ROJHILAT KURDISTAN

 

 

Abdusamet Yigit

 

    

 
 
 
 
  Min ev nivs ji bo jina kurd ye ku ji maf rmete tkoiya hata bi darvekirin rn Elemxl di exsiyete w ye bi rmet de ji jinn kurd yn ku hertim li maf xwe xwedi derketine nivsand.
 
 
 
 
  
     DESTPK
     Rojhilat Kurdistan, ku mirov li ser dihizir, mirov p, rasti drokeke ku pir kur mazin tt. Li wir, gelek pketinn mazin yn drok bna. Bguman deme ku mirov li ser rojhilat kurdistan bidest nivsandin bike, divt ku mirov pr mazin xwediy zanebnaka mazin bt, da qana mirov w pketin tgihitin w ya drok fahm bike. Ku mirov droke w ye demn ber ji fahm neke, mirov w gelek pketinn ku ro, di roje me de, li ser hevd dibin ji, ba qanc fahm neke tnegih. Ji ber v yek, hjaya ku mirov pir li ser bisekin. Divt ku mirov droke w pir ba qanc ji ser fahm bike. Di derbar w de xwed zanebn b. Zanebn, ji du aliyan ve, ji bo fahm kirin tgihitin ji mirov re lazim e. Aliyek, ji aliy pketin tgihitine w v ya. aliy din ji, her weha ji aliy ku mirov hinek bizanebn l meyzen fahm bike ya. Her wea ev herd al ji divt ku hebin. Divt ku mirov xwediy tgihitineke pir mazin di derbar w de. Rojhilat Kurdistan, xwediy drokeke ku pir mazin bi nirx jn bya ya. ro ji, h ew droke w ji gelek aliyn ku were tgihitin ve ne hatiya tgihitin. Ji gelek aliyn ku were fahm kirin ve ne hatiya fahm kirin. Ev yek ji, radixe beravan ku divt ku mirov pir mazin bizanebn li ser bisekin. Ne ten rojhilat Kurdistan, herme persan ji, her weha mirov kar v gotin ji bo wan ji, bja. Ji rojhilat kurdistan, ji her al ve kifkar e. Ji ber v yek, divt ku mirov pir mazin li ser w bisekin. Ber nahaka bi end rojan, end ciwann kurd, ji ber ku kurd bn dawa maf xwe y mirovah kirin hatina bidarvekirin. Ev mijar bi ser xwe ji, bi ten ji, ji bo ku were tgihitin, divt ku mirov li drok meyzen tgihitineke di derbar w de bike. Ewqas zanist drokzann ku li ser drok dinivsnin  li ser drok w herm ji di nivsnin, ku mirov li nivs hizrn wan dimeyzen, mirov dibne fahm dike ku hinek xwed zanebn in, di derbar w herm droke w de. Drok w herme ji gelek gelek aliyan ve divt ku were ser ziman. Ber hertit, weke ku me got ji gelek aliyan ve, pdiv p heya ku li ser bisekinandin nivsandin. L divt ku ew hemk ji, bi tgihitin bibe. Her weha hing, w ba bibe. Droke w herme, eme ten, di erove herme de li ser bisekin in. Em mijara xwe bi w ve bisnor bihlin. L ev yek, nay w wate ku aliyn w yn ku hene, ne hewcene ku newine ser ziman. Ew ji hewcey p hene ku werine ser ziman. L nahaka ya sereke em li ser w bisekin in bnine ser ziman. Ber hertit, ji bo ku mirov di derbar w herme de bibe xwed zanebnaka mazin, divt ku mirov droke herme ye ku herme bixwe jnkiriya, ba qanc zanibe fahm bike. Ev yek, her weha pir girng e. Ber hertit. di vir de, em v gotin weke gotinaka sereke bnine ser ziman. Ji bo ku droke li rojhilat kurdistan ba qanc were tgihitin, divt ku mirov ji end aliyan ve bisereke nzk w bibe. Di ser de, hizir drok, kevneop rveber mirov bawer hwd, divt ku mirov bisereke li ser bisekin bne ser ziman. Ev yek, her weha girng e divt ku mirov pir mazin ji li ser bisekin. li rojhilat ku kurdistan, ku kurd, w droke ya ku ku jnkirina rast pak zanibin, w ti titek bi rveber kevneopiye xwe re li piye wan nebe bend. Her weha divt ku mirov v yek di ser de kif bike bne ser ziman.
      Drok, ber hertit, divt ku li ser rastiya xwe ye ku jn bya were tgihitine ser ziman. W hing, pir ba qanc bibe bingihe pketinne pir mazin. L wek din ji, ku ne weke xwe were ser ziman nzkat l new kirin, w weke ku di roje me de awa ku pirsgirk r didin, w pirsgirk r bidin. Her weha ev yek ji, pir girng e, ku mirov kif bike bne ser ziman. Baweriya li herme pir mazin e. Ji aliy kevneop ve, digihe berdicl berfirat. Ji v aliy ve ji, divt ku biser xwe weke mijaraka drok were ser ziman tgihitin. W hing, ba were tgihitin. Ev l ji, aliyek w y din e, ku pir ba qanc were tgihitin fahm kirin. Li rojhilat kurdistan, drokeke ku ji gelek aliyan ve were tgihitin heya. Bi v yek, divt ku mirov pir mazin bizanebn li ser bisekin bne ser ziman. Bi v yek re, hing, mirov w pketinn ku di roj me de dibin ji, pir ba qanc fahm bike. Pketinn roje me, ku mirov ji perspektifeke drok bne ser ziman rove bike, bguman, w pir xalat b. Divt ku mirov ji drok dr neyne ser ziman. Divt ku mirov ji drok tgihitin pketine w dr neyne ser ziman. Her rveber, xalk ji nav derketiya ji, ku w fahmneke li gor w drok hebn nirxn w tevnegereh, hing, w bikeve dij w de. Weke ku ro li rojhilat kurdistan dibe ya.  ro li wir, rveberiya pers serdest e. Ew ji divt ku pir ba qanc were tgihitin. Deme ku mirov li w rveberiy dimeyzen, mirov w rveberiye weke rveberiyaka ku pir bi drok kevneop dibne. L ji aliyek din ve ji, mirov dibne ku pir dr w kevneopy ew kevneopyn ku ew xalk jn dikin dij. Mirov, her weha v yek ji, pir ba qanc zelal dibne. Ev yek, her weha pir girng e, ku mirov kif bike li ser bisekin.Kevneop ji, divt ku weke mijarak were tgihitin. Kevneop ji, hewcey p heya ku were ser ziman tgihitin. Ev yek ji,ji bo fahmkirin tgihitineke rast, pdiv p heya. Divt ku mirov w yek her weha pir zelal bne ser ziman. Rveberya pers, bi kevneopya. L bikevneopya xalkn li herme ya.  ro, di bin nav rantiy de, l kevneopya xalkn ku li wir dijn xwedi derdiekve. L ne xwediy rast l xwedi derketineke ya. Divt ku mirov v yek ji her weha bne ser ziman. Divt ku mirov li ser v yek bisekin bne ser ziman. Rast l xwedi derketin awa ya? Rast l xwedi derketin, li gor ku jn bya, fahmkirin tgihitin kirin e. Divt ku mirov v yek weha bne ser ziman. Bi v yek re, hing, w nzkatiyaka rast ji biafir. Nzkat, di vir de, divt ku mirov biend gotinan ji b, bne ser ziman. Nzkati, li gor l xwedi derketin di rast pak l xwedi derketin de ya. Divt ku mirov v yek, her weha kif bike. Rast l xwedi derketin ji, ew kevneop, bi nirxn xwe, awa jn bya  w jnbya awa xwediy drkeke ya, divt ku weke xwe rast  pak were ser ziman e. Bi v yek re, nzkatiya rast xwe dide beravan. 
    Li rojhilat kurdistan, drok pir mazin afiriya. Ten ku mirov bi kurdan re ji deme Medan dest p bike bne roje me, hing ji, mirov w bibne ku drokeke ku awa mazin  kifkar e. Di ser de, ku mirov, mijarn roje me, bne ser ziman, ji aliyek ve, divt ku mirov ji w dem ji, weke xalaka sereke hild dest bne ta roje me. W hing, pir ba were fahm kirin. L ev yek ji, w ne bes b. Divt ku mirov hinek her ber w dem ji, ji demn ber, pketinn ku bna, wan ji bi sereke fahm bike bne ser ziman. Biv yek re, mirov w fahmbike ku deme medan ji di nav de ew demn pketinn yn ku hata roje me tn, li ser i pketine bixata xwe hatin e. Hing, mirov w pir ba qanc fahm bike. Bi v yek re, mirov divt ku liu ser bisekin bne ser ziman. Ji deme Medan pve, ku mirov hild dest bidest rovekirin bike. Mirov, w weke demeke hemdem ku ew demn pketin yn ku bna hata roj me, hebna xwe anna, mirov w wanakan pir ba qanc fahm bike. Deme Medan, demeke kurd ya. L demn pit deme medan re, yn rveberriy neyn kurd ne. Divt ku mirov v yek ji kif bike. L her ku ne yn kurd ji bin, yn ku bi nirx pk in kurd p dikevin in. divk ku mirov li ser v yek pir ba qanc bisekin. Divt ku mirov van deman pir ba qanc fahm bike bne ser ziman. Drok, deme ku hata rovekirin ser ziman, w ne ten ji aliyek ve were rovekirin ser ziman. Ji gelek aliyan ve w wer rovekirin ser ziman.  Ber hertt, ji aliy hizir ve divt ku were tgihitin ser ziman. Bi rvebertiy re, bi kevneopy ji divt ku were ser ziman. Her weha hatina ser ziman li v herme, w mirov bigihin pir rasti pketinn pir mazin. Bi v yek re divt ku mirov li ser bisekin bne ser ziman. Em bi v yek re, hewl bidin, droke rojhiat Kurdistan ji hinek aliyan ve di erove rojhilat kurdistan bnine ser ziman. Ev yek, pdiv p heya. Ji bo ku roje me ji, pir ba qanc were tgihitin, pdiv bi v yek heya. Di ser de, em bjin, ku em hinek li ser dempn ber y Medan ji bi sekin in, l em wilo zde li ser ne sekin in, l em ji deme Medan hata demn serdeme navn ji wir ji hata roj me, di xataka pketin de, em bnine ser ziman. Bi v yek re, em hewld bibin ku rastiya pketinn w herme li gor xwe fahmbikin bnine ser ziman. Her dem ji, w di xwe de hinek mijarn w yn teybet ku werine ser ziman, w hebin. L ew ji, w di nav w de bin. Bi v yek re, em hewl bidin ku droke rojhilat kurdistan fahm bikin pketinn ku ro li wir dibin ji, qanc xirabiyn w fahm bikin..
    DEMN BER DEME MED AN.
    Di ser de, divt ku em bjin, ku rojhilat kurdistan, xwediy drokeke xwe ye ku ew bixwe di derbar w de bibe xwediy tgihitineke ba e  ku ev b ji, d  w ti tit li piye pketine w ye drok ne sekin e. Droke w ya ber zayne, drokeke pketin ya. L mirov kar kar weke drokeke tgihitin bne ser ziman. Ji deme pketine aristaniy pde, d pketin, pir mazin di away jiyan de xwe dide der. Li ber Dicl firat, pketineke pir mazin di w dem de dib, Bi v yek re mirov kar bje ku pir mazin, d tgihitin ji p dikeve. Bi pketine tgihitin re, d mazin pketin dibe. Mirov, kar demn aristaniy pketin w, her weha demne pketin yn bitgihitin ji bne ser ziman. Her weha xwediy wateyeka mazin in ji. aristan bixwe ji, ancamaka pketin tgihitine w bixwe ya. Divt ku mirov v yek her weha bne ser ziman. Li ber dicl firat, pketine biaristan pir mazin p dikeve. Pir mazin diafirne. Pir mazin nirxne pket bihizir re diafirne. Her weha divt ku mirov v yek di ser de kif bike bne ser ziman. aristan, deme ku pket, d hin bi hin pketinn ku w bibin yn yn yn drok ji afirandin. Her weha mirov kar bje ku deme aristantiy, demeke ku mirov pir mazin ji gelek aliya ve li ser bisekin ya. Bi v yek re, mirov w pir tgihitinek mazin bidest bixe. Deme aristaniy, mirov li ser dihizir mirov her weha pketinek mazin dibne. L ber hertit, mirov pketine bi pergal dibne. Pketine bi pergal, pketineke ku mirov pir li ser bisekin ya. Pergal bn, di ser de, divt ku biser xwe were tgihitin. Ev yek, pir girng e, ku mirov li ser bisekin ya. pergalbn, deme ku b, d pitre pketinn ku w bibin ji, di w erove w de dibin. Her weha divt ku mirov  v yek ji kif bike. Her weha divt ku mirov v yek mazin di ser de kif bike.
    Di deme sumeriyan de, her weha pketin  bi pergalbn dibe bi pdikeve.Bi v yek pketine w ji, d demn pitre diafir in.Deme aristantiy, di deme smeriyan de, pir mazin p dikeve. Her pketinn w yn ku dibin ji, di jiyan de maynda dibin. Ber nivsandin kif bikin ji, nav xwdayn xwe yn ku afirandina, di w ast rad de, bikar tn in. Her navek, weke xveke wan ye p dixe ya. Her weha divt ku mirov v yek pir mazin di ser de, kif bike. Sumeri, di v yek de pir hoste ne.Div ku mirov pir mazin bahsa wan bike. Divt ku mirov pir mazin di vir de nav wan hild wan bi br bne. Pit ku nivsandin ji hata kif kirin, d wan navn wa yn ku weha bikar diann ji, dibne bingih pketineke wan ya pir mazin. Mirov, deme ku di demn pit sumeriyan de pketiya li ole zdtiy dimeyzen, mirov yek-yazdaytiy dibne. L hinek awayn pketine w dem ji di wan pketine wan ye ku b de ji dibne. V yek ji, divt ku mirov kif bike. Di pketine ole zdtiy de, away pketin y di xwe de ji xwediy civaknasiyaka w ye ku heya bi hizire yek-xwdday ye bi pergal e. Mirov v yek her weha di ser de kif dike. L ew civaknasiya w ye ku heya ku mirov pir li ser bisekin bne ser ziman. Ew ji, biser xwe, divt ku weke mijaraka biser xwe were ser ziman tgihitin. Di nzkatiya ole zdtiy de, mirov dibne ku wa teoloj li w civaknasiy ava kirina. Mirov v yek her weha kif dike. Bi v yek re, mirov kar w bne ser ziman.
    Di deme aristaniy de, demn pit demn sumeriyan yn pketin aristaniy ji, her weha bi v yek ve girday divt ku mirov bne ser ziman. Hizre ol, bi v yek p dikeve. Pergala ol ye ku p dikeve, bi Neb Nuh re, bi tgihitin aqil bi p dikeve. Bi w pketin re, mirov kar bje ku demn pketin demn aistaniy ji, dikevine demeke xwe ye n de. Hizir, ji wir pde, ku ji tgihitineke cibvakas ne dr cuda bidest pketine xwe ye drok dike. Bi v yek re, mirov kar bje ku d pketin demn pketin, bitgihitinek ku dijn re, di ast radayaka n ye din de hebne xwe didine berdewam kirin. Di destpka demn pit demn sumeriyan de deme Neb Nuh, deme ku mirov pir bihizir tgihitin li ser bisekin ya. Tgihitin away hizir aqil y ku di w dem de pketi ya, hata roje me ji, away tgihitin pketine me kif dike. Bi v yek re, divt ku mirov w pir ba zelal kif bike. L deme ku mirov li ser deme Neb Nuh aqil tgihitine w ye w dem bisekin, divt ku mirov pir ba di derbar pketin tgihitine li ber dicl firat de xwed tgihitin b. Ev yek ji, weke xalaka pir giring e, t ber mirov di deme rovekirin anna ser ziman de. Bi serek ji b, ku mirov li ser w deme bisekin, divt ku mirov b ku w tgihitin w deme neyne ser ziman ne buhur. Ev yek ji, her weha pir girng e, ku mirov li ser bisekin. Ji ber ku w pketin bi tgihitine di xwe de demn pitre pir mazin kifkiriya. Neb Nuh, hizre w, bi pergal, hebne di ber dicl firat re dide berdewam kirin. Bi v yek re, divt ku mirov li ser pketin tgihitin li van herd deran ji sekin in. Ji ber ku w di pketinn ku bna de di w xata pketin ye w de, w me bi zanebn tgihitin bike. Bi v yek re, her weha ev yek pir girng e, ku mirov li ser bisekine. Ji deme sumeriyan hinek bi virde, pketineke mazin derdikeve hola. L ji deme Neb Nuh pde, ew pketin bitgihitin bi aqil hebna xwe mazin dide berdewam kirin. Her weha divt ku mirov v yek pir mazin ji kif bike. Divt ku mirov pir mazin li ser bisekine. Ji deme sumeriyan ya p hata deme Aqadiyan babiliyan ji deme wan ji hata deme hr mtaniyan pitre ji hata deme Gt Nriyan, pketineke mazin di w xata pketin de dibe. Ku mirov bahsa xata pketin ye li ber dicl firat bike, divt ku mirov di v xat de werne ser ziman. Ji ber ku xata w ye pketin her weha ev yeka ya, ku mirov fahm bike. Ji demeke v xata pketin pde, d derketin pketine aristaniya misre kevn li ber Nl dibt. Pit derketina w aristaniy re, d di demeke kin de pir mazin pketine w ji dibt. Nl, ji v pketin re dibe hm temen. Pitre, ne bi gelek re, d aristaniyaka pir mazin ku weke zarokaka ku ji singe diya xwe r bixwe, ew ji ji pketin tgihitine li ber dicl firat dikine nava xwe p mazin dibe. Her weha divt ku mirov v yek pir mazin bne ser ziman. Hata ku dem t sadsala 20. min(ber zayn)  hinek d ji bi vir de, d aristaniyaka ku bandr li dora xwe ji dike diafir li ber Nl bi nav "Misre kevn". d ji vir pde, mirov kar bje ku aristaniyaka d ye bi nav "aristaniya misre kevn" diafire.
     Pit deme Sumeriyan, demn Aqad Babiliyan tn. Di demn wan ji li herme bi pketinn bi xwe re pketineke mazin diafirnin. Demn wan demne, bi pketin bi r ve n ne. Her weha mirov kar bne ser ziman. Pit deme sumeriyan ye mazin, d deme aqad babiliyan diafir. Di v dem de ji, pketineke mazin dibe. Bi w pketin ku dibe re, d herme dikeve astaka d ye pketine xwe de. Li herme, pergala hizr ye ku bi hebne tgihitin ol afiriya ji, d bi pketine xwe re pketine di xwe de dikeve demeke n ye xwe de. Hizir, diafir. Baweri bitgihitin dibe. Nzkatiyn ku difiri in, yn ku yn bihizir in. Hizir, d li jiyan serwer dibe. Mirov, li xwe ji, bi bawer e. Baweri ye ku di ol de pketiye, renge xwe dide away derketin pketine hizir ji. Bi v yek re, pketineke hizr ye ku mirov ji gelek aliyan ve nikar ji ye ol vaqatne diafir. Bi v yek re, d demeke hizir diafir. L hin bi hin ku pketin derdikeve hole civaknas ji p dikeve, d away pergala hizir ye ku p dikeve derdikeve hole. Civaknas, di vir de kifkar dibe. Divt ku mirov v yek jii weke mijaraka hizr ol di vir de bi nirxne. Ol ji, li ber dicl di v dem de di hebne xwe de civaknasiyaka hizr diafirne bi p dixe. Bi w ji, pir mazin bi p dikeve. Bi w pketin, hebna xwe tne ser ziman. Civaknas, divt ku mirov bje ku di w dem de, xwediy hebneke ku pir afirner e. Divt ku v yek pir mazin kif bike. Weke ku di deme Peleolitik neolotik de awa ku deron pir mazin xwed weyn b, her weha di deme aristaniya de bi derony re civaknasi ji derdikeve p. Bi v yek re, d kevneop ji diafir in. Mejiy mirov, di xwe de hinek gotinn ku weke sembol diafirne. Ew gotin, dibine weke gotinn xalk ji. Bi v yek re, kevneop ji, bi civaknasy hizirkirin binirx bidest pketine xwe dike. Hizir, her weha mazin bi p dikeve. Mazin bi p dikeve. Bi civaknasiy  derony re hizir di away hebn pketine xwe de pergalaka ku meji w pir mazin dide jn kirin diafirne. Genetike mirov ji w yek di xwe de di mirov de bi wate dike. Her weha mazin d pketineke mazin di mirov de dibe dibe. Hizre drok bi v yek re, mazin diafirne. Bi jiyan kirin re diafir. Hertim hizir felsefe drok di xwe de jn znbnaka jiyan ye ku hebne xwe ye h diafirne dipareze.Divt ku mirov v yek her weha pir mazin kif bike. Ev rast, ne ten rastiyaka hizir bixwe ya. Rastiyaka mirov bixwe ji ya.
       Pit deme Sumeriyan ye mazin ku ji deme Neolotik dem teyde, pitre hin bi hin, ku te deme aqad babiliyan, d pketineke mazin ye drok dibe. d pketineke mazin diafir. Hata ku dem hatiya deme aqad babiliyan li ber dicl li cizre bota Neb Nuh derketiya hizireke xwe anya ser ziman. W hizre w ye ku w anya ser ziman, bi pketineke mazin di jiyan de hebne xwe bi mirovan re daya berdewam kirin. Hizir, bi away felsefk d her weha afiriya. Hizre felsefe afiriya. ya rast ku mirov bje, bi derketine Neb Nuh re, mirov kar hebne tgihitine pergal bi pergalbna felsef bne ser ziman. Mirov kar her weha bide dest p kirin bne ser ziman. Neb Nuh, pergalaka hizir ji diafirne. pergala hizir afiriya hin bi hin bi p dikeve  di jiyan de kevneopye xwe ji diafirne. pergala ol ji, hin bi hin afiriya. Neb Nuh, got ku "xwd li ser mirov re ya". Bi v yek re, d hebne xwd, ji yan li azmana bicih b. Bi v yek re, d li jiyan hizirkirin habna xwd ye li azmana ji ku di nav de, hewldana tgihitin fahmkirina w b. Bi v yek re, li jiyan hewldana fahmkirin naskirin hata ser ziman. Neb Nuh, titek d ji gotib. Ew ji gotib ku "hertit xwd kiriya daya kirin", bi v yek re gotib ku "mirov ku li hevirdore xwe dimeyzen, mirov, hertit ku xwd kiriya dibne. Bi v yek re, mirov kar bje ku "xwd jiyan ji afirandiya". Her weha ev hizir ji hata ser ziman. Bi v yek re, li jiyan hewldana fahmkirin tgihitin w hizr b. Bi w hewldan re, d hin bi hin naskirina jiyan pre ji tgihitine w afir . Bi v yek re ji, d hizir di jiyan de bi anniya ser ziman ye jiyan re afir . Neb Nuh awa jn b? Li ser jiyana w hata hizirrandin. Bi v yek re ji, tgihitinek li jiyan b. Ew tgihitin ji, tgihitin ku mirov di jiyan re dij b. Pitre, d hata tgihitin ku "xwd li ser mirov re jn dib mirov w nabne l ew mirov dibne ku ka mirov idike nake."Ev tgihitin, tgihitineke mazin ye hizr b. Bi v yek re, d mirov bidest hizirrandina li ser jiyan kir. Bi v yek re pketineke mazin ye li jiyan bitgihitin afir b. Ev rastiyaka mazin b. Ev rasti, bi tgihitin dihata ser ziman.
  Hata ku dem t deme aqad babiliyan, ev pketin bi deman re mazin pketinne mazin jn dike. Pitre deme Sumeriyan ye duyemin ji jn dibe. Ev, dem, demeke ku mirov bje ku saf ye hizir bixwe ya. Pitre demn Xanadann Uriyan ku tne jnkirin, bi w tgihitin ji hinek mazin dibin. Bi v yek re mirov kar wan bne ser ziman. Deme Uriyan, demeke ku mirov w dem pir dirj weke demn pketine di hizir de bne ser ziman e. ya rast, mirov kar weha bje ku hizir d afiriya bikevneop ji bya. Bi v yek, pketineke mazin ye drok dibe. Ur, w pketin di deme xwe de bi statqpereziyek j jn dikin. Her weha ji mirov kar bne ser ziman. Deme Uryan, ku t ser ziman, weke demeke ku statqperez t ser ziman. Sedeme v yek ji her weha ev yek bi xwe ya, ku divt ku mirov pir ba qanc fahm bike bne ser ziman. deme Uriyan, her weha deme ku mirov w weke demeke statqtiy bne ser ziman e. Di deme wan de, hebne hzire xwd di nav xalk de rnitiya. Ew di derbar w de ji xwed zanebn tgihitin in. Ur, mirovne ku xwd nas in. Her weha ji mirov kar wan bne ser ziman. Ur, bi hizir mazinbna. Bi v yek, pergalaka wan ye pir li gor deme xwe pketiya ji heya. L tgihitine w dem ye ku heya, ne di w ast de ku w pergala waj ragir ji. Bi v yek re, gelek caran pergala wan di xuruh ji. L dise ava dibe. Bi xanadanan ava dibe. Ji ber ku hebne xwd bitgihitin bi wan re afiriya, d bi w tgihitina di wan de ye di derbar xwd de jiwan re d zor nabe ku pergala xwe dise rakina ser piyan, pit ketin. Bi v yek, demn xanadann wan jn kirin. Demn xanadantiy yn ku jn dikin ji, ne li dv hevd ne. Di navber wan de, weke deme Sumeriyan ye duyemin ku bi hebne xwe dikeve navbere wilo de ji jn dibe, her weha jnkirinn mazin jn dibin. L dise xwe pitre, dem bi dem dirakina ser pyan. Mirov kar bi w tgihitine wan ya xwd nas re kar bne ser ziman. Pit wan re, ku dem t deme Hr Mtaniyan ji, mirov kar weke demne ku hebne w pketine wan deman di xwe de didine berdewam kirin, bne ser ziman. Her weha mirov bne ser ziman w ne xalat b..
       Deme Uriyan ku di buhur deme Hr Mtaniyan t, d mirov kar bje ku demeke n ji tt. L ber ku em v dem bnine ser ziman, hewcet p heya ku em end gotinn din li ser deme Uriyan bnine ser ziman. Deme Uriyan, demeke bi hizir b. pergala wan yeku heb ji, bi hizir b. Felsefe di xwe de diafirand bi kevneop dikir. Bi v yek re mirov kar bje ku demeke pketi ji b.  Deme me ye ro, end ku pketi ji t ser ziman, di away cewher vac xwe de ne li piye deme Uriyan ye ku wan jnkiriya ya.Deme Uriyan, demeke ku pketi b. ya rast, mirov kar di vir de v gotin ji ji bo wan deme wan bne ser ziman. Tgihitine wan ye ku wan di xwe de bi hizir pket pxist, ku ba hinek d ji hatibana fahmkirin tgihitineka mazin ye din di derbar w de bbana, heb ku deme uriyan hebna xwe hinek dn ji berdewam kiribana. Heb ku li herme ew deme ku Romyan di demn ber zayn de hata demn pit zayn sadsala 4. min wan, wan bixwe jnkiribana. Ev yek, her weha mirov kar bne ser ziman. Pit wan re pketine ku wan di xwe de dana jnkirin gihandina astaka statqpereziy, pit wan re Hr Mtaniyan bi hinek awayn pketinn di xwe de jn kirin. Bi v yek re mirov kar bje ku weke xataka ku pketin ye ku hebne xwe b birrn dide berdewam kirin, dem hatina jn kirin. Hr Mitaniyan, demne pketi yn bi hizir jn kirin. Bi v yek re, mirov kar v yek bje. Deme ku mirov li wan pketine wan ye di deme wan de l dimeyzen, mirov pir titan j hn dibe. V yek, mirov kar biawla bne ser ziman bje.Hr Mtaniyan, deme ku mirov h hewceyiy p dibne ku w fahm bike jn kirin. Vi v yek, her weha mirov kar ji bo wan bne ser ziman. Wan, di xwe de weke ku ew pergala bihizir ku p diket, di xwe de dana rnandin. Her weha mirov kar v yek bitgihitin, bi wan re kif bike. Hizre wan ye ku heb ji, pketineke mazin ye drok da kirin. Wan, bi hebne xwe re, bi demn xwe yn pketin ku jnkirina re, pketineke mazin di qada hizir tgihitin de bi away felsef jn kirin. Wje ji mirov divt bje ku bi wan re pketiya. Awayn hizir yn weke matamatik awayn din pketiya. Hijmartina wan, ye dem pketiya. Stran heyv bi kar tnin di hijmartina deman de. Hata ku rohniya heyve ji, di derbar w de hinek hizrn wan hene. Bi v yek, mirov kar bje ku bitgihitin pketi ne. Deme xwe mazin bitgihitin jn dikin. Pergala wan ye ku heya ji, bitgihitin pketine hizir diafir.  Bi v yek re, mirov kar bje ku Mtani ji Hr ji, bi pketinn deme xwe re deme n ye pketin ye bihizir in. Her weha mirov kar wan bne ser ziman.
     Demn pitre wan re, mirov kar weke demeke mazin deme Gt Nariyan bi hev re bne ser ziman. Deme Gtyan deme Nariyan ji, demne pket ne. Demne ku mirov ji aliy pketin hebna afirandina hizir ve bi away felsef, nikar ti kmesiyn mazin bibne nin. Her weha demne pket ne. Nariyan bi xosis, ku mirov li ser bihizir gotinaka mazin ji bo wan bike, mirov kar bje ku wan hizir di xwe de pir mazin bi tgihitin ji kirina. Deme xwe de, pergalaka pir bi zanebna avakirina. P bi r ve dimein. Hizrn xwe dirijnine ser rpel. Bi v yek re ji, xwedy hebnaka mazin ye mazin heya. L di vir de, ku mirov bi v away gotin ji bo wan bizanebn bne ser ziman, divt ku mirov ji br neke bahsa hebne zimn ji bike. Ziman wan y ku heb, pir pketib. Ziman ku bikar diann ji, zimanek ku mirov kar bje ku pir pketib. H di deme Sumeriyan de, bi pketinn ku bn. kurd hinek demn pketin tgihitin yn bi afirandina di xwe de dibuhurne. Bi v yek re, hinek demn w yn pketin pir mazin hene. Ku mirov bahsa tgihitineke mazin di zimn de bike, divt ku mirov ji deme sumeriyan ye duyemin pve, bahsa pketineke pir mazin bike. Her weha mirov divt ku bahs bike bne ser ziman. Bi xosis, v dem, ziman, pir mazin hinek guharandinn mazin di xwe de dike. Awayek bitgihitin di xwe de dide rnandin. Kurdya pit w dem, kurdiya ku ji ser hata bin bi hevok bjyn tgihitine afiriya ya. Bi v yek, demeke ku pir mazin ye guharandin ziman di buhurne. Away ziman y ku di deme sumeriyan ye duyemin de hati standin, awayek ku mirov kar bje ku pketiya. Awayek pir bi pergal e. Her weha mirov kar pir mazin bi min bne ser ziman. bI v yek re, ew pirgala zimn ya ku di w dem de diafir, di demn pitre de, hinek gurandinan di buhurne. L di asl xwe de cewher xwe y ku hati afirandin ji, pitre di pareze. Pitre ji, dem bi dem gelek guharandinn bingihn dibin. L deme ku ziman bi avay tgihitin afiriya, ew dem, di hebne pergala zimn de di demn pitre de ji, hebna xwe di parez. Bi v yek re ziman, pir mazin pketineke mazin jn dike. Ew pergala zimn ye ku di w dem de afiriya, pergalaka ku li hn, awa, hevok bjeyn ku bi hizir tgihitin hatina afirandin in. bi v yek, pketineke w ye mazin heya. Ev deme zimn demeke ku ji temen hm guharandin tde weke oraraka mazin dibe ya. Her weha mirov kar bne ser ziman.
     Demn pitre, demne ku ziman bi w away pketine xwe ye ku stand bi p dikeve ya. Ev demn pitre, ji deme duyemin ye sumeriyan mirov kar bide dest p kirina ji deme Hr, Mtan, Gt, Nari hata deme Medan were. Her weha mirov kar xataka pketine bi xatne di w xat de kar were bi pketin w ya ku w di xwe de kiriya bya. Ziman, her weha di van deman de pir mazin p dikeve. Di deme Hr  Mtaniyan de, pketinne mazin dibin. Ew pketin, zimn xwe bi xwe re bi p dixin. Bi v yek re, mirov kar van deman weke demne pketin ye ku ji bingihn pketin di zimn de dibe ji bne ser ziman. Hebne felsefe ew felsefe ku di rveberiye de bi statq dibe bi w re pketin, zimn bi xwe re mazin p dixe. Bi zdey ku mirov minaqaka pketin ji deme Uriyan bide p bne ser ziman, w ne xalat b. Deme Uriyan, deme ku statqtiy di xwe de di deme xwe de bi hizir diafirne ya. Her weha bi v yek ji, mazin bi p ji dikeve. Bi v pketine xwe ji, demne mazin yn pketin jn dike. Ew dem, hizire ku hat afirandin, bi  rgihitin dibe. De ne, divt ku mirov bje ku statq, xosletek w y ku mirov bihizir ji bne ser ziman heya. Ew ji, li ser hebn etgihitin re t ser ziman. Bi v yek re, mirov karv yek ji bne ser ziman. Deme ku bi hizir statq afir, ew hizir, bi away ku hata ser ziman, hinek qaliban dike  dide erkirin. Bi v yek re, ziman ji, bi w dana erkirin re, hinek rnandinan bi xwe re di nav xalk de dide afirandin. Her weha ev yek ji zimn bi kevneop ji dike. Her weha ji mirov kar bne ser ziman. Di deme Uriyan de ziman, her weha bi pergal di rnih. Mirov di w dem de li ser hizir hebne hizir dihizir. Hizirandinaka bi xwestina tgihitin di mirov de ke ya. Her weha mirov kar bne ser ziman. Bi v yek re, end ku di deme wan de felsefe pketiya, wilo ji ziman ji pketiya. Ev xoslet, pitre bi pketina hizir, an ji mirov biawayek din ji bje bi pketine hizre bitgihitin yan felsefe re ji, ziman pketinaka mazin di xwe de tn hole. Di deme Uriyan de her weha ev yek dibe p dikeve. Pketinn deme Uriyan, divt ku mirov b ku mirov hebne tgihitin hizir bi hebne hizir re li berav bigir neyne ser ziman. Ev yek, her weha girng e, ku mirov bi wan re kif bike. Pitre deme Mtaniyan Hryan, demne ku li ser w hm pketine ku bya, dibin in. Her weha divt ku mirov v yek di ser de kif bike. Di deme wan de ziman, bi away xwe y ku bi bje hevokn tgihitin afiriya pketineke mazin ye di xwe de bipketine hebne felsefe dike. Bi v yek re, mirov kar bje ku pketineke mazin ye wan deman ji heya. L dem ku pitre t deme Gt Nariyan, d ziman di deme wan de bi awayek ku hemdemiye xwe jn dike p dikeve. Her weha divt ku mirov v yek ji fahm bike. Bi v yek re, mirov kar bje ku ew away bitgihitin y ku ziman p pketiya, di pketinn dem de biqas wan kvalbarn deme sumeriyan yn ku wan nivsandin weyn bitgihitin dileyizin.
      deme Gt Nariyan, ji aliy pketin ve, mirov kar bi awayek ku roje me jn dike bne ser ziman. J kmtir pketineke di xwe de jn nakin. J kmtir, ne xwedi tgihitin in. Di w dem de, hin bi hin pketinn din ji hene. Derketine Asruyan heya ew ji bi w pketina ku bya hin bi hin mazin dibin li ser herme ji dibine xwediy hz. Bi v yek re mirov kar bje ku pketineke mazin heya. Mirov, di dem de di tgihitine baweriya pketin de ne. Ji ber v yek, bna xwediy w baweri tgihitin, car bi car di nav wan de dibe sedeme hink eran ji. Demn Asuriyan hene. Ji sadsala 16. min pde bi vir de, pir mazin bi lezeke mazin p dikevin. Dem hata ku t sadsala 14. min 13. min, d mirov kar bje ku ew ji d hzek herm ne. Her weha ji mirov kar bahsa wan ji bike. Asur, Demn asuriyan yn zr, pit demn Nariyan re ne. Asuri, bi Nariyan re dibikevine er de wan tk dibin. Nar di deme xwe de Ji ber zagrosan hata ku digiha ber Ararat ji wir ji hata ku digiha ber Srt Mrdn bi hz bn. Ji away serwer jnkirina wan, ne km mparatoriyek jn dibin. L bi awayek konfadaral jn dibin. Weke ku ro ji, kurd h nav wan bi kar tnin "Mr" hebn. Her mrek keyek b serwer herma xwe b. Di bin dest w de bi dehhezaran ervan hebn. Hem ji bo w bi bawer dine mirin. Di sala 1128an de di ber zayn de erek mazin di nava Nar asuriyan de dibe. Ev er, baxt herd hzan ji dide kifkirin. Nar tk diin demn wan bindestiy dest p dikin. Asuriy bi ser dikevin demn wan yn serdestiy dest p dikin. W Asur, hata deme Medan w serdestiya xwe bidine berdewam kirin. 
     Pketinn dem her weha ne, L ber ku em werine deme Medan, divt ku em Hinek li ser deme Gt Nariyan bisekin. Deme herdyan ji, pir pketiya. Ziman wan y ku pketiya, bi awayek ku mirov pketine ser ziman, ji y roje me, ne km pketitira. Her weha divt ku mirov bne ser ziman. Di zimn zann  frbna levanbn, mirov kar weke oraaka zimn bne ser ziman. Ew di deme xwe de w yek dikin. Deme ku hizre xwe ye ol di civat  levcivnn xwe de tnine ser ziman bi awayek helbestwar tnine ser ziman. Her weha, deme ku tnine ser ziman ji, d wilo, weke ku anna ser ziman, di ser yn ku hisandina de dimne. Ev yek ji, d di mirov de weke ku bibe reweke xve zimn di mirov de diafir. Bi v yek re, divt ku em di vir de, careka din ole zd bi br bnin. Ole zd, di anna xwe ye li ser zimn de, xwediy awayek pir helbestwariya di xwe de. Bi v yek re, mazin p dikeve. Her anna xwe ye ser ziman de, bi awaye hebest tne ser ziman. Bi v yek re, tgihitine zimn ye ol di gihne zimn ol ye li hevde t ser ziman. Bi v yek re, mirov kar bje ku pketineke mazin t jn kirin. Ole zd, weke demeke ol ye pit deme Neb Nuh re ya. Hata ku dem t deme derketina Cuhutiy ji, ew heya serdest e. Pitre ji serdest dibe. Ji ber ku w tgihitineke mazin di xwe de daya rnitandin. Bi v yek re, mirov kar bje ku di wan demn ber de, mirov her bizane, y ku karib ku levbianyana b. Bi v yek re, ew weke zanist derdikete p. Di civatan de levcivnn ol an ji yn bi awayn din de, yn ku karib levbianiyana, dian ser ziman. Herkesek ji l dihisand. Jiyan, ji dev w an ji w, weke ku helbestek b xwandin dihata ser ziman. Deme ku yek dimir ji, diavtine ser w bi awayek zargotin. Deme ku ahiyaka dib ku dewetek bana an ji ahiyaka li dawiya palayy bana, l bi awayek helbestwar gotin dana berhevd pitre di ber hev de gotin ji, weke xosletek w jiyana wan b. Her weha mirov kar jiyanaka ku bi tgihitin dihata ser ziman bne ser ziman. Ziman, her weha, ji v yek re, bi tgihitine ku her weha weke ku me an ser ziman di xwe de kirib, bingihek pir mazin afirandib ji mirov re di jiyan de. Deme Nariyan, her weha bi deme Gtyan re pir mazin pket b. Xwediy xosletne pketi b. 
     Ji deme Gt nariyan hata deme Medan deme pketin ji ya. Pit ern di navbera Nar asuriyan de, d ji bo nariyan demeke bindestiy dest p kirib. Weke ku Asuriyan ji di got, wan "43 keyn naryan dil girtibn di berdla ban de serbest berda bn. L ew serbest berdebn ji, serbest beranbnaka ku wan bi xwe ve gir bide b. Pitre, di demn pitre de, ji bo nariyan demeke bindestiye dest p dike. L nar li berxwedidin li ber asuriyan. Ji sadsala 1128an hata sadsala 8. min hinek d ji bi virde, demeke wan ye li berxwedan ya. Ji bo ku rzaniya xwe rveber careka din bikine dest xwe de li berxwe didin. Bi v yek re, mirov kar bje ku reweke n d afiriya. Her ku her weha ji aliy rzanya xwe ye rveber de ketibibine bindest de ji, l  mirov nikar bje ku ji aliy hizir baweriy ve ew wilo ne. Ji van aliyan ve serdest in. Nar, demeke weke deme yek-xwdatiy jn dikin. Bi v yek re, xwediy pketinek ne. Bi v yek re, mirov kar bje ku baweriya wan ji li wan heya. Ziman wan pketiya. Zimanek wan y helbestwar heya. Bi w ziman xwe di civatn xwe de hizrn xwe tnine ser ziman. Di ziman xwe de, pir bi tgihitin in. Ku mirov deme Gt ye Naryan rove bike, mirov dibne ku bi hev re weke demeke antk y herme ne. Her weha tne beravan. Li herme, pketine ku ew jn dikin, Mirov divt ku bje ku pir mazin ancamn w di qada hizir de hene. Ancamn w di qada hizir de tne ser ziman. Bi v yek re, di hizir de pketi ne. L deme ku mirov bahsa hizir naryan bi hev re bike, divt ku mirov hinek li ser bisekin. Ji ber ku pdiv bi v yek heya. Ji bo fahmkirina wan, ev yek pdiv p heya. Wan, demeke hizir ye pketi jn kirin. Wan, di di hizre xwe de cihanaka mazin ye pketi avakirin. Jiyan, bi pketin xwe re ji pketine wan ye hizr re weke qadak b. Her weha mirov kar wan bne ser ziman. Naryan, di hizir de astaka felsefe ye bitgihitin pketin jn kirin. Bi v yek re mirov divt ku wan pir mazin bne ser ziman. Di hizre xwe de, wan hertit bi hev ve girda. Li jiyan i heb, hem ji bna hevd hem ji bo jiyana hevd, li gor wan sedemek ji hev re diafirand. Di hizir de, wan cihanaka ava kir tde hertit bi hev ve girda. Riyaka ku bi hev ve kirin, di hizir de wan bitgihitinek jiyan afirand serwer kir. Bi v yek re mirov kar bje ku pir di hizre xwe de pketi bn. Di hizre xwe de li piye deme xwe bn.
    Nariyan, pergalaka hizir avakirib. Ew pergala dem, pit deme hr mtaniyan bi gt naryan re afirib. Pergale ku wan afirandi b, di deme xwe de ji aliy hizir ve li herme, weke ku xwediy pengtiyeke hizr ji b. Baweri ji, li ser w pergal bi r ve di. Dest pka w afirna w pergala digiha deme Neb Nuh. Ew pergal bi hizir hebne hizir, bitgihitineke dem dihata ser ziman. Ziman w dem ye ku afir ji b, ji w pketin re dib peng. Ziman, awayek tgihitin afirib. Bi v yek re, di anna ser ziman de ji, ew tgihitin dihata ser ziman. Bi v yek re mirov kar bje ku hata ku dem t deme medan, pketineke mazin li herme bihizir derdikeve hole. Med, w weke demeke w deme gt naryan ye ku weke demeke antk dihata binavkirin, w weke demeke w bihatana jn kirin. W, weke demeke w dem ye pketi ku bi hizir, kevneop nirxn w dem derketiya pketiya bana. Her weha w derketibana. Di vir de, em v ji bjin. Ku deme Gt nariyan ba qanc rast pak new fahmkirin tgihitin, w deme Medan ji ba qanc rast pak bitgihitineke ba new tgihitin. Her weha divt ku mirov v yek bne ser ziman. Deme Medan, weke demee ancam e. Divt ku mirov v yek ji bibne. Ew ancam ji ancama deme Gt naryan a. Ji xwe, ew serweriya ku di deme Nariyan de bi asuriyan re hatib windakirin, bi Medan t bidest xistin. Her weha dibe. Divt ku mirov w ji, her weha bibne fahm bike. Bi v yek re, mirov kar bje ku deme Medan, demeke ku mirov her weha weke demeke di berdewam w deme gt nariyan bne ser ziman weke ancama berxwedana wan ye ku pit tna wan ye di er di navbara wan p asuriyan de, ku pitre demn li berxwedana wan bbn di wan demn li berxwedan de li ber asuriyan de bi serketibn bne ser ziman. Her weha demeke n ji b. W deme n, her weha deme ku mirov bne ser ziman ji, mirov kar ji n ve bne ser ziman. Pit ku her weha serketin dibe, d bidest avakirina rveberiya xwe ye n t kirin. Di deme kin de ev yek dibt. Ji Mediyan re zor nabe ku rveberiyaka pir xurt di demeke kin de ava bikin. Ji ber ku her weha ew demn wan yn ber bingih wan in. Li ser v yek p dikevin. Nirxn xwe yn ji w dem, ku hata w dem pketibn hertim b navber pketina berdewam dikirin, ji wan re dibine bingeh. Her weha bi v yek d p dikevin. Gt nar, demeke yek-xwdatiy jn dikin. Bi v yek re, ku mirov kar bje ku ew deme ku bi w away jn dikin ji, nirxn wan yn bawer hizr bi kevneop tne haya w roj. Bi v yek re, d pketineke wan ye mazin dibt..
      DEME MED AN
      Deme Medan, ji vir pde, d mirov kar bne ser ziman. Mirov divt ku weke demeke berdewam wan demn ber bne ser ziman. Deme Medan, ne demeke ku ji bin hata ser xwe ji n ve di afirne ya. Demeke ku li ser wan nirx pk in ku afirne ava dibe ya. Her weha divt ku mirov di ser de kif bike. Di deme Gt nariyan de, demeke n ye w dem bi pketin tgihitin afiri b. Ew dem, bi gtyan re demeke dirj ye di xwe de kurbn jn kir. Pitre Nariyan ew dem, di xwe de di deme xwe de weke end sadsalan dana berdewam kirin. Pit tkna wan ye li ber asuriyan ji, ew deme wan ye pketin, hebne xwe da berdewam kirin. Ne hata birrn. Pitre, ku nar tkn ji, pitre di jiyana xwe de bi nirxn xwe, hebne xwe dana berdewam kirin. Ji xwe ku ev yek nebana, w ser du sadsal re li ber asuriyan li berxwe ne daban. Her weha divt ku mirov v yek ji bne ser ziman. Hata ku dem t deme Mediyan ji, ew demn wan yn li berxwedan tne jn kirin. Keng zorek li jiyana wan dibe li ber wan jiyana wan t sekinandin dest avtina azadiya wan dibe, d hing rabna ser xwe li berxwedan ji dibt. Bi v yek re, Nar, gelek demn dirj pk jn dikin.Hata ku dem t deme Medan, d derfetn serketitin ji wan re dibin d bi ser dikevin. Med, wan nirxn ber xwe ji xwe re dikine bingeh li ser mazin dibin. Di hundur end salan de, bi w pketin temen di bine weke mpratoriyaka herm ku li serme bigit xwedi hz in. Xanadan hzn bik yn yn yn herm ji xwe tabi wan dikin bi wan re gavn xwe ji diavjin. Ji herme persiya hata ku digiha Afganistan ber snore Hndistan ev yek weha b. Bi v hz ku deme ku Med bi serdikevin, d pitre ne bi gelek re dixwezin ku hein li hermn din yn weke anatolia ji serweriya ava bikin. Gelek sefern Mediyan yn ku di bin Serweriya Haspagos de an ji di bin serweriya Bav Astiyag de di bin. Hem ji, hata ku digihine ber hermn Fenke likya lidya wanderan diin dibin. Di deme key med Qiyekser de erne mazin bn. Hz w, cara p, dibe hzeke ku li ser hasp suwar in tr kavan diavjin in. Bi v yek re, mirov divt ku seroke v hz n ye ku cara p wan avakirib Madarn ji nav w ji br neke. Madarn, pir serketin bidest xistin. Mirovek zane bihz b. Aql w ji temem b. Di rex key de dikete er de ervaniyaka mazin dikir. Rzeke mazin ji w re ji heb.
   Deme Medan, divt ku mirov her whea mazin bi nirx mazin bne ser ziman. Demeke pir pketi b. Ji aliy hizir tgihitin ve ji, mirov divt ku weke demeke njen ye deme xwe bne ser ziman. Her weha ji b. Pir pket b. Hizre w heb. keyn deme, di qasrn wan de pirtxaneyn mazin hebn. Ji herme Aqbatan hata ber gol Kirmaan hata berme Nocan ji, hermeke pketiya ye w dem ye wan b. Hekmeten cihek ku bi kelehn wan b. Pir mazin b. Ew li p bn. Hizre wan ji li p b. pergala wan ye ku heb ji, li gor w tgihitin yek-xwday b. Bi v yek, mirov kar bje ku li gor deme xwe pir pketi b. Li herm, hata deme wan, ti hz herme di pketin de derketibbna piya wan. Her weha divt ku mirov v yek pir ba qanc kif bike. Hermn weke yn Grek ji ku ji n ve p diketin, ji wanderan Mirovn weke Thales Heredot dihatina Mediya perwerde dihildan pitre dina hermn xwe. Ber wan ji, her weha bb. Ku mirov ber wan ji her weha bne ser ziman, divt ku mirov nav Homaros ji ji br neke. Homeros kor, ji herme Mediya hata ber nil xwe digihne wanderan biguh xwe pir titan his dike di ser xwe de digir.Bi v yek re, mirov kar bje ku Medi, pketib. hermn weke Girek ji, bi pketina wan, xwe digihnine tgihitine bi pergal ku p bijn li ser hizre ye xwe tgihitine xwe bnine ser ziman. Bi v yek re, di demeke kin de ew ji, tgihitineke xwe mtolojik diafirnin w tgihitin ji bi w tgihitine pergal ye ku di Medan pketiya tnine ser ziman p mazin dibin. Ji deme Thales weke dusadsalek bi virde, pergalaka hizr, girek ava dikin. Nirx temen w y bi kevneop ji ji Med Misriyan digirin. Bi v yek re mirov kar bje ku ew aristaniya bihizir ku p dikeve weke senteze van hermn ku pketine hemka ya, diafirnin. Her weha rastiyaka wan ye pketin heya. Bi w rastiy p dikevin. Med, l pitre Zd wilo mazin li ser xwe namnin. L demeke pir bitgihitin dijn. Med, demeke ku mirov weke ku bi sadsalak re bne ser ziman jn dikin. L di w dem de, pketin ku bi sadsalan werine jnkirin tde jn dikin. Pir mazin jn dikin. Di w deme xwe ye kin de pir pketinne mazin jn dikin. Ku mirov bahsa Medan bike bahsa Zerdet hewraman neke nabe. Divt ku mirov biend gotin ji b bahsa w ji bike. Ew ji nirxek wan y ku ji baweriya wan afir b.
     Zerdet, xwediy felsefeyeke ku hm di digaha deme Gt Nariyan. Her weha xwediy tgihitinek b. Di baweriya Gt Nariyan de, gotin, rast kirin hevd temen dikir. Bi v yek re li hevd, ev gotin di annina hevd. Wan hizreke mazin di dixwe de bi v yek afirandib. Deme ku mirov bahsa baweriya Zerdet bike, divt ku mirov bhtir li ser tgihitine w biskein. Ew demek bi xwe re nade dest p kirin. Ew demek bi xwe re dide berdewam kirin, bi away ast radayaka n ye ku by pketi bitgihitin by. Bi v yek re mirov kar w bne ser ziman. Zerdet, deme ku mirov bahsa w felsefe w bike, divt ku mirov ber w ji fahm bike. Ji ber ku ber w, hm felsefe w ye baweriy di afirne. Bawer, du demn bi pxember hata deme w di w xata pketine w de jn bn. Pitre deme ku Zerdst hat, w bi hizre xwe ye ku an ser ziman re, xwe weke y dawiy wan herskan an ser ziman. Bi v yek re rast hinek bertekan tt. Ji ber v yek, d bazdide hata bi Hndistan ji. Li wir ji, demek dimne. Pitre di veherih. Di w dem de, baweriya li melek taws heya. Pir mazin ji heya. Bi v yek re mirov kar bje ku di nav xalk de ole zd pketiya. Zerdet bi dixweze bi awayek din bne ser ziman. Prozy, ew di xataka tgihitin de bi felsefe gotin felsefe di awayek din y hizir de tne ser ziman. Bi v yek re, ew xwe tne ser ziman. L Zerdet, ne ji w kevneopye ku heya dr tne ser ziman. Ji w kevneopy tne ser ziman. W ziman xwe y helbestger pir xwe ji tne ser ziman. Ew, li ser 13 hezar ayarn ku ji bo nivsandin hatina amedekirin bhtir, hizrn xwe weke pirtkaka proz tne ser ziman dinivsne. Bi v yek re, ku hizrn w tne bihstin, d pitre yn ku hizrn w weke hizirne rast er dikin dipejirnin derdikevin. Di w dem de Remildar hebn. Bandr wan ji pir mazin b. Di wan de ji, bandra w dibe. Ji ber ku ew remildar bi str azman ve girday hizrn xwe tnine ser ziman., ew ji, ba, ax, roj av dike hinek xaln bingeh di hizre xwe de. bi v yek re, li ser wan ji hzire xwe tne ser ziman. Bi v yek re, ew mazin dibe. Zerdet, end ku di deme xwe de, bi hizre xwe re, weke wan dawiy herskan new erkirin ji, l bihizre xwe re, ew demeke n dihizir asta w de tne ser ziman. Ew nzkatiyaka bizanist dike li jiyan. W, di ser de, baweriya ku heya, away nirx kevneopye w bi droke w ye ku bya re fahmkiriya. W derxistiya tgihitin. Bi v yek re, ew mazin e. Bi w zanebna xwe, her gotina ku ew tne ser ziman, bandr li ser dore w dike. Di bikatiya w de, ew mazinbna w ye li parastgah ji hata deme xurtaniye w ji, ji hizirkirin kurbna w re dibe bingehek pir mazin. Mirovek ku remildar b an ji oldar b, baweriyaka mazin l heb. Ew ji li ber est wan mazin bb bi w yek taqdre hevirdore xwe kiandib ser xwe di deme xwe de. Bi v yek re, mirov divt ku pir mazin bahsa w bike. Pit w re ji, w hizrn w di jiyan xwe de pir mazin cih bigir in.
   Demn pit w re, mirov kar weke demn w yn ku ew dij bne ser ziman. Her end ku ew ne jiyan de ya, weke ku di jiyan de b, serweriya w ye bi hizir tgihitine w re dibt. Pitre aligirn w ji derdikevin. Li parastgahan ji bo w berg t kirin agir t pxistin. Bi v yek re, rzeke mazin j re t nandin. Ku mirov ahsa w bike, her weha divt ku mirov d bahsa w bike. Demn pitre, demn ku mirov d w, ne ten demn weke mirovek ku mirov bne ser ziman in. divt ku mirov w h maztir bne ser ziman in. Pit w re, pergala ku heya, li gor hizrn w bidest rovekirina w t kirin. Bi v yek re, d pitre demek re, ku cih w pergala civak ye ku heya di nav hizrn w de t afirandin dtin, d pitre ew weke hizreke ol ye civak derdikeve hole.Pitre ew felsefe w bi "gotinn qanc, hizrn qanc tevgern qanc" di bre mirovan de dimne. Bi van gotinan cewher hizre w t ser ziman. Di deme Medan de, hizre w t nas in. L demn w yn zr ji, yn pit wan re ne. Divt ku mirov v yek ji her weha bne ser ziman. Di w deme ku ew bazdide di nav gelek mirov xalkan de hizrn xwe bicih dike dide nas in..
   Deme Medan, ku mirov end gotinn din li vir li ser bje mirov kar her weha bje bne ser ziman. Mirov, kar bje ku wan demeke ne drj di drok jn kir. L wan ew deme ku jn kirin ji, karin ku nirxn yn ku hene bi pergala xwe ye civak ye ku afiriya, li got dem bnine ser ziman deman de w bidine berdewam kirin. Hm berdewam kirina xwe afirandin di deman de. Pit wan re ji, li herme pketinn wan hatina jn jn kirin. Med, xwe w qudret bn ku demn ber xwe ji di xwe de sentez bikin. Bi w sentezkirin, d demn pit wan re, weke ku bi hebne wan re bikekevine awlakariyek de b. Bi v yek re, divt ku mirov maf wan bide wan. Mediyan, di w deme xwe ye ku jnkirin de, pergalaka civak di nav xwe de afirandin. Pergala wan, ji w tgihitine deme Gtyan ye ku bi konfadaral, ku di deme Nariyan re renge xwe da der ne cuda b. Mediyan ji, di deme xwe de, ji ber ku bi w tgihitine xwe ye li p, di demeke kin de pir mazin pketin, d pitre ew tgihitine konfadaral di nav xwe de dana rnandin. Bi v yek, hermn xwe bi r ve birin. end ku bahsa mparatortiya wan b kirin ji, l ew mparatortiya wan bi awayek konfadaral b. Her weha xwediy rveberiyaka xwe ye deme xwe b. Mirov, divt ku v yek her weha bne ser ziman. Ev yek ji ji i dihat? Divt ku mirov gotinaka weke bersiv di vir de ji bo v pirs ji bne ser ziman. Li hermn kurdan hertim mrti heb. Her mr li hermn xwe weke key bn. Pir mazin bn. Civatn wan hebn. Ew civatn wan weke cihne rveberiy ji kar d dtin. Her yek ji wan ji bi nirx kevneop b. Bi v yek, her yek, rvebir herme xwe b. L hem mr ji, bi kevneopyek ve girday bn. Bi v yek kevneopye ku pve girday bn ji, di nzkatiya xwe ye civak ye pergal de digihana hevd dibna yek. Yekbn, di nav wan de her weha bi v yek bi kevneopy bi pergal dib. Ku mirov di vir de bahsa civata neke wate wan neyne ser ziman, w girngiye v yek ji ba qanc new fahm kirin.Civat, cihn ku ew kevneopye ku ew bi xalk re gihandina hevd bn.  Bi v yek re, mirov divt bahsa wan bike fahm bike. Nzkatiy bi rmet Hrem pir li p bn. Mirov kar bje ku pergalaka bi kevneop ji li ser lingan digirtin.   
      Bi v yek Med demn xwe jn dikin. Med, hata ku sadsala 550 wan, her weha jn dikin. Di w deme xwe de pketine mazin jn dikin. W nzkatiya wan ye konfadaral, li herme gelek xanadanji derxistina hole. Mirov kar Xanadana persan her weha bne ser ziman. L h ji wilo zde ne bi hz in. L di qasr de ji bihz in. Bi hev re jn bnak heya. Bi w bi hev re jnbn re, d ew ji hin bi hin bi hz dibin derdikevine hole. Di deme Medan ye ku mirov pitre bne ser ziman de, Krs ku ji aliy bav ve kurd ji aliy d ve pers ji, rveberiyaka bi nav deng li herme dimene. Bi aqildantiya harpagos bi r ve di. Bi v yek, mirov kar bje ku ew dib, hzeke mazin. Hata ku wilo mazin dibe, dixweze ku bibe serwer herme anatolia ji. Bi v yek nht sefer w ji li wir dibe. Pitre, h ew sefer bidawi ne by, di qasr de, nexweiyn kurdan yn li ber w, hene. L pitre, ew sefer dibe sedeme kutina w ji. Bi v yek re, pitre ji, demeke ku mirov bje bdeng, kurd pers bi hev re jn dikin. L pers hin bi hin bi hz dibin di qasr de, ev yek dibe sedeme hinek nexweiyan. Ji ber ku hertit weke xwe dixwezin. Pit ku keyn kurd d li ser ser mediya nabina key, pitre, raperneke emildaran ji dibt. Ew rapern bi xwn t tafisandin. Ev yek, dibe destpkaka ku w d nexwi di jiyan de hebne xwe dibine berdewam kirin. L di rveberiy de, wilo zde, er ji bo serdestiye di nava kurd persan de nabin. Bi hev re, yn serdest bi r ve dibin. Rveberiya ku ava dibe ji, li ser wan nirxn ku afirina ava dibe. Bi v yek re, nirx kevneopy kurdan, mirov kar bje ku di bingih w rveberiya ku pitre pers ji bi serweri bi r ve dibin cih digir. Bi v yek re demeke n dest p dike. L Ku dem t deme aqamanan, d demeke n dest p dike. Xanadana aqamanan pers e weke ku derbeyek bike, li qasr hemkan, serweriy dike dest xwe de. Serweriya xwe, di denezne. bizdey ji ku ne serdest ye kurd ji li cem wan cih digir, d ew ji mazin bi ser dikevin. Kurd, ne ten di serweriya xwe de, di ye hzn in yn ku pitre wan tn yn herm de ji kifkar in. Di deme Aqamanan de ev yek wilo dibe. Pitre hata ku dem t deme Sasaniyan, her weha w d rveberiya ku desthilatdariya w ya rzan di dest wan de ya  rzanya kevneop, and hizr ku hebne ol hizrn ol ji bi kevneopyn xwe re di nav de di dest kurdan de ya. Nexwe di v yek de bi kurdan re nabin. L hinek nexwei, d di deme Sasaniyan de bi v yek re r didin. Hinek nexweiyn ku sedeme wan ev serweriya cand, kevneop, hizr ol ye di dest kurdan de ya.  W ev nexwei, xwe bi kutina Man re, bigihine astaka din w d di nav xalk de ji, li ber w rveberiye serhildan w derkevin. d w hin bi bin jev qutbn w bibe. W hin bi hin, w jev durbn bibe.Bi v yek re, hinek divt ku mrov ji deme aqamanan hata deme Sasaniyn di v yek de bi teybet fahm bike bne ser ziman.
     JI DEME AQAMANAN HATA DEME SASANYAN RVEBERYA PERSAN
     Ku mirov bahsa deme Sasaniyan bike, divt ku mirov hinek d her ber w ji ber w, bidest rovekiirn bike bne hata w deme. Divt ku mirov ji deme Aqamanan dest bi rovekirin bike bne hata w roj. Ku mirov, weke destpk, deme aqamanan fahmneke, mirov w deme Sasaniyan ji ba qanc fahm nek. Ji ber v yek hewcey p heya ku mirov di xata rveberiya persitiy de ji wir bidest dest p kirin bne hata w roj e. Ber deme aqamanan ji, mirov kar bahsa persan bike. L bel her weha bna rveberiyaka herm cara p bi aqamanan re dest p dike ji bo wan. Ber hing, yn ku di qasr de mazin dibin yn weke krs bna rveber. L bel ew her weha ne gihitine ku rveberiyaka wilo zde mazin bikin. Bi zdey ji, mirovek wilo zdey mparatoriyak ava nike ji j re temen hizir lazim e. Car bi car bahsa mirovne ku di drok re weyne leyistine t kirin. T gotin ku wan mirovan drok guharandiya  her weha bahsa wan t kirin. L divt ku mirov j br neke ku ji bo ku miov drok de weyn bileyize  mazin bibe ji, j re bingeh lazim e. J re tgihitineke ku bi rveberi lazime. ber hertit, divt ku kevneopyeke bi nirx ye ku li pite w ye divt ku hebe. Bi v yek re divt ku mirov bne ser ziman. Mirov, deme ku bibe xwed weyn, her weha j re temen lazim e. Ku j re temen nebe w nikarib ku weyn bileyiz. Kurdan di deme Gt Nariyan de weyn leyistin. L ji bo ku wan ji her weha weyne xwe bileyistina, diviyab ku kevneopyeke ku wan ye ku mirov ji aliy hizir, baweri nirxan ve bne ser ziman hebe. ya wan ev yek heb. Ji deme Hr Mtaniyan ve ji li gor deme xwe her weha pketineke wan ye mazin heb. Di w dem de ji, her weha weyn leyistin. Di deme Medan de ji, weyneke drok leyistin. Di deme Gtyan de ji, di deme Nariyan de ji  demn ber wan de ji, ku mirov bne hata deme Medan ji, kevneopyeka wan ye bi rvebertiy mr, bi oltiy ji deme Neb Nuh ku hata ku di hata w dem pketi b y ol, heb. Bi v yek, pergalaka xwe ye civak avakiribn. Gelek demn pketin bi tgihitin yn ku ji deme xalktiy hata ku dihata deme civakatiy jn kiribn hebn. Ew hem ji wan re dib bingeh ku di drok de weyne xwe bileyiz in. Pit ku li herm rveberiya aqamanan pitre ye Sasaniyan ji ava dibe, ji ber v yek pketine wan, ne mumkun b ku ew li berav ne hatiban girtin. Di qasr de ji, hertim xwedi weyn bn. Bi v yek re, reweke wan heb. Pit medan ku rveberiya xwe rzan winda dikin ji, dise li hermn xwe, bi v yek pketin kevneopyn wan, hebne xwe weke ye ber di sra ber de didine berdewam kirin. Bi v yek re, hebna wan t beravan. Pit Medan re, end ku ji aliy rveberiya ve ne serwer in ji, l ji aliy and hizir kevneopyan ve ew kifkar in. Ew kif dikin. Ew pketinn yn li ser ser xwe ji didine kikirin. Ev rastiyaka wan ye drok ya ku mirov ji bo wan bi pketin, tgihitin kevneop re ji nbo bne ser ziman.
     Pit deme Medan re, pketinn ku dibin derdikevine hol ji, divt ku hinek li ser wan bisekin e. Divt ku mirov wan ji fahm bike. Pit deme Medan re, hin bi hin, kurd ji rvebertiy dikevin, Pitre hin bi hin pers dibine rveber. L pitre ji, rvebertiya wan ye ku ava dibe ji, b kurdan nikar xwe li ser lingan bigir. Bi kurdan re dime. Bi v yek re, mirov kar bje ku rveberiyaka hevbe diafir. L pers ji, hewldidin ku bibine rveber bi ser xwe. Ji ber v yek, hinek hewldann wan yn ku didana nandin hebn. Li parastgahan ji serweriya dixwestin. jI ber v yek, weke erek di bin cilik de nixmand heb. Tgihitine Medan ye ku heb bi pergal, di deme wan de ji, avabna dide berdewam kirin. L hin bi hin guharandin bi aliyn wan ve dibin. Minaq, weke ku di parastighn Mtra de, hata w dem ku jin mr bi hev re lev di rnitin  bi hev re berg dikirin, di deme serweriya persan de t guharandin d di deme wan de ten mr karn bikevine parastgihn wan de. Her weha andaka ku NR xwe d dide nandin. Bi v yek re, d hin bi hin, guharandin dibin bi her guharandinn ku dibin re bertek ji dibin. Dem ku ku t deme sadsala 3. min, d mirov kar bje ku rveberiya pers bi aqamanan re r daya derketiya. Reng w rveberiy pers ya. Her end ku ne serdet ye kurd ji di qasr de serdest ji b, ew rew wan ji bi bandr ji dike. Bertekn ku di nav xalk de derdikevin, wan ji bi bandr dike. Ew ji, ji ber ku mr in bilind in, li gor kevneopyek dijn, d nikarn wan bertekan pitguh bikin. Bi zdey ji, mirovn kal pr, xalatiyn ku dibinin dibjin. Bi w gotin re, d di nav xalk de tgihitineke cuda ji diafir. Di qadr mr de di civata w de ji ew mirovn kal pr hizrn xwe tnine ser ziman. Rzeke mazin ji wan re bi kevneop heya. Ji ber v yek, ti kesek ku mr ji b, nikar w gotina wan kal pran pitguh bike. Ji deme aqamanan bi vir de, hata ku dem t deme Sasaniyan, d jev cudabnaka ku mirov bje bitgihitin and ya diafir. end ku rveberiya Sasaniyan ji weke ya aqamanan ji, anda ku di nav xalk de heya  diafir, li gor w bi kevneop di xweze tevbigerih ji, wilo zde d ew ji farq dikin ku jev cudabnak heya.    
     Li hermn kurdan, serweriya wan heb. Ew serwern hermn xwe bn. L ji aliy serweriya rzan ya mazin ve ne mazin bn. Li her herm ji mazin bn. Hermn weke hermn xorasan, aqbatan, kirmaan, nocan  Urmya hwd, li gelek deveran serweriya wan heb. Li kurdistan, mirov kar bje ku her der ku hermn kurdan bn, serweriya wan li ser heb. L di qasr de girdan bi rveberiya mazin ve bi ina serdest ye ku bi mran re dihata bi r ve birin heb. Bi v yek, mirov kar bje ku mazin ji heb. hermn bar kurdistan ji, mirov kar di nav hermn rojhilat kurdistan bne ser ziman. Bi andaka wehkev mazin dibin. Bi zaravay soran rzanyaka hemdem heb. Pit deme Medan re, ev p dikeve. Deme aqamanan, demeke ku weke destpk b ji bo persan. deme wan ye duyem ji deme Sasaniyan b. Bi v yek re mirov kar bje ku kurbnaka wan ji rvebertiy dibe. Bi v yek re mirov kar bje ku serweriya xwe di damazirnin. Weke aqamaniyan Sasani ji, bi and ku heya ye kurdan mazin dibe. Ew ji bi w xwe li ser lingan dibe. L xosletn deme Sasaniyan ji yn deme aqamanyan hinek cudatir in. Aqaman, dixwezin ku bi and kevneop bi hev re bi r ve nek bikin. Bi v yek, hze wan ye ku heya ji, bi ye kurdan re ya. Kurd Aqaman bi hev re di rzany de dimen. Her weha mirov kar deme wan bne ser ziman. Li ser temen xanadantiy pketine aqamaniyan heya. L kurd, ne wilo ne. Kurd, li ser temen mrtiy ne. Ku ji gelek aliyan ve mirov bi away pketine xwe, mrtiy weke xanadatiy ji karibe bne ser ziman, l dse ne weke hev in. Ji aliy xoslet teybetmendiyan ve jev cudatiya wan hene. Xanadati, anda ku bi kevneop di xweze ku hertim bi rzeberiy were ser ziman bi v yek, statqya xwe ava dike. L mrti, bi kevneop li ser temen hm anda xalkitiy xwe diafirne dide berdewam kirin. Hertim xwe wilo mazin dibe. L di asta rvebertiy de, herd al ji, bi mr ve b bi ah xanadatiy ve b, neke serdest ji bo desthilatdariy bi sereke di afirne p dime. Her weha xosletn wan yn weke hev ji hene.Bi v yek re, jev ne cuda ne. Di asta bilind de, ku ji qasr hata haya qasr tkildann, mirov kar her weha bne ser ziman. Her weha kifkirina w ya serdesti ji mirov kar wilo bne ser ziman. Kurd bi v yek, hertim xwediy andaka serdest ji bn, bi mrtiy re. Bi v yek re, mirov kar bne ser ziman. Her weha p mazinbn ji heb.
      Sasaniyan, ev anda serdestiy di xwe de kirina yek. Ev huner dana nandin. Bi kurdan re dana nandin. Nirxn kurd yn ku weke ku bi kevneop hene, di xwe de bicih kirin. Pergala ku heb hatib aavakirin ji, weke xwe hildan di xwe de dana rnitandin. Bi v yek re, mazin bn. L end ku rveber serdest ji bn, hertim xosletek zor di rveberiya xwe de dana nandin. Di deme rveberiya xwe de Sasaniyan, ji kevneopyan zdetir hz derxistina p. Bi v yek re, mirov kar bje ku d hin bi hin nzkatiya din diafir dihata beravan mirov di dt. L di nava w nzkatiya ku hz di rzaniya de derxistina p kevneopy de n hatin heb. Weke ku zor dib ku biryar bihatanan dayin rewek heb. Bi v yek re, rewek heb. Bi hz xwestine kirina bindest de di nzkatiy de, weke ku hatib pjirandin. Her weha ji dihata beravan. Di deme hebna Palmra de ber ku rom w xira bikin, ern ku bihatina romiyan re li herme zde bbn. Hz herm ye ku kurd pers di bin de levgihabbn hevd, Sasani b. Sasani, bi v yek, hzek herm b. Bi v yek re, hatina romiyan li herm dib sedeme ern bi p re di herm re ji bo serdestiy.Pit bi xiyanata halaspartnos ya ku deriyn Palmra hatina vekirin palmra di r de ji aliy romiyan de hata derbaskirin pitre banya w Zenba bi jehr dawi li jiyana xwe an, d ji w dem pde, mirov kar bje ku li herme ji demeke n afir b. Bandra ketine Palmra, her ku new ser ziman ji, pir heb. Tirs p ketib diln gelek hermn din de. Bi v yek re, gelek herm, b ku erbikin, weke ku serdestiya wan er ji kiribn. Bi v yek re, li herme, erek mazin di nava Sasaniyan Romiyan de dib. H li gelek hermn din yn ku wan bi xwe ji bi hev re erkiribn hebn. Sasan di w dem de pir zdey li kevneopy xwedi dereketin. Ji ber ku kevneopy, mirov ji bo er ji wan re  bin dest wan de lev dide hevd. Bi v yek re, d l xwedi derdiketin. Bi v yek re, kevneopyn ku di xatak di gihana hevd derdikevin p. Zerdet, di w dem de pir derdikeve p. Zerdet, ji ber ku di nav kurdan pir pketib nirxek b. Li w xwedi derketin ji, weke ku xwe gihandina hzek mazin ye civak bi pergal b. Sasaniyan ev yek pir ba kirin. 
     Deme Sasaniyan, demeke ku her weha hin bi hin, d hz derikeve p b. Bi v yek re, weke ku di deme aqamaniyan de b pitre di demn Sasaniyn yn p de b, d kevneop ne li p b. Hin bi hin, hzek rzan bi zore xwe weke ku cih w digirt. Pit, ku her weha nzkati, yn bi hzbn ji bo ku li ber romiyan bisekin in, pketin pit wan re ku d wilo li hevber hzn herm yn weke kurdan ji hebna xwe berdewam kir, d jev cudabn bi nexwe b. Bi v yek d mirov kar bje ku demeke ku n dest p dikir. Kurd, ji vir pde, d hewldann wan yn bi ser xwe zdetir dibin. Bhtir bi ser xwe gavn diavjin. Bhtir gavn xwe bi ser xwe diavjin.Her weha reweke n diafir ji. Li hervber w bi ser xwe bn sekinadin ji, weke ku li ber kevneopyeka xalk b sekiandin dihata dtin pir ba ne dihata dtin. Bi v yek ji, d mr bi ser xwe bi xalk re bi v rewe re derdiketine p ji w rewe re pengti dikirin. Bi v yek re hin bi hin rewn n yn ku di nav kurdan de diafir in dibn. Bi v yek re, li hinek hermn ku weke hizrn ol ji p dixin diafir in. Ev ji, li ber w rveberiy derdikevin. Rewe Mezdekiyan mirov kar di vir de bne ser ziman. Mezdekt, weke mezhebek Zerdetitiy b. Pve b. Li gor nirxn w dij. L bi hermti b. Bi v yek derketib. W rew, bi sasaniyan re hata sadsala 6. min 7. min ji berdewam kir. Hata deme derketina musulmantiy ji hebna da berdewam kirin. L ne di w deme de ne ji di dem ber de persan wra ne kirib ku herine ser kurdan de. Zanibn ku na bi ser kurdan de w kurdan ji wan dr bize kurd ji wan dr bikevin, weke ku lingn wan ji ber xwe werine ikandin w li wan were. Wan ji, ev yek wilo di dt. Ji ber v yek, bi hev re men, hata w dem, wan ji esas girtib. Kurd, hzek herm b. Ne ten bi rveberiy ve hz bn. Ji aliy kevneop and v ji hz bn. Bi v yek re, serweriya pergala herm ye kevneop ku mirov ol di nav bi hasibne di dest wan de b. Hata w ji, di nav wan de dergah hebn. Dergah cihne ol bn ew kevneop bi proziye w re li ser lingan dihitin. Pitre ku musulmanti t ji, d di di musulmantiy de ji ew bicih dibin bi bandr dibin. Bi v yek re, mirov kar bje ku hzek kifkar bn, li herme di her dem de.  
      HATINA MUSULMANTIY
      Li herm hatina musilnatiy, demeke ku n diafirne. Herm ji aliy pergalbna xwe ve dikeve dem reweke n de. Hata w dem, li rojhilat kurdistan herme persan, bi hev re ku hinek nexwei ji r didan jn dibn. L pitre hin bi hin ev yek t guharandin. Musulmanti, di asl xwe de, nzkatiyaka n ye pketi b. Hizreke n b. Ew xata bitgihitin ye ku bi kevneop ji bya ji aliy ol ve pir mazin serdest e, di bingeh pketina musulmantiy cih gir. Bi v yek re, musilmanti, weke demeke n ye herm ji diafir. Herm, pit hatina musulmantiy, bi git didkeve demeke xwe ye n de.Hermn din yn weke nvgirava araba p hermn din di erkirina musulmantiy de di zore ne kinin. L hermn kurdan ku mirov hermn persan ji bixine navde ne wilo ne. Ew hinek zore di kinnin. bi v yek re, mirov kar bje ku ew nexweiyn ku hebn yn di nav kurdan persan de yn ku hin bi hin r didan w d hinek d ji mazin bibin rvebere persan v naql w dest avj ol bi v hewl bide ku serweriya xwe mazin serdest bike p desthilatdariya mazin k xwe bide berdewam kirin. Ji vir pde, d divt k mirov tkiliy ku hene, hem ji aliy tkilbn ve hem ji aliy pirgirkan ve ji gelek aliyan ve rove bike  bne ser ziman.
     Deme ku mirov deme hatina musulmantiy rove bike bne ser ziman, divt ku mirov weke demeke ku n rove bike bne ser ziman. Ev yek, w rast b. Ber hatina musumantiy, li herm, hem bi Sasaniyan re hem ji bi hinek awayn din re pketinek heb. Serweriya wan heb. Li nv girava araba ji, h serweriyaka ku weke kevneop mrete ku ji deme misre kevn mab heb. Bi w ji, herm di astak de b. L pit ku Musulmanti hat, d li herme bi git pergalaka ol ye yek-xwdatiy ku li ber dicl firat bidest pketine xwe bi Neb Nuh Birehim xell wan re kiriya serwer dibe. Deme ku mirov her weha l di meyzen, mirov kar bje ku weke serweriyaka bihizir li  herme serwer dibe mirov dibne. Bi v yek re, herme dikeve demeke n de. L ten herm dikeve demeke n de. Dem ji, dikeve demeke n de. Bi v yek re, pketinn d dibin diafir in. Li herm, hata w dem, pketine ku bya, ye bi kevneop bi Sasaniya re heya. Li herme Xorasan ji rveberiya kurdan serdest e. Kurd, ji wir bigire, hata ku digih hermn xwe yn din hemkan, li ser hermn xwe xwediy serweriyaka bi kevneop drok ne. Pit ku musulmanti ji tt, d hin bi hin, ku musulmanti di xwe de bahsa hizir hebne Neb Nuh Birehim xell kevneipopya wan dike, d li herme ji t girtin. Bi v yek re, di cih de p dikeve. Di nav kurdan de. li bar kurdistan mirovn weke weysel qaran derdikevin. Ev mirov, mirovek ku zanist y ku di deme hz. Muahmmed bixwe de jn bya. Bi mirovn weke w, musulmanti li kurdistan ji hin bi hin di kevneopy de cih digir pitre hin bi hin p diekve. hata w dem, li kurdistan ole ku yek-xwday b serwer b zdti b. Pitre gelek mirov di cih de musulman dibin. Bi musulmanbna wan re, d li kurdistan serweriya musulmantiy bi pketine w ye li kurdistan re diafir. Bi v yek re, mirov kar bje ku musulmanti ji, d bya oleke ku kurdistan. Her weha mirov kar bne ser ziman. Li Kurdistan, pergala ol li ser hm yek-xwday ji ber ve heb. kevneopyeke w ye pir mazin ji heb. Bi v yek re, divt ku mirov bi teybet cih bide w kevnbn kevneopy w ye ku heb ye bi pergala ye ku bi yek-xwday.
      Li kurdistan, dergah hene. Di zdtiy de dergah hene. Pit ku musulmanti t, d ew di musulnmantiy de ji cih digir in. Bi v yek re, mirov kar bje ku musulmanti ji gelek aliyan ve, li kurdistan li ser kevneopye zdtiy di rnih. Hata demek ji xwe p bi p dixe. Li rojhilat kurdistan, pit ku musulmanti t, hing, rveberiya persan heb. Ew rveberi d pitku musulmanti t, d w ji ser bi rveberiy er dike. Ev yek, deme ku dibe, ji gelek aliyan ve, bandr li bin w yan li xalk dike. Xalkn ku hene, yn ku pers in, bi erkirina rveberiya wan re, ew ji hin bi hin bidest erkirin dikin. Kurd ji, wilo dikin er dikin. Bi hev re, er dikin. L bel, ji bo ku bi temem b er kirin musulmanti, bibe oleke ji wir hinek dem bi ser ve ne divt.Ji ber ku ev herd herme(herme kurdan  ye persan) xwediy hinek kevneopyn ku ne dr hevd ne, l ji aliy yek xwdatiy ve ji, ne dr w hizre ku ji n ve hatiya ye musulmantiy ne. Hizre Zerdet pketin w, pvajoyn ku bi ser pketine bi hizre w re buhurtine di nav kurd persan de demne weke deme w deme n ye ku dihat dab jn kirin. Bi v yek re, divt ku mirov bje ku civakn weke civakn kurdan, civakne kevneop bn. Ew kevneopye wan, hema wilo di cih de di erkirine de ji wan re dib astang. Ji ber v yek, ji ber ku di kevneopye wan de cih girtina p hatina ser ziman, ji bo w ji wan re dem divya. L her ku bi kevneop ban, ji ber ku bi hizir demne pketin yn drok jn kiribn, d di tgihitin fahmkirin de wilo zde ku dem bi ser ve ne bana w pketineke li gor dem w di xwe de kiriban. Ji xwe, pitre ne bi gelek ji  ji kiribn. Bi v yek re, d mirov kar bje ku di cih de d di musulmantiy de cih giri in mazin dibin tde. Kurd, bixwe kevneopye hertim bi bawer in. J hertim bi bawer in ku w zanebna xwe mazin jn bikin. Di w dem de ji ew baweriya wan li wan heya. Bi v yek re, mirov kar bje ku pit ku musulmantiy er dikin d pitre ne bi gelek re, bidest pketine xwe ye di musulmantiy de dikin. Li ser hm dergahan kurd bidest pketine xwe ye civak di musulmantiy de dikin. Pit ku musulmanti hat pket, li hermn persan, yn ku pers bn, pirraniyn wan bna musulman. L kurd, wilo ne bn. Di nav kurdan de, ole zdtiy ji heb ew ji, dihata jn kirin. Bi v yek re, di tgihitin hebna civak de d hin bi hin w qatbn derketibana hole. L tev waqasan ji wpketin bbana w bi r ve bn bbana. W kurdistan pketibana. 
     Tgihitin Kurdistany di w dem de heb. Pketib b. Bi kevneop b. Bi v yek, mirov kar bje ku d ew tgihitine kurdistaniy hermy ye ku li ser hm zimn bi pketib, d bi hev ve girtin dab kirin. Bi v yek re, kevneop b ku xirabibin li ser lingan mabbn. Bi v yek, pketin li kurdistan, w pitre pketineke mazin bikin.Bi v yek, divt ku mirov hinek di vir de, bi kevneop  tgihitine ku bi zimn pketiye ji fahm bike. Ev ji, di vir de, w ji me re bibe deriyek tgihitin li kurdistan di derbar pketin pvenn ku bna. Ku mirov di vir de, v yek her weh abi kevneop fahmnek, mirov w di rastiy pketinn ku bn rast pak fahm neke. Ev yek ji, her weha pir girng e, ku mirov li ser bisekin fahm bike. Bi xosis ji, rojhilat kurdistan, di v dem de, d dikeve reweke n de. Rveberiya Sasaniyan, bi musulmnatiy ve xwe girdide wn kevneopyn xalk y ku hata w deme bi deme aqamanan Sasaniyan pketib, dev ji wan diberde bidest musulmantiy dike. L pitre, ne bi gelek re, ev yek di w de ji, dibe sedeme hinek nexweiyan. Pitre careaka din weke ku vegerandina li wan dibe. L ev yek, bi ji hole rabna nav Sasaniy bi ancam dibe.L rveberiyaka herm ji dimne li hole. Kurd ji, li hermn xwe xwediy desthiladariya xwe ne. Bi nirx kevneopyn xwe dijn. Kevneopyn wan ji bo wan pir girng in. Pit hatina musulmantiy re ne bi gelek re, herme rojhilat kurdistan ku ne hem ji b, dibe musulman. Bi v yek re, hin bi hin, rveberiyek bi kevneop di nav kurdan de ji bi musulmantiy derdikeve hole bi p dikeve. Mirovn weke Ab muslim xorasan, babek suhrewerd derdikevine hole. Ji deme wan bi hinek re, mirovn ku weke Ab Hanf Dnwer ji derdikevin. Ev mirovne kurd in bi zanebna xwe, li gor deme n hizirne n y mazin di afirnin.
      Musulmanti, pit ku hat pket, pitre weke mparstoriyaka herm pket. Bi v yek, d hin bi hin, tgihitine rveberi di w de derkete p. Bi v yek re, di demeke kin de pit Deme Hz. Muhammed re, mparatoriya Abasiyan derkete hole pket. Li ser herm bi git b xwediy hzeke mazin. Li hermn kurdan ji, bi tybet bakr kurdistan di ser de li ber w yek na rabin. L li rojhilat kurdistan bi Ab muslim xorasan re li herme w li ber rabn dibe. Eb muslim xorasan li herme xwe ye xorasan weke keyke herm y mazin dij. Weke dewleteke mazin dij. Bi v yek re, ew deme ku na ser w dibe, bi hze xwe re li ber xalif abasiyan li berxwedanaka mazin ye drok dide nandin. Hzn Abas, dikin nakin, nikarin ku w p hze w t bibin. Pitre ne bi gelek re Xalif Abasiyan Musttasm xaber di ne ji Ab muslim xorasan re j dibje ku dixwe de pre levhatinak bike atiyek di nava xwe de mohr kin. Ab muslim xorasan ji v yek er dike. Li gor ariya di navbara wan de, w serweriya hevd erkiriban. L w ti kesek bi zore ye xwe bi y d ne dabana erkirin. ev yek ji weke zagonaka bingihn b. Pit ku her weha xaber di ji Ab muslim xorasan re, d ew ji bidil er dike di ku her dewete xalife l rnih bi hev re biaxivin. Pit ku Ab muslim xorasan di, d pitre, ne bi glek re, li hevd dirnihin bi hev re diaxivin. Ab muslim xorasan, pre, ji du s mirovan pve wilo zde mirovn w li hundur nn in, pre. Pit ku bi hev re dirnihin ertn hevd ji ev re dibjin weke ku er dikin ji, pitre xelife ji ab muslim xorasan re dibje ku divt ku bi hev re xwarina levhatin bi hev re bixwn. Ew ji er dike. Pitre ku diine ser xwarin, d pitre, ji pit perde ku bi ht ve dalaqadiya ye li pit ab muslim xorasan ve mirov derdikevin xwe diavjin ser wan wan di ser xwarin de dikujin. Pit ku xalif v yek dike, pitre bi hzeke mazin di ser herme xorasan wanderan  pitre xuruxandinaka mazin dide kirin. Bi v yek re, herm, d tk di. Ev rew li rojhilat kurdistan bandraka mazin dike. Pitre ji ev rew li wir nay ji br kirin.  
     Li rojhilat kurdistan, ev rew nqane mazin y rveberiy divek. Di dergahan de ev nqa tne kirin. Pitre ku hinek d dem t ve di, d hin bi hin weke ku li herme bdengiyek dike. Herm di jiyana xwe de bi kevneop nirxn xwe dij. Li herm, serwerbnaka mazin ye kurdan heya. Kurd, li ser hermn xwe bigit serwer in.V yek divt ku mirov bi teybet bne ser ziman bje.Li herm Mr hene. Weke ku di pers de t gotin "axa" ji hene. L kurd, ji wan re ne bjin axa, ew ji "mr"in. Herim mrtiye wan heya. Ji bo mrek bi deh hezaran mirov karin herine mirin. Her mrek, di herme xwe de di nav dore xwe de weke keyek ya. Her weha jn dibe. Qasr w heya di qasr w de civata w heya. Bi v yek re, her mrek, mirov kar bje ku dewletek bi ser xwe ya. Bi v yek re, li her der Kurdistan reweke bi kevneop ji bo wan heya. Ji deme Gt nariyan ve, ew kevneopya wan bi tgihitineke mazin hebna xwe daya berdewam kirin pketiya. Deme Gt nariyan, demeke n ye demn pketine mrtiy ne. Pit wan re, d bi nirxne bitgihitin ku bi hizir  zimanek bi tgihiti tne ser ziman, pketin dibt. Her weha hata w dem ji, her weha wilo v yek berdewam kiriya. Bi v yek re, deme ku mirov bahsa mr bike bahsa kevneopye w ye drok ku heya nek w nebe. Bi teybet j deme Medan ve li rojhilat kurdistan ew rewe mrtiy ye ku di deme Medan de bi nav "kawa"tiy ji dihata ser ziman, weke reweke pir mazin ye weha hebna xwe dide berdewam kirin.
    Dem, ku t sadsala 9. min wan deman, pitre d hin bi hin demne n diafir in. Li gor kevneopy ji nzkatiye ol ye li gor ole ku ji n ve afiriya diafir. Bi v yek, li herm d pketinn n r didin. Rveberiya persan, di w dem de hem dibine musulman, end ku kurd bizdey dibine musulman ji, hem ne musulman in ev yek, weke qatbnak diafirne. Bi v yek re, reweke n di nav kurdan de diafir. Kurd, bi v yek re, ne ten ji aliy pergala ol ve dikevine demeke n de, ji aliy hebna xwe ye drok ve ji dikevine demeke xwe ye n de. Bi v yek re, hinek nzkatiy ku weke kevneop kurdewariy derxisine p biu zimn re, diafir in. Weke riyaka areseriy ji v yek re, ev yek dibt. L ev yek ji, hata derek bandra w dibt. Li ber pergala ol ye ku heya, ev yek wilo zde mazin banra xwe nad der. L p ji dikeve. Di sadsala 9. min de dewleteke kurd ye ku di deme musulmantiy de ye p diafir. Ew ji dewlete merwaniya. Dewlete merwani, bi v yek, ji hinek aliyan ve divt ku were rovekirin. Divk ku were fahmkirin tgihitin. Bi kevneop pergala kurdistaniy derdixe p. Bandra kutina Ab muslim xorasan ji li ser kurdan bya. Bi v yek ji, di nav na serek ye kurd de ji, li hinek areseriyn ji bo lgern derketine hole. Dewlete Merwaniyan, weke dewlete kevneop weke ancamaka wan lhernn ku di bin derdikeve hole p dikeve. Li kurdistan bi git serwer dibe. Li rojhilat ji, hing mrti heya. Car bi car ji w mrtiy re, li gor mazin bn rzbna ji wan re gotina "siltan" ji ji wan re dihata bikar ann. Bi v yek, ew serwer bn. Li kurdistan, pit sadsala 9. min, d her weha demeke n diafir. Pit ku delete merwaniyan diafir, d ev yek dibe weke ku kurd d caraka din vna xwe hildina dest dibt. Her weha ji mirov kar bne ser ziman rove bike. Li rojhilat, ku mirov di w dem de l dimeyzen, mirov dibne ku di reweke ku pir cuda de ya. Ji deme medan hata w dem, di reweke xwe ye teybet de dij. Bi v yek hata w dem ji hebna dide berdewam kirin. Bi v yek re, divt ku mirov bje ku bar kurdistan ji mirov nikar ji rojhilat cuda bne ser ziman. Bi her away xwe y pketin de j cuda tevnegerih. Divt ku mirov v yek bi teybet bne ser ziman. L end ku wilo ji ya, herme Botan(herme botan ku bar rojavay kurdistan bi git dikira nava xwe de hata dore ber dicl wanderan ji dikiran nava xwe de, di w dem de), weke navendeke mazin ye li kurdistan ya. Di w dem de li rojhilat ji, herme hekmeten kirmaan ku mirov pre Urmiy ji binav bike derketib p. Bi v yek re, her weha reweke pketi ji li wanderan ji heb. Kurd, di rewe xwe de di jiyana xwe de dijn. Ku tevl jiyana wan nebna, ew tevl jiyana ti kesek ne dibn. Di w dem de wilo dijn. L ji sadsala 9. min pde, d pir zde mudahala li jyana wan li wan dihatina kirin. Bi v yek re, mirov kar bje ku d nexwe r didan. Pit sadsala 9. min, jiyana kurdan d pit hatina musulmatiy ye ku bi pergala ol ye musulmantiy ye dtiy bb du qat, w qatbnaka din ji di pit byara hasan-Huseyn de jn bike. Ev bya divt ku bi ser xwe ser ziman were tgihitin.
     Byara hasa-huseyin, bi pketinn ku pitre bna re, ku mirov bne ser ziman, divt ku mirov bje ku rastiyaka herme ye bi kevneop di xwe de tne ser ziman. Divt ku mrov v byar her weha bi hizir mazin fahm bike. L ber ku mirov w byar bne ser ziman rove bike, divt ku mirov hinek li musulmantiy pit deme Hz. Muhammed re ku pketib bi Abasiyan re hebna xwe da berdewam kirin ji fahm bike. Ev ji w mirov bigihne rastyne herm ye ku hene. Ku mirov, li musulmantiy pit deme Hz. Muhammed l dimeyzen, mirov ji hm temen ve digih tgihitine misre kevn ye ku li w ax bicih bya. Li ber w tgihitin Hz. Muhammed rab derket musulmanti hizre w afirandin p ol da avakirin. Deme Hz. Muhammed dibne ku wa keikeke zarok ya ku h ji nbo bya wa sax sax dikina bin ax de, p ji w yek bi her dibe pitre w yek ermazar dike. Li ber w dirab. P w binaxkirina keikan ermazar dike. Ew ermazarkirina w, dibe weke destpkaka w ya ku ew p ole xwe hizr w p diafirne. Her weha divt ku mirov bne ser ziman. Hz. Muhammed, nzkatiyaka civak wekhev di nav civak dide nandin. L pit w re, ew nzkatiya w, weke ku ji hole b rakirin dibt. Pitre, ew nzkatiya ku Hz. Muhammed, ye ku bi binaxkiirna keikan dt armazar kir, birveberan re bi hebna "recm" hata berdewam kirin. Musulmanti, bi v yek ji rastiya ku Hz. Muhammed, anb ser ziman, weke ku hatib drxistin. L ev nzkat, nzkatiyaka rveber b. Di deme Hz. Muhammed de, demeke ku j re mirov bje "asra siadate" hata jn kirin. L pit w re, ew dem bi pevnn desthilatdariy ji hole hata rakirin. Hers xelifn p yen weke Al Omar ne bi eceln xwe na ser dilovaniya xwe. Ew hatina kutin. Bi v yek re, mirov divt ku ern desthildariy yn ku pitre r didin bne ser ziman.
     Pit kutina hers xelifn mazin yn p re d pitre Hasan-Huseyin ji tne kutin(eht). Ev herd mirov, weke mirovne "ahl beyt" dihatina ser ziman. Yan y ji malbata pxember mazin bixwe bn. Deme ku ew tn ku herine ser rveberiya herme Baxday, di r de tne kutin. Deme ku ew tne kutin ew kutina t bihstin di nav xalk de, d pitre bandraka w ya pir mazin li ser xalk dibt. Li kurdistan, bi zdey ji, bandra w li rojhilat bar kurdistan dibt. Li Kurdistan, pergala ol bi dergahan bi r ve di. Di dergahan de bi xan bi r ve di. Dergah, cihne ku bandra wan pir mazin b di nav xalk de. x ji, divt ku li vir, mirov end gotinan li ser bne ser ziman bje. Ew ji mirovek oldar b. Mirovek sereke y oldar b. Bandra w, pir mazin b di nav xalk de. Ew serok civak y ol b. Mr ji y rveberiya rzan b. Pit ku xabere kutina Hasan-Huseyin t bihstin, d gelek dergah, di cih de xwe weke aligirn wan di deneznin. Bi v yek re ew dibine aligirn wan. d li kurdistan, it bidest pketine xwe dike. Yn ku pentiye w pketin dikin ji mirovn oldar yn ku li dergahan rnitine xn kurd bixwe bn. Pitre, ew bi w pergalaka mazin ji di afirnin. Hing, kurd li hermn xwe serwer bn. L rveberiya persan ji heb. Ji deme Sasaniyan rveberiya wan, hebna xwe bixanadatiy dab berdewam kirin. Hing, xanadana persana bi nav "sefevyan" dihata nas in. Pit ku ev byar dibe. Bi dergahn kurd re, ew ji li w rew xwedi derdikeve pitre, ew di nav xwe de w rew bi nav itiy p dixin. Cih ku w hasan-Huseyin ban de baxda ji, ji aliy wan ve vala ne hata hitin. Ew der ji, weke navendeka xalifetiy pxistin. Kurd, di vir de, diafirandin de weyneke sereke dileyiz in. Pitre bi banga dergahan, mr serokn kurd yn w herm ji, hem ji, ji aliy rzan ve l w rew xwed derdikevin. Bi v yek re, d mirov kar bje ku reweke n di afir. L kurd, ji aliy rzan ve nzkatiy w pketine ol ye ku pavaniya w kirin nakin. Pitre, hin bi hin xanadana sefevyan w derkeve p. W weke xanadanaka i, w derkeve p. Ev, destpkak b divt ku mirov v destpk pir rast li gor w rast fahm bike. Kurd, end ku di hermn xwe de xurt in bi hz in ji, hze mazin ye rveberiy ku serweriya herm bigit dike dest xwe de ava nakin. L ji bo avakirin ji, hertit bi wan heya. Temenek wan y avakirin pir xurt heya. Mr dergahn x, w valatiy bi hebna xwe re dikin ku ti bikin. Kurd, ji xwe bi min di war xwe de jn dibin. Bi v yek, bi mrtiy mirov kar bje ku pergalaka konfadaral li kurdistan bigit avakirina. Herme bar rojhilat ji, end ku bi hev re ne ji, di hebne mrtiy xwediy nzkatiyaka konfadaral ye ku xwediy kevneopyeke drok ye bi hezar salan e, dijn. Herweha divt ku mirov v yek bi teybet bne ser ziman. Ku mirov v yek her weha fahmnek, mirov w w konfadaraltiya ku Mediyan di deme xwe de di xwe de avakiribn ji ba fahm nek.
      Li kurdistan, ku mirov pketin w dem rove bne ser ziman, divt ku mirov w dem bi pketinn w yn rzan ol re ba zanibe. Ev yek, her weha pir girng e, ku mirov fahm bike. Ji bo ku mirov roveyeke rast pak ji bike, ev yek, pdiv p heya. Li kurdistan, di w dem de pketinne pir mazin hene. Bi zdey ji, deme pit kutine Hasan-huseyn, divt ku mirov pir ba qanc fahm bike. Pketinn ku pitre diafir in, divt ku mirov pitre pir ba fahm bike. Ji bo kurdistan, ev yek, girngtiye w, h maztir a. Kutina van herd aliman, w pketinn li kurdistan pitre bide kifkirin. Hata ku mirov bje ku w di sadsala 16, min de, qatbna kurdistan ye di navber osmaniyan sefeviyan de ji, hinek ji aliyek ve pve gir bide. Temen w qatbn, h di w dem de hata avtin. Bi v yek re, divt ku mirov w dem bi pketinn w re pir ba qanc analz bike fahm bike bne ser ziman. Li kurdistan, pit kutina Hasan-huseyn re,  d her weha weke ku me li jor an ser ziman, di cih de li kurdistan aligirn wan dide kirin. Bi v yek re, di demeke kin de pitre, weke ku oleke n derkeve li herme dibt. Her weha mirov kar pketinn n yn w deme bne ser ziman. Pketinn w herme yn ku dibin, hem ji, ji bin ve, aliyn wan yn rzan desthilatdar pir li p e. Bi v yek re, weke er di nav rveberan de ji t beravan. L di asl xwe de ji w zdetir, divt ku mirov hinek bi kevneopy drok herme y ku pketi nirxn w yn ku afirne re ji roveyek pve ke bne ser ziman. Ev yek, pdiv p heya. Mirov nikar aliy desthilatdar rzan bje ku nn e. Ew al ji heya. L bel ne ten ew al heya. Aliyn din yn and kevneop li ptir in. Bi v yek re divt ku mirov wan aliyan ji bne ser ziman. Bi v yek re, mriov w v yek ji fahm bike, mirov w fahm bike ku end ku kurd bi dergah kevneop pketine xwe ye bi tgihitin pengtiy ji w pketine derketine itiy re dikin pitre ji aliy rzaniya w ve dernekevine p. Mirov w w ji fahm bike. Ev yek, hata nahaka ji xwe ne hatiya ser ziman ji. Li ber avan ji ne hatiya hitin. Bi v yek re, pi, divt ku em end gotinan li ser v yek bjin pitre, gotin bnine ser w pketine kevneop tgihitin bi kevneop ye ku di bingih pketine w de ya.
   Li kurdistan, pit ku er weha it ji bicih dibe, d pitre hin bi hin p dikeve. Rojhilat p bar kurdsitan, hermn ku di cih de iti li wan p dikeve nin. Li van herman, tgihitineke mazin ye herm heya. Ber hing, ji deme medan ve, pketine w mazin bya. Di deme Medan de, pengtiyeke ketib dest w herm de. herma Kirmaan Aqbatan li p bn. Herme noscan ji bi pketine xwe pengtiyeke w heb. Haya ku dihata ber zagrosan, ev pketin heb. Li ber zagrosan, ew pketin, maztri b. Li wanderan, ji ber ku temen jiyan ji xweza pir mazin b. Bi v yek, li wanderan mazin pketin dib. Di w herme de ji, ev der li p bn. PItre ku pergala medan diafir ji, li w herme bicih dibe. Pit Medan re, ji xwe, w herm, d weke ku pengti ji dest ne berda. Her weha weke ku di pengtiy re di pbaziyek de b b. Her weha dihata beravan. Li herm, dem, hata ku t deme derketina msulmantiy ji w dem ji, hata derketina itiy, pketineke kevneop ye bi pergal heb. Li berdicl firat, i nirx kevneop pketi bn, li v herm ji, hin bi hin bandra ya bi tgihitin dide nandin. Bi v yek re, mirov kar bje ku pketineke mazin ye herm heb.Bi v yek re, mirov divt ku bje ku pit ku musulmanti ji t, ew herm bi kevneopyn xwe dixwez ku jn bibe. Bi v yek re, hewldanaka ku ole n ye ku derketiya musulmantiy li gor w pketine xwe di nav anne ser ziman dibe. Ev yek, bi ser ji dikeve. Bi v yek re, pketineke herm ye teybet dibt. Ji ber ku nirxn ku Hz. Muhammed hizre wan anna ser ziman weke hizrn musulmantiy, hm temen wan pketine wan ye drok li w herm li berdicl ne. Ji ber v yek, fahmkirn, tgihitin li gor w kevneopye xwe ku jn dikin anna ser ziman ji zor nabe. Pit ku demek tve di, d her weha musulmantiy herm li gor w nirx kevneopye herme awa istne p dikeve. Bi v yek re, herm bi kevneopye xwe drok w pketin jn dike. Li kurdistan hermn persan, ji ber ku ji deme Medan ve bi hev re jn bnak heya, ev bi hev re bn, dibe hm ji ji w pketi ku bi hev re jn bibin. Kurd, hata w dem, di qasrn xwe yn mran de mazin in jn dikin. L weke hze mazin Pit deme aqamanan Sasaniyan re, kevneopyeke rzaniy ye bi statq ji bi persan re b ya. Bi v yek re, deme ku ew l xwedi derdikevin, bi w kevneopy l xwedi derdikevin. Bi v yek re, d ew l xwedi derketina wan, w tgihitine ol ye ku bi nav ity diafir ji, bi statq xwe ye ku afiriya doikina hizre rveberiya xwe ye dem. Bi v yek re, h di ser de it ji, dib hizreke rzan ye rveberiy. Kurd, di dergahn xwe de, bi hizre xwe ye ol dijn. Ew wilo zde w kires stqtqya rveberiy li tgihitine xwe ye rveberiy nakin. Bi v yek re, ji aliy tgihitine felsef, civaknas kevneopye drok ve pengti di dest wan de dimne. L ji ber ku rveberi rzan desthildariy w di dest persan de b, d ji aliy rzaniy(syas) v ji ew pengtiy dihildine dest xwe di dem de. Bi v yek re, weke ku hevbebnaka bi xweza di dem de diafir. Her weha ku mirov li dem pketine w dimeyzen, mirov bi xweza dibne. Ku mirov di w dem de tkiliya bi kurdan re y rvebera mazin ji l dimeyzen, mirov dibne ku wa ten bi dergah x qasr mr re ya. Her weha t beravan. Ji ber ku yn bi nirx, kevneop rzan ji kifkar in ev in.
       Bi v yek re, deme ku pit kutina Hasan- Huseyn re iti t avakirin, pitre ne bi gelek re, li ser v rew rveber ji bi awa distne ava dibe. LI baxda Navende xalifetiy ji ava dibe. Pitre hin bi hin li ser kevneopye Sasaniyan xanadana sefeviyan ji p dikeve. Li w statqya w y demn ber xwed derdikeve pitre li gor w rveberiya dem ye ity dixweza ava bike. Bi v yek re, weke ku oleke ku ten li herme rdaya ity li gor dem bi p dikexe. Sefevi deme ku derdikevin, bi hze kurd persan bi hev re derdikevin. Her rveber ku t ser rveberiy soze ji dide ku w wekheviy di nav herd aliyan de ji bike. Bi v yek, pketineke mazin d jn dike. Pit ku bi v yek re kurd ji pitgiry didin de, d pitre mazin bi p dikeve. Kurd, deme ku di ser de sefev derdikevin, ne li ber w ne. Ji ber ku kevneopye wan ye ku di deme sasaniyan de, sasaniyan esas hildab bi wek enirxn Zerdet re, d pitre pitgiriyaka mazin didine wan. Bi v yek re, mirov kar bje ku hata derek, ew rveberiya ku derdikeve p dikeve weke ye xwe ji dibnin. Li xwedi derdikevin. L pitre, ku hin bi hin dem tve di, d pitre, rvebern ku t ser rveberiy, dibjin ku Sasani pers bn pitre hin bi hin persitiy bidest pxistin dikin. Bi v yek hin bi hin, d cudabn derdikeve hol. Hizrn weke hizn Zerdet ji, ji ber ku ahn sasaniyan kiribn ole xwe ye ferm, d pitre, bidest w ji weke hizreke persitiy ten anna ser ziman hata kirin. Zanistn ku bi asl persbn yn wek efirdews ji, destann ku asil reng xwe kurdbn yn weke "rstem Zal" ji di nivsnin. Firdews ji, deme ku w destan di nivsnin nzkatiyaka rast dide nandin dibje ku ew destan ye kurd ya. Dibje ku rstem kur w Zal kurd in. v yek tnine ser ziman. L ev yek ji, pitre pitguh t kirin. Ev yek ji, pitre, tene weke hizreke persitiy t ser ziman. Bi v yek re, deme ku dem t sadsala 13. min sadsala 14. min, d nexweiyn ku ji ber nzkatiyn weha pirtir zdetir dibin. Bi v yek re, d hin bi hin ew jev cudabn derdikeve hole. Ji ber ku ji aliy rzaniy desthildariy ve ew serdest bn, d pitre, hin bi hin w hze ku di dest wan de ye desthildariy bidest bikaranna li ser kurdan dikin. Ku dem t sadsala 14 min wan ji, d kurd, pir mazin li ber v yek nexweiya xwe tnine ser ziman bidest lli ber w rveberiy rabn dikin. Li hermn kurdan yn weke "ivan" ahn sefeviy yn weke Mohammed Hudebend ji bidest komkujiyn li hevber kurdan dikin. Bi deh hezaran kurdan dikujin. Li ber v yek, pitre ne ten li herme ivan, li aqbatan, kirmanan, Hewraman hwd rapernn kurdan dest p dikin li ber desthilatdariya sefeviyan ye ku pketib.
     Pit derketine itiy re, demeke mazin rveberiya sefeviyan bi itiy re jn kirinan. Herma Baxday ji bi wan re girday ya. Ya rast ku mirov bje temen pketine xanadana sefeviyan wilo mazin biqas mparatoriyek neb. L w rewe itiy ku afirandib, pitre wan mazin dikir. Her ah ku hata ser xanadan, xwe di asta xelifeyek ol de an ser ziman. Bi v yek re, bandra wan, ne ten li ser persan ten b, li ser xalkn din ji b, Hing, li hermn weke Ba wanderan, arn tirkmenan ji hinek hatibn wan ji musulmanti erkirib pre ji it ji hinek ji wan erkiribn, bi v yek re, ew ji hem ji ewlkariya xwe hem ji ji bo ku cih bistnin xwe bicih bikin, li cem ah sefev cih digir in. Bi v yek re, hzeke mazin ye di dest de diafir.L dem ku hata ku sadsala 13. min 14. min, d kurd, ji ber ku ji nzkatiyn ahn sefeviyan nexwe dibin, d gelek ji wan, tkiliya xwe ji qasra mazin ye wan qut dikin. Bi v yek re, bi ser xwe bnaka wan bya. L nzkatiya ol ye ku ahan bi xwe re dian ser ziman xwe weke ah ji dianna ser ziman, di nav xalk de di ser mirovan hinek dibendi ji didanan kirin. Li ber mirovn ku serokn ol bn rabn ji, rast ne dihata dtin. Bi v yek re, li cihne di nav dergahn kurdan yn ol bixwe de ji dubend afiri b. Bi v yek re, reweke ku kurd bi xwe ji li ser li hev nekin di nav wan bixwe de diafir. Li dergahan ev rew heya. L li qasran rew, weke ku hinek d safiya. Qasr bi gotina mr dikin mr, dixwezin ku bi ser xwe bikin. Bi v yek re, ji qasra mazin cudabna wan dibt. Bi ser xwe dijn. Rewn ku weke rewn li ivan bna h pitre li gelek devern yn kurdan dibin. Bi v yek re, d pitre hin bi hin ne ten jev qutbnak dibt. Dij-hevdbnak ji dibt. L bi w rewe ku bi itiy re afiriya, rveberiya sefeviyan ji aliy rzan(siyas) ve pir ba bikar an ya. W xwe p mazin kiri ya. Bi v yek re, miro vkar bje ku dem hata ku t sadsala 14. min mirov nikar ten bje ku rveberiyaka i afiriya. Mirovkar bje ku mparatoriyaka i afiriya. Ev mparator ji, diaxw ku i hz herm li dore w hebin bike bindest xwe de. Pit sadsala 14. min wan pde, ku her weha li ber kurdan ji, sekinandin dibrt, d bi kurdan ketina wan ye er dibt. Kurdan, ji deme Medan ve, bi konfadarel jn dibin. H hzek wan ye mazin ku wilo mazin li ser hermn wan hemkan serwer bibe ne afiriya. Li bakr kurdistan bi Merwaniyan re, reweke wilo afiriya, W ji, deme ku ber xwe daya rojhilat bar kurdistan, ew nzkatiya konfadaral daya nandin. Bi mran re levkiriya serweriya xwe li wan daya erkirin. Pitre, derketina Salahadn Eyb, hinek rew dike reweke kurdistany de. Ew mparatoriyak ava dike. Weke Deme merwaniyan, dewleteke mazin ava bb. Ji dewlete hemdem ye roje me, i hatibana xwestin weke ku di w de ji hebn. Hata ku ahn(key) w diravn xwe ji yn ku di pergala xwe bi kar diann kiribn. Bi v yek re, reweke mazin afiri b. L cudatiyak heb ku bi temen kurdn bakr, rojhilat bar hemkan bike ye. Ew ji, ew qatbna di musulmantiy ye mazin ye ku bi itiy re afirib, bhtir bandra xwe di nav kurdan de di hatina wan ye li cem hevd de dide nandin. Aliy i, end ku pirsgirkn wan bi qasra maizn re bban ji, wilo zde di nzkatiya xwe de jev cuda ne dibn. Bi v yek re, aliy din y bakr ji, her weha di nzkatiya ol de b. L her end ku and, ziman kevneopye wan, ne dihit ku li ber hevd bisekin in ji, w rew ji, ne dihit ku bi temem pergalaka xwe ye kurdistan ji mazin ji xwe re ava bikin. 
      Rewe kurdistan bi v yek, hata sadsala 14. min 15. min tt. Bi v yek re, mirov kar bje ku di v dem de ji, mparatoriyaka mazin li rojhilat kurdistan ji ava bya. Xanadaniya sefeviyan mazin bya. W bi w kevneopye xwe ye ku di deme Sasaniyan de jn kirib, ew rew ba bi kar an b. Bi v yek re, mazin bb. mparatoriyak derketib hole. Hin bi hin anda w ji derdikete hole.  Bi v and li ser ser herme ji, serdestiya xwe ava dikir. Li aliy din ji ji deme mparatoriya Abasiyan ve, reweke ku mirov weke xatak hild dest bne heb. Ew xat ji, divt ku bi ser xwe were rove kirin. Piv bi v yek ji heya. Ku mirov li Abasiyan dimeyzen, mirov dibne ku ji aliy nzkatiya xwe ye statqtiy ve ji ya deme misre kevne ne cuda xwediy nzkatiy ya. L bel ji ber ku musulmantiy anda berdicl berfirat di xwe de an ser ziman, d w ji, ber xwe dabb w ew dian ser ziman. Bi v yek re, mirov kar bje ku bi nzkatiya misre kevn pketin tgihitinn deme n di xwe de hewldide ku bne ser ziman. Bi v yek ji, hinek p ji dikeve. Demeke dirj ji p dikeve. Ji ber v yek b ku bakr kurdstan pit wilqas nexwe ne ba di navbera wan de r dabn ji, h bi hev re dimen. Di deme Dewlete merwaniyan de, ahn ser dewlete merwaniyan xelifn Abasiyan bi hev re di tkiliyeke xurt ye bi hev re de bn. Pir caran ji, xelife ahn dewlete kurd ye merwaniyan dewet xasre xwe dikir ew weke xelif dide pwazikirin. V rew ji, ew li cem hevdbn di parast. Bi v yek re, rewek heb. Pit dewlete merwaniyan ji, pit ku Salahadin Eyb ji hatib, w ji nzkatiya xwe bi Abasiyan re parastib, L zde wilo dernexistib p ji. Salahadn Eyb, hinek xalatiyn wan ji di dtin.Li ber wan ji, di sekin Kutina wezr Sawar ji, mirov kar bi v yek her weha bne ser ziman. L Salahadn Eyb, di nzkatiya xwe de b. W nzkatiyaka ku bi anda xwe dabb nandin. Bi v yek re, w pketineke xwe jn kirib. Di deme w de, ew ji nzk qasre abasiyan zdetir ew bixwe b. Ji ber v yek, mirov nikar wilo zde bje ku Salahadn Eyb ji li v cih girti an ji li cem y in cih girti ya. W bixwe li cem xwe nzkatiya xwe ye xalk cih girtib. W musulmantiyaka ku li gor w anda li ber dicl firat heb, jn dikir. W ew and fahm dikir jn dikir. Bi v yek re, divt ku mirov w nzkatiya w hinek bi teybet fahm bike bne ser ziman. Bi v yek re w hing rast pak ew were tgihitin ser ziman.
      Salaadin Eyb, ji dla ku nzkatiya abasiyan bi serweriya wan re li herme botan wanderan derxe p, w ya xwe derxistib p. Bi v yek re, ew mazin b. Ew bi kevneop b. W, pketin tgihitine xwe bi anda botan mazin kirib. P mazin bb. Bi v yek re, divt ku mirov w fahm bike bne ser ziman. W di deme xwe de pergalaka mazin ye herm ava kir. anda berdicl firat, her weha ew mazin kir. Di bingih w mazinbna w bixwe de ji b.Di deme Merwaniyan de, mirov kar bje ku pergalaka kurdistan afirib b. Pitre, di deme Salahadn Eyb de, ew rew berdewam b.Salahadn Eyb, demeke mazin ye n li kurdistan dide didest p kirin. Ya rast ne ten li kurdistan li herme bi git her weha dide dest p kirin.Bi v yek re, divt ku mirov w mazin bne ser ziman. Hata ku t deme w, li rojhilat bar kurdistan ji, pketineke mazin hin bi hin sefeviyan re dibe. Di deme w de, h wilo zde kurd pers di deme sefevitiy de ne ketine ber hevd de. L hin bi hin, ku rveberiye sefeviyan mazin dibe bihz dibe, w rewe xwe ye ku heya bi kevneop dike tne ser ziman, d hin bi hin, nzkatiya xwe dide nandin. Nzkatiya w ji, persitiya. Bi v yek re, hin bi hin, weke ku ji oltiy re ji, derdikeve. Bi v yek re, iti ji, hin bi hin di herme de bi v yek re, dibe weke hizre brdoz ye w rveberiy. L di w dem de, h rveberiya sefeviyan, nikar b kurdan w pketine itiy bide berdewam kirin. H ji pdivya w bi wan heya. Kurd, bi dergah rewn xwe yn kevneop, karin pir hesan w pketin bi rve bibin. Bi v yek re, d giringiye dergah mran derdikeve p. Yn ku w kevneop ji bi r ve ji bibin ew bixwe ne. Ji wan pve ti kesek din nikar w bi r ve bibe. Her weha ew rew ji heya. Bi v yek re ew li p in. Rveberiya sefeviyan, hata w dem ji, b ku bi kurdan bi wir, ti titek nake ku nad kirin. Bi v yek re, mirov kar bje ku reweke pir ba heya. Rew wilo t xuyakirin. L dem ku t sadsala 13. min, d hin bi hin, ku rveberiya sefeviyan bi rew dibe d ku baweriya w l t ku w karibe ku xwe bi r ve bibe bi w pketin, d bidest avakirina desthialtdariya xwe dike li ser herman. Yn ku li ber w di sekin in ji, bi wan re dikeve eran de. Kurd, di w dem ji, xurt in. Bi ser xwe dijn. Wilo zde na ser wan nabe. Ku na ser hermek bbana, hermn din ji di rabna ser xwe di cih de. Bi v yek re, ji hevd heybnaka wan ji heb.
    Li ku dem t sadsala 14. min, d mirov kar bje ku d rveberiyaka sefeviyan ye ku mirov kar bje ku d bi ber mparatoriy ve di ava dibe. Bi v yek re, her weha t beravan. Ev bn ji, d w hin bi hin, bibe destpka pirgirkan. W d na wan ye li ser kurdan ji bibe. W li w nirxe ity bi w rveberiya ku bi hz bya weke deme Sasaniyan ku awa ku li Zerdetiy xwedi derketin b, w di w dem de ji wilo bbana. Heman nzkati l li gor dem ku hatib afirandin, t niandin.Kurd, araka din, ji w nirx kevneopye ku pxistibn, hatibn drkirin. Ew zor jiyanaka di bindestiya w kevneopya bi nirx ya ku wan bixwe pxistib de jnkirin dikin. Her weha rewek diafir. Kurd, li ber w dirabin. Pit ku rveberi p dikeve, d p tite ku dike ji, ew , ku xelfetiye baxday ye ku hatib avakirin rewe w bikine dest xwe de. Dikine dest xwe de ji. Bi v yek re, d hin bi hin, kurd, weke ku li navber bibnin li wan tt. Ew, weke xalkek kuu di bindest de dijn tne mahkum kirin. L kurd v yek er nakin. Li ber v yek di rabin. Di sadsala 15. min de, d hin bi hin herm hzeke d di afir, Ew ji, hze osmaniyan e. Hze osmaniyan, bi alikariya kurdn bakr kurdistan li ser lingan e.Osmaniyn ku di ser tebrz de tne ber ji drok windabn, bidest drs bels t xilaskirin.Bi v yek re, d ku ew ji tne xilaskirin. pitre bi alikariy kurdn balr kurdistan li ser gelek hermn din yn rojhilat ji serweriya xwe didnin. Bi v yek re, hin bi hin mazin bn dibe. Li bar rewek ku mirov ji ya wan uda bne ser ziman heb. it heb. Pit ku osmani, mazin dibin. d pitre bi na ser baxda hinek devern weke li hermn bar kurdistan weke Musil kerkk ji, d dibt. Bi v yek re, d li herm, reweke n ya desthidatdariy diafir. Kurdn bakr zan dikin ku Osmani bi wan re ne w bi hev re bimen. Her weha baweriya wan ji heya. L w pitre ten bi w baweriya xwe ye bi bi xwe re bi ten bimnin. W pitre osmani ji, ku serweriya xwe li ser ser herman ava kir, d pitre, w ber xwe bide wan w bidest ji hzkirina wan bike. Di deme Siltan osmani Yavuz Selim de Bi drs Bedls re peymana li hevkirin hevbekirin bi hev re bi r ve birikine t mohrkirin. L pit w re, deme ku qann siltan suleyman t ser ser dewlete osmani bi fermanek w peymana ku yavuz selim bi Idrs Bedls re mohrkiriya ji hole di rak. Bi rakirin re ji nemne. Pitre artiek ji hermn ku kirina bindest xwe de ava dike, weke artia "devrme" pitre di ser hermn kurdan bi hezaran kurdn ku serdestiya w ernakin di r de derbas dike.
    Ew rew, reweke n ya li kurdistan. Li rojhilat kurdistan ji her whea reweke ji w rew n cudatir nn e. Li wir ji, na ser kurdan heya. Ji ber v yek, li wir ji rapernn kurdan hene. L end ku ev rew heya, end ku bingihe ku kurd di nav xwe de hzeke mazin ava bikin li ser axn xwe bi hev re di atiy de jn bikin hebe ji, bi peymana ku drs bedls bi osmaniyan re mohrkirib re, ev yek ji hole di rabe.Kurd, bi w peyman hzeke wan ye mazin dikeve dest osmaniyan de. Bi wan re gavn xwe diavjin. Bi v yek re, qatbnak dibe. Rojhilat ji, bi ser xwe ye li ber rveberiya sefeviyan. Ew ji, li wir li ber xwe dide, Li wir ji, hinek hermn kurdan bi ar, bi ah sefeviyan re gavn xwe diavjin. Bi v yek re, li wir ji, rewe ku mirov bi heman aaway bne ser ziman diair. Li wir ji, weke aliy bakr kurdistan hinek herm weke hermn ivan Hewraman ku ti dem dev ji li berxwedan naberdin, di w dem de ji li ber xwe didin pitre na ser wan ye ahn sefeviyan yn weke Mohammed Xudebend dibt. Bi na ser wan re, bi hezaran mirov li wir ji di r de tne derbas kirin. Bi v yek re, kurdistan, mirov kar bje ku cih bi cih ji aliy hzn mazin ve di r de t derbas kirin. Yn ku li cem wan cih xwe digirin, weke ku ji bo demeke ser xwe ji ber r xilas dikin. L ew xilaskirin ji, hata ku ew ji bo wan erkirine xwe berdewam bikin dibt. Bi derketina osmaniyan bihzbna wan ye li herme re, d reweke n diafir. Ew, li musulmantiye ku ne i ya xwedi derdikevin dixwezin ku serweriya w bikine dest xwe de. Yavuz selim, ji ber v yek, di keve sefere bidestkirina "r zeliftiy" de. Bi v yek re li herm, d weke ku du hz hene herd hz ji musulman in yek i ya y din ji snn ya. Her weha t beravan. Hata demek, ev hz bi dev ji bi gotin dixwezin ku bandra hevd biiknin. Ji ber v yek, dev avtina wan ya hevd dibt. Bi w dev avtin re, d ev herd mezhebn musulman, weke du oln jev cuda dikevine ber hevd. Bi rveberiya sefeviyan re statqyaka mazin ye herm ye statqperez afiriya. Ew anda ku ji deme Medan ve li herme pketiya dixwezin ku tde bnine ser ziman. Zanistn ku weke Firdews ku di nav kurdan de mazin bna ji, w and di nivsnin tnine ser ziman. Bi w anna ye ser ziman re ji, weke ku gebnak bi kurdan re ji dibt. L pitre, her nivsandina wan, ku di statqtiy de t bicih kirin bi nav rvebere ku heya ye sefev t ser ziman, d pitre, ten navek p t ser ziman. Ew ji persitiya. Bi v yek re, d hin bi hin, aliy kurd weke ku t her dibe aliy din y pers ji, ku kevneopya wan ji di nav de xwe p mazin dike rewe xwe diafirne. Her weha reweke n ye din diafir.
      it snnti, her weha hata ku t sadsala 15. min, d ptre dikeve reweke n de. L kurdistan pre ketiya reweke n de. Ew ji weke ku bi xweza bya du qat. Qatek li aliy rveberiya i maya aliy din ji y bakr ji li aliy din y snn maya. Ev rew, bi hze hzn mazin yn weke osmaniyan sefeviyan ji, bi serdestiya wan ye li ser herman kur afiriya. L ew dijberiya herd mparatoriyan ya ku tne "er ardiran", ev rew berdewam dike. Di ser ardiran y di navabna yavuz selim ah smal de, herd hzn mazin dikievine er de osmani bi pitgiriya kurdn ku bi wan re ne, bi ser dikevin di er de. Bi serketina wan re, d hermn weke bar kurdistan hinek hermn din ji rveberiya wan dikeve dest osmaniyan de. L hinek herm, hing ji, di dest sefeviyan de dimnin. Pit er ardiran, d peymana "qasr rn" t mohrkirin. Bi w peyman, ew rewe qatbn t ferm kirin. Bi fermen re di drok re ara yemen kurdistan dibe du qat. di naqabna rveberiya sefevyan osmaniyan de. Bi v yek re, mirov kar bje ku ew rewe ku pit kutina Hasan-Huseyin re, ye ku aliyk kurdistan i ya aliy din ne i ya, her weha li kurdsitan bi w peyman bi wan rveberiyan dibe sedeme qatbna kurdistan di drok de. Di vir de, divt ku em hinek li ser v xal bisekin in, ji bo ku ba qanc were fahm kirin. Mirov, divt ku bje ku it, bi hizre xwe re, bi away ku sefev w bi kar tnin, her weha ew qatbn dibe. Bi v yek re, mirov kar bje ku ew, w rew ba bi tgihitineke herm bi kar tnin. Hasan-Huseyin bixwe ji, deme ku tne herm, ber ku werine kutin(ehitkirin), dixwezin ku bi dergehn herm yn kurdan re tkiliyaka xurt dnin. Bi hinekan re tkiliyn wan hene ji. Ber ku werin, xaber ji rveberne kurd re disnin pitgiry dixwezin, Kurd ji w yek er dikin. Ew, hinek manayan ji derhn kurd re dinin. Ew namanyn wan rastiya wan namayan, ku ne hatibina windakirin, h ji divt ku vearti di dest rveberiya herm ye ku hata ro ji serdest in de ne.
      Kurdistan, pit w peyman d dikeve reweke n de. Li aliyek w (aliyy i), hertit d bi nav ity t ser ziman. Drok ji wilo t ser ziman. Hizir raman yn ku hene wilo tne sr ziman. Bi v yek re, rewe persitiy bi ye itiy re weke ku bikine yek dibt. Her weha, dibt. Li ber ah pers rabn, weke ku li ber "rveberiya ol ye i" rabn bibe t hasibandin. Bi v yek re, di nav xalk de ji, rewek hatiya afirandin. Bi v rew re, d mirov kar bje ku pketinn ku dibin, ji w dem pde cuda dibin. Li herm, pit peymana qasr rn re, d ku kurd ji fahm bikin ku rewe wan hatiya xirakirin, d bidest li ber rveberiya sefeviyan rabna xwe dikin bidest er dikin. L ern ku bna, ji wn zdetir bandra xwe li kurdan hermn wan kirina. Hermn hzn mazin ji li hermn wan bna. er ardiran ji, li kurdistan li herme ardiran dibt. Her weha divt ku mirov bne ser ziman. Weke ku er malazgr yn ku di naqabna hzn romeo dyojn t gotin ku di naqabna "Alpaslan" de dib ji, ne ji rveberiya kurdan ye herm ye Merwaniyan bana, w ti ari qizin ne kiriban. Hing ah dewlet Merwaniyan Abdilqasim Nizamedin Dewl, ku ne bi saya ser w bana, w ew er bi serneketibana. Deme ku Romeo dyojn dikeve pey tirkan de ku wan ji anatolia derxe wan hata bi kurdistan ten ku ku romeo diyojn bi hze xwe dikeve nava axa dewlete merwaniyan de, d merwani ji, ku xelif Abasiyan ji pigiriy dide wan, pre dikevine er de w li malazgir t dibin Romeo diyojn ji dil(esr) digirin. Selq ber hing ji, hinek rn wan li kurdistan bbn. ra her mazin ye wan ye Siltan Selqiyan y kur Melik ah Sancar b. Siltan Sancar, deme ku t li ber kurdan bi kurdan re dikeve er de, hing, dibje ku "ev kurdistan i ervanne mazin in". Ev gotina w di drok de ji cih girtiya.
    Pit v dem peyman re, reweke n ye din li kurdistan diafir. Kurdistan ,d wilo ne bixwe ya ev rew ji kurdan pir dine. Ji ber v yek, ern wan yn ku ji bo rewe xwe bnine sreber dibin. L ern wan yn ku dibin ji, d wilo zde bandr li rew nakin. Ji bil w, ew ern ku dikin, bhtir hze wan km dike. Bhtir rewe wan nexwe dike. Li kurdistan, li rojhilat, d pitre, rewe n diafir. Pit ku rveberiya sefeviyan t di, d ku bar kurdistan ji dinav de gelek herm dikevine bin desthilatdariya osmaniyan de. Osmani, pit w er re, li herm dibine hzeke mazin ye herm. Her end u ne ji herm ji bin, pit w er alikariya kurdan re dibine herm. Rveberiya sefeviyan, pitre km dibt. Pitre ten weke rveberiyaka herm dimne. L bi kurdan re, pers xwediye kevneopyeke pir mazin ye drok ne. Bi v yek re, end ku t diin ji, dise bi w kevneopy rabna xwe xwe parastin ji dibt. Bi v yek, d hebna xwe prastin dibt. Li kurdistan ji, ku bi v yek ve girday mirov gotin bje, mirov kar weha bne ser ziman bje. Kurd ji, xwediy kevneopyeke xwe ye drok ne. Pit waqas r nn li ser wan ji, h ji karin xwe rakina ser pyan bi r ve hern. Hinek sedemn v yn drok yn ku bi wan re hene, divt ku mirov bibne bne ser ziman. Ziman kevneopye wan ku di wan de bi civaknasiyaka xurt bi tgihitin felsefe bya ji, wan di parez. Li aliy sefeviyan ji, her weha mirov kar v yek bne ser ziman Sefevi, weke persan, d drok de hertim weke zarokaka ku ji singe dayika xwe r bixwe ji and kevneopiye kurdan hildana. Ziman fers bixwe ji, weke zaravayak kurd ya. 
        Li herme, pit sadsala 14, min bi vir de, d pitre demeke n diafir. Ew dem, bi er ku li ardiran di nava hzn osmaniyan y sefeviyan byye re ji, dikeve demeke xwe ye n de. Bi v yek re, mirov kar bje ku demeke n ye ku kurd d dijn. Kurd, ku mirov demn wan yn pit v dem re bne ser ziman, d mirov w bibne ku bi wan rvebern ku statqyn ku di xwe de afirandin re, kurd, li ber kurdan diskin in. Kurd, pitre ji, hebna xwe bi rzaniya xwe ye herm di dine berdewam kirin. H ji, hze wan li hermn wan dib. H ji mr xn wan yn ku di qasr dergehn xwe de pir xurt bihzn hene. Ew ji, bi w yek kevneiopye de didine meandin. L weke ber d wilo zde li hermn xwe ne serwer in. Li her herm ji, hzeke mazin ye ku ser ser wan serwer e serdestiya w heya, li hole ya. Divt ku mirov v yek bi teybet bne ser ziman. Pit, er ardiran ji, rewe kurdn rojhilat, dikeve reweke ne ba de. Tite ku ah mohammed xudebend an ser ivaniyan, pitre hata ser hermn yn kurdan yn din ji. v yek ji, mirov divt ku bi teybet bne ser ziman bje. Pitre, kurd, li ber w rew di nav xwe de li areseriyan digerihin. Di deme destpka derketine xanadana sefeviyan biderketin de, bi kurdan re levkirinaka wan heya. Bi kurdan re levdikin. Ku bi kurdan re lev ne kiriban, b guman, mirov kar bje ku w mazin pketineke mazin ye mparator ne bana. Ji aliy and, kevneop felsef ve, kurd bingih w diafirnin. awa ku li aliy osmaniyan, her weha biginehek and, kevneop hizr kurd ji wan re diafirnin, her weha li aliy sefeviyan ji wilo ya. Kurd, bi v yek, ji bin ve kifkar in. Divt ku mirov v yek bi teybet ji bo wan bne ser ziman. L nav wan nn e.L herkirina ku dikin ji her afirandina ku diafirnin ji, bi nav wan di drok de cih nagir. Bi nav yn ku li ser ser wan serdest in xwedi desthilatdar in, cih digire. Her weha divt ku mirov v yek bi teybet bne ser ziman. Divt ku mirov v yek ji, weke mijaraka bi ser xwe hild dest roveyek li ser bike. Kurd, ji bo xwe, divt ku v yek bikin. Ji bo ku frek ji droke xwe derxin, divt ku v yek bikin. Ev yek ji, weke deynek wan y li wan bi xwe bi xwe ya.
        Pit er ardiran, pit ku peymana qasr rn hata mohrkin, d pitre, nor dewlete sevfev ji hatina kifkirin. Di nav wan snoran de, hherme kurdan ye rojhilat kurdistan heb. Rveberiya osmaniyan, herme bar kurdistan di peyman de, weke "wleyeteke" xwe dab kifkirin. Ji ber ku w baxda dixwest. baxda, weke demek weke herme xelif hatib kifkirin. W dixwest ku bibe xwediy w ji. Dewlete Osmaniyan, bna xwediy cihn "proz", weke temenek ji rvebertiya xwe re di dt. Ji ber v yek b ku Yavuz Selim ketib pey "r xelife"tiy de. Serefn di deme w de hata bi ber misre w bixwe ji, ji ber v yek bixwe bn. Herme skenderiye bixwe ji bi reweke weha nzkati l dihata kirin, na ser w bb. Bna xwediy cih i titn weha, bixwe re bawerimediyek li y ku bna xwedi dian. Bi v yek re, d bi w baweriy, y ku bna xwedi, karibn ku mirovan ji bo xwe serdestiye xwe desthilatdartiye bidine erkirin. Li kurdistan, ne li rojhilat ne ji li bar bakr, rveberan bi dergah qasrn mran re di tkiliyn de bn. Ev mirovne ku bi kevneop bn. Li cem wan cih girtina wan, w wan li herm mazin bi hzkiribana. "Herm bahdnan" ku bar kurdistan ku hema bja hemk dikire nava xwe de, mir w weke dewlet dij.Pit ser ardiran ji, ji xwe, serdestiya mazin ye osmaniyan er dikin ew weke "hikumet" tne erkirin ew ji wilo rewe xwe didine berdewam kiirn.Li hermn bakr ji herme botan pir mazin girng b ji bo kurdan. W ji weke erme botan ku bar rojavay kurdistan ji bigit dikire nava xwe de weke "herme botane" dihata bi navkirin, weke dewleteke bi ser xwe b xwedi "hikumet" b. Herme botan, ew bi hezar salan b rewe w wilo b. end rveber hatibn bn ji, ten bi mr herm re levkirin kirina bi wilo serrdestiya xwe dana erkirin. Wek din ji, ew hertim bi ser xwe jn bna. Rojhilat kurdsitan, pit er ardiran re, demeke ku er di nava wan sefeviyan de dibin pitre, d weke demek bdengiyek di nav wan de dibt. Ew ji, bi ser xwe ne, Hertim bi ser xwe ne. Herme Urmiy, kirmaan Hekmeten hwd, hermne kurdan yn ku weke dewlet bi ser dijn bn. Her weha rewe wan heb. Hermne ku bi kevneop bn. kevneopye wan pir mazin b. Wan herman, di deme Medan de ji navendet kirib.
     Herme rojhilat, pitre ji, weke demek ti mudahala li jiyana wan kevneopye wan nabin. Pit tkna wan ye li ardiran, d li wir ji, weke ku bi hzbbn. d weke ber, kurdan ji li cem wan bidil cih ne digirt. Ji ber ku demne ne ba ber hing bi wan jn kiribn. Kurdan ew ji ji br ne dikirin. Kurd, xwediy xveke ku pir xurt in. Kurd, ku bi ziman kevneopye xwe re hevnasiyek dikin, hing, digihine w xve xurt ye drok ku hertim hzeke ji bo wan di xwe de di pareze. Pit er ardiran, rveberiya sefeviyan ji hole narab. L bel pir ji kal dikeve. Pir bhz dibe. L ew ji xwedi kevneopiye. Pitre di nav kurdan de n hatina wan ye ku alikariy ji wan bixwezin dibt. Di w dem n hatin de, nzkatiy itiy pir mazin derdixin p. Ev ji, rastiyaka kurdan ne, ku baweriya wan di mijar d dil wan bi wijdan wan re levdikeve. bi v yek re, tite ku bidine nandin ye di dest wan de nzkatiyaka pir ba qanc e. Ku ne li gor wan rewe wan ji b. Ji ber ku ev rew di nav wan de bi kevneop ya. Rveberiye sefev ji v yek dizan. Bi v yek re, divt ku mirov hinek ji aliy and felsefe wan ye bi kevneop re bi civaka wan re bne ser ziman. Li herm, pit ku rveberiya sefevi di er ardiran de tk di, pitre, d di nav wan qasran de n hatin hene. Ev n hatin ten li ser hm tkiliye bi mrn kurd rvebern sefevi re ne. Bi v yek re, tkiliyek heya. Ku w titek bi xwezin, rastrast tkiliy bi wan re didnin. Her weha mirov kar bje ku reweke bixweza li herme afiriya. Kurd ji, hata ku mudahala li jiyan hebna wan ye bixwe new kirin, wilo zde ti bertekan nadin nandin. Bi v rew re, di nav wan de, weke ku peymanaka wan hebe b. Ew bi kevneopye xwe dijn. Di rewe xwe de ji, pir bi dil bn. Bi v yek re, di jiyana xwe de, hertim pir zdey guhdidana felsefe civaknasiya xwe ye ku heb. Li ser w pir dihizir in. Divt ku mirov v yek, pir mazin bne ser ziman. Pit, van deman re, ji ber v yek, hinek rexne ji li v rewe kurdan dihata kirin ji aliy zanistan ve. Dihata gotin ku "ev rew bi we re dibe sedeme guhnadana rveberiya rzan(siyas)".Her weha ev yek ji, ji bo wan pir dihata gotin. L ew di rewe xwe de bi kevneopyn yn ku bi hezar salana di jiyan de di pketin de bn bi wan re xwediy hinek tgihitinn drok bn, dijn. kevneopyn wan hinek kodn pketine wan bi w re ji hinek kodn pketine herme yn demn ber ji dipareze.
     Ku mirov li herme rojhilat kurdistan ihizr, mirov her weha pketine dibne. Bi v yek re, mirov xataka pketin ji ye ku di demn ber de pir serwer ji b dibne W xata pketin, bi kevneopye kurdan pir mazin pket. Di demn ber serdestiya persan de, kurdan bi w kevneopy bi hezar salan rvebertiya xwe kir. bi v yek re mirov kar bje ku ew kevneop bi wan re ji bb xwediy kevneopyeke bi stata ji. Bi v yek re mirov kar bje ku rveberiyn herm yn ku pit kurdan tn ne y kurdan ne ji, kurdan bi w kevneopy di hizreke mengwer di w kevnopye rveberan ye ku diafir de. Di deme aqamanan de ev yek wilo b. Di deme Sasaniyan de ji wilo b. Pitre, di deme Sefeviyan de ji wilo b. Her weha divt ku mirov pir bi zane bne ser ziman. Drok, divt ku pir ba were fahmkirin. Ku mirov li ser drok pketin tgihitinn di w de bi tgihitine w l dihizr, mirov dibne ku weke ku drok bijn b li mirov tt. Her weha mirov kar bje ku drok, mijaraka ku bihizir pketin tgihitine xwe re di bingih her pketin ku di jiyan de dibin e. Divt ku mirov v yek her weha pir bizane fahm bike t bigih. Divt ku mirov v yek her weha pir mazin ji li ser bisekin. Li drok kurdistan ye xata rojhilat ku mirov li pketinn w dimeyzenn, mirov her weha pketineke mazin bi hizir dibne. Xosletek w pketine rojhilat heya ku her pketinn ku bn ku bi hizir ji bin bi hinek awayn din ji bin, digihne kevneopyek. Ku rveber ji, dest diavjine de, digihne statqyek ji. Divt ku mirov v yek ji fahm bike. Di v yek pketin ji ji bo ku bibe ji, divt ku xwediy tgihitineke mazin ye drok ye bi felsefe ku anda xwe afirandiya b. Ev yek, w hing, cewher pketin li wir derxe p. Bi v yek re, rojilat kurdistan, divt ku mirov bje ku di pkeitnn ku li kurdistan bna, ji deme Medan pde ten ku mirov hild dest, mirov w bne ku biqas botan(Cizre bota) weyn di pketinn li kurdistan de leyistiya. Divt ku mirov v yek ji her weha pir ba qanc fahm bike bne ser ziman.Ji ber v yek tgihitine rojhilat kurdistan, divt ku mirov bje ku pir girngiyeke w ye drok heya. Di xwe naskirin de ji ji bo kurdan, divt ku pir ba ew der were tgihitin fahm kirin. Drok wder ku new fahm kirin, w weke ku qatak ji la mirovek j b, w saqat b xuyakirin. Bi v yek re, divt ku mirov v ji bje. Droke kurdan, ye w herme, li her hm kevneop nirxbn pketiya. Li w herm, bi v yek re, hertim saziyn perwerdekirin pketin derketine p. Nirxbn bi kevneop jnbn ji, weke xosletek w herm y pir girng e. L ku bi nzkatiyaka rzan nzkati l hata kirin ji, hing, w ew pketine w weke ku xwe di xwe de veerne w bibe w pketin wilo zde xwe nede der. Rveber bistatqy ku ne xwediy tgihitineke bi mirov b, w hertim kutinn drok li wir bnin. Ji ber v yek, ew herm, ji ber pketinn xwe yn drok away pketine xwe, hertim ji mirov nzkatiyaka bihizir ye rast dixwez. Y ku ew yek di drok ba fahm kirib anb ser ziman Zerdet b. Pit w re wilo zde mirov nikar bje ku fahmkirina mazin di drok de li w herme hatiya kirin. L herm di xwe de hertim bi w fahm ya. Divt ku mirov v yek ji bi teybet kif bike bne ser ziman. Ji ber v yek ji, pdiv p heya ku mirov nzkatiya Zerdet ye ku bi gotina qanc hizre qanc kiryara(tevger) qanc ba qanc fahm bike. Pre ji, divt ku mirov fahm bike ku w nzkatiyaka awa da nandin. Ev yek ji, ku were tgihitin fahm kirin, w hm pketineke ku ti kesek li herme li piye w ne sekin w bidest kirin. Zerdet, ji ber v yek, mirov kar bje ku h j ew bi nzkatiya xwe pir ba wilo zde ne hatiya fahmkirin tgihitin. W rasti ji bo mirovan rast dt. W qanc wekhev ji mirovan re dt. W hizreke bi mirov bi miroveh ji mirov jiyan re rast dt. W rast, ji mirov naskir. Bi v yek re, w hizre xwe ye qancy an ser ziman.
      Ku mirov li drok dimeyzen, her weha mirov pketineke mazin ye drok dibne. Mirov nikar w pketin ji rastiya pketine Zerdet d bne ser ziman. Ew bixwe ji, mirov w pketin b. W anda berdicl ba fahmkirib. W rveberi, awa kar bibe zildar zilmkar fahm kirib. Bi v yek re, bi nzkatiya xwe ye dem li ber nzkatiyak rveberan ye ku ji aliyek ve dihata ser ziman, li ber disekin. Ji ber v yek b ku di deme w de rveber di diine ser w ji. W, tgihitineke ku mirov ro ji fahm bike ku mirov fahm kir mirov w bibne ku ji ye roje me ji pketitira an ser ziman. W, di kevneopy de an ser ziman. Bi v yek re, w hizre xwe ye ol ku an ser ziman, di pketine ol de, w demeke n bi xwe re da vekirin. Her weha mirov v yek pir ba qanc dibne. Mirov, v yek her weha pir zelal dibne. Ew kevneopye u rveberiye sefeviyan l xwedi derdiket di deme Sasaniyan de ji pketib, ew di w de kevneopyek b. L di nzkatiya rveberiya ye pers de, end ku l xwedi derketin b ji, wilo di dil de bi baweriyek ne b. Xalk ku l bawer kir ji dil bawer kir. L rvebern ku l bawerkirin ne ji dil bawer kirin. Cudati ev yek b. Pitre ji, deme ku ev yek her weha b ji, pitre, xwe di nzkatiyn wan de de der. Pitre, ji ber i, ku musulmanti derketi pitre deme ku iti pket, wilo zde l xwedi derketin b? Ev ji pirseke ku mirov divt ku bi pirs fahm bike. Rveberiya sasaniyan, hata ku hatib deme sadsala 10. min, 11. min 12. min, wilo zde bi nav xwe y ber nema b.Bi v yek re mirov kar bje ku weke xanadanayiyek jn dib. Xanadana sefeviyan ku dem sadsala 12. min, d derdikeve p. Bi w derketin re, mirov kar hinek her weha bi v nqt re bne ser ziman, w dem. Ev yek, li gor me pdiv p heya. Pit ku xanadana sefeviyan derkete p, wilo zde temen w y pketin ne b. L pit iti pket ew ji l xwedi derket di rveberiy de an ser ziman, d pitre  pitgir ne ten ji kurdan, ji hzn hermn yn din ji hineke ji wan, j re. Divt ku mirov v yek bi teybet bne ser ziman. L di vir de, pitgiriya kurdan ji bo w pketine w pir girng b. Kurd, serwer herme xwe bn. Bi kevneopye xwe re serwerbnaka wan ye li hermn din ji heb. Mirov kar herme Afganistan ji di nav v yek bne ser ziman. Hata ku digiha ber Teflis tebrz wanderan. Pitgiriya ku w daban ji, w baxt wan y pketin bi mazinbn w kifkiribana. Ji xwe, pitre ku pitgiriya wan ji rveberiya xanadana sefeviyan re, d ew ji dem bi dem z mazin b. Kevneopye deme Sasaniyan ye ku bi hev re jnbn ji, ji v yek re di pitgiriy de dibe temenek. bi v yek re mirov kar bje ku pketinek mazin derdikeve hole di w dem de ji rveberiya sefeviyan re.Bi v yek, li herme mazin dibin.Ji aliy hizir ve reng kevneop civaknasiye w pketine mazinbn weke ku kurd b.L reng desthildatdariy persb.Hata demek ji bi hev re mebn b.L pitre hin bi hin ew reng di guhhar.Aliy desthildatdariy ji aliy rzaniy ve dike ku hem pketin li gor xwe hebne xwe ye ku heya biafirne bne ser ziman. Dixweze ku li gor w were ser ziman. Bi v yek re, renge sefevitiy hin bi hin li pketinn ku derdikevin dixe. Ev yek, kurdan nexwe dike. Bi v yek re, jev cudabn dest p dike. Kurd, dixwezin ku weke ku di ser de dihata gotin, hertit wekhev b. Wilo dixwestin. L desthilatdariye rzan di dest k de bana, kifkirin ji, di dest wan de b.  Bi v yek re, mirov kar bje ku hz ji didest wan de b. Bi v yek re, kifkirin ji di dest wan b. Her weha mirov kar bje ku desthilatdariye rzan di dest sefeviyan de b. Bi v yek re maf kifkirin di dest wan de b. Bi v yek re, hzeke mazin ye ku heb afir b ji, rzaniy w mirov kar bje ku di dest wan de b.
     Kurd, pitre, nexweiye di demn pitre ji bi v yek tnine ser ziman. Pitre gelek er pevnn ku di navbara wan de dderdikevin ji sedeme wan hemkan ev yeka bixwe ya. Mirov, divt ku v yek bi teybet bne ser ziman. Di deme er ardiran pitre de ji, kurd, hata w dem yn rojhilat li cem rveberiye rzani ye sefeviyan bn. Windabna di ser ardiran de, bar w y her mazin li kurdan b. Osmaniyan ji, hinek arn kurdan hildanbn rex xwe bi wan re er dikir. Ku ne wan bana ji, w ti ar qizin ne kiriban. Divt ku mirov v yek ji bi teybet bne ser ziman. Kurdan, di ser de ji, kifkiribn ku kijen al qizin bike, w ew winda bikin. Ji xwe, pitre ji ye ku b ew b. Welat wan bi du qat bi paxta ku hata mohrkirin ye bi nav qasr rn re. W rew hata ku hata sadsala 16. min, reweke pir nexwe ji bo kurdan diafirand. Li rojhilat, pitre ji, bi ser xwe bn bb. L bel ji ber ku rveberiya osmaniyan bi serketib, d ye ku her serdest b b ew b w hermn din yn ku weke bar kurdistan hermn din bi xwe ve girdab b. Her herme bi hikumet serweriya jn dibe. L end ku bi serweriya xwe ji jn bn bbana ji, qatbn bb w qatbn hin bi hin di jiyan de xwe dide hskirin di nav kurdan de. Di sadsala 16. min pitre de, weke demek v rew hebna xwe da berdewam kirin. W rew hata sadsala 17. min ji mirov kar bje ku wilo weke xwe berdewam kir. Kurd, end ku ar bi car rast rne ji dihatin, l dise bi ser dijn. Pit rn ku dibn ji, dise karibn ku jiyana xwe bidine ava kirin. Ew hz hebna wan heb. Bi v yek re, mirov kar bje ku di sadsala 16. min sadsala 17. min de, li her hermn kurdan er hene. na ser kurdan hene. Rveberiye sefeviyan ji, d hin bi hin xwe dilabitne ku xwe di labitne ji, pi ber xwe dide kurdan hermn wan. Dixweze ku hermn wan bixe bindest xwe de. Li aliy osmaniyan ji rew wilo ya. Bi v yek re, mirov kar bje ku kurd ji herd aliyan ve di bin ran de ne. Hze hzn li ser ser kurdan heya. L li gelek deveran ji, ku kurd bixwe ji, alikariy ne dine wan, w hze wan ne bana. Li aliy osmaniyan, gotina osmaniyan digot "em birey hevd yn musulman in", dihata bi kar ann. Bi v gotin arn kurdan yn w dem dihildana cem xwe bi wan diketine eran de. Hata ku mirov bje ku gelek rn li ser ser kurdan bixwe de ji ev arn ku hildana cem bixwe bi hinek "nanayn" serdestiy didena erkirin. Li aliy rojhilat ji, nzkatiya ol ye itiy dihata bi kar ann. d mirov ji vir pde, kar bje ku di dest rvebern mazin de ol, bb hizreke ku p bigihine armanca xwe ye bindestkirin. Li rojhilat kurdistan, ku mirov bahsa deme sadsala 17. min bike, divt ku mirov hinek pir mazin bike. Di w dem de, pir rapernn kurdan li ber rveberiya ku heb dibn. L gelek ji wan ji, dihatina tafisandin. Bi v yek re, reweke ku mirov bje pir nexwe bn di nav kurdan bi xwe de derketib. Weke ku mirov qirzeke civak ye ku heb derketib. Bi v yek re, nzkatiya civak hin bi hin ji, ji v dem pde, weke ku ji hol dirab. d hin bi hin art(lt) derdikeve p. Herkesek bi ara xwe re li cem xurta. Bi v yek ve girday ku mirov bje ku nzkatiya ber sadsala 17. min ye pit zayn, j, ye ber zayn bi du hezar salan ji li p b, w ne xalat b. Bi v yek re, her weha mirov kar bje. Mirov, v yek kar bi rzaniy ve girday bne ser ziman.   
    Di sadsala 17. min de bi vir de, d mirov kar bje ku demeke ku n ji bo kurdan li herme dest p kiriya. Ew rewn ku bi er yn li ser ser wan, reweke ji wan re diafirne. Divt ku mirov v yek her weha di vir de di ser de kif bike. Pit er ardiran, li herm, d rew, ti car ji bo kurdan ne bb weke ber. Wan pir tit windakirin. Ji w dem pde, d li herm, ern di nav hzan de ern desthildatdariy bn. Kurdistan ji qada wan ern ku dibn. Pit er ardiran, li aliy osmaniyan ji bi kurdan re reweke n afir b. Kurd, li w aliy ji, hertim di rapern de bn. Hertim ser di hildan. Ji ber ku hertit wan bi maf jiyana wan re ji wan hati standin. Bi v yek re, d kurdan ji li berxwe dide. Kurd, evdander azadiya xwe ne. Hertim ku di kijen dem ji bana, w jn kirina. Bi v yek re, mirov kar bje ku deme ku dest na ser jiyana wan maf wan yn jiyan hatiya binpkirin, d wan ji li berxwe daya. Her weha mirov kar v yek bi min bne ser ziman. Pit sadsala 17. min, d pitre, ne bi gelek re, d rveberiya sefeviyan ji hin bi hin di navek din de di rab ser xwe. "ran" derdikeve p. H ji xanadanti heya. Jiyana xanadantiy bi wan re heya. Bi v yek re, bi xandan jn dibin. Xandan ku mirov rove bike. ji statqtiy diafir. anda w li ser anda rzaniy ya. Bi w heya. end ku rzan rvebirin hebe, ew ji heya. Her weha kar w bne ser ziman. Ji deme Sasaniyan ve Hertim bi xanadan pketin bi wan re bya. Xanadanti, ku mirov rove bike, mirov kar bje ku di asl xwe de,ji w mrtiye kurdan ye ku di nav xwe de wan pxistib ne li ptir b.. Mrti, bi hertim bi kevneop b. L xanadanti, hertim li ser stattqye dewletbn awaya. Nzkatiya civaknas felsefe, tde zehf nn e. Mirov nikar bje ku wilo zde heya. Xanadanti, di ser de, deme ku diafir, bi felsefeyek diafir. Di ser de, ji pketin re vekiriya. end ku ne ten di nzkatiya rzani ye statqtiy b dibe temen pketineke drok ji, weke ye deme uriyan. L ku ten li ser temen rvebiriye rzaniy bi pket, d w weke ye deme sasaniyan bi vir de, hata deme sefeviyan, w wilo p bikeve. Di w ye bi sasaniyan wan re pketib hata deme sefeviyan hatib ji, wilo zde mirov nikar bje ku nzkatiyaka ten derv ye rzaniy heb. L nzkatiya deme Sasaniyan, hinek xosletn w ji hene. Ew ji her weha nzkatiyn din yn ku derdiketin ji, karb ku di nav xwe de bi qrtanda. Qrtandaka pir ba ji dikir.  Ne dihit ku bhn ji bistnin. Bi v yek re mirov kar bne ser ziman.
     Ji deme sasaniyan nzkatiya xanadantiy ye ku hatib afirandin, weke qarqatrek w pketine deme medan ye ku pit wan re hata deme aqamanan hatib b. L her ah ku di hata ser rveberiy ji, di xwest ku w qarqatr wilo hinek ker bike. Bi v yek, hewldanaka w ji dib. Qalib ol di rveberiy de di deme wan de pir mazin hata bi kar ann. Qalib pergala ol hundur weke ku hata vala kirin bi nzkatiyaka statqtiy hata tikirin. Ku mirov li dem dimeyzen, mirov v yek her weha dibne. L ev yek, ji deme sasaniyan hata deme sefeviyan ji, kar xwe bi r ve bibe. L ku t demn pit demn sefeviyan re, d ev yek wilo hesan nabe ji bo wan. d hinek weke ku zor dibe. Weke ber wilo d nikar ne nlzkatiya ol ne ji ye kevneop bi rveberiy bi kar bnin. Ev yek ji di sadsala 17. min, hata ku t sadsa 19. min, weke qirzek xwe bi wan re dide der. Ji ber ku hem tit li ser w nzkatiy hatiya ava kirin. Bi v yek re, ketine zoritiy dibt. Pergal, ji w dem pve, d weke ku bi kotek bi r ve di. Wilo t beravan. Ku mirov li dem dimeyzen, mirov v yek her weha pir hezan dibne. Ji ber i ev yek b? Divt ku mirov hinek li ser v yek ji bisekin in. Ev yek ji pir girng e. Ji ber ku nzkatiya statqperez, hertit li gor nzkatiy, ku bi kotek ji b, dide afirandin meandin. Her weha bi v yek re, d weke ku di jiyan de, r ji pketin tgihitinn din yn ku diafirin re namne. Bi v yek re, d deme ku diafir in ji, d rast astang redbnn tn. Bi v yek re, d di pergal de, erkirin bi bin xwe re dibt. erkirina bi bn xwe re, erkirinaka bi tgihitin xalk re ya. Nzkatiya ku bi statq diafir, v yek dike. Ji sadsala 17. min, mirov deme ku l dimeyzen, v yek her weha pir ba qanc dibne. Pketine ku di w dem de dib ji, ne li gor dem ya. Dem, ji ber w dem  bi gelek re bya demeke ku pketinn xwe bi hizir re dike. Bi v yek re, kevneopyn hizir, diviyab ku di jiyan de cih bigirtan. L hata w dem ji, ev yek ne bb. Bi v yek re, d dem ku dibuhur pketin derdikevin, d hin bi hin, jidandin bi pergal re derdikeve. Hole. pergala ku heya, hata demek dixwez ku xwe bi kevneopye xwe ku afirandiya bi r ve bibe. Hewl dide ku di w kevneopye de bi nzkatiyn ku mirov xewn bibne, hinek afirandina ke xwe p bi xalk bide berdewam kirin. L end ku di v yek de ji, hewldan dibin, pketin bi r ve yin nabe. Bi v yek re, pergal, li ber pketin tgihitin p xalk bidest parastina xwe dike. Ev yek, ji bo pergalek ye ku h divt ku nebe ya. Ku ev yek b, d mirov kar bje ku tkn bya. end ku pergal li ser lingan ji b, dise tkn bya tde.
      Bi v yek re, mirov divt ku hewlbide ku rastiye statqtiy fahm bike. Statqt, hizreke w heya hertit li gor w dixwe. Bi v yek re, hebna w t ser ziman. Bi v yek re, statq, bi v away, mirov kar bje ku droka xwe ye ku jnkiriya tne beravn xwe kevneopye xwe ye ku w bide jn kirin erkirin tne ser ziman. L ev ji, ne pketineke di w de. Ev ji, w ji tknn n yn ku w jn bike w we xilas neke. Statq, bi v yek, d ketine w, w pve ti aryn din y w namnin. Ev away statqy ku hata jn kirin, weke qarqatrek ya. L deme ku mirov bahsa statqy bike bahsa deme Uriyan bike, divt ku mirov ti car weke v yek neyne ser ziman. ya wan, temen w li ser pketin tgihitine hizit b. Bi v yek re, w kevneopyeke xwe ya hizir avakirib. ketine ye Uriyan ji, ne ji n ve mayina wan b, ji ne li gor deme xwe jnbna wan b. Wan li gor deme xwe, pketineke li p jn dikir. Bi v yek re, mirov kar bje ku kevneopya wan, pir mazin heb. Pit wan re, mirov nikar bje ku weke wan jn b. keriyaka w statqya Uryan heb. W statqya wan, xwe ji pketin hizrn n re ne girtib. Ev yek, di dem de, nzkatiyaka n ya wan b. L ye demn pitre ku di sadsala 17 min de, di pit sefeviyan de jn b ji, ji w yek re ti car ne vekir b. ern w yn ku w didana kirin dikirin ji ji ber v yek bn. Ku dem t sadsala 18. min, mirov v yek pir ba qanc dibne. Sadsala 18. min, demeke ku di nav wan pvajo demn pketin de yek n ye hemdem b. Diviya b ku ev yek bihatana fahm kirin. Nzkatiya dem, hertim divt ku were fahmkirin li ser b sekinandin. Ku nzkatiya dem ye pket heya, ku hata fahm kirin, w d pketinn ku bibin ji w li gor dem bibin. Her weha mirov kar bne ser ziman. Nzkatiya xanadana sefeviyan ye bi v away statqct ye osmaniyan ye ku ji w qarqatr qarqatrtir b ji, pketinn dem ji hol rakirin. Nzkatiya wan herd hzan ji, nzkatiya ole ku heb ji dab kifkirin. Bi nzkatiya wan re, pketinn bi wan re, di ol de ji, ew hizrn ku cudati pketinn bi tgihitin nbn er dikirin hebn, ji hole rakiribn. Ji ber ku wan ji bo xwe ol kiribbna mirtalek zind yn ku di jiyan de heb. Bi v yek re, xwe di parastin. Bi v yek re, mirov kar bje ku ol pir mazin hata bi kar ann. Ol, ji demeke bi kar ann pde, ji dla ku cewher xwe y rast bi mirovah werne ser ziman, bi statqye ku wan tde afirandib, statqtiyaka ku wan diann ser ziman pitre di an ser ziman. Her weha divt ku mirov v yek, divt ku mirov v yek di ser de fahm bike.
    Ji sadsala 18. min pde, ku mirov dem bne ser ziman, divt ku mirov li ser w statqya wan ye ku heb bi hizir. Ji ber ku ev yek, kifkar b. Di sadsala 18. min de, li rojhilat kurdistan, bi v yek, statqye rveberiya sefeviyan ava b. W statqy wilo xwe gihandib astak ku ne ten and kevneopye kurdan bi nav wan were ser ziman, ku nav ziman wan ji wer ser ziman sedeme kutin binavkirin b. Ev yek, her weha bi nzkatiya statqy, weke nzkatiyaka ku bixweza xwe bi pareze di statqy de afirb. V yek bi v away mirov kar ji bo aliy osmaniyan ji ji bo kurdan bne ser ziman. Di sadsala 18. min de, nav wan ji bi ziman wan y ku p diaxiftin, hatib qadaxakirin. Li herd aliyan ji wilo b. Ku mirov w kevneopye statq ye ku di bingih v nzkatiy de ya, fahmnek mirov w pketinn roje me yn qadaxakirina zimn ji fahm neke. Statqye herm ye ku bi osmaniyan re hatib hata w dem, bb weke la mirovek ku di hundur w de ti qatn w yn din nebn.. Wilo l hatib. Ye sefeviyan ji, ji w ne kmtir li n b. L ye sefeviyan, temenek w y ku xwe pxistibana heb sefeviyan ji pitre, ew temen nedtin bikar ne ann. Ji ber ku ye sefeviyan, yeke herm b. Bingeh w heb. Y ku bi wan re ew rveber ava kirib kurdan ji, ew kevneop bi hebna xwe ye bi hizir re li ser lingn w hitibn anbn hata w roj. Her weha reweke w herm heb. L ew yek ji, ba ne hata bi kar ann. Osmaniyan, bi w yek di sadsala 18. min de, xwestin ku xwe li ser lingan bihlin. L temen w xwe li ser lingan girtin nemab. Bi tgihitin felsefe temen w nemab. Jiber v yek mirov kar bje ku bi tgihitin felsefe nema, d w i ji bibe w xwe li ser lingan negir. ern ku li kurdistan bn di v dem de, hem yn v yek ne. Yn xwe li ser lingan girtina. Bi v yek re, bi deh hezaran mirov kutin. Li ser ardek b mirov ji w temen w statqy ne mabana. Ji xwe, pit waqas kutinan ji li ser lingan nema.
    L divt ku mirov bje ku bi v yek re statqy re herm ji windakir. W statqy ji bo ku xwe li ser lingan bigir, i hizir pketin li herme derketin tafisandin. Herm bi v yek hertim kirina qada er pevnan. Ji aliy felsefe ve, herm xwediy tgihitineke drok pir mazin b. L bi v yek, ti car w hebpna tgihitine fersand ne dt ku xwe werne ser ziman li herme. Piye w hata girtin. Hizrn ku derketin ji, hatina tafisandin. Reng pergaln tafisandin li herme, h di sadsala 3. min ye pit zayne de xwe pir vekiri bi afirand dab nandin. Kutina Man her weha minaqaka ji v yek ye ku mirov ji w pketin rive bike bne ser ziman. ne ser zdyan, qadaxakirina ziman, and, kevneop ber hertit pketine kurdan, minaqa v yek yer her li berav a, ku mirov bne ser ziman. Di sadsala 18. min de, v yek, xwe di zagonn wan dewletn xwedi statq de ji bicih kir.
      Sadsala 18. min, demeke ku mirov li ser bisekin ya. Deme ku weke ku mirov w ji gelek aliyan ve fahm bike. Ji ber ku herme ji gelek aliyan ve her weha bi statq b hebne xwe wilo da berdewam kirin, d wilo zde ti pketinn mazin yn hizr herm jn ne kirin. Bi v yek re, deme ku dem hata sadsala 18. min, d pitre, dem hin bi hin bi pevnan b. Bi v yek re, mirov kar bje ku herme, w dem, wilo jn kir. Herm, demeke ku w pketinn pergal hatiban jn kirib. Bi v yek re, w pketinn hizr bbana. L wiilo ne b. Pitre, ku deme hata sadsala 19. min d ev yek pir ba qanc hata dtin. Pergaln herme yn statqperez, bidest erkiirn bi geln herme re kirin. ran, hing di nav snor xwe bidest erkiirna bi kurdan re kir. Ji ber ve erkirina w ye bi kurdan re heb. L bel ye w dem, bi temem ji bo ji bo hole rakirinek b. Li aliy osmaniyan ji wilo b. Ku dem hata sadsala 19. min, d avayn pergalan ji hatina guharandin. Weke ku deme mparatoriyan ye bi w away ku hata w dem hatib bidawi b. Her weha mirov kar ji bo xanadanan ji bne ser ziman. Bi v yek re, ran xwest ku hinek guharandinan di xwe de bike. Hermn w yn ku ji ber ve hatibn hata w dem weke xwe man. L rant pket. Her nirx pketinn ku hene, bi ranitiy hatina ser ziman. Tgihitineke her weha li herme bi pergaln ku hene re hemkan re pket. Di nav w snor ku serdestin de, pketin, di demn ber de hatina jnkirin, bidest anna ser ziman bi nav w pergalak ku heya kirin. Bi v yek re, gelek nav nirx ji hole ata rakirin. Ziman kurd, hem li ran bi nirx p kevneopye kurdan hem nav wan re hata qadaxakirin. Bi v yek re, qadaxakirin bi ssnor nema. Nav wan ji hatina ser ziman, qadaxa b. Nirxn wan yn ku hebn, bidest ne bi nav wan anna ser ziman hata kirin. Bi v yek re, hinek pketinn ku li w dem rdan bn. Yn ku li ber v yek rabn ji, bi zore hatina tafisandin. Yn ku bi hzban xwe xilaskirin. Her weha zagonak hata bi kar ann. K bi hze, ew w li jiyan bimne. Bi v yek re, ne ser geln herme b. Bi v yek re, ku dem hata sadsala 19. min, d pketinne pir mazin rdan. Pergalan awayak n stand. L wilo zde ji aliy mirovatiy ve pketineke mazin neb. Temen w mirovatiy pketin w heb. Di hizrn w yn kevn de ku derketibn pketibn heb. Di ole w de ji heb. L bel ji ber ku hertit li gor statqye rveberan ye ku afirib dihata ser ziman, d wilo zde pketin neb. Nzkati cewher statqtiy li ser hm hertim bidestxistin bi bindestxistin ya. Di sadsala 19. min 20. min de pir pketinn mazin li cihan bixwe bn. Ji aliy pketin zanist ve ji pir pketin bn. Ji aliy civak pergal ve ji pir pketin bn. Ji aliy away pergal demokratbn ve ji pir pketin b. Civaknasiyaka n rda pket. L rojhilat bigit, ji ber w hebne statqtiy ye ku hatib afirandin ol weke kiresek l hatib kiirn, wilo zde ti pketin ne bn. Ya rast ku mirov bje, ol wilo zde li ber wan pketinn ku dibn ne di sekin. Vaj w ji, di pketineke wan de ji, hata derek bi hebna rewst sinc pxistina wan, weynek ji leyist. Wje, di w dem oraaka xwe ye n kir, weke zanist. Bi v yek re mirov kar bje ku pketineke mazin b. Pergaln ku ev pketin di xwe de jn dikin, di away xwe de bi wan pketin nzkatiya di wan pketinan de ku dihata beravan, pketinne hemdem ji di xwe de ji tev waqas er pevnan kirin. Bi v yek re mirov kar bje ku ji bin guharandinaka mazin di dem de b. Bi zanist teknolojiy ji oraaka mazin hata kirin.
      Rojhilat, bi statqtiya xwe re ma. Wilo zde pneke. Ya rast, divt ku mirov sedeme w pneketin li ti deran l ne gerih. Mirov di pergaln herme di nzkatiyn wan de l bigerih. Ev yek, ku b, w hing nzkatiyaka rast b kirin. Herme, di w dem de ji, bi wan awayn pergaln xwe, xwest ku hebne xwe bide berdewam kirin. Hata deverek ji berdewam ji kir. Rojhilat kurdistan, hing ji weke ber xwe, di bin desthilatdariya rejme ran de b. Hata demek di sadsala 20. min de ji, xwestina bi rve na xanadantiy bi r ve yin b. L w rew wilo berdewam nekir. Li cihan bi git, pit oraa sovyet, d reweke n afir. W rew, kurdistan ji ji gelek aliyan ve bi bandr kir. Ji w dem, herme kurdistan ye ku w her bi bandr bibe ji, herme rojhilat kurdistan ye dibin desthilatdariya ran de ya. Bi bna ssovyet re, d dinye b weke du "ktp". Ktbek sovyet b ye din ji rojava amarika b. Ji deme destpka avabna sovyet re, er ne bi w re ne ji li cihan sekin in. Li kurditan wilo b. ran, di w dem de bi nzkatiyaka xanadanti dihata bi rvebirin. Sovyet, ji bo ku hermn dore xwe bike bindest bandra xwe de, pit er cihan ye duyemin, di sala 1946an de kete rojhilat kurdistan de. W ketine w, li kurdistan di w dem n de, d demeke n ji bo demn pitre vekir. Pit ku hzn sovyet ketine rojhilat kurdistan de, li wir, di bin serokkomariya Qaz Muhammed de, "komara kurd ye Mehembad" demazirand. L pitre bi hinek navbeynkariya hinek Amaerika ngiliztan firansay, li gor dem bi sovyet re levhatinak li ser ran kirin kirin ku Sovyet hzn xwe ji wir bikine. Bi w kiandin re, di rastiy de li ber sovyet Amarika weke serketinek bidest xistib. L kurd, di nav de mabn d bi baxt y bi darvekiirn re biten hatibn hitin. Amarika, tkiliyn w bi xanadana Pehleviyan re pir xurt b. W hasab dikir ku w ewder di dest xwe de hitibana, w ji sovyet re ne ba bana. Di rastiy de ji wilo b. Pitre, amarika, ji bo ku titek w wilo newne kirin, weke ewlakariyek nzkatiya ol li wir derxista p. Bi v yek re, temen avabna komaraka ol hata avtin. ranaka bi xanadan bi kevneop gav avtin, ji bo amarika, hertim temen na li cem sovyet cihgirtine w heb. Bi v yek re, xwest ku w temen ji hole rak. Bi v nht, pitgiriyaka mazin ye w bi dest firansa Almaya ji w tevger ol ye ku w komaraka ol li ran avak re b. Bi v yek, di sala 1979an de oraaka ol ku w komara ol li ran ava kir, b. awa kuu ora b ji, ji Firansa, serok w tevger ol "Humeyn" ji firansa bi firokaka ferm ye fransa hata ran demazirandina komara ran ya Ol kir. d, ev yek bi destpkaka n li herm bigit ji bo rojhilat kurdistan ji. Sovyet, pit ora re, pava kiandina xwe xalat dt l ew xalatiya xwe ne an ser ziman ji. Weke Bersiveke w xalatiya xwe kete Afganistan de. L d li wir ji, bi ran re Amarika bi tevgern ol yn pxistibn ewlakariya xwe hildab. Amarika, hizir dikir ku w komara ran li cem w b. Komara ran, di deme sovyet de, ne cem w, l li cem amarika ji nema. Pit ora, li ran n, rkirina balyozxana Amarika, weke ku ew eke w ye ku w li herm ji bo xwe afirandib ku bi kar bne, l vegerehe b. Wilo hata rovekirin. Bi v yek re, mirov kar bje ku reweke n afir. Pitre, ran bi dev nav li cem amarika ne sekin. L bi dijberiye xwe ye li ber w anna ser ziman re,  di demn pitre de, weke ku li cem w bi temen ji politikayn w yn li herme afirandin re cih girt. Pitgiriye li dij kurdan ji aliy amarika ve dana w welatn din yn ku li ser kurdan serdest in re, amarika li herme ma. ran, end ku li ber amarika pitre hit hata ser ziman ji, di rastiy de, rast ne wilo b. Ew bi kirinn xwe re, temenafirandina amarikaya ye li herme ye j b. Pitre, di demn pitre de, ku pketin derketine kurdan bidest tekona xwe ye ji bo azadiya xwe kirin li dij w, pitgiriya amarika ye li dij kurdan ye ji wan hzn li dij kurdan er dikin ji, w amarika li herme h bhtir weke ku w bi hz bike. Di dawiya, sadsala 20. min, rabna serxwe ye kurdan, statqya herme ye ku li ser tinebna wan hatib avakirin, tkna w, bi hzn herme re, w amarika ji li herme bi politikayn xwe re bike lhernn n yn din de.Pitre, ye ku b ji, ev yek b. L li kurdistan, ji deme avabna komara mehebad ji, pitre d tekoneke mazin kurdan da dest p kirin. Rojhilat kurdistan, bi w tekon giha nv serweriya xwe. Li bakr ji, li ber komara tirk tekoneke mazin ye azadiy ye kurdan dest p kir gav bi gav bi ber azadiya ve . Li rojhilat kurdistan li ran ji, w tekon xwe da nandin. Pit ku sovyet hzn xwe n kiandin rveberiy ran, serokn kurdan bi rvebern wan re hem bi darve kirin, d pitre, rew, ti car ne b weke sraber ji bo wan rveberiya ran ye dem ye pit w dem ji. Di w sadsal de du ern cihan qawimin bn. Bi milyonan mirov mirin. ran ji, di w dem de, bi xanadann "pehlevyan" dihata bi r ve birin. L li herme, nzkatiya Pehleviyan, nezkatiyaka cuda b. L ew nzkati ji, li gor dem li gor kevneopye ku li herme afiriya, li p b. kevneopye statqtiy serdest dixwest. Bi v yek re, d pitre hin bi hin, statqtiy nzkatiya ol derketina p b. Ew kevneopye statqtiy ye rveberiy, weke tgihitinek ol derkete p hata pjirandin. Bi v yek re, d li gor w kevneopiy, weke ku nzkatiyaka njat bi hm netewtiy hata afirandin hata p xistin. Bi v yek re, d li herme rojhilat, hin bi hin deriy pketinn n divebe. Ya rast li ran bigit deriy pketinn n divebe. Li aliy osmaniyan, osmani tkya li cih w "komaraka tirk" hatiya avakirin. Ew ji, pitre bi heman nzikatiy, hertit dike bi bi nav tirkiy bne ser ziman. Tne ser ziman ji. Kurd, weke ziman xalk w herme t qadaxakirin. Programaka biavtin bi komar re t meandin. "Herkesek li gor w program w tirk b nav tirk li xwe w bi tirk biaxiv, w ji ziman y ku heya w ji br bike". Bi v armanc program t bi r ve birn, Nirxn kurdan yn ku hene bi kevnopyn wan re tne tirkkirin. nav kurd kurdistan t qadaxa kirin. Y ku bi kar bne ji, dibe sedeme kutina w ji. Her weha rewek diafir. Li aliy ran ji, bi heman nzkatiy, pvajoyaka biavtin t meandin. Li wir ji, hertit bi persitiy w were ser ziman. Nirxn ku hene afirine, ku y persan bin ney persan bin, w bi nav rantiy werine ser ziman pitre bi demek re w bi nav persitiy werine ser ziman. Di sadsala 20 min de, rejme ran t guharandin. Li gor nirxn ol t guharandin. Ku mirov l dimeyzen wilo t beravan. Ew guharandin bi nav "komara slam ye ran" dibt. Her weha t guharandin. Ev guharandin, bi droke w kevneopye ku li ser avabya divt ku bi ser xwe were lkolnkirin ser ziman. Di temen w de, kevneopyne pir kur yn drok hene. Di temen w de, kevneopye rzaniya ye w, ji deme aqamanan hata deme sasaniyan ji deme sasaniyan hata deme sefeviyan heya. Di vii de, divt ku mirov gotin bje pitre bi buhur. Ew ji her weha ev e. Rveberiya ran ye ku kevneopoye w di d hata deme aqamanan, sasaniya sefeviyan, hata roje xwe ye ku ava bya, nirxn herme yn ku di bin pketine w de ji dem bi dem cih girtina yn kurdan, bi wan re bidil nebya. Hertim xwestiya ku wan di nav w kevneopye xwe ye rzani de, bincil bike. L ev yek ji, ne kiriya, di her dem de ji mecbr maya ku pre bij. Bi v yek re, hertim, bi w kevneopye xwe bi wan re erkiriya. Komara slam ye ku ro li ran heya, mirov nikar ten bi nirxn musulmantiy re bne ser ziman. Musulmanti, ten nirxeke kevneopyeke ku bike dest p serdestiya xwe ye bi statq ku bi keveop bya bide berdewam kirin. Divt ku mirov v yek her weha di ser de fahm bike bne ser ziman. Kurd, bi kevneop nirxn xwe re, ne bi nzkatiya rveber hertim nzkati li nirxn xwe kirina. Nzkatiyaka wan ye felsef and heya. V yek, dem bi dem ku ava bna rveberiyn wan ji, dana kifkirin. Bi v yek, di nzkatiye de bi pketin tgihitine xwe re, kurd ji herd aliyan ji nzkatiya wan ye statq cuda dibe. L li herd aliyan ji, hrtim pdiv bi felsefeyeke ku xwe p bidine berdewam kirn hene. Bi v yek re ji, ji wan nirxn bi felsefe and frgirtina, l b ku nav y ku ew felsefe nirx bi kevneopye xwe afirandiya bi rastiya w re were ser ziman, hatiya bi kar ann.    
   ANCAM
   Ku mirov li herm dimeyzen ro, mirov rewe ku w kevneopye ku ji wan dem ber ve hatiya afirandin ya ku me an ser ziman heya. Bi v yek ji, d h ji gelek er hene. Di ser de, kurd, ji ber ku kurd in, rast er tn. Li hevber wan er t kirin. Ji raka ku di sala 1922an de hatiya avakirin hata roje me hatiya bar kurdistan hatiya xistin nav snor w de, ro ji kutin jnosdn weke yn helep hatina kirin. Di wan rojn ku w helepe b kirin de, serokkomar damazrner komara ran ye slam permana li ser ser kurdan bi ol dide. Kurdan, bi w yek weke armanc dide nandin. Pitre ji, ern li dij kurdan dimene. Kurd, ten ro, mafn xwe yn ku ji hebna wa heya yn zimn, mirovahiy dixwezin. L ew maf wan ji ji dest wan hatiya derxistin. Ji ber ku kurd maf xwe bidest bixin, d di tekoneke mafy de ne. Bi v yek re, li rojhilat kurdistan, ro ji, tekoneke mafxwestin heya. Ku ji bio kurdan rew, li hermn wan bixwe ji ji bo wan zorkirin. Li hers welatn ku and, kevneop   ziman kurd qadaxaya, hers ji li ser kurdistan serdest in.Ev welat ji tirkiya, ran  Sr ne. Sr li bar rojavajiy kurdistan serdest e hem maf kurdan ji and zimn bigire, hem ji dest wan girtiya qadaxat daniya ser. Tirk ji li ser bakre kurdistan serdest e, w ji maf kurdan ji and zimn biggire hem dest daniya ser li wan bixwe qadaxa kiriya. Tirkiy li ser wan ferz dike w ku awa ku sr li ser herme kurdan ye bin dest xwe de arabitiy ferz dike. Bi v yek, ku mirov li rojhilat kurdistan dimeyzen, mirov serdestiya ran dibne. W ji maf kurdan ji and zimn bigire hata ku digi her aliyn din, li wan qadaxakiriya weke sr ku awa ku arabitiy li ser wan ferz dike tirk awa ku li ser wan tirkiy ferz dike ew ji perstiy li ser kurdan ferz dike. Kurd, li ber v yek, li ber xwe didin. Li ew hers dewlet in xwediy her teknolojiye ku li ber kurdan bikar bnin in. Tnin ji. Weke ku awa ku bare kurdstan kirina nav snore rak de Sadam li ser wan ekn kmyew bi kar ann bi deh hezaran bi kar ann. L divt ku mirov di vir de, pir li ser ran tirkiy bisekin. Ji aliy kevneopy ve ran divt ku pir ba were tgihitin. Pergala ran ye ku heya ji, divt ku ji her al ve were tgihitin, ber hertitbi kevnopyeke ku di drok de pketiya divt ku were tgihitin. Bi v yek re, divt ku ber herkesek kurd w fahm bikin. Kurd, end ku bjin ku em dibin w rejme jn dibin, em nas dikin, h wilo ba w nas nakin. Divt ku w pir ba nas bikin. Naskirin, nv serketin ya. bi v hizr, divt ku pir nas bikin. Divt ku w kevneopye w pir nas bikin...    

 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org