Helbestvan Sriy Ferec Beyreqdar :

Afirandin herdem ji nika ve ye herdem nbn e ....

 

Hevpeyvn : Selah Hesen / Amsterdam

Wergerandin ji Ereb bo Kurd :

Bwar Ibrahm / Qamilo

 

Ferec Beyreqdar helbestvan rojnamevaneke ji Sriy ye , di sala 1951 li bajar Hims ji dayik bye , li zankoya am kolja Edeb be ziman Ereb xwendina xwe eda kiriye , di nv diwem de ji saln heftyan ji erx y pedar di weandina belavokeke bi reng edeb kir di gel end xortn rewenbr li zankoya am , ji bin ser v belavok ji rex hzn desthilatdar /Elmuxaberat / di sala 1978 de  hate  girtin ji ber w girtin ew belavok  giha hejmara 9 rawestiya .

Pit rev veartina li dirjahiya ar salan , di 31/03/1987 de cara dawn hate girtin , girtina v car ji ber endametiya w di partiya / Karn Komonst / de b  , pit e salan ji girtina w ji n ew birin dadgeha bala ya Emn Dewlet li am / dadgeheke ewarteye / v  dadgeh 15 saln zindankirin dan di gel karn giran bparbna w ji mafn meden polotk ; hing gelek bizav xebatn navnetew yn berfireh doza azadiya w kirin , bi sedan rewenbr hunermendn chan gelek siyasetmedar mafperweran pedar di v doz de kirin di gel end rxistinan wek : komteya Berxwedana dij zilm zor ya chan , rxistina rojnamevann b tixub , rxistina PEN a navnetew  rxistina lborna navnetew ..., di gel van bang dozn giran j  hzn desthilatdar xwe kerroke kirin ta arde saln w derbasbn di navbera axn Emin , zindana Tedmur- ku li oleke beyabanye - zindana Sdnaya ya leker .

 

1-Di sala 1998 de , xelata Hilman Hamt wergirt

2- Di sala 1999 de , xelata rxistina PEN a navnetew wergirit .

Wergirtina w ji van xelatan re ji bo w pirtka ku di zindan de nivsandib da revandin ya bi nav ( Kevokeke bask vekir )  , pit belavbna v dwan , hat wergerandin gelek zimann din .

Pit ji zindan derket pedar di gelek festvaln helbest de kir wek : festvala Cere  li Urdun / 2001 / , festvala Dinya li Rotirdam / 2002/ , festvala roja helbesta Holend li Emstirdam / 2002/ , festvala miexty li Emstirdam /2003/ , festvala entoyrb li Beljka /2004 / , festvala Lodv li Fransa /2004/   di gel pedarbna w di konger  pnc de ya PEN a navnetew ,  gelek evbuhrk simner li van bajaran  li darxist : am , Beyrt , Emman , Berln , Kolonya , Pars , Dgon , Jinv , London , Stukholm Berelona ; di sala 2001 de ji rex dezgeya Haynri Pol vexwend Almanya b het heyvan di mvandariya wan de ma , di 24/09/2003 ji rex dezgeya Helbestvann ji hem miletan vexwend Holenda b salek di mvandariya wan de ma .

Pirtkn w yn belavbkir evin :

1- T ne bi tena xwe ye / weanxana Dar Elheqaiq Beyrt / 1979

2- Semayek n di hola dil de / weanxana Elufuq Beyrt / 1981

3- Kevoke bask vekir / weanxana Muxtarat Beyrt / 1997

4- Awazn Asyew / weanxana Horan am / 2001

gelek pirtk destxetn helbest bexanan ku di zindan de nivsandib ji apkirin re amade ne , bi helkeftina wergirtina w ji xelata ( Peyva Azad ) ya v sal me ev hevpeyvn p kir :

 

1- Ferec Beyreqdar ! dixwazim destpka me ji qonaxa zarokatiy ta dema tu ji zindan azad b , ew klkn pn tu bi xwe hisiya ku t bibe helbestvan ji i dest pkir , gelo ... ji rodanek taybet an ji xewnek an  serboriyek cwaz   ?

* Di qonaxa seretay de mamostey min  neqn ku min dikir , dibir p agirt mamostayn sinfn din dikir , w mamostay xwe gelek paybilind dikir ji zrekbn sivkaya ezberkirin xwendina  min ji helbestan re , bi rast di w dem de , min bi hezaran malik ji helbestn Ereb yn kilasik ezberkirib b ku titek ji naverok wata wan malikan tgihit bibim , tita ku min bi rex xwe ve dikiand ew ritm awaza di wan malikan

de b , di destpk de biray min y mezin pitgriya min li ser hunera wekariy ( resim ) kir , fire rengn av ji min re kirn , hing min hest dikir ku ez bibim hunermendek wekariy  l pit kertona diwem biray min nema karb rengan ji min re bikire ji ber ku hunera wekariy  helbest nzk hevin ji hev xuyane  , deng sawrn van celebn huner nzk hevin , weha bi hesan ez nzk peravn helbest bm .

Di sinf e de di bin zora mateke helbest de bi dostek min re , ez mecbrbm malikek helbest binivsim  v heval ez mecbr krim ku bi tpa /R/ dest bi handin bikim , l heval min ji mni biserkettir b , ji ber ezberkirina w ji malikn ku bi tpa /R/ destp dikir serketina min di tpa /N/ de b hing min malikek hnand ku bi tpa /N/ destp dike bi tpa /R/ digihe ser , l malikn ku haeval min bi wan berberiya min dikir li ser min n bn hj min nedtibn , pit w mat em her du li gunehn xwe mukir hatin di w dem de me nivsandin helbest ji xwe re dikir lsk  ; ta rojek ez di qonaxa navinc de bm  min helbesteke xwe da mamostey ziman Ereb bi hviya ku pitgriya min bike an retek li min bike , b roja din ez li p agirtan derxistim li klekek rawestandim ji wan re got :

- Doh v heval we helbestek da min dibje min nivsandiye , di hizra w de ku ez xwediy helbest nasnakim yan w karibe tinaziyn xwe bi min bike , di v rew de gelo ...! em nav w bikin dizek an derewn ? .

Hing ez gelek giriyam l bi hsrn sar t re .. baweriyek kr bi min re b ku ez bibim helbestvan .

2- Ta niha tu helbesta bi awaz  pvan dinvsne , tu awa li helbesta njen pirsgirka njeniy mze dike  ? gelo zindan nehit ku tu bide pey pirsgirkn pketina helbesta Ereb ya njen ?

* Di baweriya min de njen tgihitineke kme li ser  afirandin hem j tgihitinn pit njeniy , ev tgihitin li serboriyn ku li hin dever aristanyan qewim bn mze dike , l afirandin her her ji nikaveye , her her nbne  di her ax dem de dibe njenya w xwe vedigerne , weha ne njen , ne pit njeniy ne pit ..pit njeniy nikarin afirandin noq bikin ; dema min helbesta pexan nivsand qet min hesab ji  helbest re nekir , ponijandinn di zindan de  min gihandin baweriyek encama w  ku y helbestvan pwste bimne helbestvan ne xeme  bi i wey an bi i reng helbesta xwe binivsne , ez dihisim ku helbest ber her tit xwne di derna min de diherike tit li ser min ku  bi bilindtirn nirx emanet - hem ji min re hem ji helbest re - w valikm ser pel .

Di baweriya min de helbest bi xwe rka soz hatina xwe datne , titn li ser me ku em xrhatin jrdestiy j re bikin b ku rka pniyaran ji ber me bigre an snoran li dor azadiya me deyne  , ka were em di livandina qamiyan de biponijin dema  irqna wan bi ba re dipijiqe ser lan girtgehan wan ji hev tne xwar , hing bhinberdana  wan qamiyan tevl hawarn ikest , nalnn bi diz bhinkiandina  xwnl dibe , tu bi xwedke di rewek wisa de em i rece tekan ji helbest bikin heger bi awaz pvan be an pexane be?

Belk zindan li dirjahiya saln dirj bi piran dest dan ser azadiya min  ji berdewam serwextiya  pketina helbest titn din ez b par hitibim , l belk ji aliyek din ve r dabe min an pitgirtinek dabe min ku azadiyek di hundur xwe de ava bikim , b  ku bazar  li ser xwna helbest an hsrn bexan bike .

Her e saln pn ji girtina min b serdan , b rojname , pel , pns radyo ta b asman  derbas bn , l di saln pa de hinek r veb ku serwext nerna rewenbriya Ereb bibim hewl bidim xwe birnn ku di giyan brdank de vebne ji n ve kim derman bikim , ji bil wan devern ewit ku vegera wan wek ber titek dewrebariye be .

 

3- Helbestn ku te di zindan de dinivsandin tev te ezber dikirin , ta carek derfetek b , pel pns dane we ji bo lazimyn xwe ji dermanan li ser binivsnin , l ji dvla dermanan te helbest li ser wan pelan nivsand , gelo ! tu ji brdanka xwe bi tirs b ku xiyanet bi te re bike ?

* Bel ... di rewa zindana Tedmur de ku li oleke beyabanye , jiyan dwa rebn jibrkirin li moxil dikir , bel ...ji bo min pirsgirk ji wilo krtir b  tirsa min ew b ku jiyan bi xwe xiyanet bi min re bike ne bi ten brdank , bi ten helbest bask me b ku raz , xewn wraniyn me derxne derve .

 

4- Tu tit maf  girtiyn di zindan de nne ji la w pve ... te li ser zindan wek cih nivsandib , gelo te hizra nivsandina li ser la dikir wek hebna doza guhernn bayoloj ,mirov spehbn ?

* Bel ... min li ser la xwe nivsand min sehkir b end bi min re dost wefadar b , di zindan de min nas kir ku taybetiyeke la min heye ku  bi gelek dmn renge...reng b ,  dihisiyam ku la min hesp Enter bi piran mna hevbn , gelek caran dil min bi v la diewit min lborn j dixwest bi taybet di wan lgernn nasandin de yn dn har bi taybet dema li axn nalna w guhdar dibm , yazde heyvan v la ez parastim di lgernn nasandin de    her devern w ji a dikirin kazkaz l bi bext wijdan  w ez ne xapandim , xuyaye la me titn bi deyax kirin  ku Hespn resen esl j nikarbn bikin .

 

5- Tu tkil di navbera la brdank de heye ? gelo hevd diparzin ?

* Dema ku la b guhertin bibe kavil , brdank rdine li ser digr yn derdora xwe digrne , la j wisa dike dema li hejandina brdank mze dike , xwe ji sawrn y re ditewne ji bo w ji pencn dema ro biparze , brdank keeke wefadare ji la re la baveke bi  dilsoz dagirtye .

 

6- Serboriya te bi reng , tam , bn dengan re di hindir zindan de ji derv w awa b ?

 

* Di zindan de  ji bil reng dw /xul / tu kare bibe dost heval her reng ta bi reng xwna herik , reng dw kerr , kor lale ... taqeta w li ser hrandin tunebn heye , tama v reng kare derbas nav xwarina ku em di xewnan de dibnin bibe  , belk ev taybetiyeke mine iko piraniya dirann min ikestibn tit li ser ziman min b tam bn  hing min xwest tam bi weyek din nas bikim bi rka hestn din din re , l ji rex hilm bnan ve  brdanka min dagirtiye  ji bna guln cr , yasmn nan ewit ku diya min di tenr de jibrdikir dema bi karek din ve mijl dib , deng diman tevgernek ji kambax hawarn re brndar re di gel deng her d sitranbjan Feyrz Macda Elrom deng firandina baskan bdengiya kerroke titn mna huseyniyata lavijn ewran deng azana ji dr ve.

 

7- Li dirjahiya saln dirj tu di zindan de ma , ta ew zindan ji te re b wek makeke ji germbn eman re , di w cih teng de tu awa di dem de diponij ?

* Di destpk de mijara dem bala min ne dikiand , wek ji min re diyar b min her tit serrast kirb min xwe amade kirib ji titek ku ji Odse mezintir b , girngtirn tit ji min re di pileya pn de ku lgernn ldan askinceyn rojane bi daw bibe bi lez em vegerin zindan , bi rast hesteke  bi eman di hindir zindan de bi min re dib , pesn min j re di cih xwe de b ku mna makek b ez matmay mam ji wan kesn ku li ser hik tariya zindan wek cih dinivsin , l pit w qonax dema sal dibin tirnek ddirj  ji fkandin diweste  ji rawestgehan b hv dib , b goman em ji rexek din ve hewl bidin wek titek mna jibrkirin .

Di zindan de dem sar cemid derbas dibe  ya j kambaxtir ku demeke hindike bi w hindikbn re dirj bi piraniya xwe  wate- lewitye .

 

8- Helbesta ( Gireva birbn ),  ber an pit w alakiy te nivsand , heger tu bixwaze ji n ve binivsne gelo ! w cwaz hebe ?

 

* Di roja e de ji girev , li bejnn me yn daw haj bm ez hisiyam ku darn adem pxemberiya xwe agahdar dikin bi wan bejnan re diherikin , hing helbest diirise , ber v alakiy belk min nikarb ez binvsnim ez goman dikim heger min pit w hatiba nivsandin b ik w cwaz heba belk  bi yek car ne hatiba nivsandin .

 

9- Dwana te ya bi nav ( Kevokeke bask vekir ) belavb hj tu di zindan de b , ev dwan hat wergerandin ji bo gelek zimann din gelek xelat wergirt belk v dwan alkariya te kir ku tu ji zindan aza bibe bi raya te helbest desthilata xwe ji ku tne ?

 

* Ez xwe zanim ku bi karanna te ji peyva ( desthilat ) re , ne bi w wata ku diktaron me yn brez lewitandine , di gel v yek j min dixwest ku pirs wisa ba :

- Helbest v dest sip ji ku tne ?

ji ber ku desthilat ji helbest re nne hem j helbest ji desthilat re nne , bel .. di gel her tit ku civaka mirovan dt ji guhernan tknn rxistinn sinc de ji bin ser berjewendiyn xwediyn ar berzkirin teknolojya , ji ber sedemn wisa piraniya xelk hj t heyran kaniyn zelalin mna helbest , wnekar mozk nirxek taybet didin dergevan van kaniyan bi v yek karin pitgr parastina  wan bikin , ez admanim ku hj dest sip ji afirandin re heye w hebe b ku xeraby li ser piraniya zarokn Adem bike ta bi zarokn xwn j .

 

10- Ta niha helbestvan rewenbrn Ereb tne zindankirin bi sedema helbestek an gotarek , tkiliyn rewenbran bi desthilatn welatn Ereb re tu awa dibne ?

* Giyan , wijdan , sinc hizrek rewenbr heye ; hizir bi tena xwe tu erniy nade xwediy xwe , ku hizir xwe hinek bi giyan ne parze w bibe setemkar rwindakir , ji ber v yek ez li ber xwe didim ku nebim koley hizr , wisa ez dibnim ku tkiliyn rewenbr rast bi desthilat re li welat me mna tkiliya tahirbn bi lewitandin re , yan spehbn bi botikbn  re  yan azad bi zordariy re yan wijdan bi lanet re .

setemkar xwe li tu cih nabne ji bil yasa hz pve  rewenbrn welat me xwe li tu cih nabnin ji bil hza yas , wek pngaveke pwst bi rex hzeke ku bhtirn  dad, speh azad be , mebesta min ji hza wijdan ewe titn hr layiq di anena  mirovantiya w ya herik de ye , l ji ber ku hn mijar li ser peravn dinin , tu rk li ber y rewenbr namne ji bil riya berdewamiya tal zilindar , ew rka ku ber w Szf pxember sa bi  mran derbas kirin .

 

hn

 

Rabin bigrn

Ne ji hna

Li ser cendekek

Ji pmayn

Xwedanek dr ,

Er ... ne ji hna

Li ser teyrek

Peyav giran ...,

Ne min bibin

Ne min bi ten bihlin ...

Belk wraniyeke

B ziman w bibe

Heval min ,

Belk bi kman

Hn gmana mirina min

Lav tika dikin ...,

La min

Zindana mine

Helbest

Azadiya ji nikave ye

...

...

Min got :

Evin dtin herikandina min

Bawer dikin ...

Ku em

B ert mer

Xwe na zvirne ,

Bel ...ez

dema ku jinek

Dawiya ev

Bi ser min ve dibare ...

Ez dest xwe

Li ber deng w

Jibr dikim ...

L ew dimee

bend lelan

 Ji min re dihle 

Ji bo titek daw

Binvsnim ...

Gelo...! ma daw heye ?

Ji bil bizava

Teyrn rawestyay

Li bare asoyan ...

...

...

Ax Day ...!

Ax Xuk ...!

Ax Yar ...!

Ku xwed wney xwe

Di hembzkirina me de

Bidta ,

Hing w xuya biba ,

L ew titek nabne

Ji bil deriyn girt bi kilt lelan ...

asman xwe

Di bin soln le keran de

Ditewne ;

Ne asmn

Ku text w ji xwn

Yasa w ji

Esd b ...

 

Zindana Tedmur /1992

 

 

apkirin

copyright 2002-2004 info@pen-kurd.org