MUSA ANTER

     

SERBORIYA FERHENGA KURD YA ANSKLOPEDK

 

 

 

A. BAL

 

 

 

 

Þehd kurdistan y nemir Ap Musa mirovek ronakbr, dadnas (hiquqnas) b. L dema sala1963 an w davjin girtgeha Enqer ya leþker Mamak, ew bi ziman kurd re j mijul dibe. W dem di ber dest w de qet tu avkan j nn in. Di aliy zimanasiy de j bes kurdiya xwe ya rojane qise dike heye. Dor paþ w j di girtgeh de girtiyn kurd in. Naxwaze dema xwe vala biborne dest bi nivsandina Ferhenga Kurd dike. Di wan mercn dijwar de bjeya kurd j wek khurd dinivsne. Nav berhema xwe ya giranbiha dike Ferhenga Khurd-Tirk. Qas 11 hezar gotin kom ser hevdu dike ji girtgeh derket þunda di sala 1967 an de li Stenbol w berhema xwe diweþne.

Di wan salan de min li zanngeha Enqer oryantalstk dixwend. Di destpka saln 1970 y de dema ez bm mamhostey lse pirtka Ap Musa ket dest min. Ji bo ku min zimanas xwend b, min dt ku kmas di ferheng de gelek in. L di ew mercn dijwar di girtgeh de berhemek sa afirandin wek gencneyek b ser bin b. Li kurdistana bakur ew b ferhenga yekemn. Di wan salan de li bakur welat pirtkn kurd dtin ne mimkun b. Li ser bingeha ferhenga Ap Musa, min dest bi ferhengek n kir. W dem ferhenga tirk ya bi dest dewlet hat komkirin hat kirin de qas s hezar peyvn tirk hebn. Piraniya wan peyvan j gotinn ereb, faris, kurd gotinn ji zimann welatn Ewrpe ket ziman tirk bn. Min dixwest di ferheng kurd de, du qat wan peyvan, yan ber bi sed hezar bjeyn kurd biim ewqas gotinn  kurd kom bikim. Ji bo v j kar min pir wext xwest dirj b. L pir kesn ku ji salan þunda dest bi nivsandina ferhengan kir hemiyan ferhengn xwe weþandin. Her weþandina ferhengek weþandina ferhenga min dr xist. Ew ferhenga di dest min de ya li ser bingeha Ferhenga Ap Musa her k zde b paþ j wek anskloped naveroka xwe guherand. awa roj tariy ronah dike, ferhenga Ap Musa j tesra xwe li ser min kir b. Wn j ez ronah kirim. W dem vir de ez li ser Ferhenga Kurd-Tirk Ya Ansklopedk kar dikim. W kar s sal berdewam kir.

Ap Musa b avkan, b ferheng, b pirtk b kovarn kurd berhema xwe amade kir b. Di destpk de avkaniya kar min bes berhema Ap Musa b. Paþ Mem Zna Ehmed Xan ghþt min. Li pþ ew berhemn girng berhema mebs kurd y nemir Kemal Badilli ya bi nav Gramera Kurd bi ziman tirk hat nivsn di sala 1965 an de ya ap by, wan salan ket b dest min. Dsa di wan salan de min bhst b, ku destnivsa ferhenga Ziya Gokalp destpkir ketiye dest Badilli. Lgerna min ne ser. Li nav ez germ min destnivsek sa nedt ne j bhst. Ew berhemn pþ di aliy kurdolojiy de ez gelek ronah kirim. Paþ asoya (berbang, þefaq) min roj bi roj fireh b heya min li Zanngeha Berln dest bi beþ Kurdoloj kir. Dora min fireh b. Ez di nav behrek b ser b bhn de dim   dihatim. Di sala 2003 an de ew berhema min ya ansklopedk qediya. Bes qedandina ansklopediyan nabe ew ne hsan e. Ji bo apa yekem min daw li kar xwe an. B guman ji bo apn w y zde bibin, p re ciltn w j y pir bna. Di aliy din de ew ferhenga y bi kurd bi þrovekirina kurd j bihata weþandin. Ew projena hem weku min hv dikir bi kar nehatin. Kurtas duweroj ew kar min destpkir y bi saziyek zimanan btir pþ de bie...

Li hem Ewrupey min serldana pir weqfn beyan kir. Daw de Parlamena Ewrupey komsyona and serldana min þand Elmanya Federal re. Wana j bersiva min sa dan: Bes em alkariya zimann dewletan ya ferm dikin. Ji ziman kurd re alkariya me ne mimkun e! Bi kurtas min nikar ku ez v berhem biweþnim! Daw de me xwest em biþnin welat. Berhem li ser nav  nsttya Kurd ya li Berln bi dest mamhoste eto me þand nsttya Kurd ya Stenbol. Ji me re gotin (serok nstty y ber Þefk Beyaz) ha ro, ha sibe em ferheng ap bikin! end caran j mamhoste Mulazim re gotin y di ap de ye! Di ser van gotinan re ar sal born. Ew berhema ap nekirin.

Berhem min þand þnda di ser teslm kirina berhema min re salek bor. Berhema min ya di dest wan de bi pir gotinn xwe wek ferhenga min day wana, ferhengek n derxistin. Min nizan ku ez ibikim!  Bes min xwest ez ferhenga xwe ya may ji dest wan derxnim. Bi nav nsttya Berln me ferheng xwest. i mixabin gotin em biþnin, l heya roja ro j neþandin!..

Ferheng nsttya Stenbol weþandin, ji ferhenga tirk ya ji wergera ferhenga saziya ziman tirk (TDK) ye. Ew tu caran ciy berhem min amade kir nagire. L ew kar by j di aliy ferhenga kurd de hja ye. Hem karn li ser ziman, and ferhenga kurd dibin yek ji ya din hjatir e!..

Salek li ber v kopiya ferheng ya li gel min hey,  min da weþanxaneyek din. Ew j nzk salek e, li ser kar dikin. Ji bo apkirin amade kirine. L niha j di aliy daray de rewþa apxan r nade ku w ofset bi rengn ap bikin. Maf apxan j heye. Ji bo ku berhem nzk s hezar pel e. Di hundir pirtk de bi hezaran weneyn kullkan yn rengn, bi sedan dar ber, ajaln dirinde ked, bi sedan nivskarn chan yn kurdistan cih digirin...

Ez j naxwazim ew kda min ya s sal di nav rpeln v berhem de hey, zay bibe berhewa bie! Ji bo pesinandina pirtk ne, l pisporn di v al de kar dikin v berhem pir giranbiha nþan didin. Rastiya xwe ew e, ku min j dixwest bi v berhem dewlemendiya ziman kurd qas dewlemendiya ziman tirk, faris ereb nþan bidim. Di hin ciyan de j, ziman kurd ji pir zimanan dewlemendtir e. Ew ferhenga ansklopedk cara yekemn e, ku di beþ xwe de y bikeve nav pirtkxaneya kurd. B guman bi karek sa re mijul byn b westn ew tewaw kirin armanca min ya her daw b. Bi w j, ez bi v kar xwe di xizmeta anda gel kurd de wek dilopek be j alkar bikim, ew j ji min re bes e. 

Dema dewleta mirovan ya netew nebe, karn sa mezin bi hza pir kesan pk bn mirovek ten emr xwe y s sal bid paþ j nikare ap bike! Rast j mnakn sa li chan nayn dtin. Heke apxaneya n astengn daray (abor) ji hol rabik, ew dixwazin di mehn payz de v berhem biweþnin. Ji bo v j av weþanxan li rya kesn alkar welatparz e! Ez j pir hv dikim, ku berhemek sa ztir ap bibe bikeve dest kesn j sd bigirin...

Li gor baweriya min dewlemendiya her mezin ji bo mirov bi anda netewey xwe re mijul byne!. L rast pere j nebin, ew dewlemend di nav gel de bilav nabe! B mafiya nivskarn welatn bindest ewqas zde ye, ku bi jimartin ewna nayn ziman. Berhemek sa li dewletek sermeyandar be, pir apxaneyn bixwazin w ap bikin. W dem nivskar berhem j y p re dewlemend bibya. Ji bo v j nivskariya welat bindest ewqas ne hsan e. Ew ne qenciya apnekirin apa pirtk dereng xistin ne di dest min de ye. Ez hn j nikarim baþ bifikirime ku va pirtka wan ima dereng xistin apnekirin? nstty i sd ji v apnekirin girt?!.  

Di mercn tuney de yn kar dikin, berheman diafirnin di xizmeta gel xwe de jiyana xwe dibornin wek Ap Musa Anter kesn wek w, ez wana tu caran brnakim. Ez carek din wana yek bi yek bra xwe tnim li ber wana bejna xwe ditewnim!..

 

 

19.05.07

A. BAL

 

 

 

 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org