Dr. Ali KILI
01-09-2006

 Namayn Prof. Dr. Qanat Kurdo

 

Li droka zimanzanstya rojwelat de, zanyar nemr Prof. Dr. Qanat Kurdo cye xwe girtiye. una W giran pir bilind. Jyana W akademisyen kurd, pareyek ya trajedia gel Kurd Kurdistan ye.

Mijara bindestya pirsgireka Kurdan, Kurdistan Bolevkan eleqedar nake. Yekitya Komara Devletn Sosyalst, bi poltkayek enternasyonalist ku alkarya rejimn dagirker, xwunxaren Kurdan dike diopne. Wan komaran qet alikarya Kurdan nkir in. Ser hertit Kurd bilavkirin andin. Gora ertn enternasyonalzm helvest negirtin, tevnegeryan.

Kurdn ku li Sovyeta ber hatibn bilavkirin li mafn xwe geryan. Maf and zman heta merhelek , ck bi dest xistin. Zman anda Kurdan hin azad b. anda ku rejma sovyetra xizmet nedikir, gora pvann rejm  neba, rind neb) qedexe b. Kilamn ol-bawery, kilamn axaty, mrty..Jiyana zanist zanyar nemir Prof. Dr.Qanat Kurdo pareyek ji w azadya hindike.

Sala 1975an min helbestek xwe rzan Prof. Dr. Qanat Kurdore de ithaf kir ;  Azadya Kurdistan, xelasya gele dinya, xelasya gele dinya, azadiya Kurdistan ye.  Rvebirya  Kovara Riya Azad  weandina, nera w helbest qebl nekir, red kir. Ku min alkarya werger apkirina pirtuka Nikitin ku mijara w Kurdbn j kiri b.

Sala 1977an de, ez li Unversta Hacettepe li bajar Angor-Tirkiya, li bea fozofy de mamosta bm. Min li vir, dersn flozofya dema sedsaln ber-kewn antk (grek latn) flozofya zansta moderne didan. Cem v kar hla din va j serok  Yktya hem mamosteyn akadem unversteyn bea li bajar Angor   TUMAS , bm.

W dem rvebirn  Kovara Rya Azad , helbestn mnn bi zaravayn krmank-dimil ziman tirk, bin nave  El Dersm  weandin. Destnivisarek j li ser jyana nemir Prof.Qanat Kurdo neir kir in.

Hikimeta Frans ji bo karzanista li ser filozofn wan Jean Paul Sartre Gabriel Marcel weku bursiyerek ez daweti Frans kir im. 17 Cutmeha 1979de ez um Unversta Dijon , Faklta Filozofi y.

Min Jean Paul Sartre Simone de Beauvoir li Pars, li mala wan ziyaret kir in . Li ser existantializme Sartre G.Marcel, me danistandin, gotibj kir. W dem Sartre pir nexwa b .

Ew du entellektueln fransiz, endamn komelaya  Association France Kurdistan  bn ku Franois Daniella Mitterrand j endam bn.

Simone de Beauvoirre min behsa pirsgirekn kurdoloji kir. W j, min ra got ku ;  Bea, departementa kurdoloji tunne. Ten Iranistik heye. Bea ranstk de dersen kurmanc, and litteratu ra kurdi heye. Serok iranistik j Prof. Gilbert Lazard e. Mme Joyce Blau j li w der dersen soran di de.Dema K. Bedirxan de Dr A; Ghassemlou li we der dersn droka kurd di de 

Min ku ew agahdar girt, um cem xanima Joyce Blau. Ser mijara projeya doxtora xwe, fonoloji morfolojiya Kirmank-Dimil qezi kir. Xatun Joyce Blau min re got ;  Dema, weqta ku tu Lazard efend bbn, ne b ku kirmanki-dimil zaravey ziman kurdi ye. Tu ku bib Kirmank-Dimil zaravey ziman kurdi ye, proje ya doxtora te qebl nake.

Ramana Prof.Gilbert Lazard ew e ;  kirmanki-dimil zaravey ziman kurd nne. Zaravayek ziman fars ye. 

Ez a bm min dest bi pirsan kir ; Xanim Joyce Blau qey Lazard Efend zaravaya kirmanki-dimil-zazak dizane? 

Xatun Joyce Blau bersiva min da Na, na nizan.  Ez fikryam. Akadesmiyenek, xwe rzan dide naskirin, kirmanki-dimil-zazak nizane, dengnake(xebernade) dib ku, ew zarave, zaraveyek farsi ye. Bi w nzikbna xwe j xizmeta dijminn anda Kurdan dike. Binyata, hme qeliandina ziman bi mjy kolonyalstan, dagirkeran dat ne.

Min Kovara Roja Nu da Xatun Joyce Blau. Ku w kovar de helbestn min hevpeyek Dr; A. Ghasselmou li ser Sorea Kurdistan, hatibn weandin. Dema (veqta) ku min Prof.Gilbert Lazard d, W, min re got Ez helbestan naxwazim. Min re textn kirmanki-dimil lazim in, pvst in. sal ne mimki ne. Sala pya me bi textan were. Em hev re qez bikin.  Dema W ev bersiv da min, min famkir ku Xatun Joyce Blau helbesta min b xebera min da ye W kes.

Min havina sala 1981an, 200 rupel li ser mijara prensbn fonoloji morfolojya nemir Prof. Q.Kurdo textek seba (bo) doktora xwe nivisand. Meha lon um bajar Paris ku doxtora fonoloji morfolojiye Kirmank-Dimil-zazak bidim Prof. Gilbert Lazard Efend.

Dema um Universita Sorbonne, Min Prof. Gilbert Lazard d, Prof. Gilbert Lazard min re go Ez v projeya tz qebl nakim. imki, tza te tza Prof. Q.Kurdo y ke. Zaravay Kirmanki-dimili-zaza, zaravaya ziman kurdi nine. Zaravaya ziman faris ye.

Min pirsa yekemin kir; Hun Kirmanki dizanin?

W bersiva min da Na

Prof. Gilbert Lazard ; kesek byan, ziman zaravayn me nizan, projeya taza doxtora min qebl nekir. Zaravaya ku ez p girbme, min ji meryn xwe bstye, hbme, ew kes byan digire dibe, ziman farisra gir dide. Ez utan doxtora xwe li W camr bidim qeblkirin, W re yk kara zanst bikim.

Pay de, davy de doxtora nat pejirandin, qeblkirin. Min pir ekere d ku ez nikarim cem w merk rengdar, ttra akademsyen bigirim. Min dtnn xwe W kes re pirs vekir gotin xatir l xwast.

Poltikaya devleta fransa ew b ku nedihtin anda Kurdan pbikeve. Akademsyen j weku rvebirn w devlet bn. Min li Universta Paris VIIan, sala 1982 dest bi doxtorek n, bea Sosyoloj Poltk kir. Mijar; Pirsa netewi bindestya Kurdan b. Min li Universta Dijone de sala 1985 dest bi doxtorek duyemin, bea Filozofiya Zanistan kir. Mijara min; Klassifikasyona Zanistan Enformatk- Li ser himn, bingeyn filozofikn Enformatk b.

Bea ykemin a v xebata doxtor sala 1985de xelas-temam b. Min ev be thafi Prof. Dr. Qanate Kurdo kir. Bea duemn ile ya 1988de teva b. Min ev j thafi dayka xwe Melek a Hemed, kalik xwe Hemed Mrzal y Silman bav xwe Un Hesen Pital y Mille Uen kir. Mnakek li v xebata min Cte des Sciences-Teniques-Industries-France-Paris de bi jmara-kod a RC 1 591 KILIA t parastin.

W xebata xwe de, rpeln 443 444de, min ch(un) da kmyabarandina nave Xelepce dugeln ku ew axu(jehr) dabn revebirye S.Hussn nameya ku Dr. Abdulrrehman Ghassemlou, Sekreter Yekitya netevan re ansib, ku bryara Ykitya Netevan a 598an ku mijar Kurdan j elekeder dike.

Hla din va j min bryara xwe da; hemu texten ku seba doxtora xway prensbn fonoloji morfolojya zaravaya Kirmanki-dimili-zaza nivisandibn adare 1982de, bi rya post Prof. Dr. Qanate Kurdo re, bi navnana Akademiya Zanista Leningrad andin. Prof. Dr.Qanate Kurdo bi rz hurmet bersiv da nameya min. Nameya ku min re andib, 8-11-1982de ket dest min.

 

Heval hevkar delal

Eli Qili can,

Nama te derej kete deste min,imki, nav niann mn rast nenivisi bn.

Ez gelek ad bm ku nika ji braye me zaza merivn wek te zmanzan,filolog hene mjuli lgerina zarav zaza dbn. Ez geleki adm, ku tu li Parisda dmni, li lgerina zaza wek zaraweki kurdi dbi.

 

Li sala 1975-da min ktabek li ser beramber kirina zaz kurmanci nvsi daye apxan bo apkrn. Ew destnvsar nha l apxandaye, hividarm,w ap bkn.

 

L sala 1976 mn l ktba Iranskoy Yazikoznanye-dapertokek li ser zaza kurmanc nvsi, ez w nvsara xwe ji tera dnm. Mmkne j tera lazm b.

 

Mn klama (strana),te xwend, tu rast b xwe dnvsi:

 Azadiya Kurdistan,xelese gele dinya

 Xelasiya gele dinya, Azadiya Kurdistaniya .

Ew nian dke, ku tu yan ayri, yan ji dengbej, eger dengbji, l ser kastek deng xwe j mnra b nvse bine.

 

Nha ez mjli komkrna qewl kurdan dbm, ez dxwezm wana kom bkm, l berhavokda ap bkm.

 

Eger mumkne, tu j madeyn zazak,irok,hekyat,klam (metelokan), li berhvokda ap bke,eger peviste li rexgan, txtanda ferhengoka zazak kurmanc fransizi bnvse;Eva, dbe ieki ba heja bona lgerina zaravn kurd.

L sala 1978 ktaba mn Grammatika kurdskogo yazika na materyal kurmanc i sorani ap bye,eger l cem te,tune, ez ji tera binm

 

De b xatr te.

Qanat Kurdo, 8-XI-1982

 

( bi destnivisa xwe)

Nav navniana min :

 Leningrad, 196143 Yr. Gagarine 45 kv. 50 - Qanet Kurdo.

 

Beri ku ew nameya jr ya zanyar nemir gti min, min hem destnivisarn xwe W re andibn. Du da bi v name ku tarxa 20-04-1983e Prof. Qanat Kurdo bersiv da min.

 

 

 HEVAL HEVkar delal El qili can,

 

 Mn nama destnvisarn te standn, dl mn gelek p a b, kfa mn xwe b, ez p hesyam ku nvisarn te rnd hena. Destnvisarn te l ser zarav zaza, l ser filosofiya kevn, l ser marksza l ser faizm trkan nian dkn ku, zanyarki ghiti mezni. Eva mn geleki a dke. Nvisara te derheqa fontika zarav zaza geleki b mn xwe t, eferm, ez dbinm ku kurdeki heja pir zana pspor heye, mina mn xerqi Lgerina zman dayka ewe dbe. Ez hvidarm,dbe b slameti tu nivsara xwe l ser formzanina zaza ji xlas biki bxr slameti nvisara xwe ap bki.L lazme bjm ku nave nvisara xwe bnvisi nek So Be.Ev gotn b zazak yanHere vere.Gotna mervn zazanabjin Here vere, em dbjn So Be nian dke, ku ez dxwazn bjn em mna kurmanca napeyvn(xeber-nadn), yane zarave me ne mna ye kurmanciye.Ba dbe tu v gotna van l pegotna nvisara xweda bnvisi,nav nvisar b cureki dn bnvisi.Yan j bnvisi. Legerina zaza yn nehiya(rayona) Dyar bekr.

 

 Nvisare xwe l ser Kurmanc Soran ez j tera binm. Ez usa ji j tera Ferhenga Kurd-rus ya Soran, ku ap dbe. Ji heval xwe delal ra binm.

 

 Mn nama ji heval Kendal stand, ku Paris Institya Kurd ve bye, t tev boy,alikari van dki yan na? Bona pketn serferaziya Kurdnasiye lazme b hevra alikari bkin. Mn soz daye,ez ji alikari van bkim, nvisarn xwe b zman Kurd ji van ra binm ku ev ap bkn.

 

 Eger tu Kendal dbini, b kerema xwe van gliyu jra bje:Mn nama w stand, gelek j razme, ez bersva w bnvism.

De bxatr te, dlxeza mserbestiya teye.

 

Qanat Kurdo. 20-04-1983.

( bi destnivisa xwe mora till y )

 

Bri w nameya zanyar nemr Prof.Qanat Kurdo, min suretn li hem dest -nivisarn xwe suretek (copiyek) w nam da Kendal Nezan Efend ku Serok Insttya Kurd a Pars ye.

Zanyar nemr dema bersiv dab nameyn min, min re nivis bu ku << Bona pketn serferaziya Kurdnasiye lazme b hevra alikari bkin.>> Ber avakirina Instituya Kurd a Pars, sala 1982an de, mn hevaln minn ku bi esl xwe frensizin me hev re Radyoyek wekir( K.Libre). Min li w radyoy de heft de 12 seet kurmanc, kirmanck fransiz program amade dikirin. Min nav be kir Denge Kurdistan . S sal, 1200 seet min ten, bi ser xwe program amade kirin weandin. Heft de 12 seet wean wan 12 seeten de, and, weje droka me, mijarn nivisn nivisar Prof.Qanat Kurdo, mijarn rojev, b zman fransiz, zaravayn kurd; kurmanc, krmank-dmil-zaza seba kesn eleqedar da bstin, naskirin, guhdarkirin.

Ew helbest min li bajar Estenbol sala 1975an ciwna ewa Drsimde ber 16.000 kurdan xand. Sala 1983de K.Libre FM_87,7 mhz. Denge Kurdistan

Seba programa ku mijar sersala byna zanyar nemr Prof.Qanat Kurdo b, mn pir kes daveti mala ku uxil radyoy pktnne kirin. Cem hem textn ku mijar kar W b xwandin ew helbest j xwand.

 

Dr Ali KILI, 01-09-2006

 

 

  

Mamostay mezin,

                                    Zmanzan azadkare gele me y Sovyetstan

Prof. Dr. Qanat Kurdore

 

 

 Azadiya Kurdistan, xelese gele dinya

 Xelasiya gele dinya, Azadiya Kurdistaniya 

 

Vaze! Kurdistan min, vaze!

         Kamy tu kerda kolti na dinya?

Nu seno ĉlo ao tu gureto pa?

Hard asmen byene sor khla ek tora

Vaze! Kurdistan min, vaze!

         Kamy tu kerda kolti na dinya?

 

Ma zoneme, dinya, dinya dewuz qislacn a

         Dinya wi axa beg niya

Ma oncia zoneme

Ma dardekerdime, qrkerdime gle koura,

Riznai,wesnai, dardywe, dew sukhe ma,

Vaze! Kurdistan min, vaze!

         Kamy tu kerda kolti na dinya?

Ma zoneme wuativ

Wi(yi) zorkesu, yi emperyalistu, yi faistu

Bindentn koletiya mletn dinya.

 

J t, ju Wietnam, J Qamboiya

J sar latin Amerika

Y sarekerdu, y^zordest, y leyrunn emperyalizmi

Wuati b

Serv Lausannera barekerdena tu

Tu sarekerda, tu kerda or letey

J sar u cigerune

                            Alier Seyyid Rizai.

 

Ĉere t Mezopotamia Basra

Ĉore tu Qafkaasia

Pers Erav Grek Latin

Tu sero ostori fit b xl

Dewleta Ali Osman j jobina mlet

Derd ciran,xort citkar berdi qr kerdi

Zaf b keeni ame sar tu ser

Eve hozor milis, eskher rusnay

Dewuj, qslaci,ĉoleg, morevay

Axlr, yen psey, xanadanen mlet kurd

Juvinra gireday,berd qr kerdi

Zof eney, zaf domonn qij, za ineviyy

Juvinra gireday,berd qr kerd

 Berdi vera sare brnay.

Av, hgay ramnay,

ĉolegi, qslaci, gurenay

kam k sare de we berd qr kerdi

dodima koli brnay,gemy wsnay

koura,pulura bry qedenay

pyecu,zft, osn,paxr, zern, em,

peme, genim,ĉew,lazut,nuky, kunc,

asm roj,jede fre bjune ma ont berd,

ont berd zern eme Kurdistan.

Dora tipiya, name ma vurnay,

qamur guret maa,eskher wuast,

zone ma dard we, rota ma kerde tari.

 

ma rai vrati b, w(y) sera i ftlay

ma prdi vrati b, w(y) sera i bover

ma da pro guret, y ma sero b axay.

y b ospor, ma kerdime payay

y b mrdi, ma bme teveray

ma utimera hu ser, y ma sero b zulumkar

y koletikari, y faistn murdar,

y berdetunn emperializm

ma sero ndori brnay.

 

 

 

Marx Engels Lenin,

wu hevalo err Stalin vejay

raya pil msnera pal citkar

raya azad msnera dewuz qslaci,

msnera xelkn bindestn hem karkeren dinya

pal citkar sovyetistan, rizna efe tzar

raa partia qommunistya sovyetistan,rara Lenin de

j venge tuye meste Kurdistan,

sazbiye, Respublika sosyalistiya Yekiyiya Sovyetistan

Puk azad dmd Asia Afriqa

Vejiyaro ser in, bnde mend,

                                     Japon Ameriqa

Emparializme ameriqan guret xwu binde naro

 Pal u ckar Kuba

eke Sor,eke proletaria, sare serde

 Darde kerd Hitler

Lte Europay pil kot hte ma,

vilik da Balqania...

Gel bndest,gel Kurdistan, gel tirk,

Pal citkarn tirk kurd,erav hermen pers

Vray juvinra fiyen

Xwu ip girede xelkn sosialistanra

Piya b rijnime efe faizm emperilalizm kolonializm

Marxizm Leninimz dismala ma

Xwu ver erzene, p viray juvinra fiyene,

ma zoneme, nara tipiya,

n Musolini,ni Hitler , ni Salazar

ni Misto tirk, ni Pinoet, ni Faiq Turin

n yye bin

end bese ne kene end

ma zoneme, verva faizm

 verva emperilalizm

 verva kolonializm

 

 Azadiya Kurdistan, xelese gele dinya

 Xelasiya gele dinya, Azadiya Kurdistaniya 

 

 

 Ali KILI, Kurdistan 17.10.1975

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org