Di derheqa ’Kurdên Sovyetê’ de lêkolînek dîrokî û rojane:

Kurdên Diasporayê

                                                                              

Dannasîn: Ehmed ONAL

 

Weşanên Pêrî

Söğütlü Çeşme Cad. Pavlonya Sok.

Nuhoğlu İşhanı, No: 10/19

Kadiköy / İSTANBUL

Tel&fax: 0090+216- 374 26 44

GSM:    0090+533 488 01 12

e-Mail:  perikitap@mynet.com

 

Nivîskar ê Pirtûkê: Hejarê Şamil

 

ISBN: 975-9010-34-8

 

Kurd di ”navenda dîrokê de” êşa nenîvisandina dîroka xwe kişandîye û dikişîne. Kurda di nava dîrokê de cîhê ku heq kirîye heya vê demê jî negirtîye. Ji bo wê diroka kurd di destê bîyanîyan de her maniple, çewt û sexteyî kirine. Ji bo ronîkirina dîrokê kurd her paşve man e.

Şerefxanê Bidlîsî û di paşe roja vî  de kesên    Kurd  gelek belgeyên balkêş pêşkêşi dîrokê kirin û li şûn xwe ve hîştin.  Di van salên dawî yên nêzikî  de, bi taybetî ji heştê salî heya roja îroyîn bi dehan belko bi sedan berhemên giranbuha derxistin berbiçav.  Lê bîyanîyên ku ji bo berjewendîya dewletên xwe li ser pirsgireka “Kurd  û Kurdîstan”ê ji mêj ve nivîs û pirtûkên ku   nivîsîne û dane nivîsandin, ji nivîs û pirtûken ku kurdan bi xwe nivîsîne qat bi qat zêdetirînin. Mixabin heya roja îroyîn kurda ji nivîskarên xwe ne, ji wan bîyanîyan bawer kirin e û dikin.

Em kurd heya îroyîn ji bo ku  “Mabûna mey a devreyî dirokê” dixwazî ji vina me, dixwazî ji devreyî vîna me be, bi metedolojîyek zanyarî û bi belge û desîseyên  derxistina holê, me ji kêmasîyên li gel dîrokê rizgar bike, xizmeta herî girîng e

Bi ked û saya tekoşîna Kurd ya neteweyî û civatî,  weke formila esasî ya “Her tişt ji bo ronakbîrîyê, ronakbîrî ji bo azadîyê ye” me bi berpirsyar dixine û li ser zemineki saxlem bi rê dixine. .

“Sirra” dîroka me bi zanyarîyê ku aşkere û zelal bû, dê çareserkirina denklem ango pirsgireka me jî bi asanî çareser bibe.

Ji bo wê ye ku hêja Hêjarê Şamil bi teorîya xwe ya “Xet û demar”  agahîyek berfireh, zelal, bi belge û objektîf rûxandîye ber me xwendevanan.  Ev ji bo jêgirtên dersan belgenameyek divê her li ber serî bimîne ji bo legerinêrê Kurd.  

Hejarê Şamil; bi xwe ji bo ku ev civata ku tê de jîyaye ya “Kurdên Diasporayê” sedema dijwarîya lêkolîna wê bi vî avayî dinirxine

“ Heya dema nûha ne sovyetê, ne post Sovyetê û ne jî ji alîyê  Kurdologan ve bi temamî ango berfirehî  dîroka Kurdên Sovyetê weke pirtûk nehatîye nivîssandinê. Kurdologên dema Sovyetê her li ser mijara ‘Erdnigarîya Kurdistanê’ rawestîya ye. Bo nimune; Dema Akademîya Sovyetê û dema Akademîya Zanyarî ya Rusyayê Beşa Kurdologîyê li ser Kurdistana başur, başur, rojava û rojhilat rawestîyaye. Bes ji bo ‘Kurdên Sovyetê’ heya roja îroyîn tu kesekî nebûye pisporê vî beşî, ango pisporek derneketîye. Di van sazîyên zanyarî de, di derheqa ‘Kurdên Sovyetê’ de lêkolînê ku bûne;  bes li ser foklêr, ziman, çand  û edebiyatê ne.

Lêkolînên bi tevayî; dirokî, çandî, civatî, sîyasî û hwd. ku çênebûn e. Lewra dewletê ji jorve çarçoveya siyaseta xwe danîye û  nehîştîye ku  lêkolinêr ji wê çerçovê derbikevin. Ev jî ji helwêsta siyasetê ve der tê.”  Ev rastîya ‘bi şerm û fed nûka bi destê nivîskar Hêjarê Şamil ve xirabe dibe. Ji bo wê sedemê ye ku ev  pirtûka “Kurdên diasporayê” dê vê “şerma” ser lêolîner ku radike giranbuha dike.

 Em weke gel ji alîyê netewetîyê ve ji mafên xwe mahrum man e. Em li wê Sovyeta ku “ji bo gelan azadî” got û ji wan gelek gelan bi piranî ji  jîyana reşetarî derxistin ronahîyê, daku bu sedema azadi ya wan. Lê ev dîrok ji bo Kurda nehate bi karanîn.    Di bin wê etiketa “sosyalîzm”ê de jî em bêpar hiştina ji mafên xwe, gelo qedera mey a îronîk e?!    

Çawa ku Hejarê Şamil bi xwe jî anîye ziman; “ji bo gelek gelan, sistema sosyalizmê bû ‘Gulistan’. Daku ji bo wana bûbû sedema azadî û serxwebûnê. Lê ji bo gelê Kurd her çiqasî hinek imkan dan jî, ji wan îmkanan zêdetirîn koçberî, neheqî û mirin da ber ewladê kurd. Lê belê heya roja îroyîn ku ‘kurdên Sovyet꒠ ev jîyana dijwar hiç heqnekirîbû;  pêngav bî pêngav, dîmen bi dîmen di bedena xwe ya bêbextewar de jîya ye.

Asoya firehtir û rasttirîn jî jîyanê tê stendin.  Ev kurdên ku asîmîle bûye û zimanê xwe yê zikmakî ji bîra kirîye, şerma herî giran ku ji xwe şerm dike! Ji bo ku goristanên xismekî xwe zîyaret bike; li pênc welatan digere. Li rexên Asyanavîn  û seqema Sibiryayê, ev kurdên kedkare ku ‘Ax Welat! Wax Welat’” dibêje û  dil zîz dibe, va pirtûka Hêjarê Şamil gor dîtina wan hêjaran hatîye pêşkêşkirin. Pir sipasî ji bo Hêjarê Şamil re! 

Bila wehad be ku; bi xebatek zanyarî   ev mima ku  bi dijminati kişandine ber çavên me, em dê wê rabikin û ji bo “Gulistan”ek şêrîn, ku me kurda bi zû ve  heq kirîye û dê em tê de bijîn bi serfîrazî! 

 

 

 

‘Sovyet Kürtleri’ Hakkında

Tarihi ve Güncel İnceleme!

 

Diaspora Kürtleri

 

Tanıtım:  Ehmed ONAL

 

Pêrî Yayınları

Söğütlü Çeşme Cad. Pavlonya Sok.

Nuhoğlu İşhanı, No: 10/19

Kadiköy / İSTANBUL

Tel&fax: 0090+216- 374 26 44

GSM:    0090+533 488 01 12

e-Mail:  perikitap@mynet.com

 

Kitabin Yazarı: Hejarê Şamil

ISBN: 975-9010-34-8

 

 

Kürtler; “tarihin merkezinde”, “yazılmayan tarihlerinin sancısı”nı yaşadı ve tarih içerisinde hak ettiği yeri alamadı. Kürt tarihi sürekli çarpıtıldı ve sahteleştirildi. Tarihin aydınlatılmasında Kürtler ise geç kaldı.  Şerefxanê Bidlisi ve sonrasında   Kürt şahsiyetleri önemli eserler sundular. Son seksen yılda Kürtlerin tarihlerini  yazma girişimleri, yüzlerce değerli eseri  ortaya çıkarttı. Ancak yabancıların kendi devletlerinin ideolojik yaklaşımları çerçevesinde yazdığı “Kürtler ve Kürdistan” konulu tarih kitapları hala da Kürtlerin kendi tarihleri hakkında yazdıklarından  fazladır. Kürtler de çoğunlukla  zafiyet içinde kendilerinkinden ziyade onlara itibar göstermektedirler.

 “Tarih dışında” kalmamızın içsel ve dışsal nedenlerini, bilimsel araştırma ve belgelerle ortaya koymak, derin zafiyetimizin giderilmesine sunulan katkının en önemli  boyutudur.

Kürt toplumsal  ve ulusal mücadelesinin ortaya çıkarttığı  çabalar, “her şey aydınlanma için, aydınlanma özgürlük için” biçiminde somutlaşacak temel sorumluluğumuzun yaşam bulmasından ötürü sağlam bir zemin oluşturmaktadır.

Tarihimizin “sırrı” bilimsellikle çözüldükçe, önümüzdeki denklemin çözümü de kolaylaşacaktır. 

Bu ön açıcı vesilelerden bir tanesi de değerli araştırmacı yazar Hejarê Şamil’in elinizdeki kitapta izaha kavuşturduğu “Damar teorisi”dir. Kitap; veri, bulgu ve objektif tahlil gücünün imkanlarıyla, önemli sonuçlara varılan bir kaynak niteliği taşımaktadır.

Hejarê Şamil; kendisi ve ailesinin  bizat yaşadığı “Diaspora Kürdleri” tarihinin araştırılması ihtiyacının yakıcılığına şöyle değinir:

“Şimdiye kadar ne Sovyet, ne post Sovyet, ne de yabancı Kürdologlar tarafından ‘Sovyet Kürtleri’ tarihinin tamamını kapsayan bir kitap yazılmamıştır. Sovyet Kürdolojisinin ilgi alanı genellikle ‘Coğrafi Kürdistan’ olmuştur. Örneğin, SSCB ve daha sonra Rusya Bilimler Akademisi'nin Kürdoloji Bölümleri’nde; ‘Türkiye, İran, Irak ve Suriye Kürdistanı’ olmak üzere uzmanlar hep bulunmuştur. Fakat uzmanlık alanı ‘Sovyet Kürtleri’ olan tek bir bilim adamı şimdiye kadar yetişmemiştir. Söz konusu bilim ocaklarında Sovyet Kürtleri ile ilgili yürütülen incelemeler, genellikle tarihsel, kültürel bazda, özellikle dil, folklor ve edebiyat üzerine geliştirilmiştir. SSCB döneminde, Sovyet Kürtleri'nin bütünsel ve gerçekçi temelde; tarihi, kültürel, sosyolojik ve siyasal künyesinin yapılamamasının nedenleri, üsten belirlenen siyasi yaklaşımlardan kaynaklanmıştır.” ‘Ayıp’lı bu gerçeği aşmaya yönelen teşebbüs olması açısından, elinizdeki kitap daha da önem kazanmaktadır.

 Biz bir halk olarak milli mahrumiyetleri; halklara özgürlük vadeden ve çok sayıda halkı  tarihin karanlığından çekerek aydınlandıran ve özgürleştiren Sovyetler Birliği’nde de yaşadık. Halkımızın haklarından men edilmesinin “sosyalizm” etiketi altında gerçekleşmesi, kaderin başka bir ironisidir.

Hejarê Şamil’in de vurguladığı gibi, bir çok halk açısından özgürleşmenin veya bağımsızlaşmanın “Gülistanı” olan sosyalist sistem, Kürt halkının evlatlarına bazı imkanlar sunmasına rağmen, daha fazla göç, ölüm ve haksızlık “bahşetmiştir!”. Ama hiç bir şekilde bunu hak etmeyen “Sovyet Kürtleri”, bugün bu resmin sancılarını, yaşamın her karesini zorlayan bir mim gibi bedenlerinde taşımaktadırlar.

En sağlam bakış açısını oluşturan yaşamın kendisidir. Asimle olup kendi ana dilini bilmediğinden dolayı utanç duyan, en yakın akraba mezarlarını ziyaret etmek için beş ülke dolaşan, Orta Asya bozkırlarında ve Sibirya taygalarında  “Ax welat! Wax welat!" deyip sızlayan emekçi Kürt’ün bakış açısını sunmaktadır.

 Ahdımız; bilimsel her türden çalışma gayretiyle bu mimi bize reva gören zihniyete, bizim de bir “Gülistanı” hak edecek kadar onurlu olduğumuzu göstermek olsun!..

 

 

 

çapkirin

copyright © 2002-2005 info@pen-kurd.org