Ziman Wje 

 

Areve Oskan

 

Dema ku nav wjey t gotin, bi xwe re gelek titn giring tne hi mirov, ji wan titan jiyana civat, ezmneyn kesane, tgihitina di rewa jwar de, byer serphat.

B guman ew ziman ji bo civatek wek civata kurd dibe neynikek giring, ku her kes xwe tre bibne, i ji layn serphat jiyana kesn yekoyek, yan j byer rewa gel bi tevay, ku bi awayek ji awayan di drok de dibe xwedan rol.

Bawer dikim, li cem kurdan ev ziman hinek ji geln din cda ye, ji ber ku wje j bi pven nrn drok ku di ser miletek re derbas dibe t girdan, hza lehengn w byer bi wan nran re t pvandin. Ku em werin di w neynik re li wjeya kurd binrin, em li gelek kutar qrn gaziyan rast bn. Ev nijad di wjeya kurd de ekere ye. Her tim mijarn me bi awayn tevah hatine ristin, ji ber ku hn kesayetn me ji bin bandora siyaset nehatine rizgarkirin, lewra j bi piran bhna ziman siyaset ji ziman wjeya me difre. Her ku topek dijminan teqiyaye, beek mezin ji gel daye ber xwe, ti caran cdah nexistiye navbera kal, pr, zarok jinan. Li vir ez dikarim bibjim hawar ji gelek seriyan bilind bye ew deng ketiy guh wjenivsan, lewma wje bare ku van an himz bike di rpeln xwe de hilgire. Li ser v mijar romannivs kurd Lale Qaso li ser qaba pirtka xwe ya Rewenbr wisa nivsiye Ronakbr her i titn ku mexzena qil bindest digire r nade aqilyet, pketin civak ilm, pver dibne; xweiya jn jiyan bi bilindahiya maqliyeta kesan civak ve girdide li hember zulm zor pevneke b westan emir dike.

Ji aliyek din ve ku bindest titn ku bi xwe re aniye, badoreke mezin li ser nivsandin kiriye, wek nemne ku nivskar kurd Helm Ysiv j nav romana xwe ya dawiy dike Tirsa b diran ji me re dibje Eger rojek kesek ji we li tis rast hat, j bipirsin b li k ji dayik bye. W ji we re bje li w argoeya ku di navbera Sr, Tirk, ran Iraq de ye. Li vir mirov teqez dike ku tkilya ziman wjey bi jwariya mirovan re heye (Cograf). i di roman de yan di rok helbest, yan j ew wney xwna zarokan gelek caran di tabloyan de j reng vedide.

Ji layek din ve, ziman wjey dikare bi gelek weyan bipeyive, lewra ez dikarin di du xalan de binav bikim; ziman wjeya proz ziman wjeya erzan. Ew ziman ku nirx serdemiya kesan girpn wan didin ji bo hin berjewendiyn kesane, drok serobin hev dikin. L ziman wejeya proz, ewe y her dem di gewdekirina asta rastiy de dilive qelen j buha dide.

Du nernn cih hatine gotin li ser forma nivsandina ziman wjey, ew j nerna taliyan ku digotin: Njen, hunermendya form peyda dike l Rsan berovaj wan dinirxandin digotin: Naverok ji form diz .

Di derbar ziman helbest de, ku nneriya wjeya bilind dike, ev ziman bi taybet li cem hinek gel wek Ereb derdorn wan kurd j di nav de, pir dewlemend e, lewra li cem kurdan, tu b droka wjey bipve t di derk fireh re derbas helbest bibe dibe ku droka wjeya kud bi xwe bi helbest t naskirin, v yek hetan niha cih xwe li cem nivskarn me girtiye. Dema ku bixwaze dest bi nivskariy bike, xwe li helbest digre ku bi serket, berdewam dike, ku tk rdin nema bi nivsandina wjey mijl dibe, ev nemne li ser piraniya me pkhatiye.

Helbest ziman hest giyane, ev ziman hest gelek bal dikne ser xwe, ji ber ku zimanek rasterast e xwe dighne her be civat, i di hidur mzk de yan ji dev helbestvan bi xwe be. Di helbest de pwistya mzk xurt e, gelek caran bi pkkirina helbest re mzka romans roleke xurt dilze, dihle ku helbest bi awayek xweiktir bighje guh guhdar aliy giyan dewlemend dike.

Helbest zor li hevoksazioy dike, lewra ku ziman devok li ber radiweste. Hnandina hevokn helbest, formeke n ji hevoka ziman devik re peyda dike, gelek caran j r dibe ser aliy kevnar yn ziman j, bi v away form rengek afirand derdikeve p xwendevan, gotin ji w helbest re dibin stnn zimn yn balk, ev yek ji bo ayikkirina hrmon di plen dengan de, hz diyar dike.

 L ziman roman rok ne wisa ne, dikare bibe ziman civatnasn serphatiyan.

S tit dikarin bi serkrftina berhemeke wjey de, xwedan rol werin dtin, yek j dewlemendiya ziman ferheng ku bi rola nasname tn dtin, di riya w ziman dewlemend tu dikare mijarn xwe tr bike, b aloziyn hnadin ya duwem babeta ku berhem li ser t avakirin armanca nivskar t zelalkirin, b v nijad berhem seqet b wate dimne, ya siyem xeyala nivskar bi xwe ne nijadek ji yn ber xwe kmtir e, di baweriya min de, ji ber ku xeyal ngara nivskar dikare ji mijarn bik berhemn t wate wne biafirne, li vir bay xwedan gotin dikare rabe, ji nemneyn ku di chana wjey de derketine p,  mirov dikare Ahmed Xan y Kurd, Nazim Hikmet Tirk, Ferdosiy Farisan Muteneb y Ereban Bokn Rsan . Hwd, nian bide.

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org