Li Cizr Xebata Atolyey ya Gihandina Mamosteyn Ziman Kurd hate lidarxistin

 

Azad Zal

 

Cizr 07.08.2008 - Di navbera 1-7 Tebax de li navenda Cizr bi tevlbna 8 berendamn mamosteyn Ziman Kurd Xebata Atolyey ya Gihandina Mamosteyn Ziman Kurd hate lidarxistin.

Ji bo ku li Cizr perwerdeh hndekariya Ziman Kurd dest p bike p bikeve ji aliy aktvstn TZP kurdhezn Cizr ve daxwaza xebata atolyey ya gihandina mamosteyn ziman kurd ji navenda TZP Kurd-Der hatib kirin. Li ser v daxwaz ji bo hefteyek xebata atolyey li dar bixe mamosteyek hate andin.

Li navenda Cizr xebata atolyey hate lidarxistin hefteyek dewam kir. Di dema xebata atolyey de wek avdr wekl aredar Ahmed Dalmi, nivskar wergr Aydin Rengn j tev li xebatan bn. 

Wekl aredar Ahmed Dalmi li ser girngiya v xebat rawestiya wiha got: Hviya hezaran salan a gel me t de ye ro pk t. Li Cizr bi hezaran xwendevann dibistana seretay xwendine hene. Di dil hemiyan de j kmasiya ziman zikmak heye. Kmasiyn ku hene wek aredar em li ber avn xwe dibnin. Di ser de ziman, drok, and huner kevneopiyn me yn mayn di bin erd de yn roj bi roj wenda dibin hene (wek arkeolojk etnografk). Em wek gel Cizr xwedlderketin serkeftina v ten di sazbn de dibnin. Ji bo lkoln lgerna ziman kurd ev xabata hatiye kirin pir proz dibinin, end xebatkarn v saziy yn alkariy bidin v kar em bejna xwe li ber wan ditewnin i ji dest me b em bikin. Em ji hevaln ku niha di atolyeya gihandina mamosteyan de perwerdehiy dibnin re serkeftin dixwazin em hv dikin ew xebatn ba bimeinin. Ez bi munasebeta v dixwazim ji gel Cizr re j bibjim bangawaziya min ev e ku; ji bo sazbn pketina ziman kurd hnbna xwendin nivisandina ziman kurd tevl bibin pitgiriy bidin. Bi v away em ziman kurd pdetir bibin zind bihlin.

Her wiha berendamn mamosteyn ziman kurd li ser girngiya v xebat sekinn di derbar xebata gihandina mamosteyan de wiha gotin:

Abdulcebbar d: Bi rast ro mirov bikaribe di derbar v xebat de hestn xwe bne ziman pir zehmet e. L bes ez dikarim biibnim gundn em l mezin bn hatine valakirin. Pit valakirin lann der kaniyn me de zuwa bn, ji aliy nevnan (neyaran) ve hatin birn, rahn w j agir berdan. Demk dirj em j dr man rojek riya me l ket. Me cuhek av ber da ser lanan. lann me ji n ve ajir dan n bn. L nevnn (neyar) me dsa dek dolab li me gerandin, dsa lann me hitin bxwed. L nekarn lann me yn ajarday bisojin rahn wan kor bikin. ro ev xebata li ser ziman me t dayn w bi milyonan lanan av bide w ajira ji wan bilind bike. Guln lanan w bihara sor zer vebikin. end lan bi str be j dsa kaniya welat me w bi saziyn curbecur di cuhn ziman de biherike li her ar aliyn welat av bide.

Bahaedn Robar: Ziman nasnameya gelan a sereke ye. Dema mirovek ziman xwe y zikmak nizanibe biaxive binivse d nikaribe nijada xwe j bidomne. Ango ew kes d bte piavtin ji esl xwe derkeve. Ji ber v yek div her kes an j her milet bikaribe ziman xwe y zikmak li hem qadn jiyan bi kar bne. Em dibjin vaye hezar sal in me ziman xwe parast heta roja ro an l ji ro n de parastina zimn ne ew qas asan e. Ev serdema em t de ne serdema teknolojiy ye zimann serdest dikare bandor ji zarokn li ber r heta kaln heft sal heta ivann li ser iyayan j bike. Ji bo p lgirtina piaftina ziman me pwist p heye ku em d ziman xwe ne ten bi axaftin di heman dem de xwendin nivsk j bi kar bnin. Lew ma em v xebata atolyey ya li ser ziman girng watedar dibnin. Hv bendewariya min ew e ku ne ten li Cizr li hem gund bajarn ku Kurd l dijn xebatn bi v reng bn kirin.

Mrza Ron: avkaniya ziman kurd ya nivsk li Cizra Botan bi Dwana Melay Cizr hatiye nivisandin ev dwan ro j ji ziman kurd re ya her girng e. L mixabin herma ku ziman nivsk l hatiye nivisandin nehatiye parastin. tu xebatn nivsk l nehatine irin. Ev xebata hey ku me ji bo gihandina mamosteyan daye destpkirin; lxwedderketina nirxn Melay Cizr ne. Ev nirxn ku di dest me de heye div ku gel Cizr ba bizane li ser ziman kurd bisekine ji zarokan heya kalan div bibin xwenda bikaribin binivisnin. Gelo ku ro Melay Cizr saxbya bijiya, ku ro li Cizr binriya w ji me re bigota i? W bigota; qedr gul i zane; kelbe div ker re

Mehmet Dalmi: Dema ku hevalan ji min re got ji bo xebata gihandina mamosteyn ziman kurd tu j tev li v xebat bib; min ji nava dil xwe keserek kiand cihek wek Cizra Botan de kmasiya min yn wek min hene min tewq v kar kir da ku ez j bedar v xebat bibim di peroj de wek mamosteyek ez j bixebitim. Kesn ku bixwazin ziman zikmak hn bibin da ku ez bikaribim ji wan re bibim mamosteyek ba.

Cemal Menek: Bi rast j di bajarek weke Cizra Botan de zaravay Kurmanc rziman xwe ji vir standiye, l mixabin ro mamosteyek ziman kurd tune ye, em hvdar in ev destpk ew nebe daw.

Yunus Orak: Di tekona azadiya kurdan de ji destpk heya niha qelsiyek heb li ser ziman kurd. L dereng mabe j van saln dawn girngiya ziman hate famkirin ji bo ziman hewldann cur bi cur bn.

Weke em dizanin yek ji wan hewldanan j TZP b. Bi rast j xebatn bi v reng ku li Cizr j bibin ji bo peroja ziman d pir ba be. Her i qas Cizr li gor bajarn din n kurdan di hla zimn de batir be j mixabin ev rewa ziman roj bi roj ber bi xerabnek ve die. Ji ber v yek j demek ji dema nzik de li v bajar hewceyn saziyn kurd hene. Ji bo v bingeh j me tev end hevalan dest bi xebata perwerdehiya zimn kir. Bi v xebat em bi hv ne her wiha em ew qas bi biryar in ku di hla zimn de di nava civak de himendiyeke ziman d b pdexistin. 

Her wiha hndekar Azad Zal di derbar xebata atolyey de got ku div xebatn bi v reng li herm bidomin wiha dewam kir: Xebata ku me li vir pk an ji bo hndekar perwerdehiya ziman kurd destpk b. Ji xwe em bi kinas li ser rziman rastnivsa ziman kurd rawestiyan me di v arovey de xebata atolyey li dar xist. Ev xebat wek destpk b hviya min ew e ku ji xebata atolyey n de xebat xurttir bibin bi xebata van berendamn mamoste 

perwerdeh hndekariya ziman kurd ew hn xurttir berfirehtir bibe. Div ku li bajarn wek Cizr, Nisbn, Qoser yn ku kurd kurdewar serwer e xebatn hndekar perwerdehiy dest p bikin xurttir bibin. Di v ku li van herman perwerdeh hndekariya xwendin nivisandina ziman kurd dest p bikin bne pdebirin. Ev j bi xebatn atolyey yn bi v reng dibin. Div ku xebata ku li Cizr hatiye lidarxistin ji bo li bajarn din bne kirin bibe mnak. Ez ji van hevaln ku tev li xebata atolyey bne hv dikim ku li Cizr xebatn li ser ziman kurd yn ba berfireh li dar bixin. Div ku li Cizr xwendin nivisandina ziman kurd li dest p bike p de here. Heval bi daxwaziyek xurt tev li v xebat bn ew gelek xebatn ba li dar bixin. Cizr war zanyarn wek Ebul-Iz el Cezr, wjevan alimn wek Melay Cizr, Feqiy Teyran e. Gelek cih warn kevnare yn ku drok, and hunera kurd di xwe de vedirin hene. Div ku bi ziman kurd xebatn tormarkirin, lkoln lgernin xurt bne kirin.

Her wiha li gor ku hate ragihandin di dawiya xebata atolyey de azmn hate kirin hem berendamn mamoste bi serkeft azmn derbas kirin. Di demn n de ew sertfkaya mamostetiya ziman kurd b dayn.

 

 

 

 

  

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org