Serê jinê di navbera kêrên mêrên tawankar û pênûsên mêrên nivîskar de?!

Bêwar Brahim

Xwekujtina jinan, yan kujtina jinan bi destên mêran?

Dema kovara (Nûbûn) ê, di hejmara 91 ê de Tebaxa 2007 an de. Doseyek li ser kujtina jinan belav kir. Xwezî baş di dilên şikestî de peyda bû. Di gel kêmasiyan jî. Wek navê doseyê bi xwe ez hest bûm ku bi tirs hatiye binav kirin( xwekujtina jinan). Gelo, çima ne kujtina jinan bû?! Bêguman karê vê kovarê gelekî hêjayî bû, lê wek desthilat ku azadiya hizr û ramanan li ber wan baş vekiriye, dikarîbû vê azadiyê ji bo berzbûna pirojeyekî wek doseya kujtina jinan bi şêwazekî berfirehtir berdewam bike. Ne ev kovar bi tenê, lê hemû alavên ragihandinê gerek bi nerîneke cidî barê mijara kujtin -ne xwekujtina- jinan bigrin ser milên xwe. Di eynî vê salê de. 2007, sala belavkirina doseya li ser jinên kujtî 276 jin li başûrê Kurdistanê bitenê hatine kujtin, jibilî alîyên din yên Kurdistanê û jinên ku ji derve dimîn in.

Her ku çavê min bi romana Paulo Koêlo dikeve(Li ber çem digrîm). Kene-giriyekî kelevaj xwe li min digre û dipirsim:

- Çima li rojavayê cihanê, hewl didin ku Yezdanê mezin bikin jin? Ava pêyên jinê li ber dilên wan pîroz e, weke ava zemzem û kewserê. Û li rojhilat hewl didin ku jinê bikin Iblîs? Mîna lawiran lê mêze dikin wê serjêdikin. Wê dikujin û recim dikin, weke ku gurekî har ji serê çiyayan daketibe û êrîşî berxên wan kiribe?!

Serê jinê di navbera kêrên mêrên tewankar û pênûsên mêrên nivîskar de?

Malpera Avesta, deriyê kujtina jinan bi pênûsên mêran vekir; ev deriyê ku bi nûkirina kujtinê wan qet nayê girtin. Dibe ku pênûsên çend jinan hebin, lê doseya wê tev bi pênûsên mêran e.

Pirsa min ew e, gelo jinanên xwedî pênûs di ku de mane? Çima bêdeng dimîmnin? Çima li benda mêrên nivîskar dimîne ku jinên weke wê bi pênûsên xwe ji kujtinê biparêzin? Ew jî xwedî pênûs in çima dengên xwe nakin yek û vî dengî bilind nakin? Rû le rû ji mêrên bêrûmet tewankar re bibêjin: Naaaa? Ez berê van pirsan bi tevahî didim jinên Kurd û bi taybetî jinên başûrê Kurdistanê.

Gelo, ta kengî emê li ber siha mêran bimeşin û qelsbûna jinbûna xwe bi wan qewîn û bi hêz bikin. Gerek em di wê baweriyê de bin ku ev mêrên ku em xwe bi wan bi hêz dikin wê rojek wer e ku nefretê li vê qelsbûna me li himberî me bi xwe bînin. Çendî ew alîkariya me bikin ku em xwe bi xwe alîkariya hev nekin wê serê me tevan bibin qurbanên kêrên sû.

Bûyerek ne ji mêj ve, li gundekî derdora Qamişlo çêbû, keçek û kurekî ji hev hez kirin. Dê, bav, ap û pismaman ew nedan. Hevdû revandin, ap got: Emê wê serjêkin, pismamê wê got: Ez ê wê vegerîn im û li xwe mehir bikim. Lê meriv, der û cîranên wan bi taybetî ew jinên ku nizanin du tîpan bixwînin, bi tundî li dijî kujtina keçê rawestiyan. Niha ev keç dêya lawekî ye û bi bextewrî ew û hezkiriyê xwe bi hev re dijîn û mala bavê wê, mêrê wê weke lawekî xwe dibînin. Gelo, ku ev boyer bikeve şûna zagona ku piraniya dewletên rojhilat bikartîn in ku xwîna jinan bi tewana namûs û şerefê ji mêran re helal dikin, hingê wê çi bibe?

Namûs û şerefa jinê, çekeke atomiye di destê mêr de.

Gelek jin, dêya min weke bîreke bê binî dibîn in, di encamê de her raz û veşartokên jiyana xwe jê re dibêjin. Ji bo ti zererê neghînim vê taybetiya dêya xwe ezê bitenê vê boyerê-Bê destûra wê- ji bîrdanka wê derxim ku min bi çavê xwe dît û bi guhê xwe bihîst.

Pîrek bû, weke ba û baranê digriya û digot: ( Neviya min ciwan bû, sipehî û zîrek bû, dilgirtiya pismamê xwe bû. Birayê wê ket xeta şeytên û ew neda. Sedem ew bû ku kalemêrekî 70 salî maldar ew dixwest; neviya min û pismamê xwe hevdû revandin û du salan li çol û beyabanan mişext û penaber bûn. Di wê bazdan û veşartina wan de lawek ji wan re çêbû, temenê wî bû du sal. Hêviya vegera malê bi wan re çêbû ku êdî eman û tenahî heye. Vegeriyan malê û xwezî venegeriyabana; hêj pêyên wê deriyê hewşê derbas nekiribûn birayê wê cercûrek gulle tam di serê wê de valakir. Berxê du salî ji himbêza wê hat xwarê û li nav derya xwîna dêya xwe noq bû..).

Mêr çi ji jinê bixwaze pêwîste daxwazên wî pêk werîne! Eger bibêje naaa, hingê( gayê sor te çi xwariye)?

Yekî û cîranê xwe li ser sînorên zeviyan bihevçûn, cîranê xwe li ber çavan di nava rojê de kujt, û şand pey polîsan xwe hêrzkir û kir hawar, min namûs û şerefa xwe şûşt min ew li ser nivîna jina xwe dît. Dema jina wî ev yek jê bihîst bi tundî li rûyê wî rabû û ji polîsan re got, derwean dik î, ez ji ava zelal paqijtirim ji bo peran cîranê me kujt. Mêrik yek nekir didu û sêberdana jina xwe xiste destê wê. Ji ber ku rastî eşkere kir û pişta wî ne girt.

Ev e sinc û pirensîpên piraniya mêrên rojhilatî yên vê cîhanê, yan wê jin cêrî û benî bin di bin pêyên wan de, yan wê çeka herî biha di destên xwe de li ser serên wan bihejînin. Ew çek çi ye? Kujtina ji bo namûs û şerefê ye.

Mixabin û sed carî mixabin, ku netenê civak vî çekê gemarî bikar tîne. Ji dîroka jihevçirandina partiyên me û ta roja îro. Reklema herî dijwar di şer û berberiya wan de jin e. Dema aliyek bixwaze aliyê din bişkîne, bi rêya belavkirina gotgotik û derewan jinan dikin al û bi serê rimên xwe ve dadileqînin û li dahol û zirna namûs û şerefê didin û dibêjin:( Em bi jinên we re, bi xuşkên we re, bi keçên we re radizin) ji xwe rewşenbîriya me kopiyek e ji siyaset û civaka me.

Di dawiyê de, dixwazim wek bersevekê bidim kekê Eskerê Boyîk. Ku di salekê de kujtina 276 jinên Kurd nexweşiya tevahiya civakê ye. Ji bîra min neçûye ku we dixwest hawara kujtina Duia, bike bela serê Êzdiya. Ew tewankarî bela serê tevahiya civakê ye ne tenê bela serê Êzdiya ye. Ku em coreyên wisa ji tewankariyê ji hev biçirînin êdî wê qurbaniyên me jinan bibin sê qat û çar qat.

Emê her di wê hêvîyê de bijin, ku rojên werin wê li şûna rijandina xwîna me ya sor gul û kulîlkên spî kat û geş bibin.

15.05.2008

çapkirin