Mehd Zana

4 dilop hsire di gerdena kewn dl de, bi at li asman  pereyn Kurdistan difire..

Bwar Ibrahm

Di kelkela germa Trmeh de, bayek kur ji bakur xwe berda nav kolan navtarn bajar Qamiloka evn, odexana mvann dilsoz wefdaran, Qamiloka ku rojek deriy xwe di ruy kesek de negirit w her her bi comerd mvandariya ciwanik camran bi mran dikir dike.

Tna nvroj pir tj b, min guh xwe li ber deng tiktika kzka tir pl kirib, gelek mijar di ser min de din dihatin, l girngtirna van mijaran 100 saliya seyday Cegerxwn b, hn ez di w dan standin de bm deng der hat, ber ez bibjim fermo der veb. Bi w vebn re, qeflek ji bay grim derbas od b, bi w bay re bav min seyday (Kon Re) mvanek bi wan re derbas bn ji dtina w mvan ez behit sosretmay bm, a dijwar ku xwe li mejiy min girtib di nav w behitandin de windab, ji nikave du mvann ezz b soz b peyman di kelkela germ de derbas oda min bn, yek li dwar quble rnit yek li dwar bawe rnit, seyday (Kon Re) ji min pirs got :

_ Tu v mvan nasdik? bi r de min jre got w Bwar te nasbike, l w got : awa w min nasbike hj me hev nedtiye?

Min bersiva wan da got :

_ Ma kes heye ku Mehd Zana nasnak?! dost dijmin w nasdikin, Mehd Zana Kurdayet ye Kurdayet Mehd Zana ye.

Ji hsirn kewn dl, ji nalna nrgizn ilmis, ji bangawaza giyan welat roj, me diruma xwenandann bobelatn xwn li nav zeviyn genim petrol bilind kirine, dmenn her zeman bi giyan kirine, rpeln droka winday me civandin hd.. hd pnekirine ..

Mehd Zana ji zaroktiya li ber stava darn Silva Diyarbekir destpkir got :
_ Di sala 1940 de li qeza Silva ji dayk bm, ji malbateke Oldar im, xwed ax paxe, min ji dibisatan heznekir, piraniya caran ez j direviyam, min xwe li gelek karan girt daw bme terz, min nizanb li ser kursiy pit mas rnim, terziy ku ez hn terztiy kirim, bhna xwe pir ji v yek teng dikir digot :

_ Rne wiha ipiya tu hn nabe ...

Ta em ketin zndan girtgehan de camrn cendirman li bin darn zor ldan em hn rnitin kirin ..

Nexeyn nexweiy ku li ser cendek Mehd Zana hatibn neqiandin, birnn xwnherik dixwendin; tna havna bi kelkel ew nexe bi ser hevdve diqijilandin, bel .. Mehd Zana bi deyax li ber xwe dide, min pirsa rejina Kurd Leyla Zana kir got :

_ roka zewaca te bi Leyla re i ye?

Tebabek ponij, dest xwe xist bin zenya xwe, ziq li min temae kir got :

_ Kea min! bi rast min qet nta zewac ne dikir, ji ber du sedeman :

1 _ Du hevaln min di zndan de hebn - ez navn wan

 nabjim - bi jin bn jinn wan bn dar li ser ser wan li kleka dijmin da ku ji zindan aza bibin yan w xwe ji wan berdin bi v haw xwe aza kirin, l min nexwest br baweriy xwe, doza milet xwe .. txim bin lingn jinan.

2_ Min nexwest ku ken camran bi min re fets herin  - va hn rewa Leyla dibnin - dema ez xort bm xuha min zor li min kir  got hevaleke min heye pir nazik, delal   ciwan e, kea ax ye ez pir hezdikim, ku tu pre bizewice, em n mala wan ber keik qehw bne, dil min zeqt dan, xuha min li aliy jinan b, ez rabm ser xwe, min nehit ku keik min bibne ez derketim.  Pit re min nameyek ji keik re and jre diyar kir, ku min nexwest jiyana w di navbera mal znadan de derbas bibe; l dayka min dev ji min berneda zor li min kir, hing min got dayka xwe : Heger hn jin ji min re bixwazin bera ji merivn me be da ku karibe rahije bar min nebe dar li ser ser min, vca kea xaltka min xwest, ew j Leyla ye. Ev yek di sala 1975an de b, min ew b ah guhest, di w ev de ez li xestexaney bm hevalek min hatib gulebarankirin ez li kleka w bm ta hevalan ji min re got, here mal w ev dergistiya te biguhzin. Ber Sibeh ez giham mal, Leyla bi enteyek kinc re anbn mal. Ev e roka zewaca me, ez Leyla ji bil 5 salan bi hev re neman, 16 salan ez di zndan de mam, hj ez dl bm, Leyla hat girtin. Di roja 2 adar Sala 1994an de ta roja ro me hev nedtiye, kur min Ronak li Beljka abor polotka dixwne kea min Roken li Pars rdine, her heftey die serdana diya xwe, l Ronak nikare here,  iko ew j mna min mehkm e. Leyla di nameyek de, ku ji min re and, got :

_ Min pir briya Rono kiriye, ev 9 sal min ew nedtiye, ez pir .. pir briya w dikim dixwazim w bibnim ..

L mixabin ez nikarim daxwaza Leyla bi cih bnim, ku Ronak here welat w b girtin .

Seyday Kon Re j pirs got :

_ Di zndan de, bi piran te er i dikir?

Bi hzeke xwdangirt giyanek xortan got :

_ Min er jibrkirin dikir er ziman Tirk dikir, 4 salan ez di zndan de bi ziman Tirk nepeyivm, end li min didan, l ez bi Kurd bi wan re diaxivm, min ji wan re digot: Ziman Kurd zimanek esl e resen e, l ziman Tirk tev ji diziy ye, hinek ji Faris ye, hinek ji Ereb ye, hineke ji Ingilz ye, hinek ji Kurd ye hwd .. hing min dest bi nivsandina helbestan kir dwanek bi nav ( Evna Dil min ) derxist bi v dwan min er ziman Tirk kir .

Min r avt ser Seyday Mehd ku helbesteke xwe ji dwana Evna Dil min bixwne, w j dil min nehit ev helbesta ku ezber kirib xwend :

Ey Kurd .. !

Pmerg Gel,

Biirne .. binhre

Rpeln drokan ;

H doh b

Li Diyarbekir,

end in

94 can bn

Yek bi yek daliqandin,

H eveq ne dab

Deng da ..

Varto

Zlan

Pira re ...

Xincer li birna rakir ;

Van xebern nexwe ...

Li Drsim

Tev kutin ...

Qiyamet li w rab

Day .. day ..

Dayika zaroyn

B r bn;

Can di nav xwn de;

Ew d bav wan b,

Ewte ewta Kikan dihat

Singoyn cendirman

Sor bn ..

iya b deng

Munzir

Mell .. mell

Diherik ..

Kesek li dor Tineb ...

Mehd Zana ji sala 1977an ta sala 1980 serok bajarvaniya Diyabekr mab, hin ji pirtkn w yn apkir :

1 _ Evna dil min ( helbest bi Kurd )

2 _ Diyarbekir li hviya min be ( bi Tirk )

3 _ Rojn hovtiy ( bi Tirk )

4 _ ariya Silva ( bi Kurd )

5 _ 16 rwt - Evndar Leyla ( bi Tirk )

6 _ Li me kela bi kne ( bi Kurd )

7 _ Ey day ( bi Kurd )

8 _ Zelal ( bi Tirk )

9 _ Parastina mna ( bi Tirk )

10 - Zindana nemre(5):bi Frans

 5 sal bi evna Leyla re derbas kirin, 5 sal ji temen hezkirin, avah hevgirtin dizn, 5 sal ji giriy kf admaniy mijand slavn xwe bi cog geliyn jiyan ve herikandin, 5 salan ew kir 4 pere,  perak di zndan de, perak li rwtiy derbideriy gera ji bo at tenahiy, perak li Pars perak li Beljka, er ew 4 pere ye Kurdistan 4 pere ye, Kurdistan birna wan b, ta ew j bn birna Kurdistan; ji me re got :

_ Ez ji kitikan hez dikim, di evbuhrkik de ez hevaln xwe li hev civiya bn min rahit perak got avte ber kitikek, ji nikave ji v al w al kitik civyan b qajqaja wan, ta yek ji wan per got zeft xwe kir, hing kitikn din tev vekiiyan li ser her du pyn daw rawistiyan ziq l mzekirin, min ji hevaln xwe  re got : We mezekir hevalno? em wek van kitikan j nayn, em zane ne, l zanebna me ji xelk re ye.

Seyday Kon Re ber xwe da min got:

_ Em di v kelkela germ de hatine serdana te te em bi deng xwe hnik nekirin, te ne helbestek xwend ne gotarek; min erv gotarn xwe yn bi ziman Kurd dan ber her du mvann ezz, ji xwe re gotara li dor 100 saliya Barzaniy nemir hilbijartin, pit min xwendina v gotar bi daw kir, seyday Mehd Zana tev birnn xwe li epika da got :
_ Er Barzaniy nemir sembola netewa gel Kurd e, dema ore li dar b, guh me bi radyoyan ve hatibn rzkirin ta me peyvek li ser ore dibihst  .

Min jre got, Syday Mehd sal 100 saliya bynna Seyday  Cegerxwn e, tu i derbar alakiyn Kurdn Sriy dibje?

Dsa tebabek bi b deng ziq li min mzekir, pit ponijandineke Kurt got :

_ Kurdn Sriy navdar in bi Kurdperweriya xwe bi zanebna xwe, ez dim kjan mal digotin filan orevan yan siyasetmedar yan nivskar bi mehan yan bi salan li mala me bn di drebar 100 saliya byna Cegerxwn de ez kar we proz dikim pwst e her hunermend her nivskar her rewenbr bedariy di v alakiy de bikin, dema orea Barzaniy Nemir, dil me bi ore re b mejiy me bi helbestn Cegerxwn re b.

Min jre got, Seyda ez li ser v hatina te binivsim, hing bi girnijandineke ngirt li min mzekir got :
_ Kea min keng ez mirim, li gor dil xwe li ser min binvse.

Li vir ez dibjim: Seyday Mehd Zana daxwaza min ku tu nivsna min bixwne, ma ku tu mir nde, nivsandina min ma ji bo i, qey guneheke mezin e, ku kesn mna te xwn xwdana xwe di hembza parastin de bi avn xwe bibnin? na .. na Seyday Mehd Zana Kurdn Sriy zarokn ( Hawar ) ne xwediy w Mr Celadet Al Bedir-Xan di hejmara 18an de ji Hawar  dibje :

( Di dinyay de tu tit nne ko tekz bt, nemaze di karn n destpkir de, pir Car, kman hene, heke te ew kman dtin, hema dirj wan meke. L bixebite ku tu bikev  nav wan, arkariya daniyan bik wan kmaniyan biedilne. hilweandina stnek hsan ye. Hiner di rastkirina stna xoyel de ye . )

Em j hewl didin ku stnn xoyel rast bikin, end w xweba ku niha poteyek Mehd Zana li kleka poteyek Leyala Zana li navtarak ji navtarn Diyarbekr hatiba dinn, mna potey Romannivs Misr Necb Mehfz, hj zind ye, potey w li navtara Sivnks li Qahre ber end rojan hate dann serokwezr Misir Perde ji ser da al .

Syday Mehd Zana bhna azadiya herma Kurdistan bi xwe re derbas Qamilo kir bi piyn xwe kolann w proz kirin, ew evndar Kurdistan ye Kurdistan evndara w ye; ez j bi nav xew bi nav Qamilo, v pere - helbesta seyday Cegerxwn dikim gurzek gul disprim hembza w :

ro ji ber jana di dil
Dil jar mest sexte ye
 
Agir li ser dax Di kul
B gazin b  lome ye
 
Ma d ji k gazin bikim
Gazin ji ber bazin bikim
 
Derd li dil mezin bikim
endan bikim b fde ye
 
B fde ye ev nale .. nal
Born li min, pir mah sal
 
Dlber li ber avan xiyal
Lewra Evn yek niqte ye
.....
.....
Dan di dil sed mm find
W nazika pir gewr rind
 
Wek xwesriw ran Hind
Ez kirme dl bende ye