Esker BOYK

ZIMAN XIYAL

 

 

V dewy pir besa zimanek Kurd y standart, yekgirt, hinek j  ewqas pda ne d besa zimanek dewlet dikin
Helbet evan fikirne bain.
K naxweze?
K nedixwest ku Kurdistan niha azad bya, dewlet bya: bi desthiletdar, parlamnt hukumata ser xwe, dem-dezgehn dadwery, xweparastin, zanisty, perwerd, and, hunermendy, tunduristy, werzy, bi hzn xweye crbicr, bijartinn dmokratk, helaqetyn tev dewletan, bi gilk weke her geln xwey dewlet. Zaravek mey  axaftiny sereke elfebeke hebya. Kurda teva ji hev fem bikirana, hev hizkirana, ji bo meremek bimeyana
Eva fikirne xwin l ro h xiyalin.
Xiyal rast, sed heyf, h j ji gel mera ji hev drin.
Rastya gel Kurd cudaye
 
Ev hal em tda gun gel nne. Bi dewrana dewleta Kurdaye yekgirt tune bye. Welat di nava dewleta, ol mesebn cuda-cuda da preekir bye, qewln fodaly civaka kurd ne ku berbi yekty l berbi perebn birin e. Ziman perwerda ol, hml bi Kurd n bye. Perwerda xwendin-nivsar nava kurdan da nv sedsala dew da dest p bye, (eva 70-80 salin) ew j bi ziman dagerkiran e.
Gelo em dikarin bjin, hama van 50 sal dewy da, ji mlyona Kurdan (xnc Bar) end evdn Kurd perwerda xwendina xwe bi ziman d (kurd) mekteba zankoya da hildane?
 
Kurd bi end zaravn usan diaxivin, ku ne ku ten bi axaftin l bi giramr j ji hev dr ketine.  Ji bo kranna end alfaba Kurd nikarin nivsar hev bixnun.
Kurd usa bi snor hiddan ji hev hatine qetandin, ku mecal tune meriv jyana xwe da hema carek here heremn welat xwe bivne, d ku maye zarav hev frbe
Hal Kurday ro j li ber ev hemyane Hers dewletn dagerkir da j ziman nasnema gel Kurd qedexe ye, xelk di bin giranya zulm zor dane, bi xna xwe ewleda crek ziman, zargotin heytya xwe xwey dike
 
Rast eve, de birzno wern v hal da Kurdara zimanek yekgirt, standart yan zimanek dewlet kin
Bi texmna min niha derheqa zimanek standart y yekgirt yan j zimanek dewlet da axaftin ne ku ten nezan ye l dij berjewandyn gel Kurd e. Ew fikira ewt ne ku ten gel berbi yekty nabe, l ew tbn neyarty xwe ra bne.
S zaravay kurdye bingehn hene: Kurmanc, Soran Dimlik. (Hewce navnim v gotar da trmnn kurmancya jorin, ya jrn kirmanc bi kar bnim). V dem maf tu evd Kurd nne ( ew kbe j) astengya pdayna wan ra derxe.
 
Bi dewrana kal-bavn me bi van zaravan nav nasnema xwe xwey kirine. Drok da xnc zimn, gel me bawark titek netew pey xwe nehtye
Her yek ji wan zarava heyjelek proz e, ku dora wan civak bi nav Kurd top dibe Zanyarn me kurdan, eger difikirin gerek ber ewlin bifikirin derheqa standartkirina wan zaravan baqe-baqe Pa, dem bi xwe (eger mecal gihtin) pirsa yektya zimn bne meydan.
 
Niha bi hers zarava j xwendin-nivsar heye, edebyet t weandin, bi mlyona evd bi wan diaxivin, dixnin, dinivsin distrn, duea dikin.
Herd zaravay din nizanim, awa l Kurmanc v dem j bawark nzk rada standartbn bye. Vira kmas zimanzanye. Zimanzan li pey pdayna zimn dikule. Mecal tunene ku zimanzan pdayn yekrengbna kurmanc ra gavde. Giramreke yekgirt, ku ji aly civak da hatibe qeblkirin tune. Heta navn trmnn giramer yn yekreng j tunene. Em gelek di war ferhengada kesbin. Ferhengeke Kurmanc ya rastnivsar, peyv koka wan ( yan koka w peyv ji ku t) ya frazalogyay gelekn din ku bibin him rastnivsarya tomer tunene. Eger ck j ferheng yan lkolneke zimanzanyye hja t weendin, ew j bi men cuda nagihje merem xwe.
Bi heq gerek b gotin di nav rewenbrya meda zimanzann bi uret, ku end zimanan bi giramr zanin, karin karne hja bikin hene l mecaln wane xebat tunene. Dezgehek tune ku wan zimanzanan bicivne w kar ser dereca zanesty, akadmy bimene
 
***

V axry ji Kurdistana Bar di war zimn zarava da dengn usan tn, ku mriv dikin nava fikara. V car j nijarperestya zaravay li cem birzn soran  ser hildaye. Ber j kurmanc ji Bar w derheq da gazin xwe dikirin, digotin me bawar nediki.L niha ew ovnzma ewt li ber avan e.
Demek pda gotin gerek Bar da Soran bikin ziman perwerdy tomer Niha ji: hejmarek nivskar, ar akadmsyann kurdn soran, daxweza rakirina lehceyn kurd yn ji bil soran dikin, hewar-gazya wane soran wek ziman resm y xwendin nivsandin li Kurdistana fdre ecele qeblkin.
 
Ev helwesta sorana bi rast j titek ecvmayn ye. awa meriv Kurd kare v dema drok ya  seva welt ewqas nazik da usa bifikire. Gelo ew nizanin v hal esas da, ku gel kurd dixweze ser gavek erd xwe azay destxe, hear alya va di nava neyara da dorpkir ye, eger tirsa Amrkay nbya, niha weke gur har w hicm ser herem bikirana. Dewsa tifaqa gel bi her crey qewkin, gel kurd bi tomer qewata xwe dij wan bike yek, bi w xwestin ew dutrety dikine nava gel Kurd.
Nizanin ku nv Kurday  pir li hear per Kurdistan ji welt der kurmanc diaxivin,
Bi mlyona Kurden bakr dimlik diaxivin. Soran frbna wan bi piraktk tit nebn ye
Hela neeyane gelo li Bar j soranaxiv pirin, yan kurmanc.
Eger soran bikin ziman Kurdistana Bar y dewlet, w sreke bilind diknin navbera kurdan tomer Bar.
Eyan e, ku dagerkir Kurdistan ber j ro j ewqas ji top tiving Kurda natirsin iqas ji kurmanc.
Gelo heval Soran t dernaxin ku ji bo dijtya kurmanc nbya rya soran j heta ro  venedib
Eger Bar da kurmanc b qedexekirin d i firq di nava syasya dagerkirn Kurdistan hevaln meye soran da.
 
Ez naxwezim v gotar bi girngya hers leca (zarava) w mrasa kal-bava bi wan mera htine girankim, ew li ber evan e her kes zane. Hersk ji hebna gel Kurd in. Pwstya herska j gel mera girnge. Ji aly exsan va cudat kirina nav wan, yek ji ser ya din ra girtin nezanye, tnegihtin bi rast suc e li ber drok.
Ya din j, eger Soran ewqas girngy didine edebyet kltra xwe, ima heta niha hewl nedane w edebyet bikine mal temamya gel kurd, hema bi latn biwenin, ku em j bikaribin berhemn wan bixnin destann wan ra firnax bin.
 
Navn hinek rewenbran, ku bin w daxwez da hene dil min andin. Ew wek  exsyetn Kurd, cem min xwey ck tebyety hizkir bn. Min texmn nedikir ku ji bo hinek berjewandyn arzan, w ji bilindaya netewety ewqas bne xar nimz bin.
 
W ew rewenbrn di avn gel meda bilind bna, eger bi w daxwez ji parlamnt, serokat hukumata Kurdistanana fdre dewa elfebake tomer demezirandina end merkezn zimanzany bikirana, ku him li welt him j Awropay zimanzan dor wan bicivandina, zimazanra mecal kirana bo pdabirina zanestya zimanzanya Kurd .
 
Xulese, birano, der-dor xwe, dost dijmin xwe, qewata pere xwe binhrin pa ji ref xwe  bilindtir bifirin
 
25.08. 2008
 

 

 

 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org