TIRKIYE ! …….SIPAS

 Bêkes Têlo

Bê guman bala her kurdek û mirovahiye tev kişand nûçeya  berî çend rojan ku rûda li dervî welat û raste rast bi me girêdaye û ev nûçe biryara kongirêsa Amerkî bi mûkirhatin û naskirina qirkirina Ermenyan ku di encama wêde 1200000 mirov mirin. Şahidên ve bûyerê pirin û bi taybetî balegehên beyanî çi Alamnî,Rûsî û Firansî ku gelek caran hatine weşandin di pirtûkan an jî kovar û rojnaman de.Ez ê wek mînak hin ji wan dest nîşankim bo we xwendevanên rêzdar.

‘’ Di bîra me deye dirama dîrokî ya Ermenan .Qirikirina ku li Kastantînopolîs (istenbol ) ,li Samsone , ku pêkhatibû .Pir zore  tu dirama Ermeniyan bijî.’’

ji gotara Maksîm Gorkî sala 1932 hatiye weşandin.

‘’Hikumeta Tirkiye destpêkir bi qirkirna Ermenan sala 1915 ên li Asya biçûk dijîn,seyasetek çehnemî meşandin bi komkûjî  ku di encamê de 1200000 kes mir.’’

Ji pirtûka Wîniston Tişrşil bi nave ‘’pirsgirêka navnetewî ‘’sala 1932.

‘’perlomanta Ewropî  zane ku hikumeta tirkiye qirkirina Ermenan mûkir naye ku bi destê partiya Tirkiya Nû hatiye pêkhatin.Pêwîste rêzkiritin bo peyman û belgên navnetewî hebe ku bi pirsgirêkên girêdaye bi Yonanîstanê re û ne naskirina Tirkiye bi gelê kurd di welat de û bi ne xwestina Tirkiye leşkerê xwe bikişîne ji xaka Qibrisê ya peşek wê dagirkir kirye  û nebûna demokirasiye li welat ev tev dibin asteng li pêşiya Tirkiye bikeve hevpendiya aborî ya Ewropî.’’

Ji xala çaran ji biriyarên perlomanta Ewropî 18 Gulanê 1987.

‘’Talat Paşe wezîrê derve ye dewleta Osmaniyan ragihand  :

Hikumet biryar daye ku Ermenyên  li Tirkiye dijîn ji kokê rake, çiqas birayar tûjbe jî, pêwiste em dawîk deynin ji Ermenan bê cudabûn temen û celeb ,bê dilovanî ser jinan û zarokan û kem endaman.Em Karin her tişt pêkbînin bo qirkirina wan’’

Ji gotara ku hatiya weşandin di Ajansa ferensî ‘’ Reviw Siadfik’’ 8.7.1878

‘’pîremêr dihatin kûştin yan jî dimirin ji birçîbûn, keçan bi zorê dajotin qesrên tirkan bo bibin lîstika leşkeran û zarokan difrotin mislmanan’’

ji pirtûka dîrokvanê Firensî Rîne Pînan ‘’Qirkirina Ermenan’’sala 1916.

‘’ Bo pirsgirêka Ermenî çareser be divêt gelê Ermenî ji hole rakin ta ebed’’

ji fermanên Sultan Abdulah hemîd.

Tujbûn û tehlûka ku Tirkiye têde dijî û pê hest dibe û  jê di tirsê  encamên naskirina û mûkirhatina vê komkûjiye yê .

Ji encamên mûkirhatine hin belgehên navdewletî hene ku jê  di tirse  bê cawa Alman bi Helkostê( komkûjiya Cihûyan bi destê rêjima Nijadperst ya Hîtler  pêkanîbû) mûkir hatin û 100 milyar dane cihûyan.

Ya didwan ew ê ku Tirkiye dixwaze bikeve YE û mûkirhatin navê wê xiradike wek dewlet û naxwaze bi dewleta nazîstan bê berhevdan

Û sedema herî girin ku ev 92 sal vê qirkirine red dike li peşiya nerîna giştî ya Tirkî,ji nişkeve pê mûkir be te wetaya ku  hefqas sal derwa dike û wênek pir xirabe bo hestê netewa Tirk  pêkbîne.

Xwendevanên rêzdar û heja ! rastî tim derdikeve orte ev zakonek ne hatiye nivîsîn,îro paş 92 sal Tirkiye bixwaze an na ev komkûjî ew ê bê kivşkirin.Hewldanên Tirkiye di van rojan de ku bazdide  nîşanke bo ku başûrê Kurdistane  dagirbike ji aliyek û li paş perdê ji aliye din  badide biryara Kongrêsa Amerkî asteng ke fişaran gefsorî tev bo rawedstina ve biryarê ye yana xwe dispêre mirina komara Tirkiye.Rojnama ‘’ Newyork times’’ hin agahdaryên pir giring weşandin ser lobya Tirkî û nîşankir rola ve lobyê ku bi nave ‘’the Livingston group ‘’ ku di avdara 1999 hatiye damazirandin bi serkotiya Robert L.livingston cara yekemin hatiye hilbijartin ji herema Louisiana sala 1977  wek nûnerê gel ew yekemîn endamê partiya komarî tê hilbijartin li ve hermê.Ev destgeh berpirsyarê berjewendiyên Tirkiye li DYA de  diparêze û fişara  li ser navenda biryarên Waşiton dike.

 Robert Livingston ê ku dû car bi serket bi astenkirina  biryara kongirês ê sala 2000 û 2004 de bi  mûkirhatina qirkirinê.

Îro jî eynî hewldan dide xwe di van mehên dawî û ta radek bi serket ev lobya Tirkan ji berku hin endamên kongrês xwe vekişandin ji biryarê paş ku hevdîtin ji reberên Tirkan bi çîgirê serok Bûş   birêz Dîkçenî re

 û bi şewrmendê yekem ye serok Bûş re birêz Karl Rov li darxistin.Û li gor rojnamê

Destnîşan dike ku li gor wezerta dadgehê û belgên wê Tirkiye ji tabaxe  sala 2006 li dor 3,2 milyar xerckirye ser girupa fişarê (lobyists) û ser kompanyên pêwendyên giştî li waşinton.

Ev nîşan dide ku ev gefsorî ser başûrê Kurdistan û fişarên ser DYA , li ser serok Berzanî bo qailbûna nerîna giştî ya tirkiye dike .Kî dîroka ramiyarî ya tirkiye bişopîne diyar dibe ku berdelî dixwaze bo bigihe daxazên xwe bi taybetî piştî çûna serok komarê sûrî bo Tirkiye wêne xweş diyar bû ku rolek li rojhilat navin şînwarek bo xwe amede dike.Ev ji rexek û ji rexe din em dibînin gediyên herdu welatan di  pir tilvizionên Ereban de cawa şerekî psîxolojî dikin dijî gelê kurd û bo tekçûna destgirtiyên me,tenha bi yek dil û vîn û bi esrara me, em ê bi serkevin,gava Tirkiye û DYA bibînin em yek destin ti car gava xwe navêje dema em ji mafe xwe neyne xwar.Ramiyarên Tirkiye ezmûnek bi sedan sal heye lib a wan di ramiyarê de,heger santimetrek tehluke jêre hebe ti carî gava xwe navêje bo şer. Paş şerê kiwetê me sipasya xwe bo DYA nîşankir bo nezîkirina du hezên serta li Kurdistana başûr  lê noka pêwîste em sipasya xwe nîşankin bo Tirkiye ku gelê me nezî hev kir yek dil û yek hest yan Kurdistan yan neman .Yana derbasbûna wê dînîtiye ,xwekûştine ,tê wê wetayê wek di pir caran bi qehramanên romanan re derbas dibe gava psîxopat pêre çedibe û ti çare jêre na mîne ji xwe kûştin pêve,ev dawî jî li heviya Tirkiye ye.

Bêkes Têlo

  28.10.2007

çapkirin