Esker BOYK

                                WEZR ME J D 70 SAL YE

 

Hey gid dinya .Wezr me j d 70 salye... Sal usan z derbaz dibin, t bj difirin. Rind t bra min, wek duh b, dema cara ewlin min Wezr dt... Havna sala 1959 a  b. Min mekteba gund Elegez ya navend xilaz dikir. Me ntyam qedandin didan. Xnc mamostay me usa j gerek d yan s mamostayn din ji mektebn gundn cnar nnern nehy her ntyamek da hazir bna. ntyam ji drok b... Xortek bedew,  bilind berbiav, ku meriv heyr-hijmekar b l, seke-sifet, cil-rihala mze kira li nav mamosta da rnitib... Min rind cawa xwe da. Ew ez proz kirim, bi hizkirin dest xwe pita min xist got: Xweb. Cawa te min xwe hat . 

W roj ez p hisyam ku ew berpirsyar mekteba gund Pampa Kurda Wezr Eo ye, ew muxdar salek ye w  xwendina bilind li Yrvan tam kirye, vegeryaye  berpirsyary mekteba gund xwe dike.

 


Despka  saln st dema min li bajare Yrvan dixwend, ew d li Yrevan, di nav rewembirn Kurd da navek naskir b. Ji min ra usa li hev hat, ku hema saln xwendin yn ewlin da bikevime li nav we civak,.Em bne dost heval, kjan heta ro j berdewame...

Wezr Eo sala 1934 a, 1 meha mijdar li paytext Gurcistan: bajar Tilbs da hatye din.  Pyn nivskar destpka saln 80 sedsala 19 an ji ber zulm zora dewleta Osmany olperestn lye cahile, fanatk ji Elegir ( Eyntap ji nava wan ra digotn) ji la xwe ya Spka diqetin bi dijwer direvne nava Dgor li qeza Qers, ku w zeman d di  bin bandora desthiletdarya mpratorya Rsyay da b. la wan, Spkn zd  ji xwera li w cy n  16 gundan ava dikin. Mala kalk Wezr  gund riky da c dibin. Ew li w l da malbeteke bi nav- denge kiv bBer er cihan y ewlin kalk w Ht Beg Red axa wek gilavy (serok) w l t hilbijartin. L ev yek dirj nakne. Sala 1917 an li Rsyay da uria  Oktyabir ser dikeve. Leskern Rsa Pikavkaz dihlin, diin...Leker Osmany alayn Hemdyan dadikutine w herem. Qewatn Ermenya  nikarin pya w lya zalm bigrn...la Spkan ji aly Osmanya da zyneka mezin dikne...Yn tn qirkirin, yn ancax ji em Erez derbaz dibin, diin, dighjne nava Elagez kurdn zd. W dem 12 gundn zdiya yn n li pala yay Elegez hebn. Malbeta kalk nivskar gund Pamp da c dibin...L Roma re tn, bi r xezev digihjin wan gundan j, zd dikevin dev r neheqy. Mra, zarok, kal pran dikujin, gunda talan dikin, geleka hsr digrin, tev taln dajone kraya Tirky.  Malbeta wan mecbr, direvin bajar Tilbs. W dem Tilbs da j feqr nangiran b: tije sw evdn bxwey. Kalk w teyax nake, dimire. Bav: Eo tev nefer malbet, yn din, ku karibin ebra xwe bikin,  karen re dikin.

Wura j qeyd Sovyt t demezirandina. Bajr da mektebn karkiran yn hildana nexwedty vedibin. Eo j wan mekteba da bi pitgirya Kamil Beg Bedirxan (W dem ew law mala Bedirxanyan li bajar Tilbs b, karek kurdewar dimeand) dixwne, xwe p dixe, dibe agirtek  BedirxwenDizewice. Hal wan xwe dibe. Sala ku Wer  t din (1934 a) vedigerin nava qewmn xwe: Ermenistan gund Pampa KurdanBav w  ewil wak berpirsyar kilba gund, pa sal dirj wak serok sovta gind dixebite

Vira cye ku meriv ji br bne Malbeta Eoy Ht Beg Kara preka w. Ew ji wan km malbetan Kurdn w herem bn ku saya perwerde, xemxurya  ba zarokn xwe tev dane ber xwendin, tev j ji bo gel xwe bn kadrn krhat.  Xnc Wezr xka w : Lsk biray w ral j xwendina bilind xilas kirin, Lsk mektebeke bajar Yrevan da mamosta ziman rs b, Sral j b bijkek Ermenstany bi nav debg. Du xk w bn xk doxtiry, birayn din j bi xwendia navn bn xwey pn krhat

Hjaye remety ral ji br bnim. Me demek da duxwend xwendevann kurde Yrvan me teva hev nas dikir em hevva girday bnW dem li Yrvan  Komela xwendevan Kurd heb. ral endemek komel y welatparz aktv b. Ew xwendina xwe da j pir serket bJi pey qedandina zanngeh ra ew nexwexana bajar Siptak da derbaz ser xebat b. Demeke kin da nav w temamya Ermenistan hidhn w der  bela b.. Ji her cya nexwe tanne cem w

Erdheja Ermenstan ya sala1988 an, ku bi Erdheja Siptak hate navkirin dinya hejand Erdhej b sebeb mirina devedev 25 hezar evdaDoktor raly o, ku li ber text emelet mirin ra ketib r ku nexwe xwe xilazke, di bin kelef nexwexan da maKeka w: Leyla 16 salye bedew j bin kelef dibistan da hate kutinRaste w erdhej tl emr bi sedan evdn Kurda j qetandL Sral b keserek kete dil temamya w lW derba giran pir hukum ser biray wy nivskar kir

Zarotya Wezr w gund Kurday bedew da derbaz byePamp (niha Span) li nav w nav da gundk her n bi bihar havn xwe yn li nav kullkada xemil, ker, sr, berx , berodan, bindark, zer-domamn evre, payzn  bi dewet dlan, zivistann berf boran, odn germe tije rok kaln zemanaPamp j xizna zargotinKilaman  girt heta ra, laqirdyan girt heta qerfa, dueayan girt heta nifir, nav-nik ten wan j ne wak y gundn dor ne heftqet  heft fikirinDema Wezr me dinivse, yan li nava civakek da diaxive kolorta axaftina Pampya dikeve bra minXeysetek  kurmancy, lrky, sivik, zimanek xwe tije tem rnay, ruhsivik, axaftineke maqlt, zaroka ra zaroke, mezina ra mezin Tim li nav n aya, mesrefa da, mkrafon yan kasa eq  dst da, ber dil evda da hatye, ku derd wan sivikke, yan destannara abna xwe gotye, xelq proz kirye. Axaftina w j ne mna ya xelq ye, dirje Rewembrek usane ku, bi xdana xwe keda xwe qazanc kirye, hela dewsa hinek rewembirn me, nr wan j kiandye li bin sy da maye.

Xwendina ewlin Wezr dibistana gund ya hevtsale da distne, pa bajar Tilbs da mekteba navn xilaz dike. Sala 1953 an bea drok ya Zanngeha Yrvan t qeblbn ji pey bi aix qedandina w ra die gund xwe, dibe berpirsyar dibistana gund.

Sala 1961 ew ntyam Asprantray dide dice Lnngirad ku li ser droka gel xwe bixebite tza doktory bistneEw li wur kurdzan-rojhilatzann bi nav deng ra dibe nas, li nav droka gel xwe da kr dibe. Sala 1963 a vedigere Yrvan. Sala 1964 a w kiv dikin wek rdaktor sereke y syas di tlvzyon- radyo weenn din li Ermrnistan. Saln 1983-1994 an kar rdaktorye wergervany di bea weann Kurd ya Radyoya  Yrvan da dike. Sala 1994 an ji sedemn syas Wezr Wo penaber  Blgyay dibe niha j kar barn xwey rewembry, zanyary, nivskary, welatparzy li bajar Birsl didomne.

***
Despka saln 60 , sedsala bor, Wezr Eo j tev ikoy Hesen, Mkayl Ret, Frk siv, Simoye emo, Sihd bo, Emerk Serdar u gelekn din  ronayke ge an nava rojnemevan edebyeta Kurdn welat Sovt Ermenistan da ew bne stnn karkir rvabir ji bo ocaxn medenyeta Kurdan, yn n va vekir. Saln weena xweye ewlin heta sala 1994 a  awa axaftinn radyoya  Kurd ya rojane, usan j peln rojnema RYA TEZE bi nivsarn Wezr Eo xemilne

Wezr Eo di nav xwendevana da awa nivskarek bi uret hizkir eyane. Pirtkn w yn kurterokan: Mizgn (1976),  Dengbj kal bb (1983), Pamp-Span (1986) gelek efrandin wye din, ku rojmeme kovaran usan j cild berevoka  Bahar ya nivskarn Kurde hersale da hatine weandin, l nebne berevok ji aly xwendevana da hatine hizkirin. Tma efrandin nivskar emr meriv kurde, Pampa wye delal, dijweryn drok, jyana ro, hizkirin, penaber xerb, hisreta Welat kal-bavan, pismamt xrxwezya gelan irovekirna w rin xwee, bi gily pyan, laqirdyan, reng rewn hewaskar  xemilandye

Nivskar hizkir karek mezin aly wergera bedewety da kirye. Xebata  salaye dirj di war werger da zanebnn bqisr ya zimann Rs Ermen   mecal dan ku efraninn bedewety usan wergerne kurmanc, wek ew ji bingeh danexin. Sala 1982  berevoka w ya wergeran ji nivskarn Ermen  Xebera Dosta hate weendin. Bi wergera w radyoanoyn Hisret, Nahapt yn li ser hm romann nivskar Ermenyay  Hraya Koar nivs, Mem Gul ya nivskar Kurd Nado Maxmdov saln baqe-baqe bi ziman Kurd  Radyoya Yrvan da hatine dayn. Wezr Eo usa j yek ji werger berevokn efrandinn nivskarn Ermenya yn mezin H. Tmanyan A.sahakyan e.

Li ber dil min da xebateke w ya giranbha  Xaatr Abovyan u lkoln w KURD ZD ye, ku sala 1986 li Yrvan hate weandin. Xaatr Abovyan, dost xrxwez gel Kurd hmdar Edebyeta Ermenya ya n ye. Ew saln 40 sedsala nonzdan  ye li nav ln Kurdan ev herd gotarn giranbiha nivsne, weendye. Derheqa gel me da gelek melmetyn drok ji pey xwe htye, usa j hinek kilamn kurd ji dev dengbjan nivsye kirye milk xwendevann Ewrop Wezr Eo ne ku ten ew gotarn giranbiha wergerandine Kurd l lkolneke pir kr, bi nirx delal derber wan nivskar wan da weandye daye xwendevann xwe

 Ji bo emek w y mezin, sala 1991 ji aly yektya Nivskarn Ermenyan va ew hjay  xelata hurmet ya ser nav Ereb emo b.

Eger dewleta Kurda hebya kar anogery, snem di nav  Kurda pday bya, ez sed sed bawarim Wezr bibya anovan artstek dineyan. Bejn-bal, seke-sifet berbiev,  deng qalim dewlemend ureta artsty mecal didin dilq here dijwar j bilze guhdary temaevan guhdaran bikne ser xwe. Saln 60-70 Radya Yrvan bea Kurd da karne berbiev war anogery da dibn. Pay radyokompozsya radyoanoy kurdye Radya Yrvan bawark wan sala, dema berpirsyarya remety Xell Mradov da bn. Ji bo qedandina dilqn bik ne kiv gaz me-xwendevana j dikirinDi kirina hineka da ez j bedar bmeWezr Eo tim him dilqn sereke dilst, him j dewsgirty rjsor b. Rjsor ermenk extyar b: Nkoxosyan. Ew rjsor Tatroya Elegez ya dewlet j kirib (1939-1949). Wezr bi xwe j ano nivsne. Radyoanoyn w  Koek Derewn Tgran Mehmd ji aly guhdar radyoy va gelek ba hatine qeblbn l komdya  Remo, emo, Temo saln  70 ,demeke  dirj ji ser dika tatroya Elegez nedihate xar

Rind t bra min navbera Wezr Nkoxosyan tim nerazbn heb. Nkoxosyan teqil akila kurmanc pak nizanb dixwest her axaftin bi cur  w b gotin. Wezr j jra qayl nbEz difikirim w dem eger gura Wer bikirana bih wan radyoanoya  y bedewety w ro mezintir bya kmasyn km bna...

Wezr Eo karne mezin kirye di war rojnemevany, rdaktorya pirtkan da. Ber qelema w bi hezara qise, ne.miqale, heypvan, gotarn hewaskar derketine. Ew endem Yektya Nivskar Rojnemevan welat Sovt b, dewsgirty sedr yektya rewembirn Kurd yn Ermenistan

Ji pey penabery ra j Wezr rehet rnenitye. Ber qelema w h adan byeBerhem w hvya apneDeng w h bilind t bihstin

***
Min nikarib v gotara bik da emek w rewembir emekdar gik banya ziman Wezr Eo 70 sal xwe b rawestandin pk gel xwe kirye dews tu tit j nexwestye

Deme, mirov hema  bi end gotinn qenc kar keda emekdarn usa bikirne. Em: Kurd w wer da pir timane

Ew evdek bi dil mezine, hevalek bqisre, bengy welat xwe ye, malxk xemxure Tucar pey nav mezinay neketye. Nav mezinay h hvya w ne

Ez 70 salya te proz dikim, biray min hja saln efrandary yn dirj tera dixwezim

30. 11. 04.                                                                                                     

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2004 info@pen-kurd.org