Hulmek ji bîna bihara
Seydayê Cegerxwîn di navbera evîn û azadiyê de
(Diyarî ji 100-saliya Seydayê
Cegerxwîn re)
Bêwar
Îbrahîm
Li ber bayê pîrbûna roj û salên bihurî, dîmenên
jiyanê bi dîwarên bîrdankên ciwaniyê ve hatin daliqandin, yek ji wan dîmenan
jiyana helbestvanê fedakar Seydayê Cegerxwîn e, yê ku her tiþt fedayî rêka
azadî û aþtiyê kir; roj, meh û sal dimirin lê daholên nejibîriyê di her
gav û kêlîkê de di guhên me de dikin dim dim, þîniyên reþ, bobelatên
bi xwîn, xweziyên beravêtî û hêviyên kuþtî ... di hola jiyana me de þiyar
dikin; dengê Seydayê Cegerxwîn daholeke di guhê her kurdperwerekî dilsoz û
zimanhez de dike dim dim; dîlana bûk û zavayên mîna Cîm û Gulperî, Þepal
û Stêr, Salar û Medya .. di hola yadiyên jibîrbûyî de têne gerandin .
Di nav her miletî de dengê azadiyê bi qêrîna pênûsan
bilind dibe, li nav gelê Kurd qêrîna pênûsa Seydayê Cegerxwîn jî bû
dengekî bilind ji azdiyê re; ew jî
bi deyax û berxwedana wî çi di warê polîtîkî de çi di warê rewþenbîrî
de, azadî serkêþê xewn û hêviyên wî bû, welat derdê wî yê pêþî û
dawî bû.
Ji mêj ve þevên me bêriya þevbuhêrkên vejandina dîmenên
jibîrbûyî kiribûn, ji mêj ve dixwest xetîrên vemirandî vêkevin û hêviyên
kelogirî bigirnijin; îsal rewþenbîrên Kurd li her çar aliyên dinyayê çalakî
û bizavên xwe li bin dara Seydayê Cegerxwîn li dardixînin û ev sal kirine
sala Cegerxwîn, ev pêngav bêguman cihê þanazî û serbilindiyê ye, vî
Seydayê ku bi helbestên xwe em serxewþ kirine û hiþtiye ku yê meyger þeraba
xwe li her xwendevanî bigerîne dema dibêje:
Bê guman Seydayê Cegerxwîn ne hewcedarî nirxandinê ye, çiko wî jiyana xwe
di ber azadiya gelê xwe û parastina zimanê xwe de mizaxtibû ...û hêja ye,
ku Mîr Celadet Alî Bedir-Xan di pêþgotina dîwana 1ê de wiha nivîsandiye:
“ Seyda þûrê xwe ji kalên kiþandi bû, bera
pût û latên Itiqadên batil xurafeyan dida; þerê neyarê hundir, li
kurmên darê, li kurmên ko dar dixwarin digeriya; ew kurmên ko Seydayê Xanî
berî sê sed salî pêþ me kirine ...”; þûrê Seyda jî pênûsa wî bû,
dixwest bi wî þûrî azadiyê di kembera mêran de biparêze û evînê di
piyalên evîndarên bê guneh de serxweþ bike, þev jê re bûbûn þaneþînên
evînê, kenê evîndaran mûm û þemalên wan þevan bûn, ew bi xwe evîndarekî
mest û serxweþ bû, nikarîbû dûrî baxê evînê bijiya, dixwest ku evîna
azadiyê û azadiya evînê bike bihareke zindî, yan kevokên sipî, yan
berbangên mizgîniyan; û li nav gelê Kurd belav bike, evîn jê re helbesteke
nazik bû, li ber deriyê yarê danî û meþiya, lê wê helbestê ji her yarekê
re, ku li piþt derî dimîne bendewar, got û dibêje :
Wî li ber bîna evîn û azadiyê
xewn û xeyalên xwe kirin kulîlkên xunavgirtî, azadî jêre esmanekî bê stûn
bû û erdekî bê binî bû, bi mêraniya xwe di bin darê zor, lêdan û îþkencê
de, di nav pencên zîndan, perîþanî û aloziyê de hawar kir û got :
“Kurdê Kurdistan, tev þoreþ û volkan .. “, wî di nav 40 milyon Kurd de,
volkan peqandin û çiya hejandin, bi dengê xwe her çar kenarên Kurdistanê
kirin yek, kirasê salên wêraniyê çirand, ew sal ji nû ve hatin lêkirin, hêvî
di nav duwa sar û cemidî de geþbûn, giyanên birîndar di nav parsiwên þikestî de
hatin dermankirin .
Li ber bîna helbestên wî nasnama
Kurdî bû sirûdeke jîndar; li ser lêvên doh, îro û sibe, bû kaniyek av
li ber karwanekî tî, bû þeqameke germ li ser dêmê dîrokê ...
Di sed-saliya bûyîna vî Seydayê welatperwer û zimanhez de bi tenê hêviyeke
me heye, ku ziman bizava me ya pêþî û dawî be, heger ziman bê piþaftin, wê
bi hesanî navê gelê Kurd ji jiyanê bê hilanîn, li vir ez nikarim ti
gotinan piþtî gotinên Seydayê Cegexwîn bibêjim û hêja ye, ku bi
serbilindî em dengê xwe tev li dengê wî bikin, hawar bikin û bêjin :