Cankurd

125 saliya jidaykbna Franz Kafka


FranzKafka.JPGFranz Kafka

Yek ji navdartirn nivskarn sedsala 20, ku tew nav w y pn bo naskirina w ne pwste, Franz Kafka y ciho ye, ew mna Dostoyfsk, Hmnguway, Shakespeare, Balzac Goethe navdare.  Li ba gelek Almanan ew ne kmtire ji Thomas Mann Bertolt Brecht Schiller Di chana wjevan de, li her derek, ku bihna roman nivsariy t, nav Kafka y, ku yek ji berhemn xwe pir giranbiha di 8 demkatan de tevakiriye, di qor tev bilind wjevaniya chan de t dtin.

Kafka1906_cropped.jpgFranz Kafka di sala 1906 de

Ew ber niha bi 125 salan, li Prag (paytext kistan), di roja 03.07.1883 de ji dayik  bye, pit re hatiye Almaniya bi Alman nivsandiye, di meha Hizrana 1924 de, ku temen w hn 40 sal b, li nzka bajr Vyenna (Austriya), di xistexaney de, ji ber wrana pir bi ko kir. Di sala 1914 de, Kafka wek karmendek nenas li ba sgorteyeke seqetiya karkiran kardikir, hinde pareyn nivs nameyn, ku bi zimanek wjevan ji destgirtiya xwe Felice Bauer re diandin, bo w hebn,   mna mirovek xwe tev li byern rojane nedikir dihate dtin, l di demek kin kurt de ew hilkiiya nav mezintirn nivskarn chan, ciy xwe di wir de li xwe maf kir bi xebata xwe tomar kir.
 


FeliceBauer.jpgDestgirtiya Kafka: Felice Bauer

Di meha 8 ya sala 1914 de, ne tenha cenga chan ya yek destpkir, l bel yek ji navdartirn romann mirovatiy ji aliy Kafka ve hate nivsandin, roman a Dadberkirin, ku bi Alman jre Der Prozess t gotin. Li ser Franz Kafka, bi boneya namdariya w, di van rojan de bi taybet, gelek xebat bi gelek zimanan derketine hol, ji wan Alman, Ingilz FirensLi ser jnnigariya w, berhemn w, hezkirina w ji ke jinan re, li ser jihevna w desgirtiya w, ku li ser roja hevdtina wan di hotla Askanischen Hof li Berlin, di   sala 1914 de, Franz Kafka yek ji hjatirn wneyn diramatk yn chana wjevaniy pda kiriye berhemek b wekan li hev aniy. Gelek rexnevann wjey, mna Reiner Stach, Peter Andr Alt, Klaus Wagenbach, Louis Begley Hartmut Binder bi fireh kran li ser jnwneya biografiya Kafka pirtkin giring nivsandine, gi di w baweriy de ne, ku jihevna Kafka destgirtiya w, di wa hevdtina navdar de, kaniyek taybet berhemdar b bo pdabna chanek n ya b wekan li ba Kafka. Nzka 1200 wneyn, ku jna Kafka gav bi gav didin xuyakirin, di van jnwneyan de hene, destnivsn w, bi rya Max Brod, di Avdara 1939 de, di Trkiy re gihan Filistn. Rojek pa ku Max Brod ji Prag derketib, Gstabo y Htler li deriy mala w da b, li Istanbol j ketiyek leker ya Naziyan di tenita ketiya, ku ew tde b, rawestiya b, tev gelek zehmetiyn tixb snoran, w destnivsn Kafka ji berbadbn sotandin paristin. Destgirtiya w Felice Bauer, ku ber xwe dab Amerka, ber mirin, ji ber hejariy hinek nameyn evn, ku ji z ve Kafka bo w hinartibn, bi 8000 Dollar firotin weanxaneya Shocken li New York, wan destnivs di sala 1987 de bi mlyon Dollar hn btir li mezadek hatin firotin

GreteBloch.jpgHezkiriya Kafka: Grete Bloch

Xkn Kafka, Gabriele, Valerie Ottilie, bi ser de j dlbern w Grete Bloch, Milna Jesenska Julie Wohryzek j, ji aliy Naziyan ve hatin girtin, di KZ de hatin kutin an sotandin

MelenaJezenska.jpgHezkiriya Kafka: Milena Jezenska

Herdu xanimn d yn, ku hikariyek bandorek xuyay li jna Kafka kirine, Felice Bauer Dora Diament, ji ber Naziyan reviyan xwe gihandin Amerka..  

DoraDiament.jpgHezkiriya Kafka: Dora Diament

 

 

Berhemn Franz Kafka bi gelek zimann mirovatiy hene, mixabin, bi ziman Kurd ev nivskar, ku yek ji navdartirn pnsgirn chan ye, pir km hatiye nivsandin, ez bi xwe j nizanim, ka i ji berhemn w bi ziman me heneWergr nivskarn Kurmanc div xwe bi berhem jnwneya Kafka gro bikin, ji ber ku ew yek ji hjatirn wjevann mirovnase, li ba w bersckir  dadkare, dadkar tawanbarkir ye, dlber dibe neyar nevnkir  neyar nevnkir dibe dlber, jn mirin tev li hev dibin, bi hev re dijn, mirov b ku gil l bibin, ji xwe hatiye tawanbarkirin ne ro be, w sibe bite girtin bersckirin, dadgeh bo w hatiye avakirin, l tew naye vexwendin bo bihstina gotina w Kafka di mej dil mirov de hem dilze hem digir...

 

 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org