10ê Sebatê Rojbûna Govara Zevî Ye

Arşevê Oskan

Bajarê Dirbêsiyê û pênasînek kurt

Bajarê Dirbêsiyê, dikeve nabera bajarê Serêkaniya binxetî û Amûdê, hijmara rûniştiyên wê ji 30 hezar mirov derbas dibe û bi çandinîya genim, pembo, nîsk, ceh, garis û kuncîyan navdar e. Tevî vê dewlemendya axa û ava xwe, dîsa jî piraniya mirovên wê birçî ne, bi keda milên xwe nanê xwe bidest dixînin. Wek hemû bajarokên Kurdistanê, tevgera welatparêzî lê peyda dibe, çi ji alîyê tevgera siyasî û çi ji alîyê tevgera rewşenbîrî, hunerî û kulturî ve. Gelek siyasetvan, nivîskar û hunermendên Kurd ji vî bajarî derketine û hîna jî ev pêvajo berdewam dike. Ez qet bawer nakim ku rojekê ji rojan, kes bikaribe ji bo vê tevgera jiyanê bibe astek û dergehên hêvîyan lê bixetimîne. Nemaze ji salên 1950 û vir de, ango ji serxwebûna welatê Sûrî ji bin destê Frisnsawiyan, Kurdên vî bajarî, bi xwe roleke bingehîn têde lîstiye. Vê pêvajoyê bi awayekî xurt destpêkiriye. Ev bajar jî, bi hemû derfet û girêdana xwe, hêza xwe ji girêdana bajarên Kurdistanê yên din distîne. Ji vî bajarê biçûk, ku di salên bîstan de hatiye avakirin, gelek hunermend, nivîskar û siyasetmedar hatine afirandin. Mirov dikare ji wan hunermendên şêwekar Beşar Îsa, Arşevîn Mîkaîl, Munîr Şêxê, Ibrahîm Heyderî, Mahîn şêxanî, Saed …..hwd, lê binase.

Mûzîka kurdî jî, ji vî bajarê biçûk bê par nemaye, hunermenên wek Rûbarê Şîno, Zubêr Salih, Husên Salih, Munteser Salih, Remezan Necim Omerî, Gulistan Sûbarî, Şukrî Sûbarî, Kerem Xelîl, Hesen Husên, Bahcet Alî, Zuhêr Elî, şerîf Elî, Beşîr Şerîf, Nûrî, Ahmed Silo û Fewazê Çetelê….hwd, deng û awazên wan guhdar bike. Wek hemû bajarên Rojavayê Kurdistanê, para nivîsandina bi zimanê kurdî jî têde heye, ji wan nivîskaran, Xemgînê Remo, Fethulah Huseynî, Brahîm Berces, Ciwanê Abdal, Arşevê Oskan, Mişal Temo, Mihemd Derwîş, Ciwanê Reso, Hozanê Girkundê, Dilbixwîn û Mahmûd Badilî…..hwd li hest û nalînên wan guhdar bike. Gelek caran tevgerên wek komele, rojname û govar li vî bajarî hatine damezirandin û piştî demekê, yan ji ber sedemên ewlekarî, yan jî aborî hatine rawestandin. Ji wan rojnameyan Delav, ji alîyê hevalên Partiya Yekîtî dihate derxistin bi destê çend xortên çalak. Ew xort, bi derfetên xwe yî kesane, bi belavkirina wê radibûn, wek  Masûm, Cegerbirîn, Hozan Girkundê … du hijamr jê derketin û nema hate derketin. Ez bawer dikim rêvebirê wê Masûm hate girtin û çend salan di zindanê de ma. Ji komeleyên ku hatin damezirandin li Dirbêsiyê komeleya Zêwa ku endamê wê: Mîdasê Azîzî, Hozanê Girkundê, Zeyneb, Xemgînê Remo, Cegerbirîn, Brahîm Berces, Hemîd Sadûn, Ciwanê Abdal, Arşevê Oskan. Yek ji biryarên vê komeleyê bû, ku rojnameyek yan jî govarek bi navê Zêwa bê weşandin û bibe zimanê komeleyê. Mixabin piştî çend salan û çend çalakiyan, endamê wê komelê ji hev hatin belavkirin û nema dikarîbûn gewdeyê xwe li ser hev bicivînin û karekî hevbeş bikin. Lê biryar û hizra li ser weşandina govarekê ma.

Ji wan nivîskarên ku bi zimanê kurdî dinivîsandin. Gelek ji wan bûn xwedan berhem û beşdarî di gelek bîranîn û tevgerên wêjeyî dikirin, wek mehrîcan û pêşbirk û şevbuhêrkan. Ciwanê Abdal bû xwediyê sê-çar berhemên cîrok û helbestan, Xemgînê Remo jî bû xwdiyê sê pirtûkên helbest û pirtûkek çîrokan, Hozanê Girkundê her weha bû xwedanê du pirtûkên helbestan, Mahmûdê Badilî bû xwedanê du pirtûkên helbestan û Cegerbirîn bû xwedanê berhemeke Helbestî û Arşevê Oskan jî bû xwedanê sê pirtûkên helbestan û Fethulah Huseynî jî bû xwedanê sê pirtûkên helbestan, Mişal Temo jî bû xwedanê pirtûkek çîrokan bi zimanê kurdî .. hîna jî ben li ser çirikê dizîvire. Ev ji bilî çend berhemê ku bi zimanê erebî hatine weşandin, gelek ji wana jî li ser dîroka bajarê Dirbêsiyê bi xwe ne.

Ronahiyek li ser govara Zevî:  http://www.efrin.net/efrin03/zevi/index.htm

Bi vê helkeftinê min xwest ez çend xalên tarî, yên ku pêvajoya govara Zevî têre derbas bûye ronahî bikim, wek; têkiliyên nivîskaran bi govarê re, dijwariya rewşa diravî, astengiyên firotin û belavkirinê, qedexekirina çapa bi zimanê kurdî, alîkariya tevgera siyasî, nakokiyên di navbera komîta rêvebir bi xwe de…. Ev hemû û hin tiştên din di nava her sazî, partî, dezgehên rewşenbîrî … çi li welêt çi li derveyî welêt be tên dawerivandin, lê mixabin ji kesî re nabêjin hetanî ku sal di ser re derbas dibin û şax û bax jê tên dirêjkirin. Bêhn jê difûre û piştî dehê salan dikeve rojevê û hezar tişt li ser tên zêdekirin. Di wê demê de, yan hinek ji wan kesên beşdar, koçkirîne yan jî, nema dikarin wek çavkanî bêne derbirîn. Ji ber van sedeman, ku di paşerojê de, da ku wek çavkanî bête zanîn, min xwest wan roj û meh û salên ku Zevî derdiket bînim bîra we xwendevanên hêja.

Dîsa jî, dibe ku hin xal neyên bîra min, ji ber ku ev şeş sal di ser wan bîranînan re derbas bûne. Sedema din, min xwest ez vê nivîsê binivîsim, ji ber egera tunebûna jêderên rojnamevanên xwedan piransîp û serbixwe, ku bi erkên xwe yên rasteqînî rabin û ev pirs ji min û xwe kiribana, ew jî nebû mixabin. Ji bilî çend hevpeyvînên televizyonan, ku ew jî di demeke teng de, divê min li ser hemû alî û pirsgirêkên kesayeta xwe biaxiviyama, têr nekir. Ez bêçar mam, berî ku dem di ser re derbas bibe û hinekî din li ser navê min tiştine ne rast bibêjin, li hemû tiştî mikur bêm. Derxistin û weşandina govarekê, dikeve arşîfa rojnamegerîya wî gelî, lewma min ev giringî da vê nivîsandinê. Bi taybetî, dema ku ez li bajarê Hannovera Elmanî, di sala 2005an de, bûm mêvanê berêz Cemal Xeznedar, ku arşîfeke mezin û berfireh ji rojnameyên Kurd, bi hemû zaraveyan dabûn hev û govara Zevî jî, wek govareke li Swêdê derdiket nirxandibû. Ya hîn jê kambaxtir ku helbestvan Tengezarê Marînî ku xwe wek pasporê dercûna rojnamevanîyê li herçar perçeyên Kursistanê dibîne, ev yek piştrast kir. Ku ev govar (Zevî) berî çend salekî li Swêdê derdiket, lê kê ew derdixist ? nizanî bûn!.

Biryaradana weşandina govara Zevî !

Di roja 10ê sebata 2001 de, ez û Xemgînê Remo û Îsa Oskan, li hev rûniştin û me biryara derçûna govareke rewşenbîrî serbixwe, bi zimanê kurdî da, ku bibe govara yekemîn di dîroka bajarê Dirbêsiyê de û valahiya derçûna govareke serbixwe dagire. Me di vî derbarî de, gelek nav dan ber çavên xwe, wek navê Çira, Kepez, Zêwa, Zevî … hwd. Ji nav wan navan, me navê Zevî hilbijart. Di wê demê de, ez û Xemgîn her yek ji me xwedanê sê-çar berhemên weşandî bûn. Hevalê ku wê bi me re alîkar be, di bin mercê ku em navê wî têxin nav komîta rêvebir Îsa Oskan bû, ew bi xwe ne nivîskar bû, lê wek wî ji me re da xwanêkirin, ku ew ji kar û barê kompyoterê tê dighêje û dixwaze kedekê bide vê govarê. Em jî bi vê biryara wî kêxweş bûn. Wek her govarê me dixwest em hijmara yekemîn bikin ezmûne. Yan piştî hijmara yekem emê berdewam bikin, yan jî emê rawestin. Li gorî me û pîvana derfetan, me texmîn kir ku emê karibin berdwam bikin, lewra me soz da ku di bin van nîrên dijwar de jî, weşana xwe yî sê mehî ya hijmara duwemîn amade bikin. Di wan hijmarên destpêkê de, me li gundê Bîrkinêsê çap dikirin û pel bi pel bi hev re girê didan û dikirin pirtûk (govar) bi qabeke rengîn û pelên hundir bi gewr û reş dihatin kopîkirin. Piştî ku hijmara yekem ket nav destên xwendevana, me pêwendî bi Qamişlo, şam, Heleb, Serêkaniyê û Hisiça re danîn û xwe gihand gelek nivîskar û xwendevanan. Wek nemûne li Helebê nivîskar Mihemed Hemo, li Qamişlo Konê Reş, li Hisiça Xoşnav û li Serêkaniyê helbestvan Anahîta. Lê ji bo ku hîn zelaltir zelel bibe, li Qamişlo, Konê Reş em (ez û Îsa û Xemgîn) kirin mêvanê Mihemedê Seyid Husên û girêdanê di navbera me de çêbike. Kon ewê alîkariya me bi nivîsan bike, lê nikare wek peyamnêr xwe eşkere bike, ji ber serdemine ewlekarî. 

Em bi Seyid Husên re dan naskirin, ku vî camêrî pir kêfa xwe ji Zevî re anîye, wekû xewnek wî pêkhatibe, bi rastî ji li gorî gotina xwe derket û girêdana xwe her cû xurtir kir. Piştî demeke kurt me bihîst ku hevalê me Mihemed Hemo ji ber muxeabratan zarokên xwe hiştiye û bazdaye Başûrî Kurdistan -Ji xwe heta niha jî li Silêmaniyê dijî- Têkiliya me hinekî li bajarê Helebê paşde ket. Lê me dîsa xwe di riya kesan re dighand kesayetên cihê, wek Pîr Rustem, Ibrahîm Ibrahîm, Can Bapîr û hinek hevalên din. Di hijmara duwmîn de ez û Îsa bi tenê men. Lê dîsa jî, me bi westaneke bê hempa xwe ragirt û berdewam kir, li gel ku têkiliya me her bi wan hevalên ku min navên wan anî ziman re ma. Hijmara yekemîn li mala Îsa Oskan hate çapkirin. Bawer dikim nêzî 150 hijmar bi hawakî diyarî, li nivîskar û sazî û partiyan belav bû, çend hijmar jî hatin rêkirin ji yekîtiya nivîskarên Duhokê (Hesen Silêvanî), bakurê kurdistanê Azadiya Welat, û hinek hevalê Europa re. Gelekan ji nivîskar û xwendevanan nameyên pîrozbahî rêkirin û çendekan jî nivîsên xwe yên pesindarîyê di hijmara duwemîn de weşandin, ji wan nivîsan ya rojnamevan Konê Reş bû. 

Di amadekirina hijmara duwemîn de, Xemgînê Remo xwe ji govarê da alî. Helbet wê sedem hebin, lê ew sedem têra ku mirov xwe ji govarê veqetim ne dikir. Di wê êvarê bi xwe de em hatin û bi amadebûna Salihê Heydo, ku em wî vegerînin nav govarê, lê wî ji me re da xwanêkirin ku ew nikare berdewam bike û rewşa wî ne alîkar e. Di gel vê veqetandinê de soz da ku berhemên xwe jî di govarê de bixweşîne û tiştê têkeve ser milê wî ew xwe jê paşde nade, lê wek endam nema xwe pejirad. Min di wê şevê de, li mala wî pêşinyar kir: ku tu govarê berdewam bike û ezê jê derkevim, lê wî qebûl nekir û dilpaqijiya xwe da xwanê kirin ku em berdeam bikin û ewê alîkar be wek hevalekî nivîskarê kovarê, bi rastî jî ew soza xwe anî cih û heta hijmarên vê dawiyê jî, tê de nivîsand……  

= Dûmahî heye….=

çapkirin