At; rvng tin bkes

 Brvan Dosky

Bas li ser at, tgeha me ji atiy, erkn nivskaran pwendiy nivs atiy bi hev re ne n ye ne titek xerb e. Nivskarn ku doza atiy diopnin bi nivs helwstn xwe li cem evndarn atiy ch digirin pir in. Ji ber ku cewher xuliqandina edeb t maneya xurtkirina riha atiy. Nivskarn ku li ser opa atxwaziya Lev Nikolayevi Tolstoy (1828-1910) dimein di hem welatan de hene. Tolstoy ku li dij her ikl weyn er, idet zordariy b. Kes ku nvsedsal ber Mahatma Gandhi digot, serhildana civak li dij b edaletiy di i qonaxan de nabe bigihje dijwar idet. L gelo em hem wek hev ji atiy t digjin?

At; silogana hindekan, emraz dest hindekn din, l hv meraqa daykn ku ji peroja zarkn xwe difikirin, yk ji wan peyivn proze ku mirovat dihebne. L w nerast be ger em bjin her kes li her der wek hev ji tgeha (concept) atiy fam dikin. Her wek w nerast be eger em bifikirin ku her kes wek hev atiy dibne ji bo afirandina atiy dixebite.

Tevgera atxwaz, hzn xwed deselat qurbaniyn er ten bi gotin bas yk tgeh dikin. Di chana wan de maneya atiy hurmeta atiy ne wek heve. Kes birs kes tr dema bas xwarin dikin, yk tit t bra wan, l weku hev ji w nafikirin. Dema mirov bixwaze maneya atiy fam bike pwste mirov tgehtina w ji wan evndaran fr bibe ku bi hesreta avakirina perojek bextewer soza evn didin hev, l di nava avniqandinek de chana wan serubin dibe.

Nivskar li ku, keng awan dikare ji maneya rastya atiy fam bike? Dema li ser gora her qurbaniyek, bi awayek pasv ten bi rondikn pns, guln atiy av dide, an dema bi xwe dikeve enya atxwaziy aktv bo atiy dixebite? Nivskar/a ku bi xwe qurbaniy/a ere, an ew/a ku li cem qurbaniyan ch digre?

Ew erkek hewbe hem nivskarn xwed berpirsayetiye ku her dem li her c pns xwe bikin payey alay atiy. Mixabin di serdem me de gelik pns bne xencera fanatzm, dugmatzm zhniyeta erparz. Qelemn atparz di gelek welatan de b hibir dimnin, tn ikandin, di goeyn girtgehan de xewnn hewqedern xwe diopnin, an rya koberiy digirne ber xwe. L dsan j pnsbidestn xwed berpirsyart ji nivsn narevin.

Em ji Rojhilata Navnin. W herma ku ji aristaniy re daykit kir, l niha by navenda dogmatzm mutleqbn (absolutism). Li w herm de rasyonalzm hev din tehemul kirin ykim qurbaniy w kney ne ku zhniyeta hik girt di civak nava siyaset de pk aniye. Nivs qelem di mercn dijwar de dijn. Nivskar bi hesreta derbirna raya serbest ser didann bi dehan wan j di goeyn girtgehan de bend qedera nediyarin.

Bas Rojhilata Navne. Cih ku nivs ber ji dayk bibe t re kirin, qelem ber ku binvse t betalkirirn ji hibr, gelatna sansor her dem hindav stuy nivs ye nivskar ji bo ku di na ji berbirina keda xwe de ne rune, ji welidn bi fukare.

L di Rojhilata Navn de ji nivs nivskariy areretir at ye. Kotra bal sipiya di qefesa cahliyet de bend kir ku ten rya t re t birin ber deriy gurane. Rvng tenmay y ola xezeb ku li pey seraba (trawlke) hedef die, l hind j nzk dibe pitir ji bhvitiy ditirse. At her roj bi r tundutjiy t serbirrn. Fanatzm, zdereviya (ekstrmzim) ol, siyas faism her roj herem pitir ji atiy dr dixe.

Em li welat Ehmed Xan Mem Zn ne, li Kurdistan. Li cem me At, meraqe, xewne, nave, hv heste. Ji ber ku er, Enfal, kmyabaran, nkar, fanatzm bmafkirin hem warn jiyan civaka me dagirtiye. Em ji welatek ne ku ziman ji xelk w hatiye qedexe kirin ev qedexekirin ji aliy nivskar rewenbrn welat ve t parastin. Welat ku banga ji bo axaftina bi ziman dayk t maneya terorzm er bi xwe re tne. Ew welat ku nava er de be ne veartiye ku tde qelem b qmete.

Dema civak di nava atiy de nebe, stiqrar nne, l dema ziman atiy bi xwe ve nebne, jiyan namne. Li welat me de nivs, ziman gotina peyiva atiy bi ziman dayk dibe sedema er alkirina atiy. Eger em nav ewan nivskar, air, lkolnvan xebatkarn civak ku ziman kurd bi axaftin, ir, nivs gotinn xwe de bikar ann li ser hind hatin ceza kirin bje w ry re drok derkeve meclisa me tar bike. L eve rastiya jiyana me ye.

Di edebiyata hewdema Kurd de ku bi giran ketiye jr tesra ert mercn siyasiyn welat, at ten di aroveya hviy de maye. air, nivskar lkolern edeb heta dawiya sedsala 20 j tin li iyayn Kurdistan li jr sbera tevgera siyas ya hzn Kurdistand derfetn nivsa bi ziman dayk hebn. Ji ber hind j edebiyata ku p ket edebiyata parastin ye. Roman, rok, ir helbestn kurd  pitir di w arov de hatine nivsandin.

Dijber her mezin atiy qedexe kirine, l ji w j wrankertir xebata sstematk bo ji navbirina zimanek ye. Werin em bi hev re dest rvng atiy bigrin, ji bo parastin xurtkirina zimann bindest li chan mina ziman Kurd, bi hev re bibin rvng rya atiy bo ku em bi hev re bigihjin miraz, ji nkar ji navbirina zimanan re bjin NA!

 

 

apkirin

copyright 2002-2004 info@pen-kurd.org