Esker BOYK

 

BRANNA MROY ESED

 

 

Caba mirina Mroy Esed j gihte me. W, 4 Sibat, 2008a, di 89 salya xwe da, li bajar rvan, komara Ermenistan, koa xweye dewy bar kir, gihte w koma rewembrn nemir, nav kjana va pvana edebyet kltra Kurdn Sovytstana ber girdaye.  

Her car beseke wa dighje min, t bj titek xwey pir bi qmet unda dikim. Her caweke wa ra ew malbet berbi dewy die 

Malbeteke rewebr bb, komeke ulmdar, nivskar, helbestvan, hunermend, syasetmedar, rojnemevann zane, xebat, ji kar xwe ra amin li hev cvya bn. Merivne n- gnc dihatin, mezin din. Jyan, di rya xwe, ya xezay ra  diherik

L h pya da hatye gotin: War xelk mriv ra nabe milk, ev li derya, xwel li serya.

Destpbn hilwena welet Sovyt ra bahozeke xezeb li v malbet j rab, her tit li hev ket, gik ji hev bela bn.

Bahoz ew ji kar bar wan birn, ked emek salan  cda ma, bi bxem ji wan her yek kewk qulek cihan kir.

Ne dr, ne nzk, ne ji aly xrxweza, ne j ji aly nexweza va kes guh neda wan, kesek dest qency dirj wan nekir, kesek hema bi moral v malbet ra neb pit, xwey wan derneketin. Her yek bi dijweryn jyan ra rbir ma

  

niha, rojbiroj ew malbeta srekby h srek dibe. Cab wa, pey hev ji Moskvay, Sank Ptersbrg, Erevan nizanim ji ku tn stendin. Teka- tka mane. Rojek j w b kes ji w malbet namne, ew bibe branneke drok

H pirs e, gelo meriv hebin, ku wan br j bninin?

 

Mroy Esed yek ji rvaber rewembr w malbety pir emek b, ku ji saln il girt heta saln nod, nv sedsal zdetir seva gel civaka xwe bi helal xebit b, emek dab.

Ew sala 1919 a li Ermenistan gund Elegez (Camilya mezin) malbeteke Kurdn zd da hatye din. Xwendina xwe mekteba gund, pa xwendinxana Pikovkasye Kurd, ya mamostaty da hildide.  Peyra  nvrstta Ervan ya dewlet da be hiqq diqedne.

 

Ew yek ji wan gnc kurdaye ewlin b, ku w dem xwendina bilind dest tan.

Demeke kin gund xwe: Elegez da mamostaty dike pa dibe berpirsyar w mekteba navn.

Elegez wan sala dibe merkeza nehy. Neh bawark ya Kurda b. Karkir serkarn nehy hml Kurd bn. Nehy da Tatroya Kurdaye dewlet vedbe. Mro bi aktv tev xebata tatroy dib. Ew py awa anoger, pa  demek seroketya w tatroy dike.

Temaevan w dem bi hizkirin derheqa tatroya Kurdaye dewlet usa j derheqa anogerya Mroy Esed da br tann. Digotin Mroy aktyor usa rind serket dilqa da dilst,  usa ba diket nava ruh dilq ku temaevanan nikaribn his xwe zevtkirana. Carek, dema Mro dilq Beko da, di tiragdya MEM ZN da dilze, temaevanek b hemd xwe kevirek hildide hicm w dike

Saya zanebnn dewlemend xeyset milahm ryn pdayn z ber w vedibin. Gelek rewembr xebatyn payebilind yn ermenye w dem ji min ra salix dane, ku bi zanebnn xwe xasma di war rastnvsandina ziman ermen, edebyet drok da km rewembrn ermenya hebne, ku karibne weke Mro dern.

 

Mroy Esed t bijartin wek Skrtar komtya pattya Komnsty y Nehya Elegez, pa dibe serdosger  w nehy, ji pey girtina nehy ra destguhest bajar rvan dibe nehke bajr e mezin da dibe serdosger.

Nv saln pncy ( sedsala y) ocaxn perwerdey, kltr, and, ku pey oria Oktobir ra li Ermenistan Kurdan ra vebbn di  sala 1937 da dest dijweryn dktatorya Staln hatibn girtin carke din vedibn. Dest bi weene rojnema RYA TEZE dibe.

Ev rojnema kurd j wek hinek rojnemn komarye bi ziman ermen, rs azeyrbcan dibe organa Komerkezya Partya Komnsty, parlamnt hukumata w Komar. Ewan ji aly dewlet va dihatin fnansekirin xwey mecaln mezin bn. Mroy Esed t kivkirin wek berpirsyar rojnem. Ji sala 1955 a heta 1989 a, yan heta dema despka hilwena qeydn Sovyt, weke 34 sala berpirsyar rojnem dike.

Dema nav rojnema RYA TEZE t gotin ber her kes nav berpirsyar w Mroy Esed t bra mirov, dema nav Mroy Esed dibjin xebata RYA TEZE t brann. Di kar-bar xweykirina rojnem da emek berpirsyar w  pir b.

Dora rojnem xebatn w da ronakber rewenbrn meye bi nav deng civyabn.

Gerek bi helal b gotin ku rdaksya rojnema  RYA TEZE merkeza rewenbrn me teva b. Di asta zanisty da j xebatn rdaksyay ne ku ten di nava ocaxn Kurd  l usa j di nav rojnemn komara Ermenistan da li ser asta  bilind bn.

 

Mro evdek pir bi displn, fesal berk b, him berbi xebaty rojnem him j berbi nevsa xwe. Tkistn rojnem yn hazir e neneirby heta end cara ji aly temamy xebaty rojnem w va bi hrgil nehatna xwendin, pojneme nedihate weendin. Usa, ku degme a karibn tkista da bihatana berdan Heta rastya peyvn nenas nehatana  zelalkirin rojnem da ew peyv nedihate weendin. Rast j rojnema RYA TEZE saln dewy bi saya berpirsyar xwey xemxur gihtib asta sitandartya zimn.

Gelek hevaln me Mroy Esed ji bo fesalbn w rexne dikin. Ez difikirim, gelo ew fesalya Mroy Esed nbya  RYA TEZE ewqas sal  li bin sansora duqet da karib dombike?

 

Mroy Esed endem yektyn nivskar rojnemevan welat Sovyt b, Ermenistan da wek hiqqnas, syasetmedar, rojnemevan nivskarek  dihate naskirn. Ew usa j wergera berhemn nivskarn Ermenya va mijl dib. S pirtkn kurterok pomn w hatine weandin : Ss ( sala 1961), Ewled Welt (1969 )   Hisreta dil (1973).

Tev helbestvan bi ret Qaax Mirad ji bo dersxan VII-VIII an yn mekteb gundn Kurdan pirtka dersan bi sernivsara XWENDINA LTRATRY hazir kiribn. Pirtk ji aly wezreta perwerd ya komara Ermenistan va bi resm hatib qeblbn mekteba da wek kitba dersa dihate krann.

Ew usa j bi karn partyayye bilind, hukumat parlamnt va mijl b. Endem Kommerkezya PK Ermenistan b. Wek berpirsyar RYA TEZE ji nv sal pnc girt heta hilwena Sovyt ser hev hatib bijartin wek parlamntar meclsa Komara Ermenistan,  cgir rvabir Mecls b.

Kar emek w ji aly serokatya Welat Sovyt da bilind hatib qmetkirin. Ew hjay Ordna Beyraqa sor, Nana hurmet 7 mdalan bb.Bi biryara serokatya Komara Ermenistan ew hjay nav xebaty kltrayy emekdar bb.

Bi rast j ew xwey kltra bilind b, merivek rewenbr, maql paqij.  Kurmancya w xwe b fesal, bi perseg. Civak nb. Xwe dr civak digirt.

Raste ew alkar nedida me gnc w dem, l li ser rya weena berhemn me j,wek hineka bi pirtkn xwe, malbet, qewm pismamn xwe nedib asteng.

 

Cara dew min ew sala 1995 dt. Li ser Soqaqa Lnn em rast hev hatin. Kal bb, Ew zilam bedew bilind, ku di nav hezar zilam da bi seke-sifet xwe dihate xan, hatib guhestin. Min ew teglf Kafxanek kir, hat. Me qawe vexwer Nedigot, l dihate xan hal malbeta w ya abor ne ewqas ba b

Axaftina wye dewy ya bi keser qet ji bra min nae:

-Geleka ji min fem nekirin, gelek ji min raz n bn, dibe sc min j heye, l min her tt dikir ji bo xweykirina PYA TEZE

 

 

15. 02. 2008

 

 

 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org