Ji hev tênegihîştin

 Bêwar Brahîm

Jiyan pêvajo ye, bêguman di vê pêvajoyê de mirov di gelek hevraz û çîmenan de pêrgî gelek ji hev têgihiştinan dibe; pêrgî terpilandin û kulibandinan dibe û pêrgî serketinan jî dibe. Min ev core jiyan tev dîtine û gelek serboriyên wê, kêm-zêde zilindar yan şêrîn derbaskirine.

Mijara min û kekê hêja Eskerê Boyîk jî wisa ye. Nehevtêgihiştina wî ji peyama ku min bi rêya gotara xwe:( Serê jinê di navbera kêrên mêrên tawankar û pênûsên mêrên nivîskar de?!) jê re şiyand.

Di destpêkê de, dixwazim bêjim ku cihê kekê Eskerê Boyîk di dilê Kurdistana Rojava de cihekî taybet e; li kêleka malbata Celîlîyan, Tosinê Reşîd û tev rewşenbîrên Kurd yên Êzdî ku serdana vî beşî kirin. Hê şopa karwanê wan di sikak û kolanên gund û bajarên vî beşê Kurdistanê de, nebuhujîye. Ew şopa ku bi saya hatina wan, gelek keç û xortên Kurd dane ser wê û  bi rewşenbîriya Kurdî mijul bûn.

Ji ber rêzgirtina min, ji kar û xebata pêvajoyeka bêhempa re, ez naçar dibim, ku çend xalan ji kekê Eskerê Boyîk re şirove bikim û vê ji hev tênegihiştinê ji holê rakim. Diyare ku ew û hevalê wî yê ku telefon jê re vekir; qet ji merema min tênegihane? Yan jî dibe ku min baş merema xwe negihandibe? Êdî dipirse: (Serê kê li nav şerê kê?).

Mamoste Eskerê Boyîk, min gotara xwe ya bi navê (Serê jinê di navbera kêrên mêrên tawankar û pênûsên mêrên nivîskar de?!) di roja 15.05.2008 an de di malpera Avestakurd de belav kir. Min ew gotar nivîsand ji ber ku pêwîstbû ez binîvîsim, min beşdarî di dosyayeke taybet de li ser kujtina jinan li Kurdistanê kir, bi mehna şûştina namûs û şerefê. Kekê Ezîz Xemcivîn ew dosiye amade kiribû, bê ku kesek vî karê giranbuha jê bixwaze û ev yek bêguman cihê şanaziyê ye. Dema min got:( Serê jinê di navbera kêrên mêrên tawankar û pênûsên mêrên nivîskar de?!) ji ber yên jinan dikujin mêrin û yên ku di ber wan de kar û xebatê dikin û hewl didin zagona kujtina jinan ji nav gelê Kurd, netenê winda bikin, lê vê zagonê bikujin û bingor bikin piraniya wan jî tev mêrin. Weke kekê Ezîz Xemcivîn, ku barê dosya li ser kujtina jinan hilgirt ser milê xwe û bi tundî li rûyê kujerên jinan rawestiya, mebesta min ji edrêsê ew bû: Ka em jin li ku mane? Çima deng ji me biliyaye? Çima em jin, xwe bi xwe neparêzin û di ber xwe de tênakoşin? Deng hene û bilind in, lê dilopek nabe çemekî herikî? Pêwîste bi sed hezaran dilop hebin ku ev çem biherikin.

Hevalê Te, yê ku telefon ji Te re vekir, bi nemafdarî ew gotin derbarî min got:( ku pîrekeke serpêçayî wisan berk cawa te daye, giva serê jînê di navbera kêrên mêrên tawankar û pênûsên mêrên nivîskar da….“ û tenê navê te daye…).

Li ser çi bingehê, ez ê bêmaf û bêsûc berikan berdim sînga Te??? Wek e Te kerim kir, Tu min nasnakî, tenê bi şerpeya min Tu min nas dikî?! Lê ez pênûsa Te dixwînim, hê ez zarok bûm navê Te û navê Celîlîyên hêja û navê gelek rewşenbîrên Kurdên Êzdî yên Ermenistanê, di bîrdanka min de bi ronî ne. Dema ku ew bûyera kujtina Duayê çêbû, min jî li ser nivîsand, hem bi Kurdî hem jî bi Erebî. Lê ez qet nêzîkî Olê nebûm. Em tev zanin ku kujtina jinan, ji nav Ereban derketiye ne ji nav Kurdan. Em tev zanin ku ev kultûr ne ji dîroka gelê kurd e, em tev zanin ku Kurd weke piraniya miletan di bin şûrê zorê de bûne misilman. Lê mixabin, di wê bûyerê de gelek kesan di ava girik de nêçîra xwe kirin û rastexwe berê xwe dan Ola Êzdiyan. Sed hezar car mixabin, ta bi girîyê xwîna Şingala bêsûc û şehîd jî, kela dilê wan hênik nekir? Sed hezar car mixabin ku canê 500 şehîd jî têra wan nekir?.

Kekê Eskerê Boyîk, ji ber gotara Te akama xwe li ser min hiştibû, bi nêta xêrê min berê bersiva xwe da Te. Ew êşa ku di dilê Te de dikir axîn û nalîn, li dilê min jî rawestiya, hingê min ji xwe pirsî:

Ev çi bahoza xezebê ye dîsa li me kurdan rabûye? Fermanên ku hatine serê wan, mişextî û xweveşartin, rev û kujtin? Îro dijmin dîsa lîstik û fêlbaziyên xwe dide pêş û pilanên xwe di warekî piraktîk de pêktînin. Bi rastî, ez di wê demê de seyr dimam bê çima mijara kujtina Dua wisa bi çavgirtinekê berûvajî bû? Çima wisa ji çarçoveya kujtina jinan derxistin û xistin çarçoveya dijberiya olan û silogana herî gewre ew bû( Xwîna Êzdiyan ji mislmanan re helale). Hingê ez têgiham ku Şingal jî xetek ji xetên sor e, di nexşe û pilanên Erebên ku nizanin ti karî bikin ji bilî şofînêlîzmê. Çendî maskên aştî û biratiyê datînin, şofînieyt û setemkarî her di xwîna wan de ye.

Mamoste Eskerê Boyîk, dema min berê van gotinan di gotara xwe de taybet da Te:(Dixwazim wek bersivekê bidim kekê Eskerê Boyîk. Ku di salekê de kujtina 276 jinên Kurd nexweşiya tevahiya civakê ye. Ji bîra min neçûye ku we gotiye  kujtina Duayê bûye bela serê Êzdiyan. Ew tewankarî bela serê tevahiya civakê ye, ne tenê bela serê Êzdiyan e. Ku em coreyên wisa ji tewankariyê ji hev biçirînin êdî wê qurbaniyên me jinan bibin sê qat û çar qat). Min qet ew hizir nedikir ku wê berûvajî were têgihiştin, ji ber mebesta min qet ne ew bû, ku ez ji navê Te kêm bikim. Tenê mebesta min ew bû ku hevnêzîkbûnekê peydabikim û li ber dilê Te û  xwediyên wan pênûsên xortên Êzdî bidim, ku ji ber mijara Duayê gelekî birîndar bûn, ev mijar ji çarçoveya kujtina jinan derket û rêyek nebedî, stirîgirtî girt. Mebesta min ew bû ku ez ji Te / we re bêjim ku tiliyên destan tev ne weke hevin, xwe tengawe mekin, roj kefîlin ku tav ji pişt ewran derkeve.

Bersivên min li ser çend pirsên Te:

1- Tu min nasnakî? Ez keçeke gundî me, mijûlbûna min kurdayetî ye û nivîsîna bi zimanê kurdî ye, merema min gotina rastiyê ye. Divêt mirov bi rêya wêneyan  xerîk nebe, ji ber nivîskar bi nivîsînên xwe tê naskirin, ne bi wêneyê xwe? Ez hestê pênûsê, hizir û bîr û boçûnan pêşkşî xwendevanan dikim, ne wêneyan. Dema ez van wêneyên serpêçayî bi nivîsînên xwe re belav dikim, armanca min ewe ku ez xwendevanan nexim jiyaneke derewîn de, ji bo ez diyar bikim, ez miroveke şaristan û  por vekirî me. Ez karim rojê sed wêneyên porvekirî belav bikim, lê dema yek ji wan xwendevanan bibe mêvanê min û min serpêçayî bibîne, êdî min çi derewa gewre afirand? Hîngê min pêşî derew li xwe û di pey re li wê/wî xwendavanî kir? Ez dixwazim bi rastiya xwe, rastiya jiyana ku têde dijîm bême naskirin. Ez naxwazim jiyaneke derew biafirînim, tenê ji bo razîkirina xelkê, ku ji min re bêjin: Weleh ev keçeke zor şaristanî ye!! Luk û stayla derew ku min bikin miroveke şaristane ez qet li ser xwe napejirînim. Merema min ku Kurdistana mezin bibe komara Aflatun - ji xwe ev xewne - Nivîsên min: Tu kare li wan vegerî, taybet ya li ser Şingala birîndar. Min dixwest pênûsa min bala Te bikişîne ne pêçana serê min? Ku ew çîrokeke taybetî ye, bi perewerdeya mala min ve girêdayî ye. Wek çawa tu jî dizanî, ez xweş zanim ku ev pêçan ne ji kultûra Kurdan e. Ya ku ev adeta serpêçanê di nav kurdan de daye rûniştandin, ne ez im, ev li ser me jinan hatiye ferzkirin, lê min soz daye dê û bavê xwe, ku weke ew bixwazim ezê wisa bim. Tenê ji bo rê bidin min ez di nivîsandinê de berdewam bim. Ez xweş zanim ku diyardeya xwepêçanê, serçavgirtinê û lixwekirina cibên reş, ku vê paşiyê li nav jinên Kurdan belav bûye; diyardeyeke ne saxleme. Min gelek xal û not li ba xwe civandine. Lê ji ber, ez ji soza bi dê û bavê xwe re hên rizgar nebûme, ez naxwazim di mijarekê de binivîsim ku xelk ji min re bêjin:(Gîsin di çavê Te de ye, Tu ji xelkê re dibêjî şûjin di çavê we de ye).

2- Li jor min ragihand ku min gotara Te ya bi navê(Keça Êzdî bûye bela serê Êzdiyan) xwend û di bin bandor û akama wê de min berê bersiva xwe da Te, min xwest ez ji Te re bêjim, ku ev bobelat bela serê tevahiya gelê Kurd yê welatperwer bû û pêwîste tevahiya gelê Kurd, ne tenê Êzdî, yek dil bin û yek dest bin, ku tola xwe hilînin, tola Erebkirina Şingalê û bidûrxistina madeya 140ê û pilana ku gelacî û fitneyeke gewre bixin nav gelê Kurd di bin perde û kewalîsên Olê de, tola xwe ji xwesteka Erebên şofînî hilînin, ku dixwazin agirê li nav Sinî û Şîîyên Ereb vemrînin û agirekî mezintir û gurtir li nav gelê Kurd vêxînin.

Ne ji ber dijberiya min ji Êzdayetiyê re, ji xwe ev ne ji sinc pirensîpên minin, ku ez dijberiya ti Olê bikim. Te bangek belavkir û min bi niyeta piştgiriya vê banga Te, ew peyam bi rêya gotara xwe ji Te re şiyand.

Kekê Ezîz Xemcivîn, elbomek wêne bi dosaya (Na ji kujitina jinan re) amade kiribû. Ku Tu li wê elboma wêneyên jinên ku taybet ji bo şûştina namûs û şerefê hatin kujitin vegerî; û li wan wêneyan temaşe bikî, Tê bibînî ku piraniya wan bi nav û paşnavê xwe ne, û ez bawerim ku tenê Dua li nav wan bêmiradan Êzdî ye, wekî din tev misilman in û ji xwe merem û armanca min eve ku xwîna me ji hev neyê cudakirin û em nebêjin hûn Êzdî û em mislman, ji ber ola gelê Kurd di pileya yekê de kurdayetiya wan e. Heger pêşengî hebe, ji xwe ji we re ye, hûn xwediyê dîroka parastina ziman û kultûra kurdî ne.

3- Min rojekê di jiyana xwe ya nivîskariyê de, doza reşkirina dêmê ti civatê nekiriye ji bilî reşkirina dêmê rêjîmên Tirk û Ecem û Ereban pêve… Ez dîsa dibêjim Tu karî li tevahiya nivîsînên min vegerî, destê xwe yê çepê deynî ser wêneyê serpêçayî û destê xwe yê rastê bidî ber rûyê xwe, Tu bi hûrbînî û bihna fireh li wan nivîsên ku min evda xwedê nivîsandine vegerî û bi kûrbînî bixwînî. Piraniya wan di malpera PEN-a Kurd de parastî ne. Di pey re ji kerema xwe ji min re bêje, bê min çi ziyan gihandiye civata Êzdiyan û min bi çi teniya reş dêmê vê civatê reşkiriye???

çapkirin