Pêşeroj û paşeroja

Serîhildana Kurd ya 1925an

(Palu-Hanî-Genç)

Felat Ozsoy-Tahsîn Êrîş

Weşanên  Pêrî 

Ehmed ONAL

Di sala 1993î de dema ku niviskarê vê kitêbê ji bo damezrandina Wekfa   Şex Saidê kal ê Pîranij hewildidin, dikevin nav lêkolîna  "Serhildana Kurd ya 1925î”. Lê dibînin ku  mixabin  nivîsekî balkêş û bi tevayî nabînin û bi dest naxînin, daku li gel vê rewşê pir xemginî dibin.  Vê carê jî ev nevîyê wan kesên ku weke pêşeng beşdarî “Bizava 1925î” bûne li xwe rexnedigrin û li mijarê kur dibîn.. Carekî dî dibînin ku ev belge û delîlên ku di nava civata kurd de ango bi taybetî ji alîyê nevî û xizmên kesên ku  serhîhildane  ango  wan kesên ku beşdarî bizavê bûne; weke çîrok bûyer bi ziman kirine geleki bi lokal ango teng mayê û ji bersîva diroka serhildanê ya bi tevayî dûr e. 

Li ser vê rexnegirîyê bi tarzekî cuda, nevîyê wan kesên ku di bizavê de can fîdayî bûne, weke Felat Ozsoy û Tahsîn Eriş bi tarzeki cuda dest bi vê xebata lêkolîna dirokî kirin e û xwastine ku wan belgenameyan bi şiroveyeki cudatirin û rasteqîni amadeyî weşanê bikin.. 

Di vê navberê de hevdîtina nîviskaran û kurê Şex Saidê kal, Şex Ahmed Efendi hêzeki cuda bi dil ketîyê niviskarên vê kîtêbê dixîne daku bi kelecanî vê xebatê temam bikin... Lê mixabin rastê hatine ku materyal û belgename gelekî kêm in. Ev jî weşandina vê xebatê herî diçe dirêj û derengi dixîn e.

Heyanî roja îroyîn raste ku di derheqa “Serîhildana 1925î” gelek tişt hatine nivîsin.. Lê ji wan nivîsan gelekî wan weke ideolojîya fermî ya kemalizmê belav bûye, zanyarî û rasteqînî qirêj  û berevajî kirine.. Vê rewşê jî karê niviskaran asane ne, lê herî  giran kirî ye..

Kitêbê ev tevlihevî û berevajîya pêk hatî, ev mubalaxa û kêmasîyên  ku ji bona ‘Serîhildana Kurd ya 1925î’ hatine rawerdekirinî xwastine ku ji mejû derxînin û dewsa wan nêrînên çewt yên ku belav bûne de, yên serrastkiri bi cihbikin ji xwe re kirine armanc. Ev jî li ser esasa; “Dê bûyer çawa bûye? Sedemên bûyerê çi ne? Bûyerê çawa dest pêkir, pêk hat û dawî bû?” û hwd.  bersîva gelek pirsan bide..

Belê mumkune ku hin kêmasîyê vê kitêbê jî hebin.. Lê bi bawerîyek tevayî û bi asoyek nû û fireh ev bûyer hatîye derbirînkirin û gelekî tişt bi zelalî  berbiçav kirin bû ye. Ji bo wê jî em weke Weşanên Pêrî û nivîskarê hêja Kek  Felat Ozsoy û Kek Tahsîn Eriş  belgenameyek hêja ji biblioteka Kürd re amade kirin e.  Bi vê hestê karekî serkefti radestî lêkolinvanan kirin e.

Li gel vê şiroveyê, em dibînin ku gelek kesayetîyan hiç herema serhildanê nedîtîn e, nasnekirin e, rewşa wê demê ya serdestî û bernameya dewleta Tirk ya nijadperestî û gelê kurd berbiçav nekirine û li ser ‘Serîhildana Kurd ya 1925î’ qaleqal kirine. Dema ku balbêkişandinî ser vê metoda çewt û  li alîyekî dî jî ev lêkolînvanên ku nevîyê serhildêran in, di vê axa ku bûyer lê qewimîye ji dayik bûne, mezin bûne û di vê axê de radestî tekoşîna azadîyê bûne  em bawerdikin ku ev bi tenha serê xwe gelekî watedar e .

Dakû ev çewtîyên ku ji alîyê me kurdan ve hatine kirin zerar dayê tekoşîna bizava netewayî ya Kurd. Ji bo wê jî niviskarê kitêbê bi balkêşî û bi pivan ev   belgename pêşkêşî we xwendevanan kirin e ku bila çewtîyên me kurda dubare nebin...  

Bêlê berî vê belgenameyê ango kitêbê jî,  ji aliyê xizm û newîyê Şeyh Said û  peşengên bizava Kurd ya 1925î yên dîtir ve gelek tişt hatine gotin. Lê gelekî ji wana   hissîyeta Serhildana Kurd ya 1925î ne,  ramanên bizavê ya giştî li cîhekî hîştine û heya mirov dikare bibêje ku ev prestija bizavê ji bo berjewendiya xwe ya şexsî an jî di karê xwe yê kesayetî ya malbatî û sîyasî de dane pêş. Di kîtêbê de ev hest û helwêsta kelecan û şoreşî hatiye bibîranîn û divê bizav bi nû ve bênirxandin, weke pêşnîyar lê raygiştî ya kurd re hatîye kirin..   

 Ev xebat, xebatekî taybetîye ku ji alîyê gelek kesan ve ango bi hewldana gelek kesan derketiye merhaleya kitêbê…

Ev kesên ku keda xwe di vê xebatê de bi cîh kirin e, bila mala wan ava be… Rêya wan her vekîrî be. Ku wan jî ji bona rojên ronî xwestine ku qada ronakbîrîy3e berz û bilind kirin e bi vê xebata xwe…

Ebat: 21x13,5

Rupel: 308

Berg: Kaxiza Kuşe 300 gr,

Kağıza kitêbê: Enzo  60 gram  ,

ISBN : 975-9010-56-9

Bûha: 18  YTL

çapkirin