Sembola evînîyê, “Beyefendî “yê Kurda:

                          Hemreş Reşo çû ser dilovanîya xwe

Bedirxan Epozdemir

 Hinek bûyer hene. Gava meriv dibehîzê şaş dibî, gêj dibî. Gava meriv dibînê şel dibî, şeht dibî. Dinya meriv tarî dibî. Meriv ji dest û pê dikevê. Qirên dikî, hawar dikî, gazî dikî. Nafîle.

Ku ev bûyer mirin bî, derdê te, kûl û xemên te qat-qat zedetir dibin. Mirina reş, mirina keysperest, mirina “bêbext”. Bi heybeta xwe ya mezin, wek “kabûs”ek reşîya xwe berdide ser te. Te difetsînê, te dipirçqînê, jîyanê ji te ra dixe tarûmar.

 Bi rastî bejim ji we ra; çî dibejim, çî difikirim, çî dinivsînîm. Ez jî nizanim. Gotin bê watene, delalî û evîn hûnda bûn, waye çend roje li cem min. Evîn, ku kanîya hêvî yê bû li ba min. Xuya nake, çû. Digerim, li her alî, bi şev û roj. Nabînim, nabînim, nabînim…                                                                

Divêm piçêk hesabim. Bême ser xwe. Delalîyê, evînîyê biremînim. Nabî, nabî…Li kesan digerim, ku hinek tiştan parbikim bi wana ra. Bi hezaran kes hene. Lê kes tûne, tûne, tûne…

Hevalê roja teng, şirîkê xem û kûlan, ser li computora xwe didim. Dê were, em bi hevra bikevine tarîtî û bêdengîya şevê. Bi qima dilê xwe, têr bifikirin.Ew jî xeyîdî ye, ew jî xemgîne.

Divem, hinek tiştan reş bikim. Dizanim, çevê gelek dostan li mine, divêm binivsînim, deynê “wefa”yê bidim. Tîpên xwe hunda dike. Li tîpan digerim. Bi şer û çir, bi lava û hêvî computara xwe  qanî dikim.

Bi rastî bêjim; Li ser Hemreş Reşo nivsandin kareke hesa nîne. Dû astengên min yê mezin hene. Yekem, min pir hevilda, min da û neda ku ez bikarbim Hemreş bi rengeke klasîk binime ziman, min nikarî. Sedem ku meriv nikarê lê di nav vê çarçove ya teng da hepis bike. Çinkî Hemreş, behreke bêbin û bêserî ye. Sedem ku meriv noqê vê behrê bibî pêwîste ku meriv gelek pîspor bî. Ev ji kareke hesa nîne. Astenga duwem jî ji hêja Hemreş tê. Ez baş dizanim, ku ez li gor dilê xwe li ser şîrove bikim, min lê çawa dît, lê çawa fêmkir  wusa bêjim, vêca ew nanirxîne. Sedem ku mûtevazîtîya vî û “beyefendî” tî ya wî rê li ber min digrin. Çinkî narînî, kûbarî û delalîya wî mecal nade min. Astenga herê giring jî ev e. Min tucar neva ku ez bê riza yê wî li ser kise bikim. Çiqas zor bî jî, lê îdî ezê wê azadîyê bidme xwe. “Dîtina çeva,qinyata dil”ê xwe bêjim.

Nêzikî sî sal bû ku min Hemreş Reşo nasdikir. Min lê ji dûrva naskir, ji nîzva naskir. Min lê bi “Baxoz”, min lê bi “Çîya”, lê bi “Hêvîya Welêt” min lê bi hawara kurda bi “Hawar” naskir.

Heya berî dû sal min digot ke ez lê baş nas dikim. Lê piştî ez gihîştime vê encamê ku min lê baş nasnekirîye. Veca min heyfa xwe anî li salên borî. Min li çoka xwe da. Lê nafîle.

Ez rastî yekî hatim; ku kesayetî ya wî têr û tijî bû. Bi evîn, hevî û bawerîyê hatibû hevirkirin. Bi delalî, zerafetî, xwezayî û zelalî hatibû honandin. Remza mêrxasî, nefsbiçûkî û kurdeyatîyê bû. Ciyê kînê û nefretê di deftera wî da tûnbû. Bi Kurdî diremand, bi Kurdî digot û bi Kurdî dikir. Ji xwe bawer bû, xwedîyê mejîyekê zelal bû. Evîndarê gel û welatê xwe bû. Dilê wû bêqeyd û şert ji bo yekîtîyê davêt. Hûr û kûr û dûr merheze dikir. Tim ji bo tiştên mezin difikirîya, li peyî tiştên piçûk nebû. Feil û finaz, dek û dolap jê dûr bûn. Xweşbîn bû, bi rasteqînî ji pir dengî û pir rengîyê hizdikir. Nebibû dîlê ideolojîyan. Kurdeyatî li ser ênîya wî weka namus hatibû nivsandin. Bi sebr û sebat bû. Xebat dikir bê westan. Bêbextî û keysperestî li ba wî cih nedidît. Bi xwe ra aştbû, di nav aştîyê da bû.

Xwezî hemû welatparêz, hemû rewşenbîr û entelektûlên me, hemû siyasetmedar û “serokênên” me wek Kek Hemreş xweşbin bûyan , evindarê evînê bûyan, bi xwe bi xwe ra di nav aştîyê da bûyan, bi yekîtîyê bi rasteqînî bawer bûyan, mûtewazî bûyan, rûmeta pir dengî û pir rengîyê bigirtana. Wê demê êş û azarên me yên salan çareser dibûn, tu pirs û pirsegirikên me nediman. Wê demê emê zû bigîhştina tema azadî û demokrasîyê.

Demek bêrî dilovanîya wî min pê ra hevpeyvîneke dûr û dirêj kir. Ez xerîkim ku zûhtirin qat bigêhêjê dost û hogiran. Di serîda min xwe amade kir, min xwe hêsa kir. Piştî demek min lê bi rîyên cûre-cûre agahdar kir. Min diva ku zemîneke psikolojîk binime holê. Min diva ku govanê dîroka me ya pêncî salên dawî zanînên xwe bi xwe ra nebe gorê. Zanayî û zîrek bûna wî armanca min ya rasteqînî fêmkiri bû. Rojek zingilê telefona min lê xist. Weka her caran hêja Hemreş bû. Divêm bi we ra payê bikim, gava di her bêntengîyeke xwe da ji min ra telefon dikir ez pê pir şanaz û bextîyar di bûm. Piştî pirsên hal û ehvalan ji min re got” Ez amademe, te xwe têr hêsa kir? Ez dizanim armanca te çîye, ez amademe ji her tiştî ra”. Mirina wî nizik bû, li ber derî bû, mirinê himbêz dikir. Lê hêsa bû, xwedan moraleke bilind bû. Bi hêvî bû, xwedî bawerîyeke zexim bû. Sedem van mezîyetan jî, li gel gelek mercen dijwar mirina xwe bi hindikayî sê sal dereng xist. Bi vî moralê bilind ji xanima xwe Zeyneb’ê ra digot;” ez we tenê nahêlim”.

Ez çûm,  bi kamera û kasetên xwe va. Hefteyek li cem mam. Derîyê xwe vekir ji min ra, mêhvandarîyeke Kurdeyatî yê nedîtî nişani min da. Min li gel vî bernameyeke rêk û pêk çêkir.

Arşûva xwe vekir, dilê xwe vekir ji min ra. Barê min giran bû, rewşa min xirap bû. Min gelek zor dida xwe ku sitêrkên cewên min nebînê. Cinkî ji hevpeyvînê zedetir, me xatira dixwest ji hev, ditin û xwestinên xwe diyar dikir. Yek deqîqe ji ji ken û evînîya xwe nahate xwarê.

Em bi hevra derketine gerêkê dûr û dirêj. Çûne çîya û banîyên Kurdistan, Çûne gund û bajêrên Kurdan. Em bûne mehvanê Osman Sebrî, mêhvanê Cigerxwîn, Nureddin Zaza, ronesansa Kurdan mala Bedir-Xan’an. Em bûne mehvanê serokê nemirê Kurdan Mela Mistefa yê Barzan.

Em ji gundê wî derketinê rê. Malbata wî û zarûtîya wî. Ji ku hat navê Hamdî Turanli? Jîyana

Wî û govanîya wî ya dîrokê heya roja dawî. Yek carek bî jî ne go, “min” yan “ez”. Tim digot,

“Me” wuha kir, “Em” gerek wuha bikin.  Wek hiêkan dîrokê ji xwe destpê nedikir. Min ji çev

 û gûhên xwe bawer nedikir.Ez rastî sîyasetmedar û rewşenbîreke Kurd hatibûm, ku heya nûha min emsaleke wuha nedîti bû. Ji sala 1953 ya û heya îro roj bi roj çî dîtîye û derbaz kiriyê bê şirove nivisandi bû.    

Ez laqî bi hezaran belge, qaset û fotoxrafên dîrokî hatim. Bi dehan fotoxrafên Serok Barzanî hebûn li cem. Ez laqî süretêkê wî û Barzanî nahatim, li gel ku pêwendîyê wî û Barzanî gelek xurtbûn. Min go çima? Go; “Hewqas îşgûzar hebûn ku min fedîkir ez bi serok ra fotoxrafek bikşînim”.

Em li ser gelek tiştan rawestîyan. Ji sîyasetê bigre heya edebîyatê, li ser evîndarîyê, li ser eşqê

Xeberda. Min jê bi tirs pirsek pirskir; “ Niyeta we heye hun bîranînê xwe binivsînin “? Kenî û bersiv da; “Kekê Bedirxan, ku ez rojek binivsînim, ez nabêjim “Hatiralarim” ezê bêjim, “Hatalarim”. Bersiva wî gelek tiştan raxiste ber çevan. Min henek qewlan jê sitand ji bo “hatalarim”. Min kare xwe bi coşeke bilind qedand, me xatira ji hev xwest, heya careke din.

Roja çû ser dilovanîya xwe qewlê me hebû bi hevra ku em hev bibînin. Ew roj berî hereketê min telefon kir, ji xanima wî ra. Xeberê reş biraderek ku li mala wan bû da min. Dinya min tarî bû, çareke din min go, mirin bila navê te “Bêbext” bî.

Ez xemgin bûm  weka gelek dostan di merasima cenazê wî da. Bi ya min me layiqê wî merasimek pêk nanî. Merama min ne cirimdarîya kesîye. Min dostan, dostên rasteqîn,dostên

Kewnarî, dostên Hemreş yên bi çev dost û yen ji dil û can. Min têr gûh da meth û sena. Û nexweşîya  remza delalîyê Hemreş Reşo, piştî jî tenê yî, bêkesî. Kedera qambax ya rewşenbîr û sîyasetmedarên me.

Hemreş jî ji nav me barkir. Ax û wax bêfeyde ye. Ya giring ewe ku jîyan û tekoşîna wî ji me ra bibî nûmune.

Oxirbî remza aşîtî, biratî û Kurdeyatîyê. Oxirbî  “Efendîyê” Kurd kekê hêja Hemreş Reşo, Oxirbî! 14. 01. 2003