Hevpeyvnek li ser erdngarya me ya birndar droka me ya tarmar (3)

                         Bi Hemre Reo ra gereke nitiman

 

Bedirxan Epozdemir

 

 

 

Bea syem:

 

 Ez Li Elmanya Li Ala Kurdistan  geryam

Div be da:

                       . Ez awa derketime derve y welat ?

                       . Doza 55 an.

                       . Pwendyn min Faiq Bucak

                       . Mr. Nove brann w.

 

-Yan gengeiya Bari Dnyasi(Chana Ait) Yn(Quble).  Ku Bari Dnyasi wek kowareke liberal ji aly Ahmet Hamdi Baar va, Yn wek kowareke ep ji aly Doan Avciolu va li dardiket.  Di her du kowara da j bi ziman w dem Mesela Rojhilat dahata genge kirin. T gotin ku w dem xortn Kurd yn ku ep bne pitgirya Yn, yn ku ep nebne wek Musa Anter. Abdurrahman Efem pitgirya Bari Dnyasi kirine di wan kovaranda br baweryn xwe nivsandine. L titeke balak heye ku  xortn Kurda bi taybet di wan kowaranda ketine gengey ku pirsa gel welat bikev rojev. Bi ya min ku meriv li gor mercn w dem merheze bike, ev mantiq teqtk rastbne.                                                                                                                    

 

Sedem ku bi taybet guhdar xwendevann me yn xort agahdar bibn, t zann ku pit 1960            an nermbnek, hidik b j piek demokras azad hate Tirky. Bguman Kurda j ji w rew feyde dt. Gelo w dem kowar rojnameyn Kurd j derdiketin ?

 

-Bel. Dcle-Firat derdiket. Pit kowara Deng Yeni Aki derketin.

-Bae, t bra we, hun yekem car keng derketine derwey welat ?

 

-Ba t bra min. Ez cara yekem,  16 meha didyan sala 1963 yan da derketime dervey welat.

 

-Cara yekem hun hatine ku, sedem b ku we, w der terch kir?

-Ez hatime Siwsre, bajr Zurich . Sedem j ev b. Ji Siwsre ji w bajar yek hatib Kurdistan. Hatib hla me j. Ew bi xwe resam b. Ew, w dem nexwe ketib. Min l ji Kolik bire gunde me. D mehan  min l li gund xwed kir. Ji aly mad wa rewa w ne ba b. Yan xizan b. Bi xwe Siwsrey b. Sedem ku li mintiqa me ez yekem kes bm ku bi ngilz dipeyivyam, ev j b sedemek ku ez li gel  v cwamr pewend daynim. Ji bo w hatine gund. Ji min ra gotin yek xerip hatye wra. Hal wi nebae. Ez om, p ra peyvim. Min rewa w fmkir, min l bire gund. Tedavya w  li gund kir. D meh ma mevan me. Ew  ji min ra go, ku tu rojek hat Siwsre tu y bib mevan min. Ew min li w mevan kir. Sedem w 18 meha diduyan sala 1963 yan gihitime Zurich. Pit s rojan yan 21 meh  me Lozan, cem smet erif Vanli. Divm niqteyeke d j zelal bikim. Dema ku ez li stenbol bm; end Kurdn Kurdistana Bar li stenbol xwendekarbn. Wek brahim Mam Xidir, Cemal Alemdar. Ev endamn Komeleya xwendekaran Kurd bn. Wek axeke komeley j kardikirin. L pir nehn bn. Nedikarn xwe bidine nasn. Dema ez derketim, wana nameyan dane min. Min wan nameyan gihande Evrupa.

 

Derketina min nameyan j titeke zor seyr b. Dema ez ketime trn hevala gotin, ji sed-sed w te bigirin, titn te ji te bistnin. Haa di trn da ez me cy avrj. Min kaxizn avrj verand, nameyan xiste bine kaxizan. Min kaxizan li nameyan lefand. Min texmn kir ku heya em ji snor Tirky derkevin, ku bi kar were ev name w di wirda bimnin.  W dem min li gel xwe d nameyan an b. Yek ji bo smet erif ku Musa Anter nivisandi b, bi nav Zerdet. Yek j, ji bo Kemal Fuad, ji bo Komeleya xwendekaran Kurdistan b.

 

-T gotin ku derketina we ji bo dervey welat pir hsa neb ye. We nikarye bi ryn fermi pasaport bigrin. L bi rya yek ku bi esl xwe Kurd bye, pit j ku wezrt kiriye li Tirky bi arkarya w cwamer hun derketine. Derketina we j wek gurubek xwendevann universt ji bo mehek bye. Gelo ew kes ku arikari da we, ku belk j gelek Kurd l nasnakin. Ku t da zyan tineb hun dikarin bejin ew k b awa arkarya we kir ?  

-Ew bi xwe xelq Eden b. Nav w brahim Tekin b. Wga rehmet bye. W dem wezr b Kurdeke gelek dilsoz b. Dostanya w li gel rehmety Faik Bucak gelek heb. Kek Faik me bi hev da naskirin. Ne ku bi bandora w, l bi taqtk w min kari pasaport bistnim. Bi min ra hate cy pasaport girtin. W dem  sedem ku meriv bikarb pasaport bigr hinek belgan  dixwestin. Wek nmune  eger tu Universte dixwn  gerek ji uba eskeriy kaxizek bin. Tde j bahata gotin ku eskerya te tecl bye   li bin j binivsandan ku derketina derveda mehsurek tune ye, dikare derkeve dervey welat. Min end dixwest, teday li uba welat dikir, ev niqte ne dinivsandin. Digotin tecla salek eskeri, l ne digotin tu asteng nne ku ew bikarb derkeve derve. Ji ber ku  ev niqte kmb wana ji nikarib pasaport bidine min. Ew pasaport dida nas rehmety brahim Tekin b. Divara bide l ditirsya. Sedem v ew got, li vir Kara Kuvvetler Komutanl heye.Cy eskery y her mezine. Nezik daira pasaport b. Gotin, nvro here w. Sedem tehtla nvroye li w zabitek yan d zabit hene. Ji wan ra bje, ez xwendevan zanngeh me, gurubek diine derve. Heya ez ji uba xwe ra binivsnim, ez dereng bikevim, ez nagehjime wan, heyfe w ev heq min biawite.Bi v teqtk ez ome wura. Li wura Yzbai Albayek hebn. Min derd xwe ji wan ra got. Li gel hev genge kirin. Ji hevra gotin, em nikarin bidin,filan. Yeki ji wana  got, tit nab xorteke, guneye, firsendeke ji bo w, bila her, morek em lxin, zerar tune ye.Bi v mor ez om, pasaport hazir b. Pit girtin, dane min. Pa ed ez bi hezar fn fetlan om. Pit disa ketine d min. L min disa are dt, ku ez bikarbim b girtin derkevim.  

 

-Sedem ku ji bra min ne. Di nav axaftina we da nav nemir Faik Bucak derbaz b. We keng rehmety Faik Bucak naskir ?

-Min rehmety Faik Bucak  di sala 1960 an da hev naskir. W wext nqilaba esker bib. Merivn me git biribne yassi  aday. Ji bo v j ji me ra digotin, dvik Hem ji aly syas wa , hem j jl aly partya demokrat(DP) da. Min w dem dev ji metrepolan berda. Ez neome Kolik. Ez ome Rha y. Demek li wura mam. Faik Bucake rehmeti li wir b. Pa hate girtin. Doza 55 a b. Anne Enker. Merivn me j w dem ji welat dr xistin.

-Merivn we j ji doza 55 an hatine girtin?

-Bel, bel. Ap min ewana git ji 55 an bn. Wan anne  Enker komkirin.

-Nav Ap we b ?

-Zeynel Turanli pismam min Abdullah Turanli. Ew ber serok belediye b. Git li wira kom bn. Mala x Seid, Mala Bcaxa, me, dn. Yan iqas 55 hebn, hatibn li Enker kom bibn. Ber her yek dabne derk. Pa karibn bne wira. Rehmety Faiq Bcak li vir j nivsgeheke(yazxane) xwe vekir. Yan r dan w ku Broya xwe ya Abqaty veke. Me tim di ofsa w da hev didt. Ji xwe me bi malbat j hev nasdikir. Ewana xelq Siwregne, em crann hevin. Ji xeyn v j wek er j em hevdu nasdikin. L em ne yek erin. Dan sitandin her dem wek d eran li gel hev hebne. Ken wan bne bkn me, ken me bne bkn wan. L li gel nemir Faiq Bcak pwendyn me li ser hm welatparzy b. Wek ku min ber j got, wext ez derketime dervey welat ez bi taybet ji stenbol hatime Rhay. Min Kek Faiq dt, hing vegerim derketim.

 

Bawer bike wext ez hatime Elmanya ez li Ala Kurdistan geryam.

-Dema yekem car hun ji welat Tirky derketin hatine Siwsre hiseke awa li we peyda b?

-Ku ez hinek titan bejim hun bikenin.

-Na, haa. Hevpeyvna me bi rengeke sohbet derbaz dib, fermo.  

-Nha propaxandayeke gelek ba di nav me Kurdan da hatib ekirin.. Ew j ev b ku, di rya Komela xwendekarn Kurdistanda li Evrupa xebateke gelek mezin heye.  Heta wuha digotin, ku tu bi Munih tu y bibn ku sefareta Tirkan li ciyeke balake ala xwe kiandye. Tam li himber wan ji Komela xwendekarn Kurdistan cyek girtye ala Kurdistan kiandye. Bawer bike wext ez hatime Elmanya ez li ala Kurdistan geryam. Yan em ewqas hesasbn, zzbn. Ji ber v ez gelek kfxwebm. Min digot, ez herim, bixebitim. Dinya min veb, kes ku min bigre d tuneb. Ez dikarim bilevim, ku der bixwazim herime w der. Hatina Karkern Kurdistan j destp kiri b. Mesela em bjin ji ber erdhejna Varto gurub-gurub insann me hatin. Me digot, ev j ji bo me firsendeke. Em dikarin wan hyar bikin ew j zarokn xwe bidine xwendin. Ev ji ensek b ji bo gel welat. Ku ewana bikarbin sib, ji bo Kurdistan kareke hja bikin. ditina Kamran Bedir-Xan ji bo me mirazek b. nk me l wek mr Kurdistan didt. Ji xwe Kamran Bedir-Xan Celadet Bedir-Xan Beg di sala 1919 da hatibne cem kal min. Ev wney ku hun dibnin ji w dem maye. (wne y Kamran- Celadet Bedir-Xan kalik Hemre)

-Ez dikarim wne bibnim ?

-Eva. W wext ew Mr.Novel dibje . Di pirtka xwe ya bi nav Seyhateke taybet li Kurdistan da diyar dike.  Min ji arva ngilzan derxist. Her wek tu j di wne da dibn, Eva era me ye. Ewn di wne da xuyadikin; Kal min, Ap min pismamn me ne. Sedem v j min dixwest Kamran Beg j bibnim. Bi kman ev byer awa qewim ye, j bibihzim. Wek tu j dizan, di w dem da Mstefa Kemal, li Siwas Kongre li darxist ye. Ewana j li wir civyabn ku bawejine ser Kongre. Di w civn da Bapr min Kamran Bedir-Xan Beg j amaden e.  Ev meseleke dne, meriv dikar pa li ser biaxef. L titek heya ku ev qewmn pir bi a hatye nivisandin. Wek mnak rehmety Musa Enter, Ekrem Cemil Paa nivsandine l pir a nivsandine. Pwste meriv li ser v j rawest.

-Sedem ku xwendevan agahdarbin, meriv bi krt awa dikar byer rove bike ?

-Mesela Kek Musa Enter dibj; Filankes ji min ra gotye ku, ji Erzerom heya Siwas peyayn Hec Bedir Axa,  bi filankes bi min va wana parastine anne. Di rastye da di w dem da civn, li yayn Kurdistan dibin. Li Melety, tev Celadet Kamran Bedir-Xan, tev Ekrem Cemil Paa , Mr. Novel (Mejer) end kesn dn. li gel serok ern v mintiq ku bi kal min va girdaybne. Ne ten era me,  ern Merdis, ern Bizik, ern Kalikan gelek ern dn j bi kalik min va girdaybne.

-Nav kalik we b?

-         J ra digotin; Hec Bedir Axa. Ji binemala Mehmed Beg b. W dem ew biryardidin ku  bavejine  ser Swas. Veca byer li vir bi xwe ra zelalbn tine.  Yani ewn ku bi insyatfa xwe biryarbidin bavjine ser Swas, awa dib ku  parzgeran bidine Mstefa Kemal hevaln w ku wana biparz heya bin Siwas ? Titeke wuha tune ne raste. Ku meriv nitqa Mistefa Kemal bixwne, di wir da li ser v babet bi zelal dinivsne. Dibje kombne, dikarin bavjine ser me. Heta name dinivsn ji Paa re. Ji ber ku El Galip Paa Wal y  Xerpt j li gel wan e. 

-         Li aly dn  Ekrem Cemil Paa dinivsne, dibeje; Siwte germbn, pit sarbn, roja d ez hema siwarbm om. Tu ku da her ? Ku ewana riza nannedin tu nikar, her j. Ji ber ku li wan yayn Melety, heya bi Rhay bi kman ji te ra ar roj pwste. W dem bi dewaran, bi hespan din.

-         L brannn Mr. Novel bi xwe hene. Mr. Novel di brannn xwe behsdike. Dibje; Kurda ji El Galip dixwest lah bie ser Swas. Kurda j digot, ku em  dixwazin ji bo Kurdistan bixebitin, div em sifte Melety dagir bikin. Pit w j herne w der.

Eger meriv pa pirtka w blxwin, Deme El Galip hate girtin di ifada xwe da  dibje; Ku ez nebma, w Kurdistan bya, w dem min asteng ekirin. Yan di virda meriv dikare, bi du niqta l binr rasty bibn.

-         Pirsipas. Hvdarim ku min we newestand. Ku hun mandbn em dikarin rawestin ?

-         Zor bae, mand nebm.

(W dom bike.)

Di bea arem da:

 -Xebata Kek Hemre di Tevgera Tekon Azadya Kurdistan da  li dervey Welat.

-Pwend li gel Nreddn Zaza Osman Sebr.

- smet erif Vanli Kamran Bedir-xan.

-Berpirsyar ya ore Komele ya Xwendekarn Kurdistan.

 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org