" Baron Diz Kelean"

Cankurd

 

Ne ten poltolog droknas rojnamevanan bmaf li neteweya Kurd kirine. Zanyarn arxiyoloc j di v bdad v bmafiy de xudann para xwe ne.

 

Weku Mehrdad Izady, ji Zankoya Harvard, di lkolnek xwe ya hja de, li ser Keleha Yezdgurd, ku ji aliy kovara "Kurdya, hejmar 7, Okt. 1995" ve bi Alman hatiye belavkirin, E.J. Keal j, ku wek arxiyolocek zana navdar e, di orta saln st yn sedsala y de, bmafiyek li ser neteweya Kurd qelem kiriye. Keleha Yezdgurd li jriya rojhilat Kurdistan ye, dikeve bakur bajr Serpol Zohab bi ser rya hevrm ya navdar de dinre.

 

E.J.Keal ji aliy msiyma ahan ya zankoya Ontario (Kanada) ve hatiye andin, bo li derdora wa keleha kevnare lgern kolan bike. Di wan kar barn xwe de, Keal prg andeke avahiya pir pkeft, hinde burc xan qesrek balk hatiye. Wek diyar dibe, ew avah ji dawiya dema Parthan de (226 B. Z.) maye. Mixabin gelek kevir stn bermayn w keleh ji aliy gundiyan ve bo avakirina mal sincan hatine hilkirin ikandin bi karann. Wilo j parek mezin ji w kelepora kurd ya mjoy giring hatiye mehfkirin.

 

Ji nav wan neqn ku Keal ser wan vedaye, ryn bi rpkn (maskn) lskvann ano j hene, ku nana anogeriyek kevnare ya Kurdistan ne. Ew guman a ku dema Parthan a dawiy ten dema ceng herifandin b, bi dtina van destkeftiyan re ji ort radibe.

 

Li keleha Yezdgurd, ji hm pt avahiya keleh p ve, pereyn maden j hatne dtin, ku li ser wan neqn balk hene, diyar dikin, ku ahek nenas li sikexistina wan pereyan bi xwe berav kiriye. Li ser dwar keleh j ry w ah ji aliy p ve hatiye neqikirin. Ew pere li teviya herma iyay ya kurd belavb b wilo jnek abor ya yekan bi xwe re pda kirib.Hema ne diyar e, ka w ah keleha Yezdgurd bi xwe avakiriye an ne. L derxistina pere nana deselatiyek serbixwe ye di wa dema z de. Dibe j ew ah nenas bav an bavpr ah Heftan Buxt b. Heftan Buxt ahek bi zor hz b ji malbata Kirm (an Kram) a ahan ya hzdar b, ku li herma Kirmanah Hawraman a niha ye.

 

Ev ah buxt btir ji 2 salan ketib berxwedan kosiyek qehreman li hember hrin avakar ariva andey ya Fars-Sasan Erder yekemn. Heftan Buxt kurd xwe wek cgir karbidest li naveyn iyay yn wan herman belav kirib, wan fermand w bi cih dihann deselatdariya w diparistin.

 

Herifandin talankirina keleha Yezdgurd di kijan dem de bye ba ne diyar e, l em dikanin ji kronka Erder yek "Karnamak" tbigihn, ku ew herifandin di navbera 224 226 B.Z. de bye.

 

Di kronka Karnamak de li ser bjeya "Kurd" vedigere avkaniyek fars ya ber Islam. Kurd pircark bo binavkirina rnitvann iyay yn Zagros bi kar t. Ji wan j Mad, Sanak, Hekar, Mkran KramWilo ew hermek fireh digire ku ji Barzan de ta bi Kirmanah die. Em dikanin ji jdern drok tbigihin, ku dema hilweandina keleha Yezdgurd de, li wan hermn iyay tenha "Kurd" wek netewek dijiyan. Ji ber v yek j, ne dr e, ku keleha Yedgird ji aliy wan Kurdan ve hatib avakirin.

 

Kum kulav y tjik, ku li ser neqan hatiye dtin, weku awa di msiyma kurd de li New York t dtin, ne dr e ji kumn kulav yn kurdn zd, firind ahan y di neqn ikeftn Taq Bstan de li nzka Kirmanah hatiye dtin, ji dema Xisroy duwemn ve maye, ne dr e ji Anzoy "Enzal" zd ye, ku li ba van Kurdan weyek ji priyan e, stnn arkoey yn mezin j ji andeya ezdah ya kevnare ne drin.

 

Mixabin, tev van destkeftiyn aristan yn balk berav, hja Keal, b ku belgeyek an egerek bi cih kir bne, ew ah keleha Yezdgurd bi "Baron diz kelean" navdike. Ev j bmafiyek mezin e bi andeyek mirovatiy ya kevnare bbextiyek li ser gel Kurd, ku ji aliy arxiyolociyek navdar ve hatiye kirin.

 

Diyare li gor dtina Mihrdad Izady- ew bi ferhenga "Oxford Standard Dictionary" gelek hiker bye, ji ber ku ew qams Kurdan wek "neteweyek cotkar a talankar" bi navdike. Ev nrna neba a li ser Kurdan pa demek bi bizav keftelefta Mala Kurd li New York piek hatiye guhartin. L pir pwst e, ku arxiyolocn kurd bizava xwe bikin, da bi cih bikin, ku ew ah nenas keleha Yezdgurd xistib bin deselatdariya xwe, ne baronek diz kelean b, ew ahek ji ahn Kurdan b xudan andeyek aristan ya pkeft b.

 

___________________________________________________________

 

Binr:

- E.J. Keal, a persion castle on the Silk roads, in Silk roads chinaships, J. Vollmers and E.J. Keal. Toronto, Royal Ontario Museum 1993.

- Karnamak Ertexr Papakan, V-X.

- Kurdya, hejmar 7, Okt. 1995.

- Kurdish Life, Nr. 6, 1993 NY. 

 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org