Tirs û Hêrs Pirsegirikan Çaresernakin

Bedirxan Epözdemir

Wek gelek pirs û pirsegirikan demeke dûr û direje ku li Tirkiyê “perwerde bi zimanê zikmaqî” tê axaftin û gengeşî kirin. Pirs gelek caran dibî girîyeke kor. Hem reyadar û hem jî hevwelatî bi rengeke pedagojîk û akademîk  gelek caran dikevine nav şaşîyên mezin. Gelek caran gengeşi û şîrove ji naverokê zedetir, bi şekli tê holê. Numûneyê bêwate têne dayin. Ev jî alozîyên nûh bi xwe ra tînê û pirsê dixe gilokeke teklihev.

 

Li gor rayedaran, kî li ser babetê rawestê ew welat perçe dike. Bi vê dîtina çewt û şowenîst, refleksên tirs û xofê di nav civatê da antî-patî  yên nedîtî peyda dikin. Ewên ku daxwaza vî mafê rewa dikin,  sedem ku pirsê bi naverokeke tijî dîyar nakin, gelek caran dikevin nav şaşîyan. Ev rewş jî bi xwe ra xirûcirîyên nûh tînê. Bêguman ev şidandin jî bi kêrî tu kesî nayê û girîyê kortir, dike.

 

Berî çend roj, şandeyek bi navê hijde rêxistinên sivil yên civakî, ku di nav wan da nûnerên Oda Sinayî û Bezirganî ya Amedê, Baro ya Amedê, Oda Bezirganî ya Amedê, Oda Tebîbên Amedê û Komela Karbidestên Amedê jî hebûn, ji bo pirs û pirsekirikên aborî û sîyasî  yên Amedê û herêmê, bi Serokwezîr Recep Tayip Erdoğan ra, li parlementoya Tirkîyê hevdîtinek pêk anîn. Di hevdîtinê da Wezîrê Çandî ku ew bi xwe ji parlementerê AKP’yê Amedê’ye û parlementerên dîn yê AKP’yî yên Amadê jî amade bûn. Şanda Amedê, raportek pêşkêşî Serokwezir kir. Her wuha nûnerên rexistinên sivil, dîtin û pêşnîyarên xwe şîrove kirin.

 

Dema Serokê Baro ya Amedê birêz Sezgîn Tanrikulu dîtinên xwe şîrovekir, got Pirsên herêmê tenê ne aborîne, lê sîyasîne jî. Wê demê Serokwezîr ji Tanrikulu xwest ku numûneyek  bide. Birêz Tanrikulu got, mafê bi zimanê zikmaqî perwerde û di karûbarên gelemperî da bi zimanê zikmaqî karguzarî li Tirkîyê tine. Bi vê nirxandinê navend şidîya. Li ser van nirxandina, Birêz Erdoğan “Bi  zimanê zikmaqî perwerde tenê ji bo  kêmnetewan e. Ji bo wan jî qurs vedibin” got û mîneka Tirkên ku li Elmanya dijîn da.  Li ser vê gotinê, Tanrikulu got, “Pêwîste em Tirkên ku li Elmanya dijîn û Kurdên Tirkîyê dijîn teklîhevnekin”. Piştî vî dîyalox hişk bû. Erdoğan, ture bû û bersiveke tund da. Got ” Tu direwa dikî, tu ne dirustî “.  Li ser vî, tansîyona civînê bilintir bû. Tanrikulu, “Kes nikarê dirustbûna min bi weznîn ê, hun nikarin li min heqaret bikin“ got û civînê terk kir. Piştî bist deqîqe dawî li civîna hat. Careke dîn navend şidî ya û rîya guftûgoyê ji alîyê Erdoğan ve hate xitmandin.

 

Lê pirs bê bersiv ma. Pêwîste neyê jibîr kirin ku berî çend sal jî, dema Birêz Erdoğan ço Amedê, li himberî pêşnîyarên Birez Tanrikulu gotibû, “Ji bê jinan ra, jin berdan hêsa ye”. Di eslê xwe da sîyaseta Erdoğan di derheqê pirsgirika Kurdî da xeteke zikzak seyrdike. Dema lê xweşê  tê dibêjê “ Pirsegirika Kurd pirsegirika min e”, “Heftê û penç parlementerên min yê Kurd hene”.  Xwe kubar û serbilind dike. Lê dema ku Kurd sedem ku cejna xwe ya netewî pîroz dikin, xort û keç, jin û mêr di bin jopên polêsanda têne pirçqandin û dinalin li holê ne Erdoğan ne jî heftê û pênç parlementerên wî xuya nakin . Dema li ber çevê dinya yê, xort û keç têne lînçkirin, dema ku mil têne şikandin, dema dayikên heftê salî, di bin copên hêzên ewlekarî da têne lêdan û nalên, qir û hawara wan erd û ezman dihejîne mûyên Erdoğan nalipte. Heya nûha berpirsîyarên ku van cenîme yên nemirovî kirine di derheqê wan da lêpirsînek jî venebû ye. Eve demokrasî, eve azadî? Ka pirsgirika Kurd ya te bû?

 

Ez dibêm ku xerezeke Serokwezir heye li himberî Kurdan. Wusa hêrsdibî ku xwe hinda dike gelek caran. Gotinên wî dijê hevin. Tiştê xaf şîrove dike. Ez dibêm ew bi xwe jî, ji van gotinan bawer nake. Sedem ku ev gotin puç û valene. Bêwate û bêmantixin. Sistem lê û hevalên wî xistîye nav rewşeke nexweş. Nikarê bi sîstemê,  hêrsa xwe ji Kurd derdixe. Gerek Birêz Erdoğan baş bizanê; Bi hêrs û tirsê pirs û pirsegirikên welat çareser nabin.

 

Bila neyê jibîr kirin, Kurd jî, îdî Kurdên berê nînin.

Kî, li ku, kengê, ji bo çî, çî dike baş dizanin.

Ev hemû wek têbînî ji dirokê ra têne qeyit kirin.

 

Kurda di dîroka xwe da tucar li kesî bêbextî û keysperestî nekirîye.

Lê, li bêbextî û keysperestî ya tu kesî jî çev negirtine.

Her car hesyeta û rûmeta xwe jî parastine.

 

Gotina Kurdan bi nav û denge; “Bi xwe kirî, derman tune ye”.

Ku tu dadigeh nekî, tu yê bêyî dadigeh kirin.

 

Zanayek dibêje; “Zalimên herê mezin, ji nav mazlumên ku serê wan nahatîye pirçiqandin, derdikevin”. Ev raste.

 

Recep Tayîp Erdoğan û Partîya wî kirasê mazluman li xwe kirine.

Lê ew rola zaliman dileyîzin li himberî Kurdan.  

Kurd li dijê sistemê radiwestin, sedem ku li AKP’yê xedir tê kirin.

Lê  sosreta herê mezin ewe ku, ew jî li Kurdan zilim dibarînin. 

 

Wusa xuya ye ku di tekoşîna demokrasîyê da rojên dijwar  li pêşî ya Kurda ne.

 

     11.04.2008

epozdemir1@zonnet.nl

çapkirin