Ji bo branna 24-mn sala kobar 71-saliya li dayikbn

  

Yilmaz Gney

Mirov.. Hunermend .. Helwst

 

 

 

 

Nivsara Dr. Ibrahm Mehmd

Xeleka (6)

R!

 

   Yilmaz Gney destkeftinn mezin di chana snem de bidestxistin; nav w, nexasime pit film Ker weke derhnerek navnetewy mezin hate xwiyakirin kete rza navdarn filmkern chan! Rexnegirn snem bi hrgil balgiyeke mezin awira xwe avtin ser kesayet berhemn w; di piraniya nivsarn xwe de j, bi pesindan ew helsengandin weke hunermendek bawermend bi doza gel xwe nzk n w, dane nasn!

Bgoman nandana jiyana civaka kurdan bi hem km krtiyn xwe ve, bandoreke ber biav li ser raya git, nexasima a europ hitib! Lewra Yilmaz di berhemn xwe yn daw de, hd hd destpkir, ku d pirsa kurdan neten weke pirseke pademayina civak abor nan bide, bel herwise j weke pirsa miletek ku ji hem mafn xwe yn mil b pare! Ji w zdetir, d Gney bi r ya hunera snem pirsa kurd weke pirseke siyas, a ku pwistiya w bi areseriy heye, pk temaevann chan kir!

   Ez btirs dikarim bjim, ku Yilmaz d roka bindestiya milet xwe birbna w jibo azadiy kere bi zimanek huner pir payeberiz, hnand. Di derheqa v yek de li ser pirsiyara rojnamevanan, w wise gotib: Heger ez ne kurdbma j, min pitgiriya doza kurdan bikra! Bnin ber avn xwe, hetan v kliy 12 milyon kurd li tirkiy ji hem mafn xwe yn mirovayet bparin; ew nikarin bi azad bi ziman xwe bi axivin! Ma gelo mirov dikare avn xwe li ser v yek bigre?!

L pirsn girng ew bn, gelo w ew awa bi i wey pitgiriya doza gel xwe bike dest lingn w benkir (girday, di qeyd de) ne? Gelo awa di bin avdriya dijwar de, ew dikare babetn ku di ser w de mey ne, ekere bike derxe pit snoran??

Bi armanca bersivdana van pirsyaran, Gney hn di zindan de, dest bi nivisandina snariyo ya film R kir, ji wir j (ji zindan) serkiya derhnana w xebata giranbha kir, a ku di fstvala navnetewey ya snem de li bajar Kann /Ferensa/ sala 1982 an de xelata sereke Palma (pel) zr wergirtib!

Pwiste bgotin, ku R ji nikave di aroveya berhemn fstval de hate nandan xelata yekem j, a ku bi nirx navdariya xwe ve nekm ya Oskar ye, wergirt; ew ji aliy rexnevan rojnamevanan ve weke bomba huner film w msim hate bi navkirin, jiber w j ew li seranser chan hate belavkirinLi ser kirina v xebata huner Y.Gney wise bersiv dab: Min snariyo ya v film di zindan de nivsandDi zindan de, min gelek kes naskirin dostaniya gelekan ji wan j kiribCar caran min li serphatiyn wan byern ku jibo wan hatibne girtin, guhdar dikir bi emanet j min li ba xwe, dinivsandin; wise bi derbasbna dem re yanzdeh /11/ rok li ba min gihabn hevJi wan serphatiyan min pnc /5/ yn ku zdetir nzk ryaltya jiyan armancn min bn, helbijartinArmanca sereke ya film ew b, ku ez di r ya arensa her pnc girtiyn ku izna cejna qurban (Bayrem) jibo yek heftiy werdigrin ber bi maln xwe ve diin, jiyana rojana ya ryalst li tirkiya ndem de, nan bidim(47).

Pit amadekirina snariyo danna pilana sereke ya v xebata huner, Yilmaz jibo cbickirina (pkanna) R heval xwe y derhner erf Gren destnan kir ev berpirsiyariya giran da ser miln (an) w!

Bi dtina min, helbijartina Yilmaz divegere ser du xaln bingehn:

-         Yekem: erf Gren chana rh (hundir) ya Gney br baweriyn w yn huner siyas ba nas dikirin, jiber w ber j weke derhner alkar di filmn Gney de Hv, Ibret Ende de kar kirib.

-         Duhem: erf Gren j bi esl xwe ve kurd b, w ji hem kes zdetir dikarb rabn rnitina kurdan kerakter wan y mil nan bide!

   

  Di rastiy de j helbijartina Gney rast derket; erf Gren bi alak, bi hem zanebna xwe ya huner civak, bwestan bi emanet hewil dab daku film bi serbikeve! L hnandina film, mzk montaja daw Yilmaz bixwe, pit derketina w ji tirkiy, serk kirib pkanb!

Li vir, pwiste bgotin ku v xebata duqol (bihevre) ya ku Yilmaz di zindan de serkiya w dikir, ya ku erf Gren li derve hem tit pkdian, pirsyareke mezin cih goman di nav rexnevann snem de peydakir: Gelo k derhner film y rast ye? Aye Y.Gney ye, yanj . Gren e?!!

Ji pext ge re, erf Gren yekser ew goman ji mjiy gomanlkiran rakir biyekcar ev pirsyar zelal kir, dema ku ji rojnamevanan re got, ku: kir R derhner w y rast Yimaz Gney ye; ew ten hjay helgirtina v nav ye; min karmendd mayin hemyan, me daxwaz fermann w yn ku ji girtgeh didane me, bicih tann  

L awa Yilmaz dikarb derhneriy ji zindan bik? bi i wey dikarb serkiya w xebata mezin hewqas karmendn w birve bibe?!!

Bersiva van pirsyaran, yn ku rexnegirn snem rojnamevan xistibn sergjek de, Yilmaz wise dab: Di w ax de - yan dawiya saln 70 y ji sedsala buhir Partiya Gel ya Komar bi serokatiya B.Ecewt hukum li welat dikir wan destra serdann zindaniyan pir hesan kiribnMin ew firsend bi dest dixist hem bedarn di film de vexwend zindan dikirin; di wan serdanan de, min bi dehan rpel yn ku hem tit bi hrgil li ser wan nivsandib, hetan bi wey wnegirtin, didane dest wan bi wan re pirova dikir; jixn w j min ji wnegiran lstikvann di R de dixwest ku ew serdana naveyn kurdan, cih kiandina film bikin, bi xelk cih re dan standin bikin, rabn rnitina wan nasbikin hem tit j bi wneyn fotograf bigrin, daku rewa cih mirovn wan deveran tim li ber avn wan be di hi wan de bimne

Hevalek Yilmaz Gney di derheqa v yek de wise gotib: Yilmaz hem bedarn di film de vexwend (dawet) zindan dikirin, hetan bi karmend ronahiy jDi wan hevdtinan de, w rola her leyistkvanek irove dikir bixwe j li piya wan dileyist; jixn w j w bihrgil ji wnegiran re j tevgera kamreyan nan dida, te digot qey (belk) w hem jiyana xwe li pit kamra snem derbas kiriye?! Bi gotineke din, ez dikarim bjim, ku w oda hevdtin di zindan de dikre stdiyo ya snemPit hevdtinan em yekser dine meydana wnegirtina dmenan li derve (Ber bi sirt ve, jiber piraniya dmenn film li derve dihatin girtin I.M.) herkesek ji me erk xwe dizan b weke ku Yilmaz gotib, pkdian (48).

  

   Birast j rola hevaln Yilmaz (yn gelek km bn) di serkeftina filmn w de, bi taybet yn ku ji zindan serkiya wn dikir, gelek mezin b! Yilmaz j ev tit jibr nedikir di her lhatinek (mnasebe) de j bi sipas digot: Ez burcdar (deyndar) hevaln xwe me, yn ku bi emanet bi min re kar dikirin hem daxwazn min bi batirn we bi cih diann!

Li ser kesayetiya Gney, zrek njeniya ku di xebata hunera snem de peydakirib, herdu rexnevann Sovyet yn snem R. Sobolv U. Tnvl wise nivsandine:Drok dizane ku gelek destkeftinn giranbha yn zanistiy di zindanan de hatine peydakirin; herwise j, ji wir berhemn navdar pereyn mzk yn ku li cihan belav bne, hatine nivsandin, l di kesayetiya Gney de ew -drok- d dizane, ku di zindan de film j dikarin werne kirin! Ev yek birast byereke bnemne ye (49).

 

  Bgoman nehniya serkeftinn Gney di nav pesazn snem, rexnevan rojnamevanan de, bb cih gengee goftgoyan! Di derheqa v yek de, rexnevan snem y ynan Dmtrs Zaniyaks - wise dibje: Yek ji nehniyn her giring y serkeftina Gney ew b, ku ew di nava milet xwe de dij, hem titn ku w nan didan, tne hejmartin weke belgenameyn zind li ser , belengaz bindestiya milet kurdavkaniya hza filmn w: nandana jiyana ryalst a rojana bi hem taliya xwe veWenyn ku Yilmaz dikiandin li ser perda snem nan dida, ji temaevann rojava (Europ) re weke xewnn tirs dihatin ber avan; l pir mixabin ew hem rast bn ne xewin bnXeyseta din ya berhemn Gney, a ku sed sed nana zrek lehengiy ye, ew b ku lihevhatineke bilind bi hostayet, di navbera aliyn belgey lstkvaniy de dihate dtin (50).

 

  Li vir pwiste mirov byer babetn film R nas bike, daku bixwe rbaza Gney di kirina filman de bibne; ew rbaza ku li ser bingeha du xaln giring dihate avakirin: Yekem: pevgirdana bihz (xwirt) di navbera byern belgenamey lstkvaniya hnera snem de, a ku di drok de ten mezinn snema ralst dikarbn bi cih bnin! Duhem: hevbeiya derd jiyana xelkn sade avdriya wan bi hrgil  ji nzk ve!!

 

Qehremann film R pnc girtiyn serbest in, yn ku Yilmaz bi avn kamra xwe, yek bi yek avdriya wan dike qonax bi qonax li pey wan bi r ve die!

Her pnc (Ysif, Mewld, Seyid Al, Mihemed Salih Omer) girtiyn yek zindan ne, a ku Gney bi xwe j t de mab; izna (caze) heftiyek distnin da ku herin gund bajarn xwe, bihviya dtina xizim kesn xwe, yn ku li ber diln wan rnin bi drjahiya salan li benda wan mane

Di r de, her pnc mirovn serbest r bi r rast jiyana rojana a tror tar (Byern film pit hatina cunta fast a sala 1980 li ser hukm r didin I,M.), ku li seranser welat heye tnHer end klomtran li ser r, tabr lekeran rawestane kontrola rwiyan dikin. Pit rizgarbna ji binkeyeke kontrol; di otobs (Pas) de her pnc girt jiber kf xweiya izn ve sermestin, kaxezn wan di destn wan dene ken laqirdiyn (henek, ox) xwe bi hev dikinDi w navber de peran Ysif kaxeza izna xwe winda dikePit qasek (demeke kurt), careke din leker pas kontrol dikinPols yek bi yek daxwaza nasnameyn rwingiyan dikeDor dighe Ysif, l ew dike nake kaxeza izna xwe li ti dever nabne?!! Li vir malwran destpdike: Komondant min, ez snd dixwim, ku kaxeza min vgav winda bye Rewa min j wek a van hevala yeEm (kelogir) hem girtiy yek zindan ne jibo yek heftiy diin iznꅓ. Na her, ma dilovan mirovayet bi pols tirkan re heye: Ez ji ku dizanim, ku ti di izn? Yala.. w jiber avn min bibim vegernin cih ku j hatiye. Ofser b man guh nade gir lav lava Ysif Li wir zna w bi daw t!

Mewld ber xwe dide bajar Qoniya bi hisreta ku destgirtiya xwe bibn! L rf Adet r nadin ku ew bi teniya xwe bimninXizim mirovn destgirtiya w avdriya wan dikin gav bi gav di nava kolann bajar bexceyn w de li pey wane; ew herd avndar nikarin bi serbest du gotinn xwe j ji hev re bjin! Mewld, ev xort bejinzirav lihevhat, izna w tine ku dest avndara xwe j a bedew, bigreJibo trkirina daxwazn la xwe, yn sks ew ber xwe dide avahiya lafiroanJiber derdn civak pwendiyn malbata mirovn xwe, ew rojn zna xwe li meyxana reqasxaneyn ev dibe ser

Li vir pwiste bgotin, ku ralzma Gney krbna zanebna w, ne ten di derxistina nakokiyn rjma serdest de dihate xwiyan, bel her wise j, w bi hostayet nakokiyn pskoloj yn di hundir qehremann xwe de, irove dikir ronah di avte ser bandora perwerdeya pademay a feyodalzm li ser rab rnitina wan. Weke nemne: di hevdtinek de, Mewld li ser daxwaza destgirtiya xwe ku nameyan li ser navnana metika w jre bine (heger name werin mala wan, Bav Diya w aciz dibin), weha bersiv dide: Guhe nede v yek! Eve rewa civaka meEw (Bav, D xizim) hem li pa mane hn di sedsaleyn navn de dijn. L pit qasek dsan li ser pirsa destgirtiya xwe: gelo ew bixwe awa br li wan titan dike? Bersiv dide dibje: Guh bigre, heger ti bib xzana (jina) min nabe ti b izna min ji mal derkevenabe ti li avn xerban temae bike, yanj bi wan re bikeneGotina min di mal de yasa ye (qanne), gereke hem kes dibin emr min de beTe fahmkir.

 

L arensa hers qehremann (girtiyn) din, yn ku babeta film a bingehnin; r bi r rast rew jiyana dijwar aloz ya milet kurd dibinHem byern ku r didin li Kurdistan (Wlayetn bar rojavay tirkiy) ne!

Dema ku pas (otobus) a ku hers girt (Seyid Al, Mihemed Salih Omer) t dene desrbas naveyn kurdan dibe, yekser li ser krann snem bi manteke (rzeke, nivsareke) mezin bi rengek sor gotina KURDISTAN t nandan! Cih gotin ye, ku ev rdan oreeke mezin di droka snem de peydakir, jiber ew yekemn car b ku gotina Kurdistan li ser krann snem di filmek wise navdar de, ku li seranser chan belav bb, were nivsandin; bi dtina min Y.Gney bi v hawey bi zanebn orevan axa Kurdistan ji dewleta tirkiy cuda (baqe) kirDi derheqa v yek de, Yilmaz pit derketina xwe ji tirkiy wise gotib: Baweriya min sed sed heye, ku koloniyek (welatek dagrkir) bi nav Kurdistan di tirkiy de heyeMin bi r ya hers qehremann xwe yn sereke, hewil da ku awirek, herende seretay b j, bavjim ser jiyana civak, abor siyas a w deverꅓ(51).

Hers serbestn ku ji zindana pik derketine, b hemd xwe dikevin zindaneke mezintir deR ya hersiyan ji hev cuda dibe, heryek ji wan, pt saln zindan yn dirj ber xwe dide wlayeta xwe, raste rast prg problmn ku li benda wan mane bibinHeryek ji wan li gor zanebna xwe derfetn li ber dest, dixwaze areseriyek ji aloziyan re bibn! L kir film bi hostayetiya hner a bilind, bi weyek sade hem rdann ku bi wan re dibin bi hevduve girdide; byeran parall (li tenit hev) nan dide dihle, ku temaevan di dawiya film de, near bibe r bi r rast , zordest arensa gel kurd ji aliy koledarn tirk ve were.

Ka em bi hev re bi kurt bidin pey hers belengazan, yn ku weke t xwiyan qet xwe ad neketiy dil wan de

Qehreman yekem Seyid Al bi lez bez die mala xwe, bihviya ku xzan (jin) kur xwe bibne! L dema ew dighje mal, rast du pirsgirkan dibe:

Yekem: nebna xzan kur w di mal de?!

Duhem: hebna jineke din (jinbav) a ku bav w markiriye, di mal de! (bi v yek Yilmaz amaje bi pirjin di civaka Kurdistan de dide. I.M.).

Seyid Al bi dilek ikest dengek nizim pirsa xzan kur xwe ji Diya xwe a nexwe di nav nivnan de, dike? kur min d dibje w xanet (xaynt) li te kirW xwest bi yek din re hereEw li mala bav xwe zindan kir ye. Bel, ew li mala bav, li gundek iyay, dr ep dl kir ye (sre) li benda arensa xwe ye, a ku li gor adetan gereke ew bi dest mr xwe (jiber, dsan li gor adetan ew milk w ye) sizay xwe werbigreEw dide ser opa xzana xwe

Li gund Sinceq bray (biray jin) w y mezin dibje: Seyid! Me biryara kutina w da ye, l vaye ti hatGereke ti bi dest xwe v yek bikeref namsa te ya me ye jHeger pwist be, em jibo alkariya te amade ne. Belengaz Seyid, bi van gotina hn ptir t biriy tolhildan dibeTev tinebna r, serma berfa ku bi qama mirovan ketiye, ew ber xwe dide gundik ku xzana w li wireBi r ve, jiber serm bablsokn berf hespa w nema dikare bi rve here dikeveDaku Hesp ji sekeratn mirin rizgar bike, Seyid fekeke dilovaniy (rehm) diberde ser w! Birast tabloyeke kmnemne li ser kran t xwiyan: xwna hesp a gerim li ser berfa sip belav dibe deqn sor, weke birnan li ser laek sip nexe dike; ti dib belk sirt bi xwe j li ser rewa wan belengazan birndar b ye!! Bi r ya kamr nandana wneyn sirt, Yilmaz ronahiy tavje ser welat kurdan y iyay as; y ku ji chan hatiye birn, bi taybet di demsala zivistan de!

Bi zor heft kutekan Seyid xwe dighne wan end malikn li qontala iyayek, ku di bin berf de maneKalemr oldar (Xezr w, bav xzana w) bi selewat, dua xwendina sretn qoran pwaziy l dike; ew bawer dike, ku bi v yek w ddily jibo pkanna erk xwe, li ba Seyid nehl: Kur min (bi zimanek kurd y zalal.I.M.), heger ti bixwaze jina xwe bibn, waye di w koxika ha de ye weke dlikek (kuik, seg m) dijEva het heyvin di w hal de ye, em ten nan av davjin ber wMr be, bila weswese nekeve dil te de li ber w sist nebeEw miroveke lewit (qirje, gemare) ye.

Peran Seyid her die hrsa w dirabe agir tolhildan di nava w de dikele; biryar dide ku kur xzana xwe bibe mala biray w li wir, li ber avn xelk erefa xwe ji lekeyan baqij bikeEw xwe nagire hetan roja din, her di nv w ev de j, herduyan li pey xwe dikne didin ser rJina bhz her end li ber xwe dide j qasek bi rve die, l ew xwe li ber serm berf nagire nema dikare xwe li ser lingan bigre li w ch ku hesp l ketib ew j dikeve

Dil Seyid p diewite w dide ser pita xwe ji kur xwe dibje bi qar l bixe, bihviya ku xwn di damarn w de biger bi ser hi xwe ve were!

L hem hewildann w; bang hawarn w: Zn..Zn... rabe ser xwe, nexewe Znwere ser hi xweavn xwe danexe (weke yek ku bje min ti ef kir!) li ber bay diin pir derng hatin

Birast, dtina wan tablo byeran mirovan dixin nava serkjiy de, kelgir dibin tevznok bi lan wan ve tn; dihn ku temaevan near bibe daku br li rewa wan belengazan, di v serdema n de bike?!

Derhnera tirk Sema Pras di derheqa v yek de wise nivs b: Ez hevaleke xwe em ketin salonek ji salonn snem li Berln, daku em li film R, y ku em gelek li bend mabn, temae bikinSalon ji xelk ji neteweyn cuda, mitb (dagirt b, pir b), r rwan neb; qire qir hleman b, bitaybet li hawrdora meMin end caran ji wan hv kir, ku bdeng bibin, l gotina min ser ne digirtCarek ji nika ve min hew dt ku bdengiyeke ecb kete w salona mezin deTe digot belk marek bi xelk ve dayePit qasek, min dt ku ske ska xelk ye di ber xwe de digrn, nexasime hevala minMin xwe girtib, jiber ez j derhnerim dizanim b kirina filman lstka di wan de awa dibeL bi dtina wan tabloyan, hsir b vna min ji avn min j hatine xwarFilm bi daw hatXelk bi b deng li ser xwe ji salon derdiketin di ber xwe de, ser xwe bi hurmet ji kir film re nizim dikirin (52).

Bgoman Yilmaz di roka qehreman xwe Seyd Al de, dixwest rewa gundiyn kurdan,  jiyana gundayet, pwendiyn feyodalzm ltiy yn ku bandora wan bi xwirt li ser civak mane, nan bide; herwise j ew ronahiy davje ser pademayna naveyn kurdan bpariya wan ji hem destkeftn aristaniy, weke lktrk, kiandina av, kirina r yn n hatin, avakirina binkeyn textoriy h.w.d. Jibil w j weke ku di hem berhemn xwe de, Gney bi r ya v rok dsan bi zelal, bindestiya Jina kurd ji hem aliyan ve destnan dike, bi hviya areseriya v pirsa giring, a ku w bi ramann xwe daxwaza serbestiya w dikir: Civaka ku azadiya jinan t de tine be, ew civak bixwe j ne azadeWeke ku awa netewek (miletek) ku zordestiy li neteweke din dike, ew bixwe j di bingeha xwe de bindeste (53).

L qehreman duhemn, Mihemed Salih Memed (bikiya nav Mihemed e) ber xwe dide Diyarbekir, w bajar kurd y navdar, nwar bav kala cih rnitina jin zarokn xwe, yn ku pit girtina w, li mala xezr dimnin. Bi r ve gelek byern rabird (derbas by, yn ber) tne ber avn w, bi dehan pirs di mjiy w de diin tn: gelo ew bi i ry rast jin xizmn w were? Ew i ji wan re bje? W awa ji wan re (xizm jin li gor serphatiya ber end salan - bawer dikin ku guneh w di kutina kur wan de heye) bje ku ew ne tawanbar b?! Gelo w helwsta xizmn w i be? W awa pwaziy l bikin? L tev w j, brkirin hzkirina w ji jin zarokan re, hitb ku hem tit jibr bikeDema dighje mala xezr xwe daxwaza dtina jin zarokn xwe dike, hem nefern mal li dij w derdikevin ji ber dev der diqewitnin: Ji ber avn me Xesiwa w dibje- here, kuik epel b ziravBeref tirsonekWerin, werin zarokn min Xesiwa w, bi kurdiyeke pir zelal (Bi dtina min Yilmaz, weke li gelek cih din ji v film, ev tit bi zanebn destnan kiriye, daku bide xwiyan ku ew bi ziman tirk nizanin. I.M.)  gotina xwe didomne bav we bnamseBav we tirsoneke, w kur min y xort bi brndar di nav destn wan de hit reviya daku xwe xelas bikꅓ.

Belengazo Memed, vegere cih ku ti ji wir hat ye! Ma ti nizan, ku adetn kevnare hnj serdestin rehm hetan li zarokn bguneh j nakin. Birast, temaevan wneyn gelek diltezn (dilewat) li ser kran dibnin; pit drketina hewqas sal, zarok xzana te li ber avn te ti nikaribe wan himbz bike du gotinn dilxwe ji wan re bje?!!

Bi avn mit li hsir dilek ikest, Memed ji dev der, serdiberde divegereL ew bi ev bi diz, dikare jin zarokn xwe, yn ku ew j bi dirjahiya salan bi hisreta dtina w bn, birevne ber bi cihek nediyar ve diinNv ev di tirn de, dema ku hatin yina rwingiyan km dibe, Memed jina xwe, hing briya hev kirine, bi diz dikevin destava (tiwalt) tirn de xwe dikinBext wan y re, ji nikave rwingiyek agehdar dibedinya li ser ser wan xerab dibe, dibe hleman qre qrbi dehan kulm boksn rwingiyan li wan dikevinDijn xebern ps ji wan re tne gotinZarokn wan ji xew diveniniqin, didin gir hawarPasewan polsn tirn bi hawara wan ve tnRwingiyn hrsket ji hev dr dikin wan hmin dikinOfser pols j bi ser wan de hilt dijnan ji wan re dibje: Berefnoawa win dikarin titn wise bikinExlaq nemayeEz li westgeh cezay we bidim we Bi dengek ermin (fedkar) nizim, Memed dibje: Mezin min ew jina mine ev j zarokn me ne Ha, ofser deng xwe careke din bilind dike: Ka kaxez zewaciya we? Ez ji ku bizan ku win jin mr hevin. L pepk Memed bdeng dimne, ma w ji kuder kaxezan bne, ku kaxez jibin tine ne ( Ew li ser r ya ert hatine markirin; melayek, yan j sofiyek du ahid dizanin. I.M.)Bi alkariya pols, herdu belengaz di oda tirn de man tan bighjin westgeha ku b, bi hviya ku ji v belay rizgar bibinL wan nizanb, ku bela her mezin ya bare, adetn kevnare ne, kn zikreiya ku nay jibr kirin ye tolhildan bi xwn yeBray w y pik bi demana tij fek li wan digere di tirn de tola biray xwe malbat hiltne xwe di nav rwingiyan de divere winda dibe

Bi dtina min, jibil reswekirina adetn ku dem di ser wan re derbs bye pwendiyn civaka kurdan, Yilmaz bi r ya serphatiya Memed (Mihemed Salih) end titn siyas li naveyn Kurdistan indrkt destnan kirin: yek ji wan, dema ku Memed dighje Diyarbekir, bi zelal ekere tevger deng balefirn leker dibne dibhze! Ev nana w yek ye, ku binkeyn leker li Kurdistan hene ew welatek tim di rewa cenk de ye. Ya din dsan dema ku Memed dikeve nava v bajar drok de, y ku t hejmartin paytexta bakur Kurdistan yek ji nwar aristaniya kevnare ye, kir film bi zanebn bi av kamra xwe rewa bajr, kolan sikakn w yn qirj rewa zarokan (hviyn peroj) a xerab nan dide; ev yek j nana reswekirina siyaseta rjmn tirkiy ye sebaret bi naveyn kurdan hewildann wan, da ku tim ev nave xelkn w kole avgirt bimnin.

L qehreman sereke helgir br ramann Gney sebaret bi pirsa kurd di film R de, girtiy pnceme, yanj qehreman sheme y bi nav Omer e; ev xort gund y sade ku li dawiy r ya berxwedan digre!

Omer ber bi gund xwe ve, y pik li ser snor tirk sriy ye, dieLv r biken, dilxwe ad ber bi gund ve dibeze, bihviya dtina xizim, cnar hevalanNzk gund dibe, bi avn ge pir li eq xweewst li wan xankn ku ji qur (heriy) hatine kirin temae dike; ti dib qey ew li hember mezintirn bedewtirn birc kokn chan rawestiya yeL sed car mixabin, ew klkn hvdar dilad ji w belengaz re herwise j ji milyonan kurd re gelek kmin kurtin! Dema ew nzk malan dibe, deng teqniya guleyn tiving kilainkovan tne guh w?! Pit qasek, bdengiya mirin bi ser gund de hat, te digot belk ev gund bi deh salan kavil mayeJi nikave, deng lekerek ew bdeng li ser gund rakir: Heger win xwe teslm nekin, ez xaniyan bi ser ser we de xerab bikimEz hetan hejmara s yan bi hejmrim: YekDu. Hn hejmara s yan negotib, dengek kr ji bin erd derket bang kir: BernedinGuleyan bernedinEm xwe teslm bikin. Ev tabloyn xembar yn ku yekser ken li ser lvn Omer birin, li ber avn w reben, y ku hn silav j li xizmn xwe nekirib, bn; ew b ahd li ser girtina qeflek din ji serhildanvann kurd! W bi awirn pir bi kn tolhildan, li lekern tirk kesn girt tan ku ji gund bi dr ketin j mze dikir di ser w de bi dehan pirsyar digeriyan; ew di nava xwe de diiya; hedan ne dikete hi w de, di avn w de dihate xwiyan ku ew li areseriyek digere! L Cawa bi i wey??

W ev xew nekete avn w de; pit nv ev dsan er destpkir b teqe teqa guleyan di ser gund reTe digot belk bye meydana er di navbera du lekern mezin de! Bgoman ew nana berxwedana serhildanvanan b: Em wise dijn kur min Bav Omer jre got Jiyaneke etine, nay debarkirinTen bese ku ti kurd b, daku kutin mirin para te bꅓ.

Omer hest p dike, ku biray w y mezin Abzd j uye ser iya, jiber w n xwe berdaye ser r y maliyan; bi ten qire-qira D bav ye, ew li ser arensa kur mezin er dikinBi kurt tan ber sibeh xew neketiy avn wan; her kes di cih xwe de matmay mab! Cih gotin ye, ku Yilmaz Gney rewa zarokan tirsa ku di dil li ser r yan jibr nekirib; w bi zanebn ew kiribn nana avn kamra xwe, b awa xwe bi dawa (kiras, il) dayikn xwe ve digrin, bihviya ku xwe ji guleyan biparzin ji tirsa re av zeloq mane; wise ji temaevan re t xwiyan, ku wan tucar xwe aram di jiyana xwe de nedtine

Bi berbang re, deng jinn gund bilind bn bi kurdiyeke zelal, kirine qrn: Rabin ser xweGel gundiya rabin ser xweVaye cendirma (eskeran) la ehdn me anneEw di er eva y de hatine kutin !

Cbeke (otombleke) leker di piya terktorkr de ye a ku lan kutiyan t de ye, ber bi bndera gund ve tGund pwaziy li wan dikinOfserk leker hildike ser kevirek bi dengek bilind dibje: Gel hevwelatiyanEv welat me hemiyaneEm hem zarokn yek welat ne, h ciyawaz di navbera me de tineyeDi encama er eva buhir de, pnc kes hatine kutinNasnama wan ne diyareK ji we wan nasbike, gereke ji me re bjeHeger sbat b ku kesek ji we wan nasbike nebje, ew j w bikeve nav rza wan deWe fahmkir..?

Leker gund hem li pey hev rz kirin, daku li kutiyan mze bikin! Yek bi yek li kutiyn xwe mze dikinMa gelo k ji wan belengazan diwre bje ku wan nas dike?! ( Birast kir film reweke pir balk, kmnemne dilewat nan dideawa mirov kur xwe, yan biray xwe, yanj cnar xwe li ber avn xwe kut bibne newribe bje ku ew w nas dike?!! Ma gelo ji dtina v tabloy dilewattir titek din heye?!!).

Omer la biray xwe y mezin dibneL ew bdeng dimneWise pwisteYan na ew j w bikeve rza w de...are i ye?! Xwn di damarn w de dikelAgir tolhildan di avn w de gur dibe li ser pirsyara ofser: Ew kes nas dike? Omer bi b deng hejandina ser xwe, nana nabn, bersiv dideHerwise j gund hem bi dil n bi hejandina ser xwe, nabn ji naskirina ehdn xwe re nan didin!!!

Gelo hetan keng ev zilm zordest? Ma dibe ku mirov li hember w bdeng bimne?! Yilmaz Gney bersiva v pirs bi mran ekira di r ya helwsta qehreman xwe Omer de dide. Omer, tev lav lav daxwaza d bav, yn ku hv dikin daku ew vegere zindan sizay xwe bibe ser, r ya serhildan digre: Na - bi kurdiyeke zelal dibje -, ez nema divegerim zindann wanEz herim ser iyahetan keng em v zilm tehml bikin. Ew li hesp siwar t ber xwe dide ser iya! Li vir pwiste b gotin, ku Gney di tabloya una Omer ber bi iya ve, xeysetek giring ji xeysetn milet kurd nan dide; ew j ewe, ku jinn kurd bi dengek bilind, llandin, strann mran navtdan Omer bi r dikin!!

Omer r ya berxwedan berdewam dikeBi v yek Gney nan dide, ku milet kurd hn zind ye berxwedana w, tev etnah zordestiy, hn j berdewame.

Bgoman di R de Gney dixwest bi nandana her tabloyek, her byerek her tevgerek ji lstka qehremann xwe, ramanek yan j bingeha pirsek bi hem wateyn flesof siyas, i drkt yan j indrkt, nan bide. Jiber w gelek caran ji lkolnvan re etin t ku bighje kriya hem ramann w! L tev w j, bi dtina min, giringe ku ez li vir amaje bi ramaneke din ji ramann Gney di v film de bidim ( Bi dtina min ew yek ne xweber xwe (efew) b); ew j ewe, ku ew rastiya yekparebna welat kurdan Kurdistan kirina snoran ji aliy dijmin ve, nan dide! Ev yek bi zelal di gotinn Omer de, dema ew bi hevalek xwe re li ser snor Sriy rnitine, t xwiyan: Mzeke -Omer dibje- eve j sr yeLi wir mirov xizmn me dijnL hebna mayin (bombe) tln derabekir em ji hev drkirine.

Bi v haw, Gney btirs helwsta xwe a netewey oreger pk kir, l mixabin gelek kesan (di nav wan de j hinek ji kurdan) kriya wateyn berhemn w tnegihtin, yan j piraniya wan ne dixwestin tbighjin! Loma ew bi helwsteke ne zelal jibo areseriya problmn civak, siyas abor li tirkiy, tohmetbar kirin!

   Gney di hevpeyvneke xwe de bi rojnama LHumanit re, wise bersiva v yek dab: Gelek kes hene, min tohmetbar dikin dibjin ku min bi zelal r ya ore nan neda ye; min ti areseriyn ber bi av jibo pirsa netewey, bi taybet pirsa netewa kurd a ku ez yek ji w me nedaye; min ti lkolnn hr li ser doza andiniy avedaniy nekirine; h.w.dBi krt, ew ji min dixwazin, ku ez di pnc /50/ deqqeyan de, hem titn ku Marx Lnn di jiyana xwe de nivsandine, nan bidin?! (54).

 

Dimne, ku ez li dawy bjim: film R, b mubalexe ji hem aliyan ve li hevhat pir wate b; tan pileya ku gelek rexnevann navdar ew weke Ilyaza tirk bi nav kirin; herwise j nivsandibn, ku ew ji destpk hetan bi daw dihle ku mirov bi hewaseke mezin avn vekir l temae bike; bi hunereke bilind hatiye hnandin! Herweha di derheqa R de hatiye gotin j, ku ew pareke mzk stranbjiya dilewate di heman dem de j, ew haleta frbna dersn tkoan ye jibo xizmeta mirovan rizgariya wan ji bindestiy

L tev van pesindann bilind ji R re serkeftina w di snema chan de j; Yilmaz di derheqa w de, wise gotib: Min tucar negotiye, ku min di film R de hem aliyn welat xwe nan daye. Min basa evndar dilovaniy; wefadar xwequrbaniy; hvdariya jiyaneke xwe bi rmet kiriyeMin herwise j tirs, peran serhildan nan dayeL gelk tit mabn, ku derfet neb ez wan bjim(55).

Bel, derfet neb ku Yilmaz Gney hem tit bje hem , zordest hviyn milet xwe nan bide! Kelma mezin, ku kete ser r ya pkanna wan armancan de, roja 12 lona re a sala 1980 b (Roja cnta leker a ceneraln faist bi serokatiya Kenan Evrn li tirkiy). Dema ceneral hatine ser hukum, jiyan milyonan mirov (di nav wan de j a Gney) kete bin tehlk de.

Jiyana Yilmaz (di zindan de j) kete bin metirsiyeke mezin de; ceneralan yekser biryara guhestina w jibo zindana Isparta ( Kendaveke di deriya Mermera de) derxistin; dmek drketin ji hem tit (bi taybet ji snem azadiya serdanan), mana bi ten hesaniya windakirin*

  

   Jiber w yek, ti r li ber Gney nema b, jixn derketina derv welat ( tev ku ew gelek dij w raman b ) jiyana li xerbiy              Dumahk maye!

-----------------------------------------------

 

Jder tbn:

 

(47)   Kovara Berbang, avkaniya ber.

(48) Pirtuka Snamatografiya welatn Asiya Afrqiya- (bi ziman Rs).

 avkaniya ber.

(49) avkaniya ber w(bi ziman Rs).

(50) Rojnama Heft Roj Organa komta nawend a partiya komunsta ynan. avkaniya ber.

(51)   Kovara Berbang, avkaniya ber.

(52) Rojnama TAZ (bi ziman eleman). avkaniya ber.

(53) Rojnama LHumanit, Organa Partiya Komnst a Ferensa. avkaniya ber.

(54) avkaniya ber w (jor w).

(55) avkaniya ber w (jor w).

* Kutina w Li gor gotna Gney bixwe- d bb biryar!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org