixwaze li ser teza xwe kitbek binivse. Her wiha di pşeroj de ew dixwaze li Kurdistan rberiya tarx bike. W serdana ran, raq Suriyey j kiriye daxwaza w ew e ku mrtiyn di nav snorn axa kurdan de, nşan geln dinyay bide: Ji wan mrtiyan i hebn i mane? L ne li gor snorn niha, li gor snorn mrtiyan. Ji siyaset dr, l nzk and drok.

 

Pirsa min a bi reng; Di lkolnn xwe de, di nav tiştn tu prg wan hat de, tiştn her zde bala te kişandin i bn? Wiha dibersivne: Li ser eşretn kurdan gihştim analzn bi bandor. Rewşa eşrn kurdan yn pişt Şern Rs Osmaniyan pir balkş e. Di belgeyn Osmaniyan de Kurd, eşrn kurdan kşeyn wan n snor pir bala min kişand. Di van belgeyan de hatina Rsan bo Erzerom, Wan Bedls gelek caran xuya dibe. Tkiliyn Kurd Ermeniyan, km be j Tkiliyn Kurd Asriyan ji bo min xebatn balkş bn.

 

Em bne ser misilmanbna w. Li gor bilvkirina w, sal w bibe remezana 8an ku roj digire. 7 sal ber gava die Tunus, bi slamiyet re hevnas dibe. Tunus welat w y yekem misilmanan e. Di serdana xwe de, 3 hefteyan li cem malbatn hevaln xwe dimne. Ji ber ku ji ber ve eleqeya w li ser rojhilatnasiy hebye, gava vedigere Rsyay, dest bi xwendina ereb dike. Li St. Petersburg die Komeleyeke anda slam. W dem Zanngeha Teknk dixwne. Di sala 2003yan de, gava zanngeh diqedne, dibe misilman dest bi perwerdehiya rojhilatnasiy dike.

 

Angelka ji bo doktoraya xwe, ser li van avkaniyn hja daye: Lazarev, Thomas Bois, Vladimir Minorsky, Egiazarov, Aristova Vilevsky, Martin Van Bruinessen, Hasretyan, smal Beşik, Cell Cell Ordxan Celil.

 

rojnameger@hotmail.com

 

 

Vegere destpk

 

 

 

 

 

Copyright  1990 pen-kurd.org