Diyardeya xwebidarvekirina ciwanan li Qamişlo

Bêwar Brahîm

Çi miletên bindest ji 100%, bingeha wan ya aborî wê kavil û herifî be.  Welatên bindest, çol û beyaban in, çendî  dewlemend û xwedî xakeke ji zêrên reş, zer û sipî bin. Lê setemkarî dihêle ku ev welatên zengîn bibin xulamên xulamokan.

Miletê Kurd, ji kûrahiya dîrokê de, ji nav agirê bindestî û setemkariyê derneketiye. Îro bi dev germî em ji başûrê Kurdistanê re dibêjin( Kurdistana azad). Lê ev azadî ne ew azadiya ku milet dixwaze li bin ala wê bijî, azadiya wê hêj bi rê de ye li hêvîya ku bi aramî û tenahî bighê.

Ji akam û bandora vê bindestiyê, miletê Kurd hejar û perîşan ma.  Feqîrtî û hejariya ku bingeha welatan ji kok ve wêran dikin, hişt ku xwezî û daxwazên me çav şikestî bin. Hejarî, peyveka hêsan û normale dema li nav axaftinê tê bikaranîn; lê ji hundir ve çi dîmenî ji mirovahiyê re eşkara dike?

Welatê me, zengîntirîn welat e li cîhanê. Lê miletê me, ez bawerim ku hejartirîn milete li cîhanê??? 

Gelo, ji kavlên şer, ceng û wêraniyê mirov kare çi avaniyan ava bike? Li nav kavilan mirov kare çi jiyanê birêve bibe? Çawa wê ev jiyan bibe xwedî ayindeyeke bi ronahî? Em Kurd, ji roja me xwe naskiriye ku em Kurd in, ji bilî şer, ceng û  wêraniyê me xwe li nav ti sirûştên normal nedîtiye.Dibe ku ev pirs dîrokî bin. Lê sedemên vejandina wan di hiş û mejiyê min de, rewşa hejarî û bêkarîya piraniya miletê Kurd bi tevayî û li Başûrê-Rojava bi taybetî, ta mişextîya ber bi bajarên mezein ve jî, rêya xwe li ber wan birî û çi kesê ku bi malanî berê xwe bidin Şamê yan Helebê bi mebesta ku li wan deran kar bikin bi tundî ew têne ceza kirin. Pirsa herî dijwar ew e:

- Wê çawa jiyan derbas bibe, bê ku pereyên nanê sibehê peyda bibin?

Li jor zuha kir û li erdê buha kir?

Îsal Yezdanê jor, zivistana me kir havîn. Çavên hejariyê bi peravên rêkên bê dest ve hatin şêrêz kirin. Nanê sibehê nema li benda zikên birçî dimîne, ji ber dest vî nanî ji nav hev direvîn in. Dîwarên kolanên bêdeng mane war ji ciwan û kesên bêkar re.

Em xwediyê zeviyên genimê ku libên wê, wek libên kehremanan bû. Îro piraniya kufletên malên me di hundiran de ji birçîna nexweş dikevin. Ji xwe nexweşî rewşê hêj bêhtir kambax dike. Li ser pereyên nanê sibehê, vêce derman û doktor tên alî?

Yezdanê gewre asman li jor zuha kir, û rêjîma bêmehder her tişt li erdê buha kir. Pirsa zuha û buha ew e:

- Wê ev jiyan, li nav stiriyên zuhabûnê û pencên buhabûnê çawa bije û  li himberî  mirinê li ber xwe bide?

Baskokirina ciwanan ji berjewendiyên kê ne?

Di  lêpirsîneke dijwar de, efserekî ji min re got: Ku em gelê Kurd bavêjin nav kevirên çiya û em wan bavêjin çol û beyaban ew her dijin û nizanin bê mirin çiye? Em li himberî dijminên xwe wisa ne, em ji mirinê jiyanan diafirîn in. Lê ku tevger bi herî başî; li nav vî miletê ku mirinê ji jiyanê diafirîne bi erkê xwe yê netewî ranebe, û bi hêz stûnan nede ber sînga vî miletî, û pişta ku ji barên giran qop bûye rastneke. Wê çawa ev milet bijî û bi ser de jiyanan ji mirinê biafirîne? Ez bawerim wê mirin bi xwe, kefenê sipî ji ber vî miletî bidize, wê wan bavêje çol û beyabanên ku dijmin dixwazî em lê bijin. Girîngtirîn sedemên vê peyamê ew in, ku ciwanên me roj bi roj rêya xwe winda dikin û di nevbera hejarî û hewldanên doza netewî de, nema xwe nasdikin, û tevgera me qet bi erkê xwe ranabe û her beşek bi nav û dengê xwe mijûl dibe bê ku pirsa rewşa milet bike.

Di boyerên 12 adara xwînî de li Qamişlo, weke li kolanan dihate gotin: Ku efserekî mezin ji Şamê, xwest bi pelafirê taxa Hilêliyê û Enteriyê bibîne. Ji ber piraniya ciwanên ku di xwepêşandanê serî li ber wan hildabûn ji van her dû taxan bûn. Dema çav bi malên wan ket matmayî ma; ku çawa mirovên di malên wisa de dijîn karin bi cegerdarî serê xwe li ber desthilatê hildin? Hezar car mixabin, ku desthilatê ev pirs kir, û tevgera Kurdî ev pirs nekir vajî wê berê van ciwanan dan helaketê û wek gurên ku li ser pariyekî bihevbiçin in, her partiyekê baskek ji ciwanan re çêkir, îro ev ciwan baskokirî bûne û mane bê bask. Tiştekî normale, ku dijmin li helaketa me diger, lê ji berjewendiyên kê ne ku rêxistin û tevgera Kurdî li helaketa milet bigere? Rêxstinên Kurdî li başûrê-Rojava ketine pêşbirkê de, bê kî berî yê din destê  rêjîma dewletê bigre û bihejîn e. Rojekê hewlnedane ku destên xwe deynin ser birînên milet û bipirsin ka gelo ev milet çawa dijî û jiyana xwe ya rojane çawa derbas dike?

Pirsa ku cihê daxê ye, gelo çima rêxistinên me bi erkê xwe ranabin? Ev rêxistinên ku jibilî berjewendiyên xwe, tu berjewendiyên din nas nakin. Nizanin bê ev milet zindiye yan mirî ye? Heger hinekî bi erkê xwe rabûna wê bi dilfirehî barên ciwanan hilgirtina ser milên xwe, û rêya rast şanî wan bikin.

Banên sincirî û banga xwesêdarkirinê:

Ji heyva buhirî ta vê heyvê sê ciwanên Kurd li Qamişlo xwesêdar kirin, yek zavayê sê rojan bû, yek 20 salî bû û li ber xwestina destgirtiya xwe bû, ya din keçeke 14 salî bû. Kesek sedeman nas nake, tev dibêjin nexweşiyên derûnî û hişmendî li wan der bibûn! Min bi xwe li sedeman pirsî, li gora agahiyên ku min bidest xistin tu nexweşiyên derûnî li bal wan tinebûn? Mirovên wan bi xwe, ji xwesêdarkirina wan mat û susret bûn.

Bêkarbûn, dema vala, têkçûna berê xwendinê, bêhêvîbûna ji jiyanê û daxwaza rehetiyê bi xwekujtinê. Tev dibin sedemên bidawîanîna jiyana bidestên xwe. Çareskirina van arîşeyên stirîgirtî û zîz barê kê ye? Barê malê ye? Yan yê civakê ye? Ne bidestê me ye, ku ev pirs digerin  û dizîvirin û dîsa xwe berz dikin.

Mijara min, ne ev mijar bû. Lê dema diyardeya xwesêdarkirina ciwanan destpêkir, min hemû mijarên li ber xwe jêbirkirin, û hewl da ku devê vê kwînêra ku bi xwîn û elemê dagirtî vekim. Em tev têdigihin, ku dê û bav amade ne canê xwe bikin qurban ku neynûka zarokên wan hilnebe. Di vê gera min de li sedemên xwesêdarkirina ciwanan ezê boyerekê balkêş bînim ziman ku hestê min hejand:

Xortekî 17 salî, xwest xwesêdar bike û birayê wî yê 14 salî bi kiryara wî hest bû. Çû xwe li odeya wî veşart, dema birayê wî yê mezin serê xwe daliqand û kursî ji bin pêyên xwe avêt, birayê wî ji cihê ku xwe lê veşartibû derket, pişta xwe xiste bin pêyên birayê xwe û ji nû ve hawarî dê û bavê xwe kir. Ji wan re got: Ez tirsiyam ku ez we aghdar bikim, birayê min here cihekî din û niha jî ku min we agahdar bikra em nedighan ser, wê canê xwe ji dest daba. Ev çîrok ne ji nîgaş û hizra min e, ev boyereke ji Qamişlo ye ku mirov keno-girî dike, û ya herî balkêş ku di bin konê behîdariya xortê ku bi sêdarkirinê canê xwe desta belav bû.

Semyanê herî dewlemend û zengîn, ji miletekî wek miletê Kurd re xort û ciwan in, ciwanên me zend û hêza doza me ne, siwarên ban û bala ne. Ku em vî semyanî winda bikin, ez bawerim emê bê semyan bimîn in. Li ber zinge zinga zingilên azadiya ku bihna wê li ber pozê bindestiya me difûre, lê me hêj pariyek ji xweşîya wê tam ne kiriye,  em bi zikekî vala û pişteke xûz li ber xwe didin û hewldidin ku jiyana xwe ji tariyê derxînin û bixin ronahiyê, ew jî bi saya dilê gerim, vîn û deyaxa bêwestan.

17.07.2008

Hin dîmen ji taxa Hilêliyê li bajarê Qamişlo

çapkirin