Malperên me dikarin evînê biparêzin?

Arşev Oskan

Ev çend sal in, rûpelên elektronîk, yên hemû dunyayê vebûn. Di nav wan de, Kurdan jî xwestin bi rola serdemê rabin û cihê xwe di nav vê xiricirê de bibînin. Mirov dikare ji her çar perçeyên Kurdistanê, yan bi gotinek din ji herçar şaxên dara Kurdistanê ya ku ji yek kanîkekê dimêje, li ser kompyoteran bibîne. Ji rûpela destpêkê ya malperê diyare, ku berê vê malperê li kû ye, ji kîjan perçeyî tê û kîjan girûpê diparêze. Ev gotin li ser hinekan pir giran tê, ji ber vê sedemê, karê wan tune ku xwe li ber ronahiya rojê veşêr in û bibêjin em serbixwe ne.

Di nav wan malperan de, gelek nakokî û xirecirên veşartî û navxweyî hene. Kes bi raza wan nizane ji bilî yên gelekî  nêzîkî wan. Gelek ji wan, bazarê li ser hesabê kurdperwerîyê dikin û tovên bi zîwan li qada têgehê diçînin. Ew şûv şîn dibe, ji çavan xweş tê xwanêkirin û ew jî bi çeman wê şînahîya suxte av didin. Lê kes bi dawiya mûsima wê berhemdanê nizane, ku ne bi kêrî xwedanê xwe û ne jî bi kêrî paşeroja civakê tê. Hinek jî, navên mezin yên internasiyonal li xwe dikin, bêyî ku bizanibin li kû dimînin û şîrê pêsîra xwe li kû didoşin. Hinek jî bi keriyan mêşan ji derdora sergoyan diqewirînin û bi rola teriyê radibin .

Gotina em bibêjin filan malper serbixwe ye, ev gotin li ser malperan, ji sedî sed pêk nayê. Ew jî, pîvan jê re hene, piranî bi xişxişk û rêşî ne -lê ne bi ecêba çendekan-. Ez naxwazim navê wan li vir bibêjim, lê ez bawerim dema ku ez li deriyê mijarê didim, her kesên ku haya wan ji malperên elektonîk hene têdighêjin bê halê me çi hal e. şirove ji her gotinê re navê, gerek em ji rengê fikî bizanibin tama wî çi ye. Dibe jî, wek berya niha hevalina ji min re gotibûn ku mebesta te, di nivîsan de hinekî tarî ye. Ez dibêjim heta radeyekê ev gotin rast e, ji ber ku ew jî bi rewşa me ve girêdayî ye. Mirov nikare ji pêşîn ve mar bigre.

Gelek ji malperên me, ne  têgehên piransîban bihîstine û ne jî rexne li hesabê wan tê. Mirov dikare wan kesên ku malperan birêve dibin, bi berhemdana saziyan ve girê bidin, ji ber ku ew bi xwe zarokên vê dibistana tije nakokî ne. Tiştê ku mirov li ber dikeve, ku navê globalizmê bi xwe re hetikandine. Ev navê mezin ku mirov dikare bi her awayî bikar bîne, û encama wê li xwediyê vedigere. Dibe ku wek şûrê di destê nezanan de, ku bibe sedema kuştina xwediyê xwe.

„Sal bi sal xwezî bi par“ gelek malperên me hene her ku diçe rewşa wan ber bi lewaziyê ve dere. Gelek ji wan di destpêka xwe de, navê wan li her derê belav bû, ku ev malper, ziman, kultur, dîrok û wêjeya Kurdan diparêze. Dihatin wê nasandinê ku bibin zimanê netew û çanda kurdperwerîyê, lê mixabin niha dikarin ji bo xatirê kesekî bibin zimanê bêbextî û birakujiyê. Hinek jî niha amade ne ku ji bo çend qirûşan hemû piransîpan binpê bikin. Dibe jî, ku berê haya me ji van têkçûn û kambaxiyan tune bû, ku ji destpêka xwe de, ev rê dimeşand in. Yan jî, li ser vê bingehê hatibûn avakirin.

Gelek malper wek kopî ji hev hatibin girtin diyar dikin. Gotara ku em li vir dibînin li dehên malperên din jî dibînin. Ku wisa be, çi wate ji pirbûna malperan re dimîne?  Gelek ji wan berhemên malperên din li cem xwe kopî dikin û carnan jî nivîskar bi yek emailê ji dehê malperan re bi tikandinekê dişîne. Ew malperên ku dûbarekirina nivîsan ne pejirîn in, ew jî ji mehê tu yan nivîsekê yan jî du nivîsan lê dixwîne. Yan ew nivîs dibe xwedanê melperê nivîsandibe yan jî divê ragihandina nûçeyên mirina welatiyan be. Ragihandina mirina navdaran li seranserî cîhanê mirov dikare di rojname û malperan de bixwîne, lê yên me kurdek, şivanek li kû dimre nûçeya mirina wî/wê tê nivîsandin. Heta çi radeyê ev nûçe ji raya giştî re girîng e, ez bi xwe nizanim.

Ji ber vê rewşa kambax niha mirov nikare doza malperên taybet bike, wek malperên rexneyî, pêkenok, wêjeyî, zaroktî….. hwd. Tiştê mirov hîn bêhtir bê hêvî û xemgîn dike, vekirina van kockên me yên ku her yek ji wan dahola çend partiyan lêdide. Sosreta hîn mesintir ku her yek jî bi eşkerebûn şerê ya din dike. Yan wan jî çend euro ji partîkê qezenc kirine yan jî kîn û reşahiya dilê xwe di serê hev re derdixin, bêyî ku zanibin çi dikin. Ji wan paltokan, kockên ziman û mûzîkê jî hene, lê tu dikare mêvanên wan li ser tiliyan bihijmêre, şer li kû hebe mêvan li wir in. Ev jî bi çi ve tê girêdan em tev de dizanin, lê em rastiyê nabêjin, ji ber ku rastî tal e. Bê guman ev destnîşankirin li ser her malper û kesayetan wek hev pêk nayên. Hinek ji hinekan bêtir rola xwe ber bi erk û têgehan ve dilizin. Dibe jî rojek bê em bêçar bibin ku hinekan bi nav bikin û van tiştan di destê wan de bigrin. Ev têbînî û gelek têbîniyên din mirov dikare wan bibîne û destnîşan bike.   

17. 02. 2007.

çapkirin