Li Tirky Encama Yasaya Cezay ya 301 *

 

Ahmet NAL (Xwed Editor Weann Pr;)

 

 

 

Qanuna Cezay ya Tirky (TCK), xala 301 tena bi ser xwe nne ku dema b biguhertin  an j rakirn, bi tevay ji hol ranabe!

 Ji bo ku ev yasa 301,  beek ji idiolojya ferm ya dewleta Tirk e.

Di Qannn Cezay ya Tirk de weke yasaya 301,  qas 300 xal hene ku dewsa yasaya 301 d bigre..

 Ji bo w j  div yasa ya 301, ji Ceza Qanuna Tirky cdatirin ney irovekirin.

Belko di demek nzik de, dewleta Tirk xala  301 ji sedema ku gelek demode bye rabike di dewsa w de ji w dijwartirin, xaln 302, 305, 288,  216, 3713, 217, 218, 220, 314 hwd. bi kar tne bne j.

Ez weke min gelek rewenbrn dtr j bi wan xalan dad dibin, daku me ceza j girtin e.

Bes i ecbe ku her xala 301 dibnin yn ditir nabnin.

Ji bo w j, bes xala 301 ne, her giringtirin div Qanna Cezay ya Tirk, zhnyet ideolojya Tirkayety bi tevay berbiav bibe

  Zhnyeta Qanuna Cezay ya Tirk  di qanna Bingehn ya Tirk de dyarde ye di Madde ya  66an  de dibje; Ev kesn ku li Tirkyay dijn hem  Tirk in, gor v hatye amadekirin.. 

Ev qannana gor helwsta Yek Tirkek beranber chan ye! hatye amadekirin

i bextewarye ku ev kesn ji xwe re dibjin em Tirk in Tirkye ya Tirkan e ji zarokn Kurd, Ermen, erkez, Ereb, Yahud hwd. re her sibeh ku hin dest bir roj dikin  sonda me ango sonda nijad ya Tirk bi wana re didin xwendin.  Weke   Ez Tirkim, Xebatkarim, rastim bila hebna min ji hebuna Tirk re dyar bi qurban be! dibje.

Her peyv an gotarekek ku gor van helwestan nebe, ev tne tawanbar ceazkirini.  Her k ku dij v  ideolojya nijadperest ya ferm helwst bigre, rexne bike, ji wan re dibje  Mihrakn ku ji derve encam girtine neyartya Tirkyay dikin.  Weke Xayn nan dide.

L dewleta Tirk hem encamn xwe yn xirab ji derve standye wan vdir e. 

Div em bizanibin ku; ev  ideolojya ferm, di civnek de sererast nebye di civneke Meclisa Tirk de ji bi encam neb. di civneke Meclisa Tirk de j ji hol ranabe.

Ev ideoloj, ideolojyek asane nn e.

Daku bi dest dewleta nijadperest dagirker, bi dest dewleta komkuj militarist sererast b ye.

Ji bo w j unve xistina v ideolojya ferm; bi demek dur dirj, bi tekonek bi sebr bernamey, her giring bi helwesta azadya raman raste rast bi kar anna w mumkun e. 

ro dewleta Tirk helwsta xwe ya weke Modela  Uniter ji Fransay stendye  Teorya Roj, Ziman Tarx li v modela Uniter barkirye,   hem gelen ditir   Tuney hesibandye.

Ev kesn ku ev model nepejrandye weke Dujmin Tirk hatye nirxandine, weke fesad, fitnekar heqaretkir dyarde kirye, dad ceza li wan barkirye. 

Tirky Modela dar ji  Bismark German stendye, ber dewlet, ji bona dewlet j neteweyek, welatek abor ji karbidestn xwe re  avakirin e. 

Ji bo w ji li tirkyay dewlet piroz e. Bav e. Kesek nikare ku dewlet rexne bike, kes nikare ku dij dewlet tu titek bibje. Bi v felsefey gel Tirkyay bi nve  bi perwerdeyyek njad  kesayetyek nemirovane dij demokrasy l ibandye. 

Dewlet Tirk; Ceza Qanna xwe di saln 1930y de ji Ceza Qanuna talyay ya dema Musoln  stend ye.

Ev modelana bi felsefeya sedsala  7 ya slamyet ji dema Osman ku her  entriqa, deqdolab ji xwe re kirbu qeyde, ev hem taybet li hev hnandine   80 sal e ku gor syaseta rojane bi dijwar dij gelan bi kar tne

 

 

 

Komara Tirky xwe naguherne, bes di yasayn xwe de reqeman diguherne!

Ez bixwe ji sala  1975 virvetir, li Tirkyay  h rojek b dad nemame her weke mirovek sucdar hatime dadkirin..

Ber  bi xaln;  125 / 141  /  142 /   143 / 158  /  159 /  168/ 169 / 170 /312/ 3713/8 dihatim dadkirin .  

Nka j bi Qanuna Cezay weke xaln;  301 /  216, 217, 218 / 302  /  305 / 314 /  220 /  3713/7 hwd. em tne dadkirin. 

Xwedy dewleta Komara Tirkyay yn esl wek leker ango arte, dema ku ji hukumet daxwaze ku ;Qannn ji bo Teror pwst in dike, di nava end hefteyan de amade dibe bi kar tn. Encama dewlet  eve ku bila civat azad nebe, ji zango zanisty dur bimne! Bila fr  hestn demokrasy nebe. Her kole ser xwe li ber Arta Tirk bitewn e. Nzik demokrasy azady nebe.  Dema  ev av tirsya ji dewlet  ku ji ser xwe avt, ev ideoloj ji t nirxandin rexnekirin.

Dewleta Tirk; Di mijara bernameya Yekitya Ewropey de j du r ye. Daku dibje ez xwe diguherinim xwebes h naguhern e. Li ser lnivs reqemn qanna cezay diguherne dibje Em bernameya reforman gor tkildarya Yektya Ewropay pk tinin  L hem j syaseteke xapnok xapandn ye..

 

Ji sala 1992ya virvetir weke Berpirsyar Git, Editor Xwedy end Weanan im ro tablo ev e;

 

Bi tevay kitbn ku ap kirn e :..                   263

Bi tevay kitbn ku di derheqa wan de lpirsn bi karann e:                  24

Bi tevay dozn   vebne. ..                      27

Bi tevay dozn ku bi biryara Beraat daw bn e               02

Bi tevay dozn ku bi ert  terixandin e:                      13

Bi tevay dozn ku berdewam dikin.                  07

Bi tevay dozn ku muriri zeman bn e ketine                01

Bi tevay dozn ku ceza l hatine pejirandin infaz bne:                             03

Bi tevay dozn ku serldana Dada Ewropay kirine:                             04

Yen ku di derheq de lpirsn b ye, biryara  netaqiby dane                     01

Bi biryara di nav nelihevhatin dosyaya ku andine dada Yargitay                     01

Bi bryara DMM Ya Ewropay (AHM) ku  Tirky ceza girt ye.                        01

 

Di navbera 14 sal in ku ez weangery dikim ji sedema tewanbar, ceza zordarya em mecbr mane ku li ser nav cda cda weke Weann  MED, ZL, NJEN pa j   PR  weangery bidomn in.  Daku weanxaneya MED, ZL NJEN bi biryara dad idarey qedexe kirin ji xebata weangery hatine men kirin.

Di heman dem de her personeleke ku dibun pispor ji sedema ceza tewanbary mecbr diman ku kober be.

Carek  dest dane ser ariv, kitb kompitora me, hem ktbn me yn ku rzkiri t de avtin wenday kirin. 

Em her wext heya nka j bi tirs jyane. Me digot; gelo ev keng carek di ariv, data, kiteb hwd. jyan dezgeha me xirabe bikin? Hn j ev tehluke ji hol raneb ye.

Bi van tirsan xewn me revn, gelek caran dest p li me sar man. Em b hv man Me nekar ku em weke weanger kurd ji aly personel, teknik ch bi ch kirina kar weangery xwe organze bikin.

Ji wan weanxaney ditir re reqabet bikin. V rew j gor gelek weangern ditir em nve xistin.

Bi v avay  mecala me tuney dikirin ku em bi azad kar xwe y weangery bimen in.. 

Da ku 27 doz ji bo hinek dozan kmas 25-30 careki dim mahkemey. Li ser v hesab di arde sal de min taqrben salek xwe, bes di dadgehan de derbas kir ye  Ev dema min a j j jyana mina wenday ye.

Belko gelek caran j ji der dora me, ji malbat hezkiry me bi xwe j ji gelek  azar  bne nexwastine em kar weamngeri, niviskar rewenbriy bikin Ji taqiba polis avitina wan a ser malan aciz bn e.

L li ber v hovty, ser tewandin j ne mirovan ye, ne wijdan ye. Ne j rewenbr ye.

 

 

Nka j dixwazim ku di derheqa end dozn qewmn de agahyan bidim weke Minak: 

 

Min di sala 1999an  de Kitba  Hayri Argav ya  Batinin Yeni dou Seferi ( Sefera Rojava ya n ji bo Rojhilat  apkir. Di ktb de  wek ku dozger peyva ku kirb idanamey; Di rojhilata navin de Kurd 35-40 Milyon in. Dema ku bi rya atyane ev pirsgireka Kurd areser nebe, d kurd bixwe nexwazin j, ihtimaleke ku bi mudaxaleyan  v potansyel dewletn ditir, w dewleta kurd  d bidin damezrandin.  ev b. Daku min ev peyva negot b, l  min ev hevoka ku hatibn telafuzkirin, di v kitbe de apkir bu  Ji bo w j Dadgeha DGM (Dadgeha Hewlekarya Dewlet) gor qanuna dij teror ya 3713/8,  SALEK HET MEHAN bi nirxn ku min propagandaya cdakary kir ye   cezaya zindan dane min. Ev cezaya guhertin; kirin  1.210 YTL y tirk yn nka, pa ev ceza mahkemeya Maf Mirovan Ya Ewropa Tirkya, gor xala 6 10an mahkum b.

L pa di heman wext de Li Bar Kurdistan Dewletek Kurdistan saz b. Ji Tirkyay; Karbidest,  Personeln Emnyet, Parlamenter broqratn dewlet hwd. dema ku ji dery Xabr derbas baur dibin.

Mohra daxili kurdistan li pasaportn wan didin. Bi xr hatineke germ ji ber levhaya Bixr Bn Kurdistan re derbas dibin. Ji ber ala Kurdistan ve berv Zaxoy  bi huzur derbas Zaxo   Krdistana baur dibin.  L min ku negotib, ne j nivsandb, L min kitba ku ev peyva jorn tde heb weand b  ceza stand b.  Ev Hukum infaz b.. L j v sedem sicila min a  bi    sabika t dtn.  Di listeyn polis de   nana v kitb hn yasak - qedexe ye.

 

Kitba rahmeti niviskar Mahmut Baksi - Teyr Baz (20 2/ 145)   Dozger   Mehkemeya Hewlekarya Dewlet ya 5an (DGM) vekirib di iddeanamey de gotib;    di ktb de Kurd weke geleki ji gel Tirk cdatirin  hatye nandayn  cudakari hatye parastin, bi v avay j rik  nefret xesd  bikar xistye.  Ev iddia heyan mehkema bilind (Yargitay)  rast  hate ditin,   SALEK HET MEHE cezay zindan dane min, pa j ev wergerandine cezay pere weke  1.840 YTL ceza pejirandin e.. Ev doz hina Li Mahkemeya Maf Mirovan ya Ewropay (AHM) ye, di demek nzik de d bi daw bibe

Ev ceza j belko li gel kiryarn v dewlet ne tit bin. Ji bo ku mumkune, bi kn nefreta dij Ermen, Kurd, an j yn ku li ser op syaseta dewlet nebin,  bi kn nefreta ku dijberi bi karann e dadgeh j te sucdar ditye bibje weke Ogun Samast, an j Al Kaya hwd. Zarokn Bykanit YEN BAޔ bi namluyek sar, bi berikek bqmet bedrin weke Hrant Dink bedena me j sarbikin, b ihtimal nn e.  Bi v tirs ev kesn ku tne weanxany, an j  nzik min dibin. Ez her dikevin ik li bersiva  gelo ev kes xwendevane, an qatl min e  mijul dibim.. Jyandina bi v pisikolojy bi ser xwe li me dibe kenceyek. 

 

Ev doz tirs li v ji nemaye; Di derheqa eyn kitba  Mahmut Baksi  ya bi nav Teyr Baz(2004-36) de Ji dewlet berpirsyar dewlet re bi ddiaya heqaret hatye kirin. awa; weke ku Qehreman Kitb Huseyin Bayban; endamek wan bezirgan esrar eroyin ye, ev karn ku kirbu itiraf kir bu. Bi k re, bi i avay ev bezirgan meandine dyarde kirib.. Min kitbek wa weand b ku dewlet ji ser heya bin, bi  akere bu ku nava v geny jar de ye.

L dozger dewleta tirk di derheqa wan jarfiroan de ne, di derheqa min de doz vekirin, biryar girtin ku kitb qedexeye. Ez girtim birim ku ifadeya  min bigirin..  

Dema ku Min ji dozger re got; fermo di w kitb de  ev kesn ku jarfiroty dikin, disan bi itirafnamey jahrfiro Huseyin Baybain hatye akerekirin. Div hun weke dozger talyay  Di Petro  bi xwedi helwst bin. Qao min j dixwast ku ez ji adalet re alkar bibim. L bersiva ku min girt, geleki bi dijwar b. Dozger ser xwe kire ber xwe got;   Qey Ez bibim bela ser xwe?! Dema ku min ev tirsa di v peyv de dit, ev kar ku em dikin  iqas zore.? careki di mijl bum. Daku dadgeran huquk ji nan xwe re kirine qatix. Ev di  doza emznan de  biryara ku li ser  Dozger Van Ferhat  Sarikaya girtin ev ji kar avtin j akere b.

Di dozn  syas de, dema ku dewlet rexne bikin de huquq namn e.. Ji bo w j ev kitba ku dibje; berpirsyar dewlet kar jehrfiroy dikin, dibje li dewlet, li reiscumhur, li meclisa mezin ya neteweyya Tirk, Li ekser li  hzn hewlekary   haqaret hatye kirin.    Min ji bo ku civatek paqij serkeftina huquq hewl da b, l dada ku bi nav dewlet millet tirk bryar didan, di cih de ez sucdar ditim.  Du caran ev ceza li Mehkemeya bilind ya  Yargitay her iqas li leyh min xirabe b j Mehkemeya Beyogluy ya Cezaya Giran a 2min,  di xala  301 de  S CARAN ez sucdar ditim.   Du sal caza dane min. Careke din wergerandine cezay pere weke  1.690 YTL. Ev doz j li Yargitay berdewam e.  Pir mixabin ku t xuyakirin; carek din   Yn xwedi suc weke b suc, Yn b suc j bi sucdar weke min hatine dyarkirin ceza l bar kirin. Tirsa min ev tirse ku li Tirkyay ev rewa xirab gelek salan d berdewam bibe 

 

Kitba  Munzur em a bi nav Dersimde Alevilik(2002-711-2002/183 );  Ji sedema komkjya 1938an, ya gel herema Drsim, hesretokek ji axn hatib gotin weke Topkerdime bedrime wer koy Mazgr/ Ekser Mist Kor am ma qirken/ Tirko Tirko Tirko xayno Tirko! stranek lorandye li ser komkjya ku jyay., Munzur em ji ev stran wergerandye Tirk irove kir b.

Min j ev weke ktb weand. Ser v wean te digo eyn qyamet li ser min rxandin. Di derheqa min de Fath Asly Cezay yek dozek di xala  159 (nka 301e) yek dozek j di xala 220 de, ya syemn j Doza hewlekarya dewlet (DGM)ya 5   ji di derheqa min de di xala 312 (nka 216ye) de bi tevayi s doz vekirin.

Ev dozn xala xwe 159 an 301 220 in; di heft sal nivan de   di navbera dadgeha Fatih   mehkemeya bilind de hat ta ku gihte murur zeman!. 

L ya Mahkemeya Hewlekarya Dewlet (5. Nolu DGM) ya 5emin  daku min kn, nefret dijber bi kar xistye  SALEK HET MEHE cezay zindan dane min ev wergerandin  6.050 YTL cezay pare pejirandin.  Ev doz j nka li Mehkemeya Ewropay ya Mafn Mirovan de d di demek nzik de bi daw bibe.  L biryara w mahkemey j % 100 li leyh min bi daw bibe Bes di wjdana Tirky de ne sucdarya min nikare ku ji hol rabike. Belko sibe zarokn min j li tirkyay bi w biryara dad tengasyan biknin

 

Kitba niviskara Evin iek xanim,  ya bi nav  Tutkular ve Tutsaklar (Portreler) (2001/1250-2003/390); Li ser mijara jnn ku bi hvyn mezin (Tutkular) xwe didin ser r dirban li wan der dorn Ewropa,  ji her aly ve bhv dikevin, admendya xwe wenda dikin diperiqin (Tutsaklar) bi ziman kir ye. 

Di Kteb de mirovek ku hi xwe winda kir ye; mirovek nexwe weke  Sado re    rportaj kirye.  di roportaja xwe de  ji Ataturk re gotye   Beton Misto. Ev gotin bi esas ne ayidi min e, ne j ayidi niviskar Evin iek Xanim ye.  L Dadgeha  Beyogluy ya Aslye Cezaya 2emin, her iqas ji aly mahkemeya bilind ya Yargitay xirabe kir b j, disan  j Dada Beyogluy   SALEK S MEHE  ceza li min barkir dubare bryara eyn cezay da.  V car mahkemey wek carn d, ev cezaya wernegerande cezay pere neterixand. Daku mahkemeyn Tirk d b hv mane ku ez islah nabim.

Ev weha irove kirine ku; Sucdar Ehmed ONAL d suc ku careke d neke w garanty nade. Ji bo w j ev ceza nay terixandin wernagere cezay pere. Her iqas kitb ayidi Evn iek ye ev di belgenamey de j weke dell dyar be j, daku niviskar her iqas hemwelaty Tirkyay be ji, bo ku li dervey tirkyay dij, dadbna Evn iek ne mumkun e. Ji bo w j ev ceza ji Ehmet Onal re. Dayna v biryara cezay ya bi v helwsta hik; dema ku li mahkemeya Yargitay  b pejirandin, ez d v cezay di zindanek de d derbas bikim. L gelo garantya hewlekarya jyana min di zndan derve de d hebe?    Gelo nebe ku yek kesek ne dyar Ha belgenameya xaynya te ya pejirandi bibje weke ku Hrant Dink bi asan qetilkirin Gelo; min an j me qetil nekin?!   Ev ihtimal li Tirky her heye!

Weke d.

- Kitba Acinin Dili Kadin/ M. Erol Cokun (2002/44- 2004/ 149) j bi iddiaya ku naveroka kitbe dij qanna apameny Xala 16an    Ceza qanuna Tirk  xala  301ye,  ji aly   Dadgeha  Beyogluy ya Aslye Ceza ya 2emin  ve doz hatye vekirin   bi netice 2.653.599.000.-TL cezay pere y giran li min barkirin. Heman dem de eyn ceza dane niviskar M. Erol Cokun j. 

Bes li ser itiraza me   Yargitay ev ceza xirabe kir.   Doz berdewam e.  Di  02.05.2007 tarix de  seet di 10.30 de d b dtn.

-Di derheqa Eyn ktb de ango Acinin Dili Kadin /M. Erol Cokun, (2002/173)  li ser xala   312. (ro  216ye)  di Dadgeha Hewlekarya Dewlet(DGM) ya 4emin  de j (pa ev doz dewr dada Cezay ya Giran a  12min b)   2002/44 Esas 2003/26 qarar di tarixa 10.03.2003 de   NETCETEN 4.398.432.280.- TL cezay giran ya pere dane min. Pa li ser itiraza min ev ceza j ji aly yargitay ve xirabe b v car j dewr Dadgeha  Beyogluy ya Aslye Cezay a  2emin b.

Ev ceza j tev v dosyaya ber ku li eyn dadgeh de ku vebbu. Di roja 02/05/2007 de d b ditin.

 

Di v doz de j ecba ecb  eve ku  niviskar kife, L em herd bi hevra tne dadkirin. Da ku niviskar ji dozek ditir di zindan de b. Bi xeter ev berdan. Nka j niviskar nabnin. Ji bo w j her iqas ez itiraz j dikim, Dadger dibje mkan nebye ku em ifadeya M.Erol Cokun bistnin. Ji bo w j ev daxwazya Ehmed Onal div pa li ser b sekinandin gor qannn wan j  div ez ji w doz muhaf bigirtama. L nagrin her min li salonn mahkemey eware dhlinin

 

-Kitba Hjar amil Diaspora Krtleri, (2005240) bi iddiaya ku naveroka kitb dij Qanna Cezay ya Tirk, Xala 314/3   220/8  ye di Dadgeha stenbol ya Cezaya Giran a 11in de doz vekirin.   Pa di mehkemey de biryar dan ku ev doz gor xala 314/3y nin e. Div di xala 3713/7 de b dtin. Li ser v nrn biryar stendin doz andin Dadgeha  Kadikoy ya Aslye Cezay ya 2min. W mahkemey j iddianameyek amade kir ku ev doz div di xala 314/3y de b irovekirin. Div ev dosya nve b andin here  Dadgeha Stenbol ya Cezaya Giran a 11min. Li ser v ne li hevkirina dadan, dosya nka yargitay ku d doz li kjan mahkem de d b dtn?!

Dyare ku di v xirecira mahkemeyan de ev dad doz ber ku biryar nehetbe dayn jixwe li me dibe ceza kence 

 Heya nha ji bona kar weangery 4 Mehan di zndan de mam e. Taqrben nzik 10. hezar YTL ceza ji weke cezay pere min da ye.

Takriben; Salek min li ber der salonn Dadgehan derbas b ye  ev dema me herim ye.   

T ditin ku bi van reqem dadan em nikarin ji nav iroka wendayyn xwe derkevin.. Div em li pirsa ji i sedemye ku  ev ikence dadmendi li ser me barkirine fm bikin.. Dewlet dixwaze ku i bike?

Dewlet v gel geln ku bindest kirye; ji aly ziman, and fizik ve jenoside dike.

 

Ji bo w j,  evqas pojeyek mezin em nikarin bes di aroveya xala 301 de mutalaa   irove bikin. Dema ku mirov daristan nebine taye dareki bibne, nikare bi esasi we herem an j rew derbirin bike.. 

Div em esasya Qanna Cezay Ya Tirk bibnin Bi baypas kirina Qanna cezay ya 301 em nikarin astengn ku li pya azadya raman de bi rzkirne rabikin

Bi refleksa dolojya ferm ango resm, ro weanger, bi taybet j weangerya Kurdewari Li Tirkyay hatye merheleya hilweandin e. Etika xwe seqet b ye.  Bi sansor otosansor b itibar sextekar pkve b ye  Derd her giran zdetirin kes j ji v rew nerehet nn e.

Di qann tirkyay de hn Kurd nn in Kurd weke ziman nay qebulkirin.

Hin dewlet wan herfn taybet yn ku di sewta kurd da hene di tirk de nn in weke W, Q, X, qedexe kirne. Ev kesn ku nav li zarokn xwe dikin, demaku di nav de ev herfana hebin, wan zarokan li nufs qeyd nakin. Ji bo ku ev herfana  li ziman tirk naibin. dibjin red dikin.

Daku ev sistema ku hn herfan qedexe bike, gelo ji azadya raman re d i bike i bibje?

 Ev sistema ku bibje Kesk sor zer  rengn cudakary bi br tne di meclisa xwe de, daku li ser bike  axaftin ku wan rengan biguhernin, ji azadya raman her weha j ji azadya mirovaty re d i bike?

 i ecbe ku heya ro gelek kes di kolanan de   heya Wezir  Hundir ya weke Meral Akener ji Ebdullah Ocalan re got  Ermeni dl, dixa, an j Kurd Pis bi duv, Yahudy Pi, ira pif Alev, ingeney qehpe gotin hin bi asan ji yn  DTR re pirs bi v avay dibjin. L dewlet tu careki van pirsan nabn e.

Bes dema ku dewlet, an ji nijadperestya Tirk ku hate rexnekirini ji kolanan heya serokkomari hemu berey nijadperestya tirk radibe ser pyan, har  dibin. Weke byera di dada Orhan pamuk, Elif afak, Hrant Dink hwd de j akere b, dijbery dikin.

Ji bo Tirk dewleta tirk tehlikeya nzik dibjin    weke rojnameger, rewenbr, syasetmedar  yn weke DTR tarif dikin nian didin. i ecbe ku yn ku heri tn kutin ji ev rewenbir, rojnameger, syasetmedar j,  yn weki Hrant Dink, Musa Anter, Wedat Aydin yn weke wan bi hezaran, j ji  Ditiran in

Gor qanna navnetew ya cihan yn ku sucdar bne ditin, div ev kesn ku nijadperest in, faist in, bila sebeb zordary bi kar dixnin evin ev bin..

i ecbe ku em dij van helwst ne mirovane ne.  Yn ku dad dibin an j tne kutin li ber avin j em in..

Nka j ez dixwazim sedema v panaromey rawede bikim

 

AZADYA RAMAN, NETEWEYET NJADPERESTYA TRK

 

 Syaseta dewlet dibje; Yek zimanek, Yek alek, yek welatek, yek miletek ev syaseta hik ya yeksane wek ideolojya resmi ya Tirk pejirandye bi kar tne.  Ev ideolojya awa b?

 

Ji sala 1839 destpka Tanzimat virvetir, dewleta Ali Osman mecbr ma ji axa Ewropay ya dagirkiri  vekie.  Dewleta Osman her   di nava xwe de navend (merkez)yet damezrand.

Her iqas li rojavay ax wendadikir j l dixwast ku xwe li rojavay rabigre.

Ji bo w j ev Emaret muxtaryeta gelen rojava ji hol rakir.

Berxwedann dij xwe bi komkujy belav kir   sed sala  19min bi wi avay qedand.  

Cemyeta tehat Terak (C.T) di destpka sedsala 20 de xwast ku ji n ve Dewleta Osman biparze mezin bhlin e.  Bi w helwest kete hewldanan. Ber Kurdn weke Abdullah Cevdet, sa Sukuti, Mevlanazade Rifat ji gelen din ji gelek kadroya li ser esasa pirandin ye, (okkltrllk)  saz kir b.

W dem C. T. Ji partya Ermenyan  ya  Tanaq re j  ittifak kirb.

Bes di di sala  1908 de  ku C. Ty darbe bi kar an, di kete ser xeta miletek homojen an weke saf Tirk..

 Ed serkar dewleta Al Osman bi xeyaln Turan radibn radizan.

Ev syaset projeya ku ro li dare, ya nijadperestya dagirkeran Tirk weke; Afirandina Milet Welat Tirk  9 y  Tebaxa 1909 de pengn  C. T   weke  Talat, Enver Cemal  Paayyan  li Selanke  di konferanseke bi nhn ango diz de   afirandin e.

Bi vazifedarxistina s doktorn mehr weke  Zaza kurd me Dr. Zya Gkalp, weke Arnavut Dr. Bahattin akir weke Yahud  Dr. Nazim ve ev proje hate amadekirin pkkirin.

Di arova pojeya  Afirandina Milet Welat Tirk de  pnyar hate qeblkirin. 

Gor wan bryaran;

 Div ev dewlemendya di dest Ruman de d b desteserkirin ev kober bibin 1913

Div ev mal milk Ermenyan b desteserkirin ev bne paqijkirin 1915

Div Kurd di demek dur   dirj de  bne  asimlekirin ango helandin

 Div  van  Alewyan  j bikin   slam  li ser xeta tirk, Turan slamyet de bi nrinek tawanbari xwe bi ch bikin..

Pa ruxandina  Dewleta Osmani, syaseta Turan da ku ne rel bu, ji hza Kemalistan der b ev ch hitin.

 L  Komara  Tirkye  ya Kemalist j li ser v helwst dij gelan  politikaya xwe ya bi esasi ji C. T  stendibn  meandin. Di ert mercn Qanuna taqrr Sukun de ev diyar ye.

Ji xwe Kemalzm ji hevrya C. T  btir titek nebn. ro j ev idoloj her li tirky desthilatdar e bi tirkan piroz e. Mahkeme j di v wan yasay xwe yn ku li ser v syasetne dipejirinin Li ser nav milet tirk biryar dide.  Xwedy v dewlet ideolojy bi esas Arta Tirk e xwe weke parazvan v idolojy sstem vaziferdar dibine.

Ev darbe, mudaxale gijegia Arte j  ji w helwst ye. 

Kes nikare wana rexne bike qar wan brokratn wan bibe...

K ku rexne bike  weke heqaretkar t bi navkirin dadan li wan kesan bar dikin.

 

Ev ideoloj dema ku ji tarix re rubiru t hitin, Pirsa Kurd kurdistan, pirsa demokratizekirina Tirkyey, Pirsa nasnameyan, pirsa Yekitya Ewropay ku t rojev hema bi tirkayetya xwe tund dibin.

Bi esasi ev rewa paver ji v ideolojya resmi pk t tilya art di nav her byer de heye

 

Nijadperestya Tirk, di 12 lon ya 1980y de her u bi ch b. 

Di saln  1990 de di atmosfera er gayri nizami an j kiryaren Kontra_gerilla de kesayetya nijadperestya tirk heri die tund dibe.

Tawanbar her die zde dibe. Syaset b itibar dibe.   Dema depolitizasyon  heri die ch digre.

Bilakis syaseta muhalif rexnegir weke   potansyelek terorist t bi nav kirin.

deolojya nijadperesti ya Tirk    idolojyek heri  'pahabilin' hate nirxandin weke baweryek piroz ya ol di mejy gel de bi ch kirin..

Di v pvajoya dem dirj de, nijadperestya Tirk ji marjinalitey derket gihte qada meruyet, firehtir b. 

Di v berz pketina  nijadperesty de; sistema perwerdey, feqr ji sosyaliteya mirovayety durketin hi b pirs b hesab piranya tirkan ketin ser xeta nijadperesty.

Nijadperesti weke titeki model romantze b hate hezhkirin...  

 

Ji aly di ve; pirsn Yekitya Ewropay,  Arieya Kurdistan, Rojhilatanavn, PKK her titn dtr weke TEHDT nirxandin   ev bextreya ku ketin, rizgarkirina wana  bi   rya heri rast weke nijadperestya Tirk  nandan bi ajitasyoneki berfireh dane ser rya re ya dij mirovany gel Tirk j para bi du xwe xistin e..

 Ji bo wan ev kesn ku  ne tirkin byan dujmin ku her tehlikey diafrine dibne.

Ji bo w ji ev kesn ku nijadperesty weke tehlike dinirxinin, div bila her di teyaquz de xwe his bikin.

Qet ev arie ango problem nay henekan; 

Heval me y Hja  Hrant  Dink; 10y ileypain  ya  2007 de beri ku b kutin, di Rojnameya xwe ya AGOS de bi nav  ricifa kevokek nivisek nivis b.  Bi hawara  S.O.S  tehlikeya nzik bi ziman kir b. L bel yek kesek kerika xwe neda ser w deng.  Ta ku sewta w deng ji nav me hate kut kirin...  

Dewlet ji bo xwe bes  ji bo xwe nrnn azad muxalf  bi tehlikeyek nezik   dinirxin e .

Her dixwaze wan muhalifan ji ort rabike. Ber ku Hrant b kutin, ev polis hevlekaryn Tirk gik agahdar dibin ku d Hrant Dink b kutin. L hi kesek tu tedbireki nastine. Bersiva serldana Hrant Dink nade... Pa ji ev mirov hja gav bi gav hate kutin li ber av me... Gelo hi xeterya me di v byer yn dtir de nn e?

 Hn bawer bikin ku d sibe weke buyera Hrant Dink, belko di kolana Halasgargazi de  nebe, l li kolann kadikoy, bakirkoy, Kizilay, Atatrk, nonu, Fevziakmak an j kolanek didtir de d li ser helwesta Paraznameya Tirkayety dij azadya raman d berdin me can me j sar bikin. Ez nabjim min, em hem muxalf di v tehlikeya dijwar de ne...

 

 

DV AZADYA RAMAN BA B RAWERDEKRN!

Azadya raman di nav azadyan de pit azadya jyan sereketirn azad ye.  

Di jyana komelayet civak de kjan babet bi hsan fade dibin, di war nivsn p xeberdana kjan babetan de pirsgirk qedexe hene, an problem derdikevin?

Heke dewletek bi hsan dikare bi peroja xwe re r bi r bibe; hing di sstema xwe ya syas de pwsty bi qedexeyan nabne.

unke, erka qedexeya raman ev e, ew tawann ku di peroj de pk hatine h j berdewam in, wan bivre r nede ku ew bne zann, bne akerekirin!.

Di pirsgirkn wek pirsgirka kurd pirsgirka Ermenyan weke a elewty de Tirkye naxwaze bi tarixa  xwe re r bi r bibe, ji v ya direve. Bi awayeke hrehr qedexeyan dimene da ku ev mijar di zhna mirovan de yar nebe.

Roleke van qedexeyan j ev e, r nadin ku li ser van pirsgirkan were hizirn nivsn, her wiha p were axaftin li ser wan lkoln nebin.

Ew sazya ku li Tirky arove stqameta jyana raman, jyana zanyary, jyana huner edeb dyar dike, deolojya ferm bi xwe ye.

Li Tirky unverste ji di nav wan sazyn p de cih xwe digre ku bi deolojya ferm re helwst digre. 

deolojya ferm deolojyeke mlter e ji aly Sazmana Ewlekarya  Netewey (Milli Gvenlik Kurumu) ve tye meandin.

Di heman dem de unverste j bye axek deolojya ferm, bye weanger propagandst w. H pirsgirkeke unverstey ya wek pirsgirka azadya raman nn e.

Medya desthilatdar weke apemen, weanger j di war belavbna deolojya ferm de, di war pejirandina w ya ji aly gel ve xwedy roleke mezin e. apemenya tirk, di hin babetan de, bi taybet ji di mijara pirsgirka kurd de weke axeke muxaberata tirk  tevdigere.

Ev ser du-s salan e ku medya di kesayetya nivskarn wek Orhan Pamuk, Elif afak Hrant Dink, Perihan Maden de her wek ku xwe niandide ku pigirya azadya raman dike. Sazyn Yektya Ewropay (YE) j pit didine v helwest, di v war de medyay tewq dikin. Dive ev pigirya nekeve arova parastina end kesan. 

Div iqas xwedt li Orhan Pamuk, Elif afak Perihan Maden dib div bila ev qas j li min, Eren keskn, Hilm Aydodu, brahm Gulu, 56 serok ahredarn Kurd her weha k ku bi ber bah tawanbarya dewleta nijadperest ku ket div weke rewenbir, mirovperwer, aktivistn maf mirovan hem bi helwsteke etik wekhevyek b beravan Hinek cezay distinn hi xebera tu kes j nabe. Ev durume ne ehlaq ye

Heya nha ev dadn min hema bibjin ji apemeny hatine vartin. Ev cezayn ku dane min weke giranbuhaya nueyeki pik ji nehatye dtin.

 

Ev kesn ku maf xwe y azadya raman bi kar tnn, di navbera wan de cudaty bikin li hinekan xwedi derkevin, yn populer Yen ditircuda bibe etik nabe.  Pigirya hinekan bikin ya hinekan ney girtin ewt dibe.  Heya em xwe ji van ewtyan rizgar nekin, em nikarin tekoina  demokras azad3ya raman de d biserbikevin dada raman bi daw bin in.  

 

Azadya raman, ert bingehn nsanyet zanisty ye. Pwstya zanisty bi k hebe ew d algirya  w bike. Pwistya k bi azadya raman hebe, ji bo tkona w j div ew di ser de bin. Tkona di rya azadya raman de helbet tkoneke navnetewey ye.

 

Li Tirky dadger ji endamn universitey   Raporn Zanyar    dixwaze ku kitbn ku dine bila lbikole daku t de tu suc heye an nn e?.  Ev daxwaz, daxwazyeki nedich de ye. Bo ku zanyar di nava rewek berfireh de, ango azad de bi p dikeve. Prof, zanyar mamoste dikarin kitbek rexnebikin, kiritik bikin, l nikarin ku ji bo kitebek bibjin di v kitb de su heye   an ji   di v kitb de su nin e   ev mutalayn bi v avay dij metoda zanyary ye

Di raman, kitb niversteyan de gera li suc, dij metoda zanyary ye.

 Sazmana Ewlekarya  Netewey (MGK) ferman da ku div weke belg y tapuyn kewn neyn wekirin akerekirin!  apemen li ser v daxwaz b deng ma!

L ez dixwazim vekim akere bikim; Di secera tapuyeke ku li ewlig Azadprt, gund Sixank  li ser bav min e dibje; Li baur zevya  Garabet, li bakur  Zevya Kirkor, li Rojhilat Dyar ekokan, li rojava newal sinor kifkiry ev zev ji  Arak dewr hazney bye. Pa j li ser Osman Bekta tasis kirine, Ev Zevya Li Gire (Tepe tarlas)  ser daxwaza Osman Bekta Riza Onal di tarixa 15/11/1956an de li huzura Notera Ky firotina zevy pkhat dewr Riza ONAL b ye dibje.  

.Gelo ev zevya bi i avay ji dest Arak derket gihite xazneye Tirk.? Gelo Arak bixwe i bu? Bi i avay ev zevya gihite dest Osman Bekta? Di destpka sedsala 20 de ereki dijwar pk hat. Gelo k di w er de wendakir, k i bi dest xist bi i bedel? W servet talankir i kesayt di civat de derxiste hol?. Div bersiva van pirsan b dayin?  Eger ku bi azad ney lkoln guftugohkirin, mirov nikare ku bersiva van pirsan bibne!  Ev j b sinor azadya raman div. 

L bel iddeolojya ferm, bi v metod re neqayl e qedexey dike.

Bi kurtas

Ev berzbna nijadperestya Tirk tehlikeyeki pir nzik ber bi av e.

Ev refleksek xwezay j nin e.  Bi plan projeye.

Di xirecira syaset de reaksyan berv v mecraya xirab die.

Ev hasasyet xususyeta  nijadperestya Tirk e her berv faizm ye

Ev bawerya Bes  dost tirk,tirk e btirin  nn e ye.

Ev opa weke komkujya Ermen Ruman e. Nka j dixwazin kurdan bi ber v opa hovane bixinin

Di serektya wan  efsern ku teqawt bne bi talimata Fermandar giti reaksyon didin, weke Lijnn Kuway Milli gor projeyn dewlet amadetya komkujya Kurdan dibn in 

Ditina v rew ji ya Qanna Cezay ya Tirk xala 301 giringtirin e, dibjim..

Her biminin di xwey de, Azadya raman her para me hemyan be!

Ji ve bedarvann hja re Spas

 

* Axaftina Komeleya Navnetewi Ya Bibexshine u  ya Komeleya ashtixwaz ya Aachen e...

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org