Esker BOYK
 

NADOY XUDO MAXMDOV

(1907-1990)

 

Nado Maxmdov di nav rewenbrn Kurd Ermenistan da y her naskir, xwey nav deng bilind b. Bawark, ji gnctya xwe heta rema Xwed  karn dewletye here bilind cawdarda dixebit. Zilamek  gewdey, gir dest-p b, kurdek orgnal bi seke-sifet xwe. Dm w rem b bi ken, xerbdost. iqas j evdek b kurs dereca xweva bilind b, di nav serokn Komara Ermenistanye   mezin da rdinit, tev wan di-dihat, preka w ermen b, l jra kurdtya w li ser asta ewlin b.

Nenihr mijlbna xwe, topbn civnn rewenbrn kurd, byarn kurdewar da tim hazir dib. Dema gil dihate ser kurdty ew hazir b.

Ez xwendevan bm. Di civnn bea nivskarn Kurd, varyn xwendevanan odn rdaksya rojnema RYA TEZE da end cara min ew dtib. Rast, ez j vedikyam. Bi xeyset xwey ermoke nzk w nedibm.

Ez h xwendevanek gnc bm. n ji gund hatibm, ew cwamr emirda end sala ji bav min j mezintir b. Wezr dewlet b. Min j erm dikir. Pa j ez xortek gund, ew evdek bi deba bajar

Despka payz bajar Yrvan pirr bedew e. Ez avay xwendevana da dimam. Bervar, carna tev hevala, carna j tene derdiketm nava bajr. Avay opray nzk b. Li ber goleke bik kiribn. Golra digotin  Karap l kurmanc Gola Qubeqaza. vara ew der pirr evd  xwe b. Evarek, ez j rabm, ten me wur. Dora gol kursy dar danbn. Li ser kursk rnitim. Di nav ava golye zelal da qubeqazn l qerqa weke berf, tey bigota ne ku li ser avra avjen dikirin, l dilikn. Kfa min ji wanra dihat, ketibme nav fikir-mital xwe, nikva min dengek bihst:

- Biraz, biraz!

Min rex xwe nihr eva Nado Maxmdov, tev du camrn Ermen. Xuya b ku ew j w var derketine seyran, ji xwera digeryan. Pa ez p hesyam ku mala Nado j li w mehel b. Herd hevaln w j xebatyn dewlet yn payabilind bn.

Ez rabm, sorby, ermoke, nzk wan bm, min silav da wan

-erm neke biraz, tu Kurd, pmerg heval te, li yay Kurdistan ber xwe dane dijmin me, ji bo azaya welat min te dij dijmin er dikin,- minra bi kurmanc got ez hevaln xwera kirme nas. Ez ecvmay mam, derheqa min da her tit zanib yeko-yeko wanra gil kir, ez kme, ji kjan nehy, kjan gund hatime, kjan meslek xwendina bilind da  dixnim, helbestvanim

-Xwendin alk, ez helbest w hiz dikim.

Niha, erma ez sor bme, xdan li ser min ra avtye, nizanim awa xwe ji wan xilazkim

Ew sala 1963 a b...

Pa, tev w evd maql, bawark s sal rya kurdewary edebyet ra em, di tev civaka meye rewenbr, bi pismamt meyan, heta sala 1990 . W sal. heyt ssaly  da ew evd maql, evd bi herf mezin ber rema Xwed.

Evdek  xrxwez b. Ew ne ku ten ez, l gnc me tev hiz dikirin. Civak b. Ermenistan da km bn meriv ku ew nas nekirana. Gund kurda yek bi yek gerya b. end sala serokatya nehya ku ez l hatibm din, nehya Aparan j kirib branneke xwe li nav yanzdeh gundn Kurden zd, yn herema Elegez htib.

 

Nadoy Xudo Maxmdov sala 1907 a gund Yanix, nehya Martny, malake feqr ya Kurdn musulman da hatibu din. Ew efrandinn xwe, lah kurterokn Dajoy bik,Sal buhur, Syar hesp boz, awa ez zar-ziman ketim Dersdar min rem hinekn din da, hal w gund Kurda zarotya xweye dijwer radixe ber xwendevana. Ji br tne, awa bi i tengas zemetya ye xwendin. Bav z dimire, zaroty da mecbr dibe dar rncbery hilde berxvant, ivantya  dewletyn gund bike.

Saln zarotya w salne pir dijwer nerehet bn. Pevnn navxuy dijminat dikirin navbera geln w herema Ermenistanye dost: ermenya, kurda, azerya. Pake ew piross pirr nakne. Ztirek ordya Bolvka t hukumdary hildide dest xwe. Bi demezirandina qayd Sovyt ra her ager dijtya gelaye navxwey t vsandin, her tit dikeve rya xwe. V gund da j dest bi guhertinn sosyal-kltr dibin. Ew bi xwe j dibe ervanek guhertinn n, derdikeve dij edetn kevne zyandar. Ew yek  kurteroka wye Edetn zyandar da rind t xan. Kurterok da bi hostat l keser nan dide awa xka wye hizkir dibe qurbana wan edetan.

Pirsa xwendina zarokan hildana nexwendtya nava xelkn da dikevine rojav. Xort zrek jhat dikeve nava kar barn guhestinan. Ji xebata komsomoly girt digihje katib nehy, wezrty parlamntar welet Sovt.

Fakltta drok ya nvrstta bajar Yrvanye dewlet xilaz dike.

Wextek dirj ew wek Katibe yek y partya Komnsta ya nehy (komnehy) Aparan Hoktmbryan dixebite.

Welat sovtda partya Komnsty ten heb. Hukumdar, rvabirin gik dest w partyda b. Her dera katib partyayy ewlin xwey xwedan b.

Pa dikeve nava hukumat, t kivkirin wek wazr deb (Komnal) y Komara Ermenistan, dewsgirty wazr Tiransport y ewkin gelek- gelek karn komarye bilind cawdar dike. Bawark heta ber rema Xwed j dixebit.

Nado Maxmdov end cara hatye hilbijartin wek parlamntar parlamnta (meclsa) komara Ermenistan Yektya Sovt. K ku sstma welet Sovtra pir hindik nas e, zane, ku ev derecn got pirr bilind bn hindik digihtine wan bilindaya.

Tev wan kar xwe ew usa j nivskar drokzanek Kurd hja b. Sala 1959 bi ziman ermen pirtka w ya Gel Kurd hate weandin. Ev pirtka giranbiha 260 pere tda droka gel me ji demn kevin girt heta saln weena pirtk hatye irovekirin, analzkiriny. Rast bjim ez kordn Ermenistan y nivn min bi v pirtka hewaskar droka gel xwe ra bne nas. Pirtk lkolneke drokye kr pirserecem e,  ermenke zelal xwe, ji bo goveka xwendevann fire hatye nivsar.

Pirtk bi heft para hatye demezirandin: Pdahatina kurdaye tnk, erdngar aborya welat kurdan, hesab binelya, ziman, kltra, edebyet, bawar. Orkek derheqa droka derbazby da ( Dema Xelfn ereba, dema Selcka, dema Eybya, bindestya dema monxolan, ern tirk farizan ji bo parevekirna welet Kurdistan ).

Para ea derheqa erkarya Kurda ya milety-azadary dane dij zulma dagerkirn Kurdistan  (serhildana zdanr, serhildana x Obydle, erkara kurdaye milety-azadary despka sedsala 20 . Herba cihanye duda Kurd).

Ser Hefta derheqa Kurden welet Sovt dane.

Raste meriv bi ev royn zanyarya droknasya niha nikare hinek fikir, pdannn xudan v pirtk ra qayl be, l ev pirtk di dema xwe da, bi rast j destanneke zanyarya kurdnasy b. W dem, di w war da seva xwendevann kurd valayk heb w pirtk ew valay tije dikir.

i j hebe w pirtka droka kurdaye hewaskar niha j aktalya xwe unda nekirye gelek pirtkn niha yn w warda tn weendin hjatire.

Maxmdov nivskarek hizkir b. W bi ziman ermen kurd dinivs. Bi herd zimana j berhemn w hatine weendin. Naveroka kurterok brannn  xwe pay pir ji emr xwe hildaye, serbihatyn zndne, ji bo w j pir balk hewaskarin. Nivskar, ji roja deshilettdarya sovt girt, heta hedimandina w li nav w emr aloz aktv da b wek rokbjek bi uret, efrandinn xweda, wan byaran gil dike.

Sala 1990 li bajar Yrvan, 83 salya emirda Nadoy Xudo Maxmdov li ber dilovanya Xwed.

03. 04. 2009

 

 

 

 

 

 

   

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org