pen-kurd.org

Helbest - Pexshan - Gotar - Daxwezan - Kampan - Endam

 

Nivsn din yn Nivskar

Kon Reş

 

-Hemze Beg Miksi

Mr Dr. Kamran Bedirxan

1895 - 1978

Kon Reş

 

Bi min xweş e ku em careke din bi hev re Mr Dr. Kamran Bedirxan bi br bnin, serboriya w bixwnin silavek li giyan w  bikin! Ev ku di gel biray xwe mr Celadet Bedirxan bingeh rojnameya Kurd ji me re daniye, ziman me bi elfabeya latn nivsandiye, ji windabn parastiye di pş saz xwe de daye ser şopa Ehmed Xan.. Di roja 04/12/2010 de, 32 di ser kokirina w re derbas dibe. Werin, her yek ji me, em gulek wefadariy diyar giyan w bikin.

 

Mr Dr. Kamran Bedirxan; neviy Mr Cizra Botan, mr Bedirxan e:1802-1868, y ku di sala 1843 an de, di herma Botan de mrnişiyek ava kir, pere bi nave xwe derann di mrnişiya xwe de belav kir got: Dn din Xwed ye, em tev birayn hev in.. biyaniyan di pesn w de gotin: BedirxanEdalete edalet Bedirxan e

kur Emn Al Bedirxan e (1851-1926), y ku ji kesn pşn b ku komeleyn kurd, ji bo maf gel kurd li Stenbol damezirandine... Mr Kamran di roja (21 tebaxa 1895)an de li Stenbol bye, xwendina xwe li Stenbol qedandiye.. Di 17 saliya xwe de beşdar di şer Beqan de kiriye.. Di sala 1919 an de bi biray xwe mr Celadet Bedirxan, Ekrem Ceml Paş, Hac Tewfq (Premerd)   Mcer Newl y  nglz re, ji bo kar xebatn poltk hatiye Kurdistan, ji bo daxwazn gel Kurd areseriya kşeya kurd, ber ku peymana Sver b mohir kirin. ji ancamn w ger, ev hers bend ji bo Kurdan hatin dan; 62-63-64. L w dem Mistefa Kemal li Swas ye r li ber xebatn wan girtiye. Leşker şandine ser wan. Pişt ku Mustefa Kemal di sala 1923 an de derbas Stenbol bye, fermana bidarvekirina Mr Emn Al Bedirxan hers lawn w, Sureyya, Kamran Celadet derxistiye. Hing Mr Emn Al kur xwe Sureyya derbas Misir bne. Mr Kamran Celadet j ji bo xwendina xwe ya bilind ne Elmanyay. Li Elmaniya  Mr Kamiran doktoray xwe li Leipzig temam dike. Di heman dem de M. Kemal ber xwe daye kurdan, bi siyasetek e n and, ziman droka wan, nkar kiriye..

Mr Kamran xwendina bilind li Elmaniya bi daw aniye. ji n ve ketiye nav xebatn poltk. Di sala 1927 a ne de vegeryaye rojhilata navn di gel biray Mr Celadet beşdar di avakirina komela Xoybn de xebat kiriye ku alkariya serhildana Agiriy bike. L mixabin ew serhildan di şer de tk die.. Vca li Beyrt nivsngehek parzeriy vedike di heman dem de, bi biray xwe Mr Celadet re giraniya xwe berdidin ser elfabeya kurd xebatn rewşenbr ferheng yn din wiha bi hejmarek kesn naskir re mna Cegerxwn, Ehmed Nam, Osman Sebr kovara HAWAR RONAH y bi nivsn xwe dixemlnin..

Di şer chan y duwmn de, Mr Kamiran j wek biray xwe mr Celadet li Beyrt, dest bi kar rojnamevaniy dike di sala 1943 an de, kovarek bi nav Roja N, du ziman Frans Kurd diweşne. Ev rojnameye xur bi kurdiya latn b, di gel ku beşek fransizi ji tde heb.. Ji v rojnamey 73 hejmar hatine weşandin.H   hejmara pşn di 3 gulana 1943 an de derketiye, hejmara dawn 73 di 27 gulana 1946 an de derketiye.

di eyn sal de 1943, Mr Dr. Kamran Al Bedirxan rojnameyeke din bi nav "Str" li Beyrt ap belav kiriye, 3 hejmar ji v rojnamey hatine ap belav kirin, hejmara pşn (1) di meha iley ber de 1943an, hejmara (2)an di meha sibata 1944an de, hejmara (3)an daw di 22 rya ber de sala 1945an, ango her salek hejmarek hatiye ap belav kirin. Dibjin ku ev rojname wek zdeya rojnameya "Roja N" b.

Di wan rojnameyn xwe de dijayetiya xwe ya ji bo Nazism diyar kiriye her wiha b westan rawestan, xwestiye ji chan re kşeya gel xwe bide zann..

   Di sala 1947 an de Beyrt li paş xwe dihle die Pars, wek mamoste xebat di zanngeha Sorbn, beş zimann rojhilat de dike..            

Biraziya w Snemxan Bedirxan dibje; ((Mr Kamiran heya temen w 17 sal b gelek br baweriyn w li ser slam b.. W gotib: Baweriya min bi Islam gelek heb ji bo min parastina v ol tiştek gelek girng b. L rojek (Arif Beg (Jonturk) ko naskiriy bav w b li dema xwe de dadwer mezin Stenbol b, di axaftina xwe de diyar kir ko nzkbna jenosayda Ermeniya domkir got dema em ji wan biqedin roja Kurda w b. Kamiran rab derket by ko silava w mrik bike got (v car ez tgihiştim ko biratiya misilmana bi ten peyveke d tu hviya min ji Tirka nemaye d div destpbikim dij wan rawestim şer wan bikin)).

 Ji w roj ve dest bi  tkoşna siyas and kiriye.

Pişt şer chan y duwemn ber xwe daye Fransa di sala 1947 de li Paris bi ch dibe. Li Pars, navenda xwendina Kurd vedike dest bi kar nivsandin apkirina belavokn di derbar gel Kurd Kurdistan de dike.. Di sala 1948 an de die Wilayetn Yekgirtiy Emerka memorandmek li ser rewşa Kurda pşkş sekreter giştiy Neteweyn Yekgirt dike l mixabin ti bersv wernagire. Di heman dem de xwendina ziman Kurd li zanngeha zimann Oryantal ya Sorbon vedike dest bi dersn ziman Kurd dike. Di sala 1954 de dizewice.

Ji saln 1961 pve tev kar xebatn xwe dike bin xizmeta şoreşa Kurd ya ku bi serokatiya Mela Mistefa Barzan destpkirib bala dewletn mezin dikşne li ser kuştin şewitandina gundn Kurdan rojnamevann biyan amade dikirin ji bo n hatinn Kurdistan.

 

 Di sala 1970 an de die Kurdistan tkil Pşmergeyan dibe jiyana wan ji nzk ve dibne. Her wiha ber ku koa daw bike careke din die Kurdistan nemir Mela Mistefa Barzan bi germ pşwaziya w dike rola w gelek bilind dinirxne. 

Di roja 04.12.1978, demjimr 17:00 an de Mr Kamran Bedirxan, nivskar, Helbestvan, Dplomatkar Kurd, Doktor Hiqq Profesor Ziman Kurd li Zanngeha Oryantala Sorbon, li Nexweşxaneya St Paul li Pars koa daw kir. Ber mirina xwe, term xwe kirib diyar ji Fakultn Tib re li Pars.. Anku b gor e.

 

Berhemn W:

1 -  Elfaba Min, apxana Hawar, Şam 1938, 32r

2 -  Langue Kurde, Paris 1953, 253r

3 -  La Question Kurde, Paris 1959

4 -  Le Kurde Saus Peine, Paris 1965, 172r

5 -  Der Adler von Kurdistan, Postdam 1937

6 -  Destpka Xwendin, Paris 1971, 165r

7 -  La Lyre Kurde, Le Calvaire du Kurdistan (Helbestn Fransiz)

8 -  arnn Xeyam

9 -  Dil Kurn Min, Kitbxaneya Hawar

10 -  Elfabeya Kurd Kitbxaneya Hawar

11- Xwendina Kurd, Kitbxana Hawar Demascus 1938

12 - Dersn Şeret, Kitbxana Hawar

13 - Proverbes Kurdes (Metelokn Kurd) Lucy Paule, Marguerite Kamran Al Bedirxan, Paris 1937

14 - Le roi du Kurdistan (Qral Kurdistan) Kamran Al Bedirxan Adolphe de Falgerolle. Paris 1937

15 - Der Adler von Kurdistan (Eyloy Kurdistan) Kamran Al Bedirxan Herbert Ortel. Berlin 1937

16 - Der Schnee Des Lichtes (Berfa Ronahiy) Şihrn Kurd Kamran Al Bedirxan Dr Curt Wunderlich, Berlin 1937

17 - Edirne Sukutunun i yuzu Kamran Al Bedirxan Celadet Al Bedirxan apxana Serbest

18 - Ji Tefsra Quran, Paris 1971

19 - Le Dossier du Kurdistan du Sud(Dosya Kurdistana Başur) Paris 1965

20 - Frbna Xwendina Kurd, 1968 Paris 61r

21- Turke izahli Kurte Gramer apa 2 Ozgurluk Yolu Stanbol 1977, 60r

22 - Ziman Mader, la langue Maternelle, alphabet et lectures Kurdes Paris 1965

23 - Ziman Kurd Gramera Kurd, Tirk Dr Kamran Al Bedirxan S. Şivan Weşann Kawa Stanbol 1976

24 - Nivsa min, Mon Livre Cours Pratique de la langue Kurde Paris 1965

25 - Livres Scolaries Kurdes, Damas 1937

26 - Le calvaire du Kurdistan (Helbestn Fransiz) Paris 26r

Berhemn ap Nebuy:

1-  Ferhenga Kurd-Fransiz

2 -  Tefsra Quran (Bi ten ji hinek sreyan ap bne)

3 -  ar ncl

 

Fermo v nivsa Mr Dr. Kamran Bedirxan bixwnin, eva ku ber 78 salan di Hawar de belav kiriye:

Dildizya Gulek

Li ber dery Diyarbekr parzek mezin heye. Ev parz bi sosin rhanan, bi lale benefşan xemiland ye.

Her var bayek xweş honik bi wan gullkan re dileyize. Bihnn di hlanoka bay de xwe dihejnin.

Avn zelal ji sngn quleteynan divizikin. Ji ezman, strik, bdeng li wan fedikirin.

Di bin w erd de, di bnaniya hmn w parz de kortalek heye. Kortal, kortaleke tar.

Di w kortal de Şx Sed bi hevaln xwe ve vaşart ye. Ji w kortal deng nayit. Kortal ker di guhdary de ye.

Di w parz de her şev gulek vedibit. Reng w ji lvn bkan sortir, peln w bel geş in.

Gava destek biyan drj w dibe, peln gul tn yk.

Ew gul, guleke bi nav deng e. Kurdn ku di şer welat de hazir bn, dildizya w gul dizanin. Dizanin ko speht geşnya gul nşanek ji imda Kurdistan ye.

Dizann j ku di nav her pel w gul de hezar axn birndaran, hezar evdn şehdan, bi hezaran hsirn sw jinbiyan, bi hezaran şnn welatyan di xew de ne.

Şevk, zabitek dijmin, bi delala xwe ve hat ket nav w parz. Bi gavinn hişk kanc p li man bihnniyan kir.

Hşnahiyn zirav şkestin, peln kullkan ji hev ketin.

Di nav bay var de nalneke zz zell heb.

Zabit, eng w di bin eng delala w de, xwe da ber gul dest avt gul. Gul dil kir xwe bigre. L ew ew in.

Wek gul ket nav destn w, snga xwe vekir, xwe geş kir.

Her duwan ew bihn kirin mirin.

 

Mr Dr. Kamran Bedirxan

Hawar, hejmar: 5, 1932, Şam.

 

 

Vegere Destpk

 

 

 

 

Copyright  1990 pen-kurd.org