Esker BOYK
 
 
A PR OSMN
( ji byarn sala 1937 a) 
 
 
 
 
 
Nav gund li rex gund me Mrek b. Navbera herdu gundan da gel b. Gel ji gund me dest p dib, dikya digihte Mrek. Nava gl ra emek zirav dikya. Nv avayn Mrek li gl da bn, nv jora gl. A Pr Osmn j li gl, di per Mrek b. Bi ava w em a xebit b. Dema xortanya min a j, Pr Osman j d tune bn, brann kelefe dews mabn. L ew der dsa  wek A Pr Osman dihat naskirin.
Binatara kelef zinar qeyay mezin hebn, av di nav wan ra dikya. Di nava wan qeya-zinara da mas pirr bn. Havna, dema hewa germ dib, em xortn w nav, dine A Pr Osman seyran girtina masya.
Ev roka min derheqa gund Mrek, a ard, masya masgiry, seyrana xortaya xwe da nne: byareke, ku Pr Osman, dema, dikeve li ber ruh, mirin, haziran ra gil dike. Gun xwe dike sity haziran, ku ew w rok tevara bjin.
Sala 1937 a, wek saleke dijwer di jyana evdn welat sovt da kive. r xezeba rjma Staln xelk welt dab ber xwe dibir. Wey li w, k kete ber w zulm, yn heb, hatin na.
Mezina digotin, Pr Osman evdek bi rdan, dndar, dreer pirr rem bye. A w hebye bi avan, keda xwe helal  nefer xwe xwey kirye, serda j gund, nas dostan ra alkar bye. Sala 1937 a w avan premr j, wek bi hezaran evdn mna w, bi nav dijmin milet  digrin davjne hebs. Ji bo i? c w i bye, i dijminat milet sovyt ra kirye w j nizanbye.
 
Ez cwamrek ermen odek da bn. Cwamr ji gund cnar b. Me ber da hev nas dikir. Xwend b, mamosta . 
Evar b, dema mls* hatin mala me, ez girtim birne nehy, kirne w od.  Odda kes tune b. Der li  ser min dadan. Ode binerd b, tar sar. Pencerek dwr da heb, ew j bi hesin dorpc kiribn. Zeraya ronaya evye sivik dikete od. av mriv j hn tary dibin. Demek nda, mlsya la w cwamr, y di nava xn da mewic, nvmir ann, bxem avtin nava od, der dsa li ser me dadan n. Usa l dabn, ku ck sax w feqr da nehtibn. Ez li ber ser w rnitim, min pot xwe xist avte bin, kiras xwe qelat, birnn w pa. Ji pey demek ra zilam ser hi xwe da hat, av xwe vekir, tary da ez nas kirim, dest min girt:
-Pr Osman, tuy? Tu feqr ima anne v cy xezeb. Hela dijmin min hene, djmin te kne?
Min got: Heyran xnc qency min xirab tu kes ra nekirye, ez j nizanim ima ez girtim
-Ya min dereceke mayne, mesela min dirje,- w dest min girt hd got,-dem kme, ap Osman guh bide min. W niha bn te bivin lpirsn. Temya min teye, gune- sc dikine suty te qebl neke, nexape, ji soz wan bawar neke, bbav bbextin. Te bikujin j tu sc hilnede ser xwe. Ya din j, w ji te derheqa evdek nas da bipirsin. Ji bo k j ji te pirsn, bir te be j, bje navbera me ne xwee, xirabe. Gelek xeber nede.
 
Gotina mrik derket, h sehetek derbaz neb, nv ev, der od vekirin, du mlsyn gnc dakutane hundur, mil min girtin ez defandim derva, sivdera tar ra ez birme odeke ronay. Germ b. Lempeke niftye mezin dwar od va darda b. Zilamek qemer, gewde, bi cil leskera li ber texte rnit b. Mls n, em herd ten man. Min silav da zilm. W cawa silava min neda. Kursk li wur dan b. Dest xwe dirj kurs kir. Ez ser kurs rnitim. Pa kaxaz ber xwe nihr, bi crek pirs:
-Nav te Pr Osmane?
Min got: Bel, bira.
-Tu Pr Ezdiyan?
Min got: Bel.
-A te heye?
Min got: Bel maql, ez avanim.
-Pr Osman,- zilm deyl min kir,- tu cwamrek premr. Gun min ji te t. Ez i ji te dipirsim, eger tu z xumukur by, we i kirye gik ji minra gilk, w ji tera babe. Ez her tit ed zanim. nkarkirin kar nade. Rasty ji min ra bje, ez  hema niha, ji vira te berdim, t her mala xwe
-Ez ocaxa xwekim, tu gily xlif ji dev min dernay, rast rastya Xwedye,- min cawa w da.
-Tu di oda Birahm?
-Bel, maql, evar payz-zivistan dirjin, em ji xwera oda Birahm da evbrka xwe derbas dikin. Ev xeyset gundyane, ji kal-bava t
-Hn od da i xeber didin, k tne od?
-Gil-gotin gundin, roka dibjin. eva xwe derbas dikin. Cnar tev j tn
-Min bihstye di nav weda hin zilam nerind hene derheqa welet me, Staln mezin, hizba meye Bolvka da xirab xeber didin? Tu zan ew scek girane. Ew heval te yn usa diaxivin tev neyar welat mene?  Minra rast bje ew kne? Nav wan? i dixwezin?  Ji ku tn serkarkirin? Dibjin slih wan hene, bje wan ew slih ku veartine. Gik yek bi yek rast ji min ra bje here mala xwe.
Ez ji gotin w ecvmay mam, scl bm. er b kiras b. Min sond xwer:
-Heyran em ku, tit usa k?  Ez melek v eva ker lalkim, ocaxa xwe kim, Xwed bira man nede min, neyar min mal be, herge tozek xlif gotina min de heye, bavo. Bavo em kurmanc nexwendye, feqrEm ima tit usa bikin? Saya ser Xwed, Sitaln welet Sovt em kurmanc  j v walat da ji xwera sitirine. Kesek me xeber nade. Xnc qency me titk xirab ji v dewlet nedtye. Ky mala xwe biewitne, nekirne, xwednekir buxdana gilke
-Pr, ry xwe nehejne. Sond xweye derew navje nav. Kes wan sond-mond we d bawar nake. Xuyaye bin teda pir tit hene. Ez te mecbr bikim. T xeberd, t rasty bj,-zilam bi hrs min nihr,- niha Ezm gundy wey b, tu Ezm nas dik?
Dema nav Ezm da ez a bm, bn hate ber min. Em gund cnarin. Bawark sal tuneb min arvan wan b heq nehra, feqr bn, i dest min dihat min alkarya wan dikir. Wan sal dewy Ezm mezin bb, derge-dwanava di-dihat, dixebit, di gundda gncek  avvekir b. Hal mala bav xwe xwe kirib. Hinek gund j neraz bn l kfa min jra dihat. Min wek law xwe j hiz dikir. Rast got, w j li nav gundda qedr min digirt. Min dest p kir pesn Ezm da. Bawark min iqas xeber xwe zanib derheqa w da got duea l kir.
Ez w bawary dame Ezm b, min ji wur xilaske.
Zilm, dest xwe li hev xist. Mls hate hundr:
-Heval Ezm ra bje bira b hundur.
Ezm hate hundur. Qe aly min da j nanihr. Zilm j pirs:
-Heval Ezm, tu v meriv nas dik?
-Pr gund meye heval Pt**, neyarek welat Sovt, neyar bav mey mezin Staln, hizba meye Bolvka heye, eweKlake***, xna  gundya xwerye,  em tev dixebitin ew duxwe. Sal her maleke gund, mecbr pezek did.  A w heye. Dest w b w welet mey ezz hilne Xelk gund me yn dor xwe dicivne i xireav bj derheqa welat Lnn da dibje, Stalin ra dide ra. Qaax dijmin welet tne mala w. Du oda Birahm da dizva dijmin welet me li hev civyabn. Pr  li nav gundn Kurmanc Ermenyn digere, meriv w wan gunda da hene, dixwezin xelk rakin dij welet me. Dijmin milete, heval Pt, neyare!
Ezm digot-digot, ez sews bbm, min ji av xwe guh xwe bawar nedikirHeyran eva Ezm meye yan yek dine? Min i li v kirye ku ew van era davje min? ima, seva i?
-iqas x-pr, axa -beg hene gik dijminin, gik neyar welet mey ezzin,-qrna w b,tilya xwe li ser minda dihejand,- ez nizanim, heta niha we ima ry w j nekirye, we ima gulle ber ser w nedaye. Gerek koka van x-pran biqelnin. iqas z w gulekin, ewqas kara me hemyane.
-Saxb heval Ezm, te borc xwe y hizb c an,  dikar her
Ezm .
-Te bi guh xwe bihst Pr Osman, Ezm i got,- Pt hat rex min sekin,- em her tit zanin. Gun min te t. T kal, ez bawarim tu xapandine. Were gik xumukur were,  nav teva bje, bje hn li ku civn xwe dikin, li mala k? Hema niha ez te binime mala te, ev xeberdan j w nava me da bimne
Min kulik**** ji ser xwe derxist berbi esmn kir sond xwer, ku tit usa tune, Ezm erra davje min, buxdana dike
Pt neht ez gotina xwe kutakim, heta w heb kulmek da dm min, ber ev min b tar, sr min gj b, kulik ji dest min pekya, xn poz min ra avt. Ji zerpa kulma din ez ji ser kurs ketim, li erd dirj bm. car li erd w kafir ez dame nav pihna, dereke sax li min da neht. Pa rdana min ya ji xn ilny girt, ez ji c bilind kirim li ser kurs dam rnitandin. irrna xn b ji dest w ser cil min da dihat. W bi dest xwey xn kaxaz ji ser text ber xwe hilda an raber min kir:
-Tilya xwe hubr da ke, dayne li ser v kaxaz, ku gotin Ezm rastin, yan na ez te bikujim
-Min bikuj j ez xlif xeber nadim
-T xeberd, mecbr t xeberd,-zilm got dsa da min
Nizanim iqas li min dab, hew min ev xwe vekir, oda binerde tar da, cwamr Ermen li ber ser min rnitye. Ser min, dm min gik werim bn, diewitn, dereke mine sax nemab, ji hal min tuneb
Roja din mlsya cwamr Ermen birin.
Dema xatir xwe ji min dixwest, dsa got: Pr, kurmanc dilsax, aminya xwe kes neyne. Ev ne dema dilsaxy aminty ye.
Heyfa w zilam. Mlsya ew birin. d min ew nedt.  Ew yn b
eva din, dsa w wext mlsya ez birime w od. Pt bi delk kenya, min nihr got:
-Ha, Pr, tu serwext by, ku xenc xumukurhatin ryeke teye din tune. iqas z ewqas tera xre. Xumukur wer here mala xwe.
-Ez tera i sond buxum, ku tu ji min bawark, evd Xwed! Tu tit ji te verim tune. Tit xumukurhatin tune, v ya xwe, bi v por xwey sip ez erra bavjme k?- min cawa w da
-Tu s nas dik.
s x b. Mala wan gund cnar da diman. Bir meye axret bn. Ap w bir min b. Ez bbme serdewaty bir s y mezin. ika min ser s qet tuneb. Min wek kur xwe ji s hiz dikir. Gumana xr dsa  kete dil min.
Min got: Ew zilamek heyfe. Gund me cnar hevin. Mala bav w maleke feqre, xebatne. Min titek xirab ji w nebihstye .
Ku zyan nedim wan, min derheqa  xty, biratya malbeta me wan ya axret da tit negot.
Gaz s kirin. Reme bav Ezm be. W ji Ezim xirabtir kir. Dinyay da err neht avte min. Ez kirme cess Tirka, neyar welet Lnn, Staln. Giva ez heval dijminame Danak***** ermenya va  girdayme. Em ek-sliha dikirin, dizva top dikin. Ku pae dij bolvka erkin. Tit usa digot, min ne bihstib, ne zanib.
Wext s , Pt nivsara xwe xilas kir,  dsa ji cy xwe rab hat rex min sekin.
-Niha t c bj Pr Osman, Ezm derew got, l s? Xumukur wer.  Nav heval xwe bje. Tilya xwe hubr da ke dayne bin v kaxaz. Ez te berdim
Min dest xwe hevraz kir
-Xwed tu edey, ez haj titek tuneme
Bira xr-br li ser weda bibare, kevir-kuik ser minda. W ev Pt, ew canawir weke hira i an ser min, tek Xwed zane
ebeq, min ev xwe vekir, ez w odda ketime, xn bin minda meyaye. Bi rek rabm, rnitim Min t derxist parxan min aly rastva ikestine. Xn ji dev min dihat. Bervar Emerk siv ann. Rema Xwed lbe. Mr weke w v l da tunebnNan-xwerin cem heb, xwera anb. Bi zor heve xwerin da min.  Heta var ew j birin nava xnda sorby ann Emerk zilamek xurt b, li ber ldana wan teyax dikir
 
eva din dsa mlsya hat ez  birim, li ser w kurs dame rnitandin
Ricaf min girtye, ser min de, cy xwe da dilerizim, bi teherek min xwe li ser kurs girtye.
-Pr,- Pt  bi hrs ji c rab, hat nzk min b, nikva guh min girt usa kiand, min got ruh min kiya, xn ez hildam. Di ber dirana da minra da ra,- kik! Xumukur nay? Ez bi zor te bidim xeberdan. T h zerpa bivn
Pa cy xwe rnit, kaxaz ber xwe nihr got:
-Tu Kamil nas dik?
Kamil xortek sw b, law Sibhana pr. Bav w er Cangr Axa Tirka da, sala 1918 an nzk Axbaran hatib kutin. Bi dijweryan Sibhana feqr kur mezin kir. Kamil xwendin da pir jhat b. Li Rewan dixwend. Gundda digotin rojya nagre, x-pra nehebne, heta  sitaxulla Xwed j bawar nake
Fikirm, ku Kamil x-pra hiz nake, ew Ezm s xirabtir bike. Min dest p kir i ku Ezm s derheqa min da digotin, min j gily usa derheqa Kamil da got:
Min go Kamil xortek xwendevane. Ew ji Yrvan t gund, gundya dicivne derheqa Staln, Lnn da xirab diaxive. Dibje van Bolvka welat xirab kirye. Dixweze komek gnca topke derbaz dewleta Tirk be. Gnca dora xwe top dike dizva wanra kitba dixneHeval Danakane. De, min iqas karib derheqa Kamil da xirab got.
Min digot, ew j dinivs. Dema min axaftina xwe kuta kir.
-De tilya xwe hubrdake, dayne bin gotinn xwe.
Min tilya xwe hubr da kir dan ser kaxzHvyme ku Kamil ika i er bavje min. Min ji xwe hazir kir Kamil ra bikevme hucet
Kamil  hate hundur, silav da me.
-Kamil tu v nas dik?
-awa nas nakim, Pr Osmane. Gund meda evdek rem, evdek xebat, gundk helal e. Ez end  cara bme ede, awa v cawamr nava gundya da rnitye pesn welet mey xwe, Staln Mezin, biratya mileta daye. iqas belengaz-feqr hene ar wan b heq dihre. ev-roj da dixebite. end meh pda kaxazek nan min da, sala !920 wext leker bolvka hatin gund me azad kirin, Pr Osman bi ereba xwe ek wan ghandye bajar Humamly.
Kamil vegerya berbi min pirs: Kek pr ew kaxaz kuye?
 
Bi rast j kaxazek usa bb. Min ek wan bi ereba xwe bir kaxazek usa dane min. Ew kaxaz lap ji bra min b
Pt dema derheqa w kaxaz da bihst, crek b, bi nermay pirs:
-L te ima seva w kaxaz ji min ra z negot?
-Bel ew kaxaz li mala meye,- min got.
-Cawe bine bira sib w kaxaz z bnin, bidine min,- Pt got.
-Ser av min!
Kamil pey hev digot digot, iqas gily qenc heb derheqa minda
ev min fire bbn, min w gnc dinhr. Min dixwest derheqa min da xirab bje, l w  bi her crey pesn min dida. Dixwest min xilaske. Min nizanb i bikira. Min bbext w gnc ra kirib
Ez nizanim awa bm, bna min ikya, ber ev min b tar.
Ez xeriq bm, ketibm. Hew min av xwe vekir Kamil bi desmala xwe xna guh min paqij dike hewl dide ku min rake. Huceta w Pt b.
-V bivin,-Pt bi linga kleka min xist,- l Kamil bira bimne
Mlsya ez nav hevra kirim birin avtin w od Emerk pot xwe raxist, la min kiande ser.  Hevt xwezila w a zulm, ne xazila kirina min cawa Kamil
Demek ji pey minra la Kamil nvmir j ann avtine cem me
-Tu ima wa kirin?- min j pirs
-Bbava gily min j kirine. er avtine min j
Roja din hatin, Emerk Kamil andine Yrvan, hebs
Ez nikaribm rabma pya, xn ji dev min dihat, nikaribm bimeyama. Mlsk hat got Pt gotye Pr bihlin
 
Peyra Pt bi xwe hate od, min ra got:
-Ez te berdim. Here mala xwe. W kaxaz z min ra bne! Nikva ew kaxaz nekeve dest merivne din i vira bye gerek nav me herda da bimne Hema ew sirr te bela kir, dsa t by vira
-a ez gihtime mal, me ew kaxaz Pt ra and. Kaxaz awa b nizanim
 
Weke s sala Pr Osman li nav nivna da dimne. Tu tit kes ra nabje.  d t derdixe ku dewya w hatye, bi teherek, hazirn dora xwe ra v rok gil dike
 
-Kamil , min Kamil andEz awa li ber Mir xwe cawa xwe bidim?- dibja roh xwe dide
 
____________________________________
*        Mls- pols.
**      Pt   peyveke ermenye, yan serok polsa.
***    Kulak-kedxwer, milkedar.
****  Kulik- kume, smvoleke zdty ye, x, pr, feqr, mrn ikest didine ser xwe.
*****  Danak partyake Ermenya ya milety ye. Dema Sovt hatib qedexekirin.
27.10. 2008 

 

 

 

   

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org