Ziman Xwe Bnirx Nebnin.

    Nimune "ima Alfebe ne abe"

   Derw Xalib

    

 

    Di hejmara (85)(Nsan 2009) ya weana Newroz de, nivser Mem Alan v pirs dike. Di despk de nivser dibje: "Her miletek ji tpn ziman xwe re navlkirinek dt lkir." l pit end rzan dinivse: " hem (navlkirin) vedigerin binesaziya navlkirina Ynaniyan".

    Di baweriya min de, ev herdu hevokn nivser nakok in. Zdetir, xebitandina "abe" ne bi dil min e. L armanca min ne ev gotar bi xwe ye, l nana beravn min, ew nzkbnn a ji pirsn ziman re ne. Jiber v bersiva min d bi end xalan be.

     A - Bgoman, navlkirina alfebe vedigere serdema Fnqiyan. Dibjin; ev milet alfebeya p dzandiye,

    Tpn v alfebey ev bn (abcdhwzhtyklmns'fsqrt)  (ابجد هوز حطي كلمن سعفص قرشت )

   

    Tpn p (abcd) j re b nav. Bi Ereb t gotin (ابجد- ابجدية). Jiber tpa sisiyan (c) bi latn wek (s) t xwendin, j re t gotin (abeceda, abecedarian, -ابجد، ابجدية).

    Li gor dengn alfebeya kurd, w (abced-abced) an (ebced-ebced) b xwendin. Deng tpa (c) di alfebeya kurd de, ji xwendevan re diyar e.

     B - Nav din y alfebey (alphabet) ji k hatiye

    Alfebeya Ynan jiber ya fnq hatiye girtin pa li tevaya oropa belav bye, bi belavbn re guhertin ketine alfebey taku gihitiye kurdn v serdem.

    Navn ar tpn alfebeya Ynan yn p ev in: (Alfa, Bta, Gama, Dlta). Ev tp j ev in: (α β γ δ)

    Nav v alfebey b (alphabeta), ten navn du tpn p bilv dibin.

    C - Nav sisiyan ji alfebey re

    Nav sisiyan ku jibo alfebey bikar t; (ABC) ye. Wek bi inglz (bs) t xwendin. Dsa j, bilvkirina end dengn p ji alfebeya w ziman ye. Li gor alfebeya kurd, ev (ABC) w (abece) b xwendin. Ev bilvkirin dsa nz (ebced) e.

    Tev peyva elifba ya kevnar ku dihat t xwebitandin, em dibnin ku gelek hemwate yn ebcediy di ziman kurdan de hene pwistiya "abe" nne.

    "abe"  peyveke git ye?.

    Nivser ar xalan diyar dike, ku xebitandina peyva (abe) batir e ji xebitandina peyva (alfebe), her ar xaln nivser j durist in. L nivser pirseke serek li pa xwe dihle, napirse: " Gelo wek nivser an saz mafdar e, ku vekta peyvek kurt bike, an biguhere?.".

    Nivser dibje: "..me biryara w navlkirin .....da". Li cihek din dibje: " ji vir w ve, em (abe) li na alfebe di arewa saziya xwe de bikarwnin".

    Ez bawer nakim, ku armanca ciwamr Mem Alan ew e, ku zimanek an wezarek li wezarn kurd zde bike, ku ew wezar taybet be bi saziya w.

    Jiber em tev zanin, ku ziman kurd ziman kurdan e, ne y saziyek, jinek, an nivskarek ye. Bgoman bandora herkes heye, y bi ziman diaxive, guhertin peyda dibe. Ew guhertin dibe ji ziman re qenc an neqenc be. Heger ew guhertin ji aliy git ve hat pejirandin, jixwe dibe xurt ji ziman re, heger ew guhertin veqetandin be. Qonaxa p eliandin ji xwendevan re durist dike, dvre bi v reng wezar tn afirandin.

    Mirov nivskar be, biv nev, dixwaze ku ew b xwendin, gelek kes t bigihjin i dinivse. Jiber v Peyvan dibijre dixebitne taku xwendevan w tbigihje nameya w durist werbigire. Heger ji xwnern Inglz re nivsand, peyvn Inglzan dixebitne, heger ji xwnern kurd re nivsand peyvn kurdan dixebitne. Ziman jibo w ye ku guhdar (xwner) t bigihje, neku bjer (nivser) t bigihje.

    Heger nivserek an saziyek nivseran biryar dan, ku na peyva Inglz (door=dr) peyva (dor) bi heman wate bixebitnin. Bgoman ew biryar nerewa ye herdem ev peyva (vekta) n (dor) mna aiyeke vekt w diyar bibe. Jiber v j tukes biryar nade, ku vekta peyveke Inglz biguhere.

    Yek ji sedemn ku dibjin ziman inglz ziman (wezar) Emerk, vekta peyvn mna (colour= reng) (color = reng).

    Di kurd de j ev cot peyvan (aredar-arevan) yan (peroj-paeroj) bne ke ji ziman me re.

    Bi Faris peyva (der = di, di hundur de) bi kurd (der = derve). Peyva paeroj li ba hinan (paeroj= aynde) ye, li ba hinin din (paeroj = dema bor) ye.

    Ev peyvn mna (aredar, arevan, peroj paeroj) wezarn kurd hn btir dr hev dikin.

    ima ev reng nzkayy ji ziman kurd re peyda dibe.

     1 - Rastiyeke taybet bi nivskar kurd heye, ku bi kmay jibil kurd bi zimanek pir ba dizane (Ereb, Tirk, Faris), piran s-ar zimanan pir ba dizanin. L hinin ji wan dixwazin vekta peyvn kurd biguherin, yan alfebeya kurd biguherin. Belk rojek bixwazin erm me biguherin, jibo an vekirtir an tartir be.

    Bel kesn wisa diramin, ziman kurd cuda ji zimann mirovan dibnin, ev j encama psykolociya bikbn ye. Bera em kr bawer bin, ku ziman her miletek li ser ry zemn berhem zrekiya mirovane ye, her wisa ziman kurd j.

     2 Di saln sih de, Mr Celadet alfebeyek, rziman xebatn din pk milet xwe kir. Nav w ciwamr bilind b. Gelek ji me dixwazin wek w bikin, alfebe, rziman, peyv,.. N kin.

    Mr Celadet di serdemeke mjy taybet de dijiya nema ew serdem tucar vedigere. Ya din j mirov dikare bibje ku Celadet li gel HAWARA xwe ten b deng xwe gihand gel, bi kmay bi wezar kurmanc. L ro bi deh hezarn nivskar, zimanzan, pispor, zanngeh kor zaniyar hene. Bi sedan an bi hezaran alavn ragihandina bjeya kurd hene.

    Kurd dibjin "He ber gula zer". Mr b gula zer ya zrn. Zrekn me dikarin ew j di warek din de bibin gula xur zr, va babeta yekgirtina wezarn kurd hi, zrek kar rewenbran dixwaze li meydan ye.

     3 Dema hin desdirjiya xebatn Mr yn durist dikin. Pit sedsal hewldidin alfebeya kurd biguherin, rziman diguherin ku wezarn kurd ji hev dr bibin, .. Mixabin hin saziyn rzan jiber ne pisporn ziman in, pesindar xelatan bi van karn a vedikin. Diyar e, ku xelatn nezaniy ne; nezan didin nezanan. Ev coreyn xelatan dibin mij beravan digirin.

   

    Xurtiya ziman kurd ro, di pvajoya yekgirtina ziman e de ye, alfebe yek be, vekta peyva kurd nz hev bibe, taku bibe yek vekt. Titek ji gencneya peyvn kurd nenas nemne peyv ji hem wezaran bne xebitandin...

    Hja ye gotin, ku ziman weana newroz paqij e, jibo ev erk (duristiya ziman) pk b, hn dibnin iqas nivsern w diwestin, jibo ku vekta peyva kurd saxlem (wek ya kurdn din) be. Jiber v mirov dikare bje, ku guhertina vekta peyva (alfebe) bi (abe), li gel rbazn weana we nakunce.

    

 

 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org