L HERR FELSEFE W  TEGIHITINA DEMN BER YE DI FELSEFE W DE  NEZKATIYA W YE CIVAK CIVAKNAS YE BI PERGAL YE BI PKETIN TGIHITINA KURMANCI RE XWEDIY DROKEKE KEVN E.. 

 

 

Abdusamet Yigit

 

    

 
  

 
   ..""..l Herr, ku mirov deme w tne ser ziman, mirov pir pketine mazin bi w re dibne.Bi v yek re, ku mirov demn pit w ji tne ser ziman, mirov pketinek tne ser ziman. Pit xwe re, w bandraka mazin li zanistn ku afirna hatina kiriya.Hizre w, di wan de pir pketinn mazin kirina. W, bi v yek, demn pit xwe re bi hzire xwe re pir mazin kifkirinaka mazin kiriya.Di ser de w demeke bi aqil ku bivac di ol de p xistiya, li gor deme xwe di w heyem de.W, di aqil bivac de hest ji mazin bi away gotin re bicih kir.Bi v yek re deme ku mirov w kif bike, mirov divt ku p rastiya w bne ser ziman, hing, w ew kifkirinn bi w re rast pak werine ser ziman. Ew dem, demne ku aqil d dem bi dem di pketin de weyn dileyiz ya.Aqil, bi weyn di nav xalk de ji dileyize. Aqil mirov, di jiyan de d serwer e. Di demeke ku aqil mirov li jiyan serwer e, l Herr derdikeve tne ser ziman w deme biaqil ku serwer li jiyan bi tgihitineke ku v yek di xwe de di dem de kur bike diaxiv tne ser ziman.Bi v yek, ew demeke di aqil bivac de.l Herr, ji ber i wilqas nav w derket.Ji ber ku Hizre w ne ten Li Kurdistan, li herme rojhilat bigit bi bandr b.Di hizre musulmanetiy de w demeke n bi xwe re an. Ev yek, divt ku were dtin. Ew bi v yek, ne ten zanistek kurd y Kurdistan b, ew zanistek herm y ol ji b.Malbata w ji, bi kevneop b.x bn serwerbn, li Kurdistan.Bi v yek ji, di mazinbna w de hinek weyn leyist. l Herr li Cizre bota li dore w mazin b.Xwandina xwe ji li wir li cih ku l mazin b kir. Bi v yek, ew biaqil xwe li wir mazin b.W tgihitine xwe li wir mazin kir. W, Ew hizre bi pergal ku hm w bi Neb Nuh  Birehim xell re dihata ser ziman ji, tgihitib fahmkirib. Bi v yek, ew deme ku hizre xwe tne ser ziman, li gor w w yek tne ser ziman.Ne li gor hizrn ku afir ne bi pergal in yn rveberan tne ser ziman.Bi v yek ve girday, mirov kar titek din ji bne ser ziman. Ew deme ku hizre xwe ye bi bawer tne ser ziman li Baxday, li wir ji ber v yek rast gelek bertekan tt. Gelek rexne ji l tne girtin. Hm ji bo ziman w hem ji ji bo rexnn w. L ew ji yan xwe nay xwere. Ew di ser de awa tne ser ziman, pitre ji wilo tne ser ziman. Bi v yek, d reweke mazin bi w re li Baxday di afir w di w dem de derxine piya zanistan ku w hizre w rove bikin li ser bigihine hizrek.Deme ku w derxine ber zanistan ji, end ku ew pr dikevine nqa de, ti kesek bi zanebna w nikar.d ye w rast dibnin dev j diberdin. Pitre d ew mirovn ku ew derxistine pya wan ji, tne ber w rzeke mazin j re didine nandin.Bi v yek, d ew li wir ji, bi rasti mazinbna xwe ye hizre xwe t nas kirin di nav xalk de.   
     l Herr, her weha li wir ji mazin dibe.Hizre w, li wir ji, d t naskirin zann. Bi v yek re, li herme weke zanistek mazin y ol ji d t naskirin.Bandra hizre w ye di ol de pir mazin e. Divt ku mirov w bandra w bi teybet bne ser ziman.Nzkatiya l herir ye hizr ji, divt ku em end gotinan li ser vebjin.Ji ber ku ev ji her weha pir giring e. W, di nzkatiya xwe y hizr de, hertim aqil bivac derxiste p an ser ziman.Bi v yek li ser zanebna mirov aqil mirov sekin. Li ser jiyana mirov ye ku dij awa divt ku bij ji ser wastand.Di jiyan debikar anna aqil ji, ku mirov l dimeyzen rastiya w fahmdike, mirov dibne ku ser li ser wastandiya.Di hizre w de mirov bawer, jiyan  mirov, kevneop nirx bi pergal hatina ser ziman.Mirov hizre w pketine w di hizre w de di aninye w ye li ser ziman de cihek teybet digir.W di hizre xwe de pir girng daya mirovan pketina wan.Mirov v yek, ji jiyana w ya ku li dergaha w bi mnaq fr dibe.W di dergaha xwe de hertim, mirovn ku perwerde dida wan digirt.Bi v yek, weke ku di nav xalk de t gotin, "bi sadan feqihn w yn li cem dixwandin hebn".Bi v yek, jiyana w heb.W, jiyana xwe bi tevah dabb ilm pketin.Li her herme ku diiy de ji, weha bi van xosletn xwe t naskirin.Li Cizre bota ji, li cem mr bota maya.Li wir ji, di deme ku maya de, bi qas ku em ji vegotinn ku di nav xalk de liser w divebjin frdibin, w li wir ji, perwerde kiriya.Li wir, di deme ku maya de, li cem tirba Neb Nuh maya li wir bi rojan di reweke ku bi perwerde dike re maya.Mirov, v yek her weha pir ba frdibe ji vegotinn di derbar w de.
      Deme pit w re deme ku mirov pir girngiy didine aqil e. Bi v yek aqil derdikeve p.Bi v yek re tgihitine w ji bi hzire w re derdikeve p.Di vir de, mirov kar v yek bje.Di asta tgihitin de di hizrn ku dihatina ser ziman de, frbn heb.Bi v yek re, axlabe ji, di jiyana li ber dicl de li Cizre bota, girngiyeke pir mazin ji watekirin bi p re bitgihitin re heb.Pir li ser w dihata sekinandin.
Li ser pir dihata axiftin ji. Her hizre ku dihata ser ziman, di civatn mr de hertim dihatina ser ziman. Bi v yek, mirov kar bje ku demeke aqil di w dem heya. L ev deme aqil, ne ten demeke ku mirov tde aqil bivac kif bike ya. Deme ku di tgihitin hzire w de ya. Di qada hizir de, her nqa nqakirinn ku dibin ji, di hizir de li ser hebne tgihitin ya. Bi v yek, li berdicl, ku baweri ji t ser ziman, tde di nqakirinn w de hinek li tgihitine asta w dihata lgern.Baweri, li berdicl, ji w dem pde, ku l dihata hizirkirin li ser hizir dihata ser ziman, tde li tgihitinek l dihata lgern. Xosletn bja baweriya ye deme pit l Herr de li ser hebne lgerne tgihitine hizir biaqil e. Di v yek de, di hizir kirin de ji hertim hizre Neb Nuh baweriya w away baweriya w li ser dihata hizirkirin. l Herr bixwe ji, ji v dem hizirkirin tgihitine w re bi xwe re astak tne ser ziman. Bi v yek, girngiye l herr mazin derdikeve hiole. Girngiye w bi hizir her weha bi v yek tgihitine bi baweriya w derdikeve hole t zann di nav xalk de.Ku mirov her weha demeke hizir bi v yek re bi l herr re kif dike, di rastiy de divt ku em di w tgihitin de bin ku em demeke n ye ku p dike ye hizir tgihitin ji bi xoslet hebne xwe re tnine ser ziman. Bi v yek re, divt ku em bjin, kifkirin tgihitine l Herr fahm kirin tgihitin ji ji bo w dem pir girng e. Bi v yek, divt ku em hinek li ser bisekin in.Bi v yek re, demeke n ku li Kurdistan di afir, mirov tne ser ziman. l Herr ne ten bihizir away hizre xwe re xosletek w dem ya. Ji xayn w ji, ew xosletn w dem pir tne ser ziman. Jiyana w bi v yek, her weha divt ku bi xosletn deme xwe re werine tgihitin ser ziman.
     Bi deme l Herr re   bi rveberiya Merwaniyan re li Kurdistan demeke n bi xosletn xwe re diafir. Bi v yek re, di tgihitin baweri ol de ji demeke n diafir. Aqil derdikeve p. Hizir hest hinek d ji bi aqil tne ser ziman. Bi v yek re nzkatiyn wjey pir mazin derdikevine p. Civat, weke ku di qasra mr de ji rvebertiy re bigihn dikin, ji v yek re ji, bi hizir rok drokn ku tne vegotin ser ziman re, ji v yek re bingeh pengtiy dike. civat, di civak de cihne ku and hizir tde tne parastin in. Her weha divt ku mirov civatan pir mazin bi rz bne ser ziman. Di deme Salahadn Eyb de ev yek her weha bhtir bi girng derdikeve p. Di w de, ku mirov li qasr jiyana mirovan dimeyzen li axiftin vegotinn di nav wan de dimeyzen, mirov v yek pir mazin dibne. Deme Salahadn Eyb, demeke ku mirov bje, d aqil bi vac di ol de serwer e. Ew ji v dem re rvebertiy dike. Nzkatiyn xwe yn bi bawer di w dem tne ser ziman. Di demeke wilo de mirov w awa jn bibe, ev yek, her weha bi w re xwe dide ser r di w heyem, de bi w re. Pit na w ya li ser Kudus bi serketine w ji, d weke ku ew nzkatiya w bi jiyana w re bi serketinn w re t ser ziman. Bi v yek, d rewe n li herme bi v yek diafir. Ew bizane tne ser zima ji. Ev yek di nav xalk de t zann. Pit serketine w re, ew d di vegerih Kurdistan li qasra xwe bicih dibe d jiyana xwe ya asay dide berdewam kirin. Ew jiyanaka pir saf dij. L bi w serketin naskirina w re, d ew li Kurdistan bigit weke ku hebne xwe serwerbya. Bi v yek re mirov kar bje weke t gotin ji "deme Eybyan" dest p dike li Kurdistan. Di w dem de, hizir bawer biaqil t birxistin kirin. Di baweri  dil Salahadn Eyb de Birehim Xell xwediy cihek teybet b. Bi v yek, ew li wir li dore wir bicih dibe. Kalk wi ji li wir bicih bya. Li wir, ew bi Kurdistan re hata bi nvgirava araban ji ew serwer e. Nav w heya. Ew weke Xalif deme xwe ya. Li Kurdistan ji, pit deme Neb  Nuh re Birehim Xell re d bahsa deme Salhadn Eyb bi bawer ji t kirin. Her weha ew pir mazin dibe.   
       Li Kurdistan pketin di xwe de bihizir diafir di asta tgihitineke mazin de ya. Mirovn zane zanist yn weke l Herr pitre ji derdikevin. Bandra wan, mazin dibe li ser civaka kurd. Dergah, di vir de, divt ku mirov bi end gotinan ji b, bahsa wan bike. Ji ber ku di bingeh hm zanistiy, perwerdekirin her weha derketina zanistan  mirovn mazin de xwediy weyneke pir mazin ku mirov bne ser ziman. Bi v yek, divt ku mirov pir li ser bisekin. Dergaht, li Kurdistan, ber derketine musulmanetiy ji hebn. L di deme musulmanetiy de ji biwate dibin di pketine civak de dibine cihne pir mazin gring. Deme ku mirov bahsa dergaha bike, divt ku mirov ji br neke bje ku gelek nirx, kevneop hizir di wanderan de heya. Drokeke wanderan ji bi v away heya. Proz bawer, bi hev re di wanderan de bi pergal li ser lingan e. Ti kesek ji w yek re nabje na. Herkesek, ku k ji b, rze xwe ji wanderan re dide nandin. Her weha divt ku mirov bne ser ziman. Di nav civaka kurd de li Kurdistan dergah qasr, du cihn ku mirov pir li ser bisekin ya. Du cihe ku bi drok op in. Wan herdu cihan derv kurdan di nav xalk din yn herme de ji bandra xwe kirina di nav wan de bi heman away bicih bna. Bi v yek, divt ku mirov bne ser ziman. L dergah li Kurdistan, pir bhti bi wate ne.
      Pit deme Salahadn Eyb re li Kurdistan, demeke n bi xosletn xwe re diafir. Deme ku mirov weke deme mazin ye pketine hizir bne ser ziman derdiekve. Li herm bigit li dorjhilat her weha pitre demek dest p dike. Mirovn weke bn Sna bn Rut ji derdikevin. Mirovn weke bn Haldn ji pitre derdikevin. Ew ji bandraka wan li ser herme wan dibe. Di pketine herme xwe de dibine xwediy weyneke ji. Bi v yek, d em bahsa derketin zanist deme aqil bi tgihitin bikin. Di v dem de, pir nexwe ji derdikevin. Mirovn ku nav wan weke zanistn herme ne, bi hizre xwe re di nav xalk de hene ji, yn weke Halac Mensr ji derdikevin. Bi v yek, mirov kar bje ku ereke d di qada aqil de li herme dest p dike. Bi v yek, li herme pir pketinn mazin dibin. Herm, d di hizir de mazin bidest pketin dike. Li herme, pergalaka xweza ye civak biaqil hin bi hin ji t ava kirin. Dem, ku t deme sadsala 11. min 12. min wan, d di pketine hizir de ji, hizrn jev cuda derdikevin. L her hizre ku t ser ziman ji, pir kur li ser t axiftin hizrn mazin bi kurah tne ser ziman. Yn ku di ol de di baweriy de aqil derdixine p, weke bn Haldun dikevine erek hizr de. Zanistn weke bn Haldn aninberaviy di hizre xwe de biaqil derdixine p li ser dikevine nqaan de ji bi zanist mirovn deme xwe re di w heyeme de.Yn ku di ol baweriy de li dij w hizreke ne aninberaviy derdixine p bidil dihizirin ji, derdikevin ew ji dibjin ku "rasti neya ku li berav e". Bi v yek, di qada tgihitin de nqa dan herdbnak ji dibe. L hizir, deme ku p dikeve. ji mirov dixweze ku mirov jiyan li gor w hebn away w y ku heya tbigih fahm bike. Bi v yek re, dinyew di hizir de bi hizir re derdikeve p.L li ber w ji ixrew ji dibe derdikeve p.Di van herd aliyn hizir de, li ser ol hizirandin t kirin.Ol, ji ber ku li rojhilata navn, xwediy drokeke pir drj kur e, d her hizirandin ji, derv w nabe. Li rojava, her weha drokeke mazin bi hizir kur nn e, ji ber v yek ji, i away hizir di w dem de b, li gor w xwe afirandin ji, rojhilat digihne deme ronansans. Rojhilat, weke ku h di xew de b dibe, li ber v yek. L rojhilat di ser xwe de pir zanebn dihilne.Bi v yek mirov kar bje ku rojhilat pir mazin bihizir di ser xwe de.
       PIt deme sadsala 12. min 13. min ji, d deme hizir bi her away reng xwe dide der. Ji gelek aliyan ve di qada hizir de pketin derdikevin. Cizre bota, ser xwe di rak. Ew ji di w dem de pir pketiya. Di xwe de bi drokeke ku jn kir pir bi hizir dij. Haya w dem, ewder weke navendeke perwerdey ji bi hebne dij.Pit l Herr re, gelek zanistn deme derdikevin. Hem ji hizre tnine ser ziman. Mirovn weke x Teymiy haran derdikevin. Ew pir di nvsnin tnin ser ziman. Hizre wan li ser xalk bandra w heya. x Teymiy Haran li Haran li Rihay derdikev. Zanbna w ji mazin e. Ew ji li gor zanebne dem jn dibin. L pit wan re bi hinek re mirovn weke Meley Cizr derdikevin. Pit w re yn Weke Feqiy Teyran derdikevin. ro ji, di roje me de ji wan re weke hinek "helbestvan"ne tne binavkirin. Di rastiy de ew ne helbestvan in. Ew zanistne pir mazin y deme xwe ne. Ji bo gelek ku li ser ser w pvajoyn biavtin hebin, zanistn w weke zanistan bne ser ziman wilo bne erkirin, w li gor wan hzn ku wan pvajoyn biavtin dimn in w ne rast b. Ji ber v yek ji rastiya wan dr anna ser ziman, tgihitineke di hm pvajoyn biavtin de ya. Deme ku ji wan b gotin ew zanist in ji hizre wan ji heya wan hizre mazin anya ser ziman, d w b pirsn ku ka wan i hizir bi i away  awa anya ser ziman. Ev yek, ku di nav xalk ku li ser biavtin heya b zann ji, w di cih de wan pvajoyn biavtin vala derve. Di v yek de, ji bo hz ku v yek dikin biavtin dimnin, serketineke mazin ku weke ku tnine ser ziman bi w xalk  gel bidine er kirin pejirandin. Bi kurdan ji her weha ew yek di dem de dana erkirin. Bi v yek, d t kurd li ser jiyan hizre wan bidest lkolne ne kiriya.Li ser jiyan hizre Meley Cizr Feqiy teyran, ka k lkolneke bi hizir felsefe kiriya. Felsefe w k hewldaya ku bnine ser ziman? Ev rastiyaka ku hatiya er kirin. Ev gotina me, ten mnaqaka. Weke van zanistn mazin gelek zanistn din ji yn kurdan hene ku kurd bixwe ji nav wan nizanin. An ji zanin, l ne weke yn xwe zanin.  Ji ber i deme ku me bidest anna ser ziman ye meley Cizr Feqiy Teyran kir me her weha di vir de ev yek an ser ziman? Ji ber ku rasti, hizir, dem hebne van mirovan v yek pir mazin bixweza dide ber avn me. Bi me, w bi van zanistn me, w ev rast tir her weha ku li ser wan b hizirandin w b dtin.Ev yek, her weha gring e, ku em di vir de bi v yek bnine ser ziman. Divt k mirov pir ji li ser bisekin. L li ser sekinandin ji, divt ku bibe sedeme dtina rastiyn van mirovn zane pir bi hizir mazin.
      Di deme sadsala 14. min de, hizrn ku mirov weke tgihitine felsef kur dikin diderdikevine hole. Li Kurdistan Zanistn ku Meley Cizir Feqiy Teyran derdikevin. Ev herd zanist, zanistne ku demek di hizir tgihitine de bi xwe re didine dest p kirin in. Bi v yek divt ku mrov pir mazin li ser wan bisekin. Li ser hizre wan deme wan bisekin. Deme wan, di qada hizir tgihitin de di kjen ast de b? Ev pirs ji, w bi bersiv bibe, d. Di ser de dem ku t sadsala 15. min, d Meley Cizir derdikeve. Deme ku ew derdikeve, pketineke mazin heya. Di qada hizir tgihitin de, pir pketineke mazin heya. Meley Cizir li Cizre bota perwerde xwe dihilde mazin dibe. Pitre di, Heskf Amede  li wanderan ji hinek dimen li wanderan gava xwe diavj jiyana zanist y. Hizir  hest, bitgihitin pketiya. Li Kurdistan pergalbna w ji heya. L demeke wilo, bi navkirin bitgihitin, di deme Meley Cizir de dibe. Ew deme Njn ku weke deme ronasans li rojava dest p dike, li Kurdistan bi w re dest p dike. Bi tgihitine w re demeke hizir li ser hizir hizirandin dest p dike. Hizir hizirkirina bi tgihitin, hin bi hin bi w re p dikeve. Ew bi axiftin nvsn xwe re pir tne ser ziman. Hizrn w di nav xalk de pir li ser t sekinandin. Pir bahsa wan t kirin. Meley Cizir, li Cizre bota, bi tgihitine xwe re pergala hizre ol ye ku bi Neb Nuh re hatiya dest p kirin ji, fahm kiriya. W, weke pergala hizre xwe bikar tne, di ser xwe de. Bi v yek, ev nzkatiyaka din bi xwe re bi hizirkirina xwe re dide dest p kirin. Ew, hata w dem, ew pergala ku bitgihitin bi hizir ji bana, bi bawer ol dihata nirxandin ser ziman, ew di qada hizir de ji biwate dike tne ser ziman. Ber w ji ev yek bya. L bel, ew bi tgihitin zanebn v yek dike.Bi v yek, ew Li Kurdistan tgihitineke n bi w pergal bi p dixe. Ew, demeke n ye deme njn ye flozofy bi w away hizirkirin bixwe re dide kirin. Hizir felsefe Meley Cizir, hm temen w li ser tgihitine, di jiyan de ya. Felsefe w, ne b bawer e. Felsefe w bi bawer e. L ew baweriy, bi awayek bizanebn, bitgihitin, di v yek de hewl dide ku bne ser ziman. Meley Cizir, di asl xwe de bi aninya xwe li ser ziman de, bi nirx tgihitineke ku di hm w kevneop ji heya diafirne. Ew civak, dike ku bi awayek n d bihizir hizre xwe bne ser ziman.Ji deme hzirandina w, ku mirov t deme Feqiy teyran, mirov dibne, ku feqiy teyran, weke berdewamiyeke w deme w ya. Bi v yek divt ku mirov Feqiy Teyran di qada tgihitin de weke pvajoyaka berdewam pketin tgihitine Meley Cizr bi nirxne.
       Feqiy Teyran, di derketin hzire xwe de tgihitine Meley Cizir li ku li Cizre bota bicih bya esas digir p mazin dibe. Bi v yek, di nzkatiya xwe de Feqiy Teyran, divt ku mirov ji Meley Cizir dr qut neyne ser ziman. Ew deme pketin ye ku bi Meley Cizr re dest p kiriya, bi asta  demeke xwe ye n bi Feqiy teyran re hebne xwe berdewam dike. Di deme Merwaniyan de bi l Herr re ew pvajoya tgihitin bi Meley Cizr re dikeve demeke n astaka din de. Bi Feqiy Teyran re, di demeke n hizir tgihitine de, ku di pketine xwe de pergala xwe her weha avakir hebne xwe berdewam dike. Asta Meley Cizir bi Feqiy Teyran re di astaka h bilindtir de hebna xwe berdewam dike. Bi v yek, mirov kar bje ku deme njen ye ku bi l Herr re hm w hatiya avtin bi mely Cizr re di pvajoyaka n de berdewam kiriya, d di dem Hizre Feqiy teyran de bi astaka h bilindtir tgihitineke hemdem hebne xwe li gor deme xwe n, berdewam kiriya. Bi v yek, bi pketin tgihitine Meley Cizir re hzire pketine Feqiy teyran re, ew pergala hizr ye ku bi Neb Nuh re pketiya di demeke n de bidest pketin dike. Rastiya pketina Mele Cizir Feqiy Teyran, bi pktin tgihitine wan, her weha pir gring e, ku mirov w ba  di cih xwe de rast fahm bike. L Meley Cizir, divt ku em gotinaka din ji ji bo w bnine ser ziman. Ew ji her weha ew , ku w bi xwe re pergala hizre deme n, ku haya roje me t, bi xwe re da dest p kirina. Feqiy teyran, ew dem pir mazin li gor rasti rastteqniy w li ser temen w bi hizir da tgihitin rnand. Bi v yek, divt ku mirov, pir mazin bahsa wan herdyan bi hev re bike. Rastiya pergala hizir away, ye ku Meley Cizir Feqiy Teyran bi tgihitineke mazin di ser de jn kirin h ne hatiya fahm kirin. H li bend fahmkirin tgihitine xwe ya. Divt ku di vir de mejiye wan were fahmkirin. Rastiya wan, bi dem hzire wan re, bi felsefe wan re b ser ziman.
       Bi deme Meley Cizir Feqiy Teyran re, li Kurdistan rewe n afirya. Dem, bi tgihitin pketinn xwe re bihizir tne ser ziman. Kurd, ji ber ku xwediy xveke ku pir xurt in di xwe de, d tite ku di tdigihin, karin bi xwe re bigirin. Bi v yek, d di ser xwe de mazin bn wan re dibe. Hizre wan mazin t ser ziman. Cihn ku hizre wan l t ser ziman ji, civat levcinn wan yn bi v reng ne.Bi v yek, di xwe de kevneopyne mazin kirina. Kurd, ji ber ku di demn xwe yn pketine de pir jne, d bi tgihitine wan re bi wan re kevneopyn ku mirov di v qad de weke kevneopyn hizir ji bne ser ziman afir ne. Deme ku tgihitinek pket, ne hesaniya ku di civatn kurdan bi wan were erkirin. Dem ji w re divt. Ji ber ku di her pketin  demn xwe yn pketine de, hewcetiy dibnin ku wan kevneopyn xwe ji t hizre xwe de bnine ser ziman. Bi v yek, her hatina hzirek li ser ziman, bi pergal op t ser ziman. Bi v yek rast tgihitineke mazin anna ser ziman, hing, ji aliy xalk ve erkirin dibe.Meley Cizir, her weha bi kevneop tne ser ziman, her ku tne ser ziman ji, di nirx kevneopyan de ji guharandina dike. Bi v yek, aliyek and ji pdiv p heya. Bi w re ev yek pir mazin heya. Feqiy Teyran ji her weha ew aliy w pir mazin heya.Mirov, di nav civak de di kevneopyn w de guharandinan bide kirin, ne hesaniya. Ji v yek re, di kjen dem ji b, zanebnaka mazin pdiv p heya. Bi zanebne xwe re weke mihendsek civak, di v xal de zanist derdikeve p. Meley Cizir feqiy teyran, her weha mirov kar wan bne ser ziman. Bi v yek re ji, divt ku mirov tgihitin zanebna wan, w hizre wan ye ku bi pergal t ser ziman civak ji hm xwe bi kevneopyn xwe diguharne ji fahm bike. Divt ku ev yek pir mazin kifkirin were ser ziman. Ya rast, li Kurdistan s demn her girng hene, ku divt ku kurd van hers deman pir mazin ji bin haya ser fahm bikin. Deme p, deme Neb Nuh e. Deme duyemn ji deme Birehim Xell e.  deme syemin ji ji aliy tgihitin ve ye Meley Cizir Feqiy teyran e. Bi meley Cizr  Feqiy Teyran re mirov salahadn Eyb deme w ji bne ser ziman. Ji ber ku ew dem, weke demeke destpk ya, ji w deme wan rebi tgihitin pketinn di xwe de. 
      Demn pketin yn ku weha bna, ku mirov wan tne ser ziman, mirov di xaatak de pir pketineke mazin dibne. Ji demn ber demn aristaniy, hata demn aristaniy biteybet ji deme sumariyan pitre deme mesopotamya ji w virde ji, ta deme Kurdistan, mirov xatak pketin bi dem pketin demn xwe yn afirandin afrner, mirov pir zelal dibne. Di v xata pketin de, nirx pketinn ku bna ji, di pergalak de bna. Ji deme sumeriyan, ku mirov bidest rove dike, mirov dibne ku wa di w dem de pergal bi tgihitin hizre xwe re afiriya. Di heman dem de bi Neb Nuh re bi deme w re gihitiye demeke tgihitin di w dem de hizir pketiya d bi tgihitin bi r ve yn afiriya. Pitre di deme mezopotamya de d demn aristaniyan yn jev cuda afiri ne. Bi v yek re, ku mirov deme mesopotamya rove dike tne ser ziman, mirov pketineke mazin bi rngn gelekan bi tgihitin dibne. Ji ber v yek ya, ku deme ku bahsa mesopotamya t kirin pir bizanbn nirx bahs t kirin. Bje "geln mesopotamya", her weha di demeke droke de bi demn xwe afirandina bi wate bya. Ew demn ku afiri ne, pitre buhurne demne din. Di wan demn din de, yn ku pitre afiri ne, ew nirx pakbnn ku bna ji, bi awayek bi op nirx hebne xwe berdewam kirina. Bja mesopotamya, bi v yek, rzeke mazin bimaf dike. Divt ku mirov w rze j re bide nandin. Ew rze ku j re b nandin, w b rzeke ku ji geln ku jn bna hebna wan hata roje me ne hatiya ji yn ku hata nahaka hebne berdewam kirina ji w b. Bi v yek nht, em ji bi rz v bje bnine ser ziman. Pir li ser nirxn di bin demn  mesopotamya de hatina afirandin t sekinandin. L haya nahaka li gor me, wilo zde ti fr j ne hatiya derxistin. Fre her mazin, ye ku mirov j derxe, ew , ku xalk geln herme di bin pergalaka weke pergala ku Neb Nuh hizre w afirandin ji mirovan re anya ser ziman bibirat jn bibine. Bi v yek riyaka ku v hizr bi wate bike, her weha ku pketine neb Nuh ji di nav de, pketin tgihitin di deman de afiriya. L wilo xuyaya pketinn ku rdana ji didina nandin, h ev yek, bi tgihitin hebne xwe re ne hatiya fahm kirin. Em hev dikin ku ev yek, were fahm kirin. Armanca w nivsa me ji, yek ji ji ev yeka bi xwe ye, ku were fahm kirin.
      Ji deme Sumariyan, bi aristani pketin b bi tgihitin b hebne xwe bi ber roje me ve berdewam kir. Bi v yek, dem, hata ku t deme mesopotamya, di w xata ku bi v yek tre hatina roje me dibe haya deme mesopotamya t, pir pketinn mazin dibin. Li Kurdistan ro ji gelek xalk hene. Ji deme mesopotamya hata hatina deme mesopotamya, ew xalk qanc xirab bi hev re jn bna. Nirxn hevd bi hev re hevpar kirina. Bi v yek, bi hev re jn bna. Ew jn bna wan, bi reng nirxn xwe re t beravn me. Ez bixwe ji, deme ku li Kurdistan dimeyzenin, pir rengan dibnin. Ew rengn  xalk gelan hjana ku hem ji li gor nirx, pketin, tgihitin ber hertit li gor droke xwe werine ser ziman. Demn pit zayn ji deme ku mirov li wan dimeyzen, mirov dibne ku wa h gelek xalk gel w bi hev re jn dibin. Asur, ermen, kurd, pers arab hertim bi hev re jnbna. Pit zayn di demn sadsala 8. min wan de tirkmen ji li wan zde bna. Pitre ji bi hev re jn bna. Pergala ku Neb Nuh hizre w afirandi, ev xalk h gelek xalk geln din bi hev re di nav hevde li gor nirx droke daya jn kirin. Xosletek hizre pergala Neb Nuh ji ev yeka bixwe ye, ku divt ku mirov birz bne ser ziman. Bi v yek, deme ku mirov deme Hz. Muhammed rove dike tne ser ziman, ew deme ku nav l t kirin j re t gotin ku deme "asra siadate" ji,  bi v yek jn b. Hizre Hz. Muhammed, di vir de em bnine ser ziman, li ber w hizre statqperez ye ku li rojhilat heb bi hebne xwe re droke xwe re bi hezar salan di ji ya. Ev yek, bi hizre Hz. Muhammed kirina hizre rveberiy pre kirina hizrek statqperez, ji w rastiya w tgihitine w drketin e. Divt ku em v yek her weha bi binxat bnine ser ziman. Ku mirov t deme sahaladn Eyb ji mirov v yek her weha pir mazin bi heman nzkatiy dibne. W ji, weke ku xwest ku hizre ol ji ye w statqtiy dr bike. Hewldanaka w ya wilo heya.L ew hewdana w ji an ne hata fahmkirin an ji di nav nzkatiyn rveberi de hata fatisandin. Bi v yek, d weke ku statqtiy hebne xwe pitre ji berdewam kir. Pit salahadn Eyb re deme Meley Cizir Feqiy teyran ji, weke ku hewldanak di xwe de tne ser ziman, ku w rastiy araka din bne ser ziman. Bi v yek, ew bi zdey li ser bi hev rebn hizre w  cih w hizre bi hev re bn di hundur hizre musulmanetiy de iya, dixwezin ku bnine ser ziman. Li Kurdistan, hata w dem ji mirov kar bje k nv bi nv ya. Nv musulman in nv ji ji oln din in. Ole zdtiy, oleke kurdistan ya. Ber musulmanetiy, bizdey kurd zd bn. Pitre ku musulmaneti derket, d gelek bna musulman. L h ji, gelek ne musulman bn. Ole zdtiy ji aliy hizre yek-xwdayye ve, yek-xwday b. Bi v yek ji pketib. Deme ku musulmanti derdikeve, d ji aliy nirx kevneop ve weke cuhutiy filehiy, ew ji pir j bi bandr dibe. L pitre ku musulmanti p dikeve dibe oleke rveber, d na wan ji dibe. Di hizre ol de ew yn temen hm w nn e. L ku ew di dest rveber de b, bguman, temen ji hm ji heya. Ji ber ku ne ten hizre ol, hizrn din ji, di dest rveber de dibine bistatq. Dibne brdoz.
      Di deme sadsala 15. min de, hizreke mazin di afir. Bi v hizr ku tgihitin hinek din ji digihanda astaka bilind, hebna xalkan ji bi naskirina w re bi p dikeve. Demn ku xalk li ser hebne xwe bidest pketin dikin dibin. L mesopotamya, deme ku mirov bahsa w dike, divt ku mirov bje ku ev pvajoya ku pit zayn di sadsala 15. min de jn dikir, di sadsaln ber zayne de bitgihitin mazin jn kirib. Kurdan bi deme Hr  nariyan re, Asuriyan de sadsala 15. min wa de di ber zayne de, pers bi aqamanan re di ber zayn de di sadsala 3. min wa de jn dikin. Her weha h j pketinn mazin jn dibin. Di deme Medan de, bi kurdan re ji demek pers jn dikin. Hing, krus ku ji aliy bav ve kurd ji aliy d ve pers ji, t ser ser Mediya demeke bi nav deng jn dike. Demn pit zayn ji, yn demn ku di van pketinan de kurbn bibe ya. Kurd, di deme xwe naskirine bitgihitin de di ziman wan de ji pir guhartinaka mazin dibe.Hing, d hin bi hin di ziman wan de "kurmancit" p dikeve. Kurmanciti, mirov nikar tne weke ziravayak zimn bne ser ziman. Ji w zdetir ji bo pketin kurdan xwediy du wateyn din y drok ji ya. Yek her weha weke ku me an ser ziman bi xwe naskirin t ser ziman. Ya din ji, bi pketine hizre civakatiy ya. Kurd, ku keng di kevine deme pketine civakatiya xwe de hing, kurmanci ji, bidest pketin dike. Di deme Mtan hryan de kurmanci, ketiya pvajoya pketin de. Deme Gtyan, demeke pir pket ye w ya.Ziman kurd, y deme xwe ye ber deme kurmancitiy ji, divt ku werine zann. Ziravayn soran, dimil, hewram yn din ji, di pketin away xwe de weke ziravayn kurdi ji xosletek wan heya. Deme ku mirov li awa pketin nirxandin dimeyzen, mirov digihij v tgihitin. Deme Hr-mtaiyan, nariyan, Medan deme Merwaniyan, demeke ku mirov weke demn pketine kurmani ji bne ser ziman in.Zanist flozofn ku di wan deman de derdikevin ji, yn deme kurmanci ne. l Herr, di vir de bi zimn ve, divt ku mirov pir hja bne ser ziman. Bi ziman xwe, ew estetkeke zimn di kurmanci de afirne. Bi kar anna ziman, ji aliy w ve pir bizanebn, tgihitin  xas e. Ziman w, bi away xwe, di rastiy de ku mirov weke gotinaka pir mazin neyne ser ziman, kurmanci de astaka zimn ji diafirne. Weke zimanzanek di pketine zimn weyn leyisti ya, bi awaye axiftina xwe  nivisandinn xwe di w heyeme de. Divt ku em v yek, bi w re pir mazin  bizane kif bikin.
     Kurd, di ziman xwe de bi kar anna ziman xwe de, h ji, pergala du hezar ber bi kar tnin. Ji ber zayne ve hata roje me, h wilo zde ti guharndinn mazin di zimn jn ne kirina. L ber w dem, ji pketin tgihitinn ku hene, mirov fahm dike ku ber w dem, pir guharandin pketin di ziman xwe de jn kirina. Pit demn Mtaniyan hryan ji di zimn de hinek guharandina jn dikin. L bel, ew guharandin pitre wilo hebne xwe berdewam dikin. Bi v yek, em tdigihin ku di demn desthilatdariy de wan guharandinn di ziman xwe de dikin. Her demeke desthilatdariy, hinek guharandin, di ziman wan de bi xwe re anna. Mirov ji drok  pketinn ku bna v yek pir zelal fahm dike tdigih. Her demeke desthilatdari serweriy, weke demeke guharandin hatiya bi kar ann. L hinek xosletn zimn, end ku guharandin ji bbn, dimnin. Ew ji her weha di axsiyeta zanistn deman xwe didine nandin. Di her dem de, di demn ber mtan hryan de ji, zimanak weke ziman helbest hatiya bi kar ann. Ew away vegotin gotin, bi xveke pir xurt re bi wan re bya weke pirtkxanayaka pir mazin, ku hata deme me hebne xwe berdewam kiriya. Di deme sumeriyan de ji ev xoslet bi wan re heya. Pitre ji di demn mtan hryan de ji ev xoslet bi wan re heya. Bi xusis, di vir de mirov kar hinek gotinne ji bo deme hr nariyan bne ser ziman. Di demn wan de, ziman bi awayek helbestwar hatiya bi kar ann. Ji bo v yek ji, civat bna bingeh. Di civatan de li hevd rnitine bi hev re bi gotin vegotinan axiftina. Ji mr mirovn mazin re jiyana mirovn mazin helbestkirin ji heya. Ev yek ji, di civatan de pir mazin t ser ziman. Mirov v xoslet weke xosletek zimn ji bi wan re di demn wan de dibne. Di away gotin de proz ji hatiya bi kar ann. Proziy kiriya ku ew ziman xwe pir bi xwe bnine ser ziman. V yek, helbestwar ji bi p xistiya. Ziman, deme ku bi awayek di civatan de hata bikar annin bi away ku hata bi kar ann ne dihata hata j br kirin. Car bi car, weke hevd, di civatan de dib. Yek vegotin an ji gotinak awa ber wan, ji wan re anbana ser ziman, wilo di ser mirovan de dima. Bi v yek away, hinek guharandin ji bna, Hinek dev awayn axiftina kurd ji weke ku ji ber ku ne hatina bi kar ann, d li n mama d ji demn bi kar ann derketina. Bi v yek, hinek dev awayn ku mirov weke xosletn deme xwe di xwe de afirandina, di deme xwe de mana. Mirov kar ji bo deme Mtaniyan, hryan, ji bo demn ber wan ji hinek bi v away bne ser ziman. Ziman, di demn bi kar anna xwe de bjeyn teybet yn deme xwe diafirne.
    V yek, mirov kar ji bo kurmanic ji bne ser ziman. Kurmanci, pir p dikeve. Ji ber i wilo mazin p dikeve derdikeve piye awayn din gian? Di demn xwe afirandina kurmanci de kurmanci dibe ziman rveber. Bi v yek, d pir mazin jn dike. Ji demn zimn yn din gian zdetir kurmanci bya ziman rveber. Divt ku mirov v yek pir mazin di cih de kif bike. Bi v yek kurmanci tgihitine mazin di xwe de diafirne. Bi v afirandin, d mazin p dikeve. Bi bna ziman rveber ji, d hin bi hin ji destpka xwe di pketine civakatiy de ji weyn dileyiz. Kurmanc bi bjeyn tgihitine di afir. Ji ber v yek, kurmanc hewcey p heya, ber xwe kif bike. Bi kifkirina ber xwe, w drokeke mazin zelal were ser ziman. W hing, gelek xosletn pketin demn pketinan ji w werine zann. Ziman, di her bjeye xwe de, tgihitinek dihawne. Xusis ji, kurmanci, mirov kar v yek ji bo w bne ser ziman bje. Zanista bjeyn kurdi h ne hatiya afirandin. L ku hatibana  afirandin, w bi tgihitineke ji rz ji, w van rastiyan kif bike. Di roje me de ew zanist h ne hatiya afirandin. L ku mirov li demn ber dimeyzen, mirov di hinek pketinan de weke ku w afirandin dibne. Weke ku di demn ber de li ser zimn hatiya bi kar ann. Deme l herr, bi w bixwe re weke ku minaqak ji v yek ya. Ev pergala ziman kurd ya ku ro ji, kurdi hewldidin ku w rastiya w bi temem kif bikin, hr nariyan bi temem di tgihitine w de bn. Ev away ku ro t bi kar ann, ber deme wan hatib afirandin. Ji ber v yek, hata ku t deme wan ji, hinek pketin tgihitinn mazin yn drok di k nava xwe de. L deme ku t deme wan, d ew w tgihitin dikin. Kirina w tgihitin ji, ji bo w hinek sedem hem di away zimn de hem ji di pketinn ku dibin de hene. Bi ziman xwe, hertim, zanistn wan dixwezin ku bi helbest bnine ser ziman. Ji ber v yek ji, ji bo ku her weha bi helbestwar were ser ziman, astaka zimn ye ku mirov di xwe de bide rnandin pdiv p heya.Ew ji, ji ber v yek, di tgihitine w de ne. Kurmac, nab zimanek statqpereze di xwe de. Ji ber ku kurmanci ber w heya  bi afirandina kurmancitiy ji, pir mazin bjeyn tgihitine hatina afirandin di kurmaci de bna. Ev yek, her weha sedeme w ya p ya.  
     Bi v yek, kurmanci di demn pitre de ji mazin weke zimanek njn y pketi hebna xwe berdewam dike. Pit demn hr nariyan, pketin tgihitin ku di jiyan de di qada hizir de dibin, di kurmanci de tne ser ziman. Kurmanci, pir hesan wan dike nava xwe de. Pir hesan kar wan bi xwe re bi wate bike. Her weha hinek sedemn v ji yn pketin di deman de bi tgihitin hene. Kurmanci, deme ku bahsa w t kirin, di ser mirov de wate tgihitin bje civakatiy de bi br dixe. V yek, bi xweza dike. Ji ber ku kurmanci, ziman kurd y deme tgihitin civakatiy ji ya. Bi v yek re, deme ku mirov di zimn de kurmanci tne ser ziman, ne ten weke zirava t ser ziman. Weke demek pketin ji her weha t ser ziman.Bi v yek re, droke kurmanci di ziman kurd de drokeke civakatiy ji ya.Demn w ji hene. Hinek ji ber deme mtaniyan bi vir de, deme hryan, nariyan, Medan, Merwaniyan, her weha demne sereke ne. Ku mirov tde kur dibe, mirov hinek demn din ji kif dike.Kurmanci,pketine zanistn de derketine di wan de di dem de bya xwedi weyn. Kurmanci,  li gor pergala xwe ku b kifkirin ser ziman, hing,w pir mazin bide afirandin.Ji ber i Feqiy Teyran  mazin di drok de cih girtiya. Haya nahaka deme, wilo zde ti pirtkn w ne mana, Hem hatina windakirin. L bel bi w ziman xwe y helbestwer ku diaxift dian ser ziman, dikir ku di ser mirovan de ew hizrn w bi w axitine w re bi mnin. Kurmanci, di vir de weke ku em di Feqiy teyran de ji kif dikin, di ser de pir mazin kar xwe bihel. Ji brkirin, z bi z nab. Ev ji, ji away hevokn w tt. Ziman kurd, ji kvalbar(teblet)n sumariyan yn ku mana hata roje me ro hewl t dayn ku wan bixwnin, ji wan bhtir pketin tgihitinn w deme di xwe de dihawan. Ten li bend kifkirina wan e..
       Kurmanci, deme ku mirov w rove dike, mirov her weha pketineke mazin tde dibne. Di xwe de, pir pketinan di hawne. Kurmanci, di ziman kurdi y deme pket pketin ji ya. Divt ku mirov v yek di vir de di ser de kif bike. Ev yek ji, her weha girng e. Kurmanc, deme ku mirov li awa bjeyn w diner, mirov v yek her weha pir zelal kif dike. Kurmanc, bi v yek re, mirov kar bje ku deme ziman kurd ye hemdem ji ya. Her weha xwediy wateyek ji ya. Di kurmanc de, axiftin, bi bjeyn tgihitin dibe. Deme ku kurmanci afiriya, mirov ji w afirandina w fahm dike ku bi bjeyn tgihitin afiriya. Bi v yek, mirov kar bje ku deme ku mirov li ser zimanzaniyeke bizane bike, hing, mirov w hm demn w yn ber yn ser ji j fr bike. Ev derfet, tde heya. Bjeyn tgihitin, an ji yn deme tgihitin ji, ku dibin, hinek bje rewn ku bibjeyan tne ser ziman, dikina hm temen xwe de dibin. Ev yek, rastiyaka ku mirov pir hesan kif bike ya. Bi v yek re, mirov kar bje ku ziman kurd xwediy pir demn pketin yn ku buhurandina ya. Di ziman kurd de hebne pketine kurdan bixwe ji veartiya. Demn ku wan di pketine xwe de buhurandina, bi awa bjeyn xwe yn dem hemdemya xwe re hene. Ji yek kif kirine w re ji, zanebnaka drok ye di derbar zimn lezim e. Ziman kurd, ku were ser ziman, mirov nikar w hesan rove bike bne ser ziman. Ji w zdetir xwediy wate hebn ya. Ev yek ji, sedeme w ji bn droke w ye bn tt. Demn kurdan yn civakatiy me li jor bi sereke ji b hinek an ser ziman. Me ji drok bi deman hinek mnaq da an ser ziman. Deme ku mijar di vir de weke ku dibe, bibe mijara zimn, hing ji, divt ku careka din were ser ziman. Divt ku bi zimn re were ziman. Demn civakatiya kurdan, bi ziman wan re divt ku were ser ziman. Ji ber ku gelek xosletn hevd di hevd de di parezn. v yek, her weha divt ku mirov pir zelal kif bike. Ziman, di vir de girng e, ji bo fahmkirina kurd civakatiya wan. Pit hebna wan, d deme ku dikevine demn xwe yn pketin tgihitin de, d ew demn wan bi dem bi dem bi hinek pketinan hebne xwe berdewam dike. Ew dem ji, dem bi dem, bi hin bje an ji dengne hebnn xwe di demn cuda bi cuda tnine ser ziman. Ziman, di frkirin bna van de xalaka sereke ya. Ew bjeyn ku di afirin dengn dibin bi bj dibin ji, di zimn de tne ser ziman. Bi v yek, ziman dibe platforma hatina ser ziman ye pketine wan di dem de di demn pketine wan de. bi v yek re, mirov kar li ser demn civakatiya wan bisekin, di demn ku jn kirine de.
      Em hinek li ser demn civakatiy bisekinn. Ji bo ku ev yek her weha di vir de pir girng e. her xosletn demn civakatiy yn civakatiy bixwe ji, ku me kif kirin, w hinek xolsetn zimn ji di xwe de bnine ser ziman. Bi v yek ve girday, mirov deme ku droke w bne ser ziman ji, hing, mirov w droke w pketine herdkan ye di nav hevd de bne ser ziman. Civakatiye kurd, hinek xosletn w ta deme sumeriyan diin. Di w demn de bidest tgihkirin hatiya kirin. Li ber dicl li Cizre bota li ber firat li Rihay, demn w her weha afirn e. Demn pketine civakatiy, bi bna pergala xalktiy re dest p dike. Bicihbn, di ser de ji v yek re mijaraka sereke ya. Bicihbn, bi xwe re away jiyan y jiyankirin ji ku di nav de tne. Her weha ev yek pir girng e, di deme pketine civakatiy de. Xweza herme ji, di v dem de pir pket gurr e. Pir mazin e. Daristann w pir hene. Zev iyayn w pir mazin hene. Li ber wan bicihbn dibe. Lii bizdey ji li cihn ku derfetn jiyankirin l hene, li wir bicihbn dibe. Her weha mirov kar bje ku deme cih ku l derketn xwarin vexwarin hene, li wanderan bicihbn dibe. Bi bicihbn re jiyan hin bi hin d diafir. Bi bicihbn re d hin bi hin bidest naskirin serwerbna herm deveran t kirin. Bi v yek, hin bi hin d pketin derdikeve. L ev demn ku em ji wan dibjin demn pketin ne, bi tgihitinek her weha mirov p li wanderan bicihbya bi xwe re tgihitinek ji di dem de tnin. Ev yek ji, di dem de, bicihbn di xwe de bi rew jiyana ku di away xwe de t jn kirin re bi p dixe. Bi v yek, d hin bi hin gund pitre bajar ji dibin  dibin. Bi v yek re ber dicl berfirat xwediy weynne pir mazin in. Ewder, cihne pir girng in. Ji mirov  bna pketine jiyana mirov re pir derketne mazin diafiri ne, bi hebne xwe re. Bi v yek re, d hin bi hin di nav demn pketin de yn dibe. P bi v yek deme neolotk t jnkirin, li wir. Pitre ji w buhurine deme aristaniy diafir dibe. Bi teybeti ji, deme ku mirov bahsa deme aristaniy dike nav sumer weke nav pirtkeke proz dikeve hi mirov de.Deme sumeriyan, demeke aristaniy ya. L demeke pir dirj, ku hatiya jn kirin e. Hata nahaka dem  bi sereke jnkirina mazin, li ser wan hinek hizir tne meandin. Kvalbarn ji deme wan yn ku ro di navendan de tne xwandin ji hinek hizirne didine mirov. L ew ji tre nakin ku mirov bitemen li ser demn bi git bibine xwedi hizir. Bi v yek re, mirov kar bje ku demne pir mazin jn bna. Ne ji wan kvalbarn ji deme sumeriyan mana. ji hinek vgotinn kuu ji deme wan mana hata nahaka ji li dore Bar kurdistan, Cizre bota, Riha Nisbne t vegotina, mirov fahm dike ku weke ku t gotin ku ew helqas jnbn, ji w maztir dirjtir jn bna. Mirov v yek her weha pir zelal qanc fahm dike. Kvalbar sumeriyan, ku li cih ku l bna hatina nivsandin, werine xwandin, w hizreke h maztir bi tgihitinek h maztir re bidine mirov. Ev yek, xalaka ku li ser nay nqakirin ji. Bi v yek re, mirov kar bje ku w h bhtir di derbar wan de mirov b xwedi agah  zanebn. Zanebna sumeriyan pir mazin b. Di demn mazin de buhurt pket. Bi v yek re, pir mazin divt ku li ser b sekinandin. Bi v yek re mirov kar gotinaka weha ji bje. Demeke weke deme ku roj bi roj pketinn mazin di hizir  tgihitin de dike, wate hebne dem di zanebna de, bi v yek re dikuj. L sumeriyan, di w tgihitin de bn, ku di dem de pketin tgihitin, hinek pketin tgihitinn din ji di xwe de diafirnin. Bi v yek, w mazinbn h bhtir bibe. Ev hizre v yek de bn. Bi v yek de, di bja zanebn tgihitin de, wan pir girng dide bjeyn wate dem. Li ser bjeye dem pir di sekin in. Bidest hijmartina dem rojan kirin ji, v yek bi wan re bi nirx dike.Bi v yek re, mirov kar bje ku ew di zanebna xwe de bi dem re bn. 
      Dem, mijaraka ku mirov pir li ser biskekin ya. Ji aliy tgihitin ve ji, mijaraka pir girng e. Dem, awa biwate dibe, ew ji girng e? bi kar anna deme, di pketin de ji pir girng e. Bi v yek re dem, girng b. Sumeriyan, li ser dihizir in bje "di dem de" "derv dem" diafirnin. Li ser van herd bjeyan ji aqil dikin. K di dem de jn dibe k derv dem jn dibe? Ev pirsne wan yn ku wan bi bersiv kirina. Pirsne wan yn ku ew pir li ser Sekin ne. Hebne hizre, p bi wan re di dem de b. Pitre derxistine derv dem. Bi derxistine derv dem nemiriya w hata kifkirin. Dervdembn, bi xwe re di hizir de memirbn ji bi tgihitin tne. Herweha di vir de, tgihitin, dikeve devr de. Teghitin, di hebne xwe de hizrek diafirne. Pitre bi di w hizr de kurbn re tgihitin dike. Tgihitine hebn nebn, bi v yek re mazin di ser de bi tgihitin dibe. Bi v yek re zanbna w dibe. Tgihitin, bixwe ji, wate deme w, ketine deme civakatiy de tne ser ziman. Civakati, bi v yek re mirov kar bje ku bi sumeriyan re bya. Bi v yek re pir mazin p ji ketiya. Civakati, bi xwe re bi hebne xwe re li ser hebne tgihitin bi pketin dibe. Bi v yek re di deman de pketine xwe dike berdewam dike. Sumeriyan di tgihitine v yek de bn. Tgihitine wan ya mazin ku mirov a matmay dihle heya. Wilqas mazin pketin xwe pxistin, awa bya? Ev ji, pirseke ku mirov pir li ser biskekin ya. Ew pketine wilqas mazin, ne di demek de di demeke kin de bya. Mirov, di ser de divt ku v yek kif bike.Bi v yek re, deme ku mirov v yek kif dike, mirov hing, demeke pir mazin ye pketin kif dike. Mirov, deme civakatiy kif dike. Bi v yek re, d mirov kar bje ku demn civakatiy, bi demn tgihitin yn jev cuda cuda hebne xwe berdewam dike. Bi v yek re, dem bi dem kif kirin ji, her weha w rastiya pketin, tgihitin droke wan ji bi me bide fahm kirin. Ev her s bje bi hev re ne. Ev hers bje, bjene ku mirov pir bi hev re bi v yek re bi demn wan re li ser biskekin ya. Hizirkirin, bi wan re nivsandin bikifkirina tpan re tne. Bi v yek re, demn wan yn tgihitin, demn civakatiy yn deme aristaniy ne. Deme aristaniy, demeke ku mirov ji gelek aliyan ve li ser bisekin ya. Divt ku mirov bne ser ziman e..Divt ku mirov rastiye w fahm bike.
      Bi v yek re, pit ve vegotine kurt e sereke, d em nahaka hinek li ser demn civakatiy bi pketin tgihitin di zimn de li ser biskekinn. Demn civakatiy, deme ku mirov bahsa wan kir, di rastiy de divt ku mirov di ser de bje ku miirov bahsa deme aristaniy an ji demn aristaniy dike. Her weha bi wate girng e. Bi v yek re, deme ku mirov srove xwe bike, divt ku mirov bi tgihitine van aliyan ji bi serwaxt bizanebn b karibe w tgihitin di cih xwe de bne ser ziman. Bi v yek re, w nzkatiyaka rast bi hizreke rast tgihitine w ya rast re w were ser ziman.Bi kurtas, ku mirov li ser demn civakatiy di sekin, mirov weke ku me li jor ji an ser ziman ji, bi bicihbn  derketine hizir pketine tgihitine w re dibe. Bi v yek re hebne xwe berdewam dike. Jiyan, xwediy pir xosletn ku mirov di cihne de bi hev re bne ser ziman di asta her bilind de ji, ti car jev cuda neyne ser ziman e. Her weha pir mazin xwedi hebn e. Mirov ku tde bahsa weynek bik, mirov w bahsa weyne mirov bike. Bi v yek re, mirov divt ku fahm bike, ku jiyan hertim di xataka pketin de ya. Sumeriyan, ev xat, ji gelek aliyan ve kifkiribn. Deme ku mirov li wan li deme wan dimeyzen, mirov v ji bi wan re dibne ku weke xwestine ku bi w tgihitine xwe ye ku di ser wan de heya, w xat ji kif bikin. Wan, ew vn hz di xwe de dtine ku bikin ku w hewldan ji bo kifkirin bikin. Bi v yek re, demn wan yn deme aristaniy bi hewldann bi tgihitin ne. Ji ber v yek me got ku wilqas karin hewldann bi tgihitin bikin. Di demne mazin de divt ku bihurtibin. Ji w snor dem yn ku t gotin ku ew tde jnbna, divt ku ji w zdetir  jnbna. Ji bo ku em v gotin bjin ji, sedeme me ye p, her weha hewldann wan yn pir bi tgihitin in.Bi v yek re mirov kar bje ku demn wan yn eristaniy  di rastiya xwe de yn bi pketine bi ber civakatiy ve demn w ve, bne ser ziman. Li berdicl li berfirat, jiyan her weha pir mazin p dikeve. Ji demn smeriyan, deme ku mirov her weha v yek dibne tne ser ziman, mirov bi tgihitinek dibne tne ser ziman.Demn sumeriyan yn aristaniy, hin demn civakatiy yn pketin di xwe de bi her dem ji ye din pketitir tne beravan. Ji deme wan hata hatina deme Mtaniyan Hryan j w virde ji, hata hatina deme Nariyan ji, her weha demn pketin bitgihitinbn yn demn civakatiy ne. Bi v yek re demn sumeriyan, ku mirov di vir de bahsa bike, mirov w bje ku ew destpkan di xwe de diafirnin. Demn pitre ji, wan destpkan dijn p dixin.
      Ku mirov ziman dihild dest, hing, mirov v yek her weha pir mazin kif dike. Ziman, van pvajoyan di xwe de tne ser ziman. Bi v yek ve girday mirov kar bi kurmanci ve gotinak di vir de bne ser ziman. Kurmanci, weke ku me li jor got ku bi bjeyn tgihitin yn deme tgihitine afiriya. Ev deme ku me bahsa w kir weke deme civaaktiy an ser ziman, zimaniya w  xosletn w di xwe de tne ser ziman. Her weha mirov kar bne ser ziman. Bi v yek re, mirov kar bje ku ziman kurd, bi kurmanci ku deme tgihitin civakatiy tne ser ziman, w ax ji, mirov kar bje ku deme w ya ber w dem bi bn pketin heya. PIt ku kurmanci b pket, d di xwe de astaka pketin tne ser ziman. Bi v yek re, mirov kar bje ku hizre ol ji ye ku tde t ser ziman, cudaya. Ne weke ya deme sumeriyan e. Di deme sumeriyan de asta her bilind ye civakatiy ji, bi nzkatiya ji mtolojiy ne dr tne ser ziman. L pitre bi pketinn di zimn de di kurmanci de, d hin bi hin bi hizir t ser ziman. Ew tgihitine di zimn de bjeyn tgihitin yn di zimn de ol ji bi tgihitin d tnine ser ziman. Ziman, bje hevokn di xwe de anna ser ziman pir mazin kif dike. Bi v yek, girngiyeke kurmaci ye pir mazin di kurd de heya. Divt mirov v yek, her weha di vir de pir mazin bi tgihitin kif bike. Kurmanci, drokeke civakatiy her weha weke ku me an ser ziman, di xwe de diparez. Divt ku mirov v yek bi tgihitin bibne. Ji aliy ol ve ji, kurmanc, ziman deme tgihitin diafirne. Ole zdtiy, divt ku mirov her weha di vir de bi br bne. Ole zditiy, droke w ber zayn hata 3 hezar bi wirde ji di. Her weha xwediy drokeke pir mazin e. L ole zd, oleke yek-xwdayya bitgihitin e. Hizir baweriye w, li ser tgihitin demn tgihitin de afiriya. Ziman zd ji, her weha kurmanci ya. end di kurmanciya xwe de serwerbn kurbn bya, wilqas ji di hizir tgihitine xwe ye ol de kurbn bi wan re bya. Wilqas xwe anna ser ziman bya. Di demn ber de. zanist oldarn ole zdi pir girng didana xwe xweik anna ser ziman. Li ser v yek, mirov kar bje ku pir li ser sekin ne. Ole zd bixwe ji, ku di vir de mirov gotinek bi zimn ve li ser bne ser ziman, ole deme kurmanci ya. Bi v yek re xwe mazin bi wate  dike.
      Demn pit demn mtan, hr nariyan ji, demn tgihitin ne. Ev dem, her weha bi zanebneke pir mazin dijn. Pergala ol ye baweri ji pir mazin heya. Pergala hizr ji, heya. Ew ji pir mazin afiriya. Hizir baweri, baweri ol, ol mirov bi hev ve bi hev re di jiyan de bi pergal dijn. Demn wan demn tgihitin ne. Demn wan, demn civakatiy ne. Her weha pketi ne ji. Bi xusis ji, deme ku mirov li ser deme nariyan dihizir, mirov w deme weke deme antk ye herm dibne. Her weha demeke pketiya. Hizir baweriy, tgihitin mirov de pir mazin xwe afirandiya. Ew dem, demeke pir pketi bi pergal bi tgihitin ye deme pketine hizire Neb Nuh e. Bi v yek ve girday, mirov kar bje ku ew dem were fahm kirin tgihitineke mazin di derbar de di roje me de bibe, w b temen hm pketineke mazin ji herme re. Ji aliy nzkatiy ve ew dem bi pketin tgihitine xwe t beravan. Nzkatiya w bi tgihitine w re ye Neb Nuh bixwe ya. Divt ku em di vir de v yek her weha pir mazin bizane kif bikin. Demn pit van deman re ji, demn pketine li ser pketine van deman e. Her demn pitre yn ku p dikevin, bixusis ji li ber dicl firat, w pketin ji ji xwe re esas digir. Deme pit deme Neb Nuh ye Birehim xell  demn di navbera wan de, her weha ku mirov li wan dimeyzen, mirov v yek pir mazin dibne. Ew dem, bi pketinn xwe re, di pirtkn proz de ji cih war girtine. Weke deme Neb Lut, Neb Salih, Yusif hwd. Ev dem, mirov yn deme tgihitin ne. Mirov kar wan weke flozof w ji bne ser ziman. L wan pxembertiya w ji kiriya. Wan, pergala baweriy ji ku di nav de pergala civakatiy bi tgihitin di deman de bi vir ve anna. Tgihitine wan ro ji, h ba ne hatiye fahmkirin. Baweriya wan away, tgihitin bi hizir diny axret dikira nava xwe de. Bi hev re di pergalak de dinn ser ziman. Her weha mirov kar bje ku wan tgihitine ku jn kirine, li herme, ro ji, di asta tgihitin de h ne gihne rada w heya. Bawer, wan di asl xwe de ku anna ser ziman, li jiyan meyzendin li gor jiyankirin bi ahlaq w re anna ser ziman.
      Demn pit zayn her weha mirov kar bi pketin, tgihitin pergalbna hizre civakatiy li ber dicl bne ser ziman. Demn pitre ji, mirov kar, weke demn pketin di pketin tgihitine w de demn kurbn bne ser ziman. Bi v yek re mazinbna li bedicl heya. Civakat, bi nirx her weha heya. kurmanci ji, y v deme by demn w yn pketin ya. Her weha mirov kar bine ser ziman. Demn pit zayn ji, ku mirov t wan, mirov di v pketin demn kurbn dibne. Di v yek de ji kurbnaka mazin heya. Hizreke mazin afiriya. Mirov, pir mazin di jiyana xwe de bi hizir tgihitin w ya.Demn pketin tgihitin, hata ku tne deme l Herr Salahadn Eyb ji, pir mazin pketineke mazin di xwe de jn dikin. l herr, bi derketin hizre xwe re ji w dem re zanistitiy dike. Hizre w ye w dem ya. Bi asta tgihitine w dem ya. Ew mazinbna w jn dike di xwe de bi hizre xwe re tne ser ziman. Salahadn Eyb ji weke w, ji aliy xwe y zanistitiy ve bi v yek pir mazin tne ser ziman. Ew bihizir bi bawer dij. Bi v yek, weke ku mnaqak ji dide beravan, ku di mirov de w hizir bawer awa bi hev re bi zanebn b jnkirin.Ziman wan ji, pir pketiya. l herr, di ziman xwe de weke oraaka hemdem dike. Ku dem t deme Meley Cizir Feqiy Teyran ji, mirov w pketin tgihitin di dem de bi rengek din y pket mazin dibne. Wan, bi xwe re tgihitin, di deme civakatiy de an demeke din. Di ser de divt ku mriov bje ku Meley Cizir demek bi xwe re da dest p kirin. Ev deme, ku ro, em jn dibin, destpka pketine w ye hemdem ji w destp dike.Wan, ziman, pir xweik bi kar an. Bi meley Cizir re ji Feqiy teyran re ji ziman, pir pket bi nirx kevneopya. Bi v yek re bi wan re mirov titek din ji kif dike. Ew ji her weha ew , ku ji deme mtanyan, hryan, nariyan Medan bi virde hata deme Merwaniya pde, zimn, di xwe de dii pketine xwe de bi dem re pir mazin kevneopyeke mazin ye bi nirx afirandiya. Ew v yek, bi w kevneop nirxn w bi wan re hizir tgihitine xwe re didine beravan..""...



   

 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org