Hevpeyvînek li ser erdnîgarîya me ya birîndar û dîroka me ya tarûmar( 11)

 

Bi Hemreş Reşo ra gereke niştimanî

 

 

Bedirxan Epözdemir

 

Beşa Yazdehmîn:

                              “Ez nabêjim bîranînên min, ezê bêjim şasîyên min”

 

Divê beşê da  :

 

                         -Bîranîn û Arşîv

                         -Heya meriv serokê partîyek bî bîraninên meriv objektîf nabin.

                         -Ezê dev ji seroktîya partîyê berdim.

                         -Pêwîste em rê bidine xortan.

                         -Azadî çîye ?

                         -Evîn û rola evînê di jîyanêda çîye ?

                         -Ez evîndarê gelê xwe me.

 

 

Belê, madem ku we şîrove kir, bi rastî jî di nav vê bersiva we da min bi taybetî vê pirsê ji we kir. Hun pirtûkên bîranînê  û dîrokî di ecbînin. Rêyagiştî ya Kurd, rewşenbîr û gelek kesên dî jî dizanin,  di nav Kurdên Bakur da belkî jî cenabê we yekem kese ku gelek arşîveke we yê rêk û pêk heye.We rojane bûyeran jî nivsandîye. Li cem we, wek belge ku bi sedan, beyan,  selik û gelek tiştên dîn jî hene.

 

Bi ya min ku hun jî teqdîr dikin, arşîv dîroka gelêk e. Ew gelên ku  ji  arşîvê mehrum bî, ji dîroka xwe jî mehrum e. Qedirşinasîyeke gelek bilinde ku we di serî da heya îro vê rastîyê dîtîye û arşiveke gelek dewlemend anîye holê. We karê xwe û xebata xwe ya rojane yê sîyasî, çandî,  û yê entelektûlî roj bi roj, sal bi sal  not kirîye.

 

Hun dikarin mizgînîyek bidine xwendevanên me yên hêja, gelo nîyeta we heye ku hun bîranînên xwe binivsînin û vê arşîva xwe ya rêk û pêk bi bîranînên xwe va (ku perçeyekin   ji dîroka me ya 50 salê dawî) bixne  xizmeta gel ?

 

             Heya meriv serokê partîyek bi meriv nikarê objektîf bîranînê xwe binivsinê.                     

 

- Pir sipas. Berê tiştên nivîsî, li ser Kurdan, li ser dîroka Kurdan bi dest nediketin. Em li van tiştan digerîyan. Baş tê bîra min , wextê min li Enqerê hiquk dixwend, li wê “Milli Kutûpxane” hebû. Em diçona wira. Li wira Kurdek dixebitî ya. Tiştên ku li ser Kurdan hebûn veşartî bûn. Van tiştan dernedixistin, qedexe bûn. Ev biraderê Kurd, wan tiştên qedexekirî, dixist nav  pirtûkên dîn datanîya ber me. Me jî di virda dixwend. Bi İngilîzî, bi Frinsizî, bi zimanên ku em nizanin hebûn. Me dixwend. Me digot, gerek tiştek hebî li ser Kurdan. Lê mixabin, zû bi zû bi destê me nediketin.Ew tiştên ku bi rêya İSK diketin destê min, me ji wana gelek sûd digirt. Sedem van tiştan Kurd hemû li dor min dicivîyan, digotin; ka çî tê da heye, çî dibêje ? ziman jî nizanîyan. Min naveroka wan belgeyan, ji wan ra şîrove dikir.    

 

Sedem vî roja ewil; li ku, bi çî zimanî bûya bila bibî, çî bi destê min diket, min tomar dikir. Mesela min Frinsizî nizanî, lê ku belgeyek li ser Kurda bi destê min biketa, min arşîv dikir. Em bêjin tiştên bi ziman Swedî jî wusa bûn. Bi Erebî di bûya, bi zimaneke dîn di bûya baş yan nebaş min top dikir, min digot wê rojek bê bi kêrî Kurda bê.

    

Di alîyê bîraninên xwe nivsandin da ku min çend caran jî goti bû; Wek ku bi Tirkî dibêjin, “hatıralarım” Bi rastî ez navêm bejim, “hatıralarım”. Lê ezê bêjim; “hatalarım”. Yanî “ne bîranînên min, şasîyên min”. Ji ber ku ez divê bîr û bawerîyêda me, dema meriv şaşîyê xwe binivsînê, şasîyên ku te kirîye, ji bîranînên te zêdetir, tiştên giring têne holê. Sedem şasîyên ku te kirîye bi bûyeran va girêdayine. Wê demê tu dikarî firehtir, li ser bûyeran bisekinî. Ku meriv tenê behsa tiştên baş yên ku meriv kirîye bike, meriv nikarê bigehêje encamên rasteqin.

 

Ji alîyeke dî va ku belge hebin, xizmeteke mezin dike ji tevgera gel ra. Ez dikarim bejim; li gel min pir belge hene. Ez amade me ku ev belge ji kî ra pêwîst bin pêşkêşî wan bikim. Ev yek. Ya duwemîn jî, ez di vê bîr û bawerîyê da me dema ku meriv berpirsîyarê partîyek bî, serokê partîyek bî, yan jî aktîf sîyaset bike, ez ditirsim dema ku meriv bîranînên xwe binivsînê zêde objektîf nabî. Ku ev ne bi dilê meriv bî jî mixabin ev wuhaye. Mesela ku tu li ser yekî binivsînî, belkî tiştên wî yên baş jî hebin, ku tenê kêmasîyê wî binivsînî ev şaş e. Ez dibêm, insanek ku bist sal xebat kirîye, zehmet kişandîye, di vî bist salî da tiştên hatine serê wî, bi serê xwe rengê jîyaneke. Ez bi xwe qimeteke mezin didime vî kesî, sedem ku ne li gora min bî jî evî kesî ji bo gel û welat xebatek kirîye. Pêwîste ez xebata wî jibîr nekim. Eger ku piştî bist sala di jîyana wî da guhartinek çebibî, bejim mixabin ku ev tişt jî hatîye serê wî. Ku em bi vî rengî bîranîna li darbixin, bi ya min wê qencîyeke baştir bigehêje tevgera me ya pîroz.

 

Min çend caran biryar da heya min dest jî pêkir, ku ez bîranînê xwe binivsînim. Ez dibêm ke sala 1994 bû. Min destpêkir, ku ez binivsînim. Le min dev jê berda. Min go yê baştir ewe ku ez çend salên dîn jî bisekinim.

Eger xwedê emreke dirêj bide, hêvîdarim ku piştî vê kongrê, ku hevalên min jî destûr bidine min, ku ez bikarbim dev ji serokatîya partîyê berdim. Wê demê ezê bikaribim dest bi nivsandinê bikim. Ji ber ku ez vî tiştî gelek giring dibînim. Ez di wê bawerîyê da me ku feyda xwe jî pir heye.

 

                                  Pêwîste em rê bidine xortan

 

Feydeyêkê ku li gor min pir  giringe  jî heye. Ev jî ewe ku meriv xwe heta-hetayê  serok û berpirsîyar nebînê. Em bikarbin, destûra xwe bixwazin û destûr bidine hevalên xwe jî. Bi gotineke vekiri ku em bêjin, Ew jî ewe ku; Pêwîste em bikarbin, rê bidine xortan jî. Da ku xort jî bikarbin, rola xwe bileyzin. Sedem ku her tim tê gotin, filankes û filankes berpirsîyarin. Em dawî li vî adetî jî bînin.

 

Meriv dikarê bi cerbandinên xwe arîkarîya xortan jî bike. Pêwîste meriv pêşîya xortan veke. Ku meriv dilsozê gelê xwe bî, dikarê di her warîda xizmeta gel û welatê xwe bike. Şensê xortên me, ji me zêdetire. Dema em wek wan bûn kêm kes hebûn ku em ji wan sûd bigrin û serborîyên xwe ji me ra bêjin. Dema ku me şaşîyek dikir, kes tinebû ku me agahdar bike. Lê îro rewş di her warîda çêtire.

 

                                

                                  Ez divêm dev ji serokatîya partîyê berdim.

 

Sedem vî ku hevalên min îcaze bidne min ezê di kongera pêşîya me da dev ji serokatîya partîyê berdim û bi alîkarîya we jî ezê dest bi bîranin û serborîyên xwe bikim. Bawerîya min eve ku wê nifşê teze ji van sûd bigrê.

 

Bêguman divî warîda çî bikevê ser milên min ez amademe. Ez vî erkeke pîroz dizanim. Hêvîdarim ku hun me ji van şîrînîyan û ji van teman mehrûm nekin. Ev erkeke niştimanî ye.

 

Divêm di vê beşê da  hinek pirsên kurt bikim. Sedem ku min li gel we vê hevpeyvînê  bi rengeke hesa û evînî li darxist, bi rêz î xweşî derbazbû ez pir bextîyarim. Lewra we mecal da min ku ez bikarbim her pirsî ji we bipirsim.

 

Kek Hemreş li gor we azadî çîye ?

 

-Di serîda pêwîste kesayeteke te yê azad hebî. Meriv bi xwe, xwe azad bibîne. Dema meriv ditinên xwe li ser babetek bêjê pêwîste meriv di bin bandora tu alî û îdeolojîyêk de neminê. Tu xwe bi tu alî û malbatî va girênedî. Wextê tu wuha bikî ew tê vê wateyî ku tu xwedan kesayetek azadî.

Ya duwemîn ewe gelê ku tu ji bo wî tekoşîn didî bikaribî jîyaneke serfiraz bijî. Bikarbî di her warîda jîyana xwe renga-reng bidomînê, bikarbî celeb-celeb partîyên xwe, rêxistinên xwe damezrînê, bikaribî xebata xwe ji bo welatê xwe  bimeşînê. Bi kurtasî gel di her warê jîyanê da bikarbî tevbigerê. Di her warîda bîr û bawerîyên xwe serbest bêjê û bimeşînê.

 

Evîn çîye û rola evînê di jîyan û tekoşînê da hun çawa dibînin ?

 

-Evîn li gor herkes wateya xwe heye. Dema mijara evînê derbaz dibî, yekser pêwendîyên di navbeyna du cinsanda te zanîn. Lê di eslê xwe da ne wuhaye. Ez evînê tenê pêwendîyên di navbera jin û mêranda nabînim. Ez dikarim bejim, ez bi xwe evîndarê welatê xwe me. Evîna hevalan, ewîna dil piştî evîna welat tê li cem min.

 

Evin li ba min ewe ku tu bikarbî her tişt bi rengeke azad bikî. Di her warîda rizgarîya te hebî û bê astenk tu bikaribî xwestinên xwe pêkbînî. Bi tewayî tu xwe bidî vî tiştî. Wek numûne ku ez dîndarbim, ez evîndarê xwedê me. Ji dervêyê vî tiştî tu tişt bala min nakişîne. Dema ez limêj bikim, li dor û alîyên min çî dibî bila bibî, şer jî çêbî, dewet jî hebî min gerek eleqedar neke. Sedem ku min bi tevayî xwe daye vî tiştî. Evîndarî li gel min tişteke wuha. Tu dikarî xwe  bi kûranî bidî, her çiqas bi zerar û zîyan bî jî. Bi kuştin û mirin bî jî. Ebeden tiştek neyê bîra te.

 

Başe ev merhela ku gel û welatê me têda derbaz dibî kêmasîya herê mezin bê evînîye. Ku me qedrê evînê bizanîya, belkî îro ev nexweşî, birakujî jî tinebûya. Me ji hev hizbikra, di malbatêda, di civatêda, di sîyasetêda û di her merhela jîyanêda  ku me qedir û qimeta evînê bigirta îro wê rewşa me cuda bûya. Ev trajedîyeke ku em têdane û wê kengê dawî lê bê nexuya ye. Cenab caran heviştana tuihê we vê nirxandinê çawa dibînê?

 

                             Ez evîndarê gelê xwe me

 

-Niha li gora min, min dema dî jî li ser mijara evînêda  dîyar kir, ew nayê wê wateyê ku em rêçperestin, yan jî nijadperestin. Evînîya welat ji derveyê vane. Li cem min evînîya gel û welat bi rengeke humanistîye. Pêwîste em ji insanan hizbikin., sedem ku meriv ji insanan hizbike, pêwîste tu di serîda evên ku têne pirçiqandin xizmeta wan bike, ji wan hizbike.

 

Gelê min nehata êşandin, ku Tirk bahatana êşandin, belkî jî ez evîndarê Tirka bûyam. Lê sedem ku gelê min bindeste, tê êşandin ez mecbûrim, dijî tiştên ne insanî rawestim. Bi kurtasî evîndarî li cem min eve. 

 

Gotinên te rastin. Eger insanên me, sîyasetmedarên me li ser bingeha evînîyê, li ser humanizmê, ne li ser çeprêzî yan jî li ser rastrêzîyê, ne li ser ideolojîyan bigihştana tu caran hev û du ne di êşandin, ne mimkin bû. Ev trajedî jî ne di bûyan. Ev insanên humanîst, tu car bi wan ra his nîne ku ji bo kursîyekî şer bikin. İnsanên humanîst xudan hisên taybetîne. Li gel wan hisên ku pêşîya pêşveçûnê bigrin tune. Berevacî bi pêşveçûna civatê û insanan kêfxweş dibin. Kesên humanîst tim hewildidin ku arîkarîya insanan bikin. Çinkî pêşveçûna kesan xizmeteke ji bo insanîyetê. Di vir da ev ferq heye.           

 

 

                                                                                                     (wê dom bike)

Di beşa dozdehem da:

 

-Beşa dawî

-Li ser gelek babetan pirsên kurt

 û bersivên Kek Hemreş

-Gotina dawî

çapkirin