Hevpeyvnek li ser erdngarya me ya birndar droka me ya tarmar(6)

Bi Hemre Reo ra gereke nitiman

 

Bedirxan Epozdemir

 

 

Bea eem  :

      

    Ku meriv bj ez ev dijmint ya Gel Kurd e

 

Div be da :

 

-Jyana Hemre Reo jyaneke rexistin ye

-Damezrandina Yektya Demokratn Kurdistan,  Yekbn Tevger

-Damezrandina Partya Demokrata Kurdistan-Bakur hinek pirsegirik.                   

 

 

 

- Gelek balake, jyana we jyana rxistin ye. Ev j rastyeke ku b rxistin , ten bi ser xwe meriv nikar v bar giran hilde. Ten bi rxistin meriv dikar gav bi gav bi pva her. Dtinn we di v warda ne ?

 

-Ez tucaran bi xwe ne diw baweryda me rast j nabnim, xebata exs bikarb zde feyde bide gel. nsan ku dixwaz ji bo gel xwe bixept dive bikarb xwe bixe nava eroveyek. Di nav eroveyek da xwe bilefne. Li w j xwe deyn, tim bozbilindy neke.ink ew  insan ku exs bixept, tim dib ez dikim. ku meriv bj ez ev dijmint ya Gel Kurd e. Ji ber v yek bawerya min ten bi xebata rexistin heye pitgirya w dikim.   

 

-Bguman ev titeke proz e. Pwste meriv j ra rz bigre. Ez dibm, gav bi gav em babeta rexistin  bi qednin. Ez divm ji cenab we gelek pirsn dn ( ku li cem min gelek giringin.)  pirs bikim.  Ez bawerim ku gelek kes j mereq dikin diven ji we bibihzin.

Em hatine heya 1992 ya. Ji 1963 ya heya 1992 yan me gereke pik kir. Me turek avt li kerex derya ya welat me ku xwedan gelek pirs pirsegirikane. Ez w taqet di xwe da nabnim yan j ez  xwe pispor nabnim ku noq v derya ya b ser bin bibim. Ten em bi hevra li kerex v deryay geryan. Me temaa  v av kir, v derya ya kr kir. Me be-be girt. Ku her babetek bi ser xwe bernameyeke taybetye. Hvdarim w mecal heb ku em bikarbin li ser her babet rawestin.                                                                                              

awa min dema d j got, jyana we jyaneke rexistinye. Belk herkes nizan, l gelek kes agahdarin, bi taybet ji saln 70 wda heya saln 80 yan wda j  end salan  ji bo ku hzn Kurd di nav xwe da yekt hevkaryek pkbnin we xebateke bwestan kirye. Ev li alyek. Li alyeke dn, em bne 1992 ya. Gel Kurd li her be Kurdistan Hemre Reo wek entelektel, rewenbr syasetmedar nasdike. Hun wga j aktf syaset dikin serok Partya Demokrata Kurdistan-Bakurin.                                                                                            

Partya we di lna sala 1992 yan da hatye damezrandin. Hun dikarin ji kerema xwe ra li gora merc hoyn w dem, we pwstyeke awa dt ku we Partya Demokrata Kurdistan- Bakur damezrand ? Astengn we y v dem ro ne ? Perspektf armancn we ji bo gel welat ne?                                                                                                             

-Ez dikarim bjim, roja ku ez bi xwe hisyam ez Kurdim, pwste ku ez ji bo gel xwe bixebitim, ji w roj heya ro min yektya hzn welatparz pwst dtye. evn min tim  li yekty bye. Min dema d belavokek nian te da. Min ev belavok di sala 1963 yan da belavkir. Ev belavok j dsa li ser yekty ye.                                                                                                

 

-Bel raste. Sala 1963 ya, li Munih  cara yekem  bye ku ( ez wusa dizanim.) bi taybet ji bo Kurdn Kurdistana Bakur belavokek ji aly birz Hemre Reo va hatye belavkirin. Li ser belavok wuha hatye nivsandin, Bang ji bo birayn me yn Karker ra ye. Belavok w dem sedem ku Karkern ku ji Kurdistana Bakur hatine nikarbne bi Kurdi bixwnin, bi Tirk hatye nivsandin. Di bin belavokda ji du helbestn nemir Osman Sebr du be hene. Naveroka belavok, li ser azarn gel welate. Pwstya xebata welat, welatparz yekt ye. Sedem ku karker cy xwe di nav tevgera welatparz da bigrin bang wan dike. Belavok du rpele. Min pwst dt ku ez v agahdary bidime xwendevanan. Disa ez ve belavok wek esl w di v hevpeyvne da di wenim. Bel Kek Hemre, fermo.                                                                                                                 

 

-Pit sala 1980 ya unda  xebat li Evrupa  j li gor br baweryn, li gor deolojyan meya. Tevgera Kurd d ne wek ber bi yek dest, bi yek dev  yek xebat b. Cuda-cuda xebata destpkir. Ji ber v ev ji bo min dilyeke gelek mezin b. Yan me digot, br bawer dikar cewaz b, l di eroveke netewda meriv gerek bikarb li gel hev kar bike. Bo mnak ez dikarim bjim; Me end civn li darxist, di navbeyna rxistinanda. Me di wan civnanda pnyar kir, Me got, em dikarin bi hevra titn xwe yn klasik mesela em bjin Cigerxwin, Diwana ex Ehmede Xan, Melay Cizr bi krtas titn me yn klask , bi hevra alkarya hev bikin, bi wenin belav bikin. Ev titn ku girdana wan bi ideolojy va tuneye, bi kman em bi wan destp bikin. Yan j em dikarin bi hevra Newroz proz bikin. Li ser van mijaran axaftin bn. L gelek mixabin, gelek rxistinan gotin, eger ku em di war ideolojik de li hev neyn, em nikarin bi hevra xebatn and j bikin. L me dev ji v berneda. Heta ji bo v me dt wuha nab me go bae em rexirawk xwe ekin. Wan gotin, exs j em we muhatap j qebl nakin.                               

Me destp kir. Sala 1979 ha me Yektya Demokratn Kurdistan damezrand. Bi nav rexistin em ne, cem rxistinn dn.                                                                                                          

 

-We bi nav rexistin kovareke pik j li darxist ye ?                                                                              

 

-Bel. Deng Yekty. Li gel w j  me Partya Yekbn avakir. Partya Yekbn wusa hate avakirin, ku li gor rbaza xwe ji bo her ar pare b. Ne ten ji bo beeke Kurdistan. Di nav refn partyda ji her ar ben Kurdistan kes hebn. Hinek ji wana mesela em bjin; smet erif Vanli, Dr. Nureddn Zaza, Cemal Alemdar, efk Kezaz gelek dn. Di xala yekem ya rbaza party da hatib dyar kirin ku em xebat bikin Partyn Kurdan nzk hev bibin, bi kman, hem Partyn ji ben Kurdistan di nav cepheyekda bne cem hev . Di v war da gelek name li cem min hene. Me dewe kirye ji bo kongereke netew. Bersiva gelek partyan j heye. L mixabin serketinek neb. Yan ji bo v, ji bo yekt hevgirtin, ji bo tevxebat bi rast j ji me hat me kir hja j em dibjin, pwste ku meriv li ser v bisekin xebat bike.                                                                    

 

-Em dikarin, derbaz damezrandina Partya Demokrata Kurdistana Bakur bibin ?    

 

-W dem lgernek heb, sedem ku hinek kes al bne cem hev . Hinek xebat hatine kirin. Hin kesn ku ji Rizgar ketyabn, Ala Rizgar Bergeh hatin cem hev ku bi hevra  partyek damezrnin. Div warda xebat hatin meandin. C j,  ji bo damezrandina kongr hatib tomar kirin. Di  Hezrana sala 1992 ya da gerek ev kongre li darbiketa. W dem da nnern Partiya Demokrata Kurdistana Tirky hatin ba me. Gotin, party biryar daye ku em bne ba te. Em dixwazin ku tu bib endam party li Evrupa j bib deng party. Tu dizan, Kurd pesn hev j didin. Pit gelek guft goyan min got; ez bi xwe exskim. Bme nav party, neyme nav party tu feyda xwe tuneye.  Eger hun bi rast li yekty digerin, xebateke s qol heye, dixwazin partyek damezrnin. Ez bi xwe j pitgirya wan dikim. Werin bila ev part j tkev nav. Her ar al em partyek damezrnin. Gotin , bae em herin bi hevaln xwe ra biewrin. Qebl kirin. Me protoqolek kir. Protoqol Nisana sala 1992 li Swd eb. Pit v biryar hate dayn, ku em biin bi serokatya party ra civnek bikin, protoqolek kin. Hevaln s qol gotin; Eger tu bi batir e. Sedem ku tu ber PDKy  y. Her iqas tu PDKy y raq bi j, ew giranya te qebl dikin. Sedem v tu bi batire. Pwst b ku ez li ser Tirky bi uma. Hezar tit li ser min hebn. L dsa j min got, eger raste , ji bo xizmeteke xem nne ez herim. Ez um. na min rokeke gelek dr dirje. Pwste ku rojek li ser v rok j brawestandin. Ka awa b ? Ez ghitime Bar. Li w qas heftyek em bi hevra rnitin. end heval j di ser ur da hatibn. Li w me biryar da ku  em dawya tebax kongereke yekty li dar bixin. L pwist b ku Partya Demokrata Kurdistan( Sala 1991 Tirkiy li ser nav party hatib rakirin. Nav wan ten ma b PDK.) kongereke xwe y awarte kin, xwe bikarbin halbikin, tkevine wira partyeke nh avabikin.                                                                                                                                                     

Li ser v li der, li Evrupa, li welat endamn her ar alyan j hatine Bar. Me li Sersing  kongra damezrandin kir.Ber v biradern  PDK kongra xwe ya awarte ekirin halkirin. Gotin em razne ku em bikevine partya nh. Ji bo ku  ew bib nmuneyek were naskirin, me nav partya nJh dan, Hevgirtin Partya Demokrata Kurdistan. Pit du sal ku kongre b sedem ku coxrafya dyarbike nav party b; Partya Demokrata Kurdistan-Bakur.

Dyare, ev gurup tev ji deolojyn cuda-cuda hatibn. Rzgar Ala Rzgar li gor deolojya xwe. Di nav Bergeh de yn ku ber PSKy bn hebn. Ew j bi ideolojya xwe hatibn. L me van taybetyan li ber ev girt, li goor w rew bernameyek kir. Ku div, maf br baweryn cuda-cuda heb her kes xwe bikarb fade bike di organanda  B niqa kirin. L ev br bawer di nav eroveyeke netewda b. Yan yek dindar j, yek sosyalist j yek kapitalist j dikar nav refn party bib endam party. Bi yek ert ku xwe di nav erova welatparzy da bilefn.                                                     

Wek dn  azadya br bawer ya gelek fireh  tda heb.  Heta ez dikarim bjim, mafn opozisyon ji mafn pirany zdetir b. Ji bo ? Wek mnak ku yek ten j muxalif b ji endam me maf xwe heye belavokek dij party derne ew belavok gerek part bi alkarya xwe ya madd biwene belavbike. Em hem di v baweryda bn. Yan em hevaln ku di damezrandina partyda pdar bn , di w bawery da bn ku div em xebateke njen bnine hol, li gor v dem. Xebatek b kirin, ku di nav gelda, ixereke, devereke nh were vekirin. Bi v reng xebat,  di navnetewda  Kurd bi rengk dn j bna naskirin. Meriv nian wan bide ku demokras liberalzm eve. Gerek di nav Kurdan da j ev titn ha hebin edibin.  Li ser van br baweryan me Kongra Yekty kir.

 

 

- Li vir titeke zor balak heye. Bi ya min vga gelek kesn dn j mereq dikin. Dema meriv li droka  partyn siyas yn Kurda  li be welat temae dike, ez dikarim jim partya we wek partyeke girsey demokratk  bi rengeke cda hatye damezrandin. Yan yekem partye belk di nav  partyn syas yn Kurdada b ideolojye. Cda-cda dtin, ideoloj bi hevra xebat dikin di nav pergela siyasetekda. Gelo di w dem da heya em bne ro j, ku meriv rewa  civaka Kurd hiln ber ev, rewa siyaseta Kurd  syasetvann Kurd ba bi weznn, Gelo ev kiras ji v beden ra t yan na ?

 

- Ev br baweryn min yn exsye. Belk hinek hevaln me bi rengeke dn dibnin. L ber her  ku ez v bersiv bidim, divm titeke dn zelal bikim.

 

Ji bo kongera yekty dema em  ne  wura, bi xwe exsyen ez ne talib serokya party bm di serokatya party da j ch bigrim. Ch girtina min ne ev b. Min ne dinirxand. L ez wusa bawerim, ji ber ku part nh hatib damezrandin ew her ar al j nedikarn di nav xwe da yek derxin. Yan ez wek insaneke ku wek denge, wek mzn hatim dtin. Sedem v j hem hevalan bi hevra xwestin ku ez bibime serok party. Ne ku ez insaneke zor babm, min zor xebat kir b ez zana bm hatime bijartin. Ez v wuha dibnim. Yan ez wek denge hatime bijartin. Hate pk kirin j, gotin pwste tu bib. Eger tu  neb belk ev yekt j neb.                                                                                                  

 

- Gelo bijartina we ji bo serok party tene bi v sedem ye? Taybetiyn we y dn j bandora xwe nan ne dane? Wek mnak dema meriv jyana we tin ber ev belki di nav entelektel, rewenbr syasetmedarn Kurda de hun yekem kesin ku di jyana xwe da nebne dl tu deolojyek.  Li ser helbijartina we ev niqte j bandora xwenan ne daye?                        

 

 

-Yan min xwest ez v ron bikim. Ku her kes bizanib awa ev pk hat. awa cara yekem hema ez bme serok party. Li aly, ev kiras ji v beden ra hat, yan na radikarim, bjim; Ev kiras ji v beden ra ne tenge. Ji ber ku eger meriv anda Kurda bn ber evan, Kurda ji hem crann xwe zdetir demokrasy hezim kirine. Sedem ku li Kurdistan cda-cda ol mezhep hene hebne hevd qebl kirine. Ermen, Yahud, Suryan gelek dn hebne. Heta mezheban j. Sun. Elev hebne. Evana tim karlbne bi hevra bijn. Eger dijmin destn xwe nexista nav wan tu caran er di nav bera wan da n di bya. Dyare Kurd, dikaryan demokrasy liberalizm hazim bikin. ink di kultira Kurdan da ev ne wek deoloj l hebn. Ji ber v eger meriv ryek li ber gel Kurd veke ev mimkine. Kurdistana Bar mnaka v ye. Evrup j dibjin, titn ku em  li Kurdistana Bar dibnin, Li Rojhilata Navn, li Tirky, li ran, rak li Sury tune. Bar ji van hemyan demokratiktire. Di 1992 ya da hatye damezrandin. Parlementoya xwe kirye. Di nav mercn her dijwarda helbijartina her azad  li wir b ye. Ji v sedem ev kiras ne tenge, em tengin. Em siyasetmedarn Kurda v tit teng dikin.                             

 

 

-Helbet kultir, adet, rabn rnitina civak ya Kurda da pirdeng, tolerans, xwedtin, heye. Ev taybetyn Kurdan e. Ji van taybetyan ika min tne. Wek mnak j em dikarin, bejin yek j yek deh mran dikj, di xwe tavj mala w, l dibexn. L bi caza we , belk ev dtln mln yn taybetne.  Wek insaneke welatparz ez dikarim bjim; ev taybetyn Kurda zor giringin. Her iqas dor al bjin ev rheke ery j l ez vekir dibjim; Hinek titn er adetn me yn giranbha hene ku hja j syaseta me negihtye v konaq. Pwste em van titan biparzin. Syaseta me j wek nmune  ji van ders bigr ji xwe ra bixe rbaz, ku em bikarbin bi hevra bimein. Ne xwe tu ika min j tuneye Kurd dikarin, bi hevra pay bikin. Kurd dikarin, jyaneke rk pk sazbikin, dikarin di nav aramyda li gel crann xwe bijn, bi Tirkan ra, bi Ereb Farsan ra  di nav wekhev azady da  li gel hev bijn.                                                                                                       

L ku ez j ra dibjim syaseta sun, ku em j wek hink kesan nebjin hinek kes ji derve ve tilya xwe dixine nava kar me. Dema syaseta sun deolojya sun iringey civat bike, nexwe narkok ji dest pdikin. Mabesta min ev b. Helbet gel me layiq titn xwee.  Helbet ez j divm  kiraseke njen ji v beden ra b.  Eger ro hinek tit bne hezim kirin, gel me tu wext cirimdar nne. Belk em bjin, syaseta me hinek titan a fmkirye. Sedem v b min ji we pirskir.                                                                                                      

Ji kerema xwe ra ku hun bikarinbin bjin bi rengeke awa syaset ? Partya we w bi syaseteke awa azad demokrasy bn ? Yan j kjan creyn tekon li pya we heye ?                                                                                                                                                                

 

-Ber her tit di xebata welatda, di xebata serxwebna gelanda , her celep xebat rewa ye. L me  her iqas ew tonn dn redkirye j, l me dr xwe xistine. Li gor droka xwe ku em dibnin, ku em rewa chan  tinine ber evan, em dibjin, cy ku em bi zor bi karbnin, xebata at demokrasy btir w ji gel me ra feyda xwe heb, w destkewttir b. Droka me ya 15-20 saln daw v tit careke dn da spat kirin.Hun dizanin, er ekdar, ku PKK destp kir, tu caran Kurdistan hewqas vran ne bib. Di tu er da Kurdistana Bakur hewqas xira ne bib. Tu  caran hewqas gund, 4000 gund nehatibne ewtandin xira kirin. Tu caran nzk s milyon Kurd  Kurdistan terk ne kiri b, berneda b.Bi xwe bi exse xwe ne ob nav Tirkan. Ancax bi sirgunan. Mesela malbata me ar caran hatye sirgun kirin, l her ku r l ditye dsa vegerye welat xwe.  Ji bo v em dibjin, hem li gor rzanya navnetew, hem j ji bo parastina gel xwe div em btir ton xebat , bi rengeke at demokras bimenin. Ku em bikarbin dostan zdetir, dijminan j ermezar bikin.                                                                                                                                                

Ez bawerim dijminn me j wek mnak bjim, li Bakur dewlet j PKK j btir li ser hevaln me disekinin. Nahlin ku hevaln me di cyn xwe da bilifin. Hem caran ji me ra rapor dihatin, ka li welat bi away li ser wan disekinin bi away zor li wan dikin.                                                                                                                                                                 

Ji bo w nha j em div bawery da ne her ku di dinya pik dib, global dib, snor radibin. Div Kurd j li gor w gavn xwe bavjin. Li gor syaseta ku li dinyay t meandin, pvaneyn xwe daynin di nav gel xwe da j bi v reng b ku wan bi nin, xebata xwe bimenin w serkettir bin. Ew bawerya min e.                                                                                             

 

 

Di beaheftem da :

 

-         Armanca nzk dr ya PDK-Bakur

-         Pwend li gel partyn Kurd, dtina PDK-Bakur di derheqe YE da

-         Dtin birannn Hemre Reo di derheq Mela Mistefa Barzan de

-         Girtin berxwedana Hemre li Balafirxana Sovyet 11 Adar            

 

 

 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org