Bextewerî
li jînêda*
Ferîburz
Dercezî
Wergêr:
Êzet Muqtedir |
Beþer
bi piranî amanc li jînê giheþtin bi “Bextewerîyê” dizanin û binêþa
jîna xwe gorekî “Jînek Bextewerane” dadirêjin, bê hay li wê hindê
ku bextewerî amanc û meqsed nîne, belke tiþteke ku hevrê di gel xebatên
dîyare, ne amanca van xebatane. Bextewerî
tiþteke bêliv û bizav nîne belke curek xebate. Bextewerî wek yêk ji
taybetmendîyên jîna xelkê, þoleke wek “Pêdagirîye” kesek ku pê pêdagirîyê
mijûlî þolekêye, nagehîte amancekê bi navê pêdagirîyê, belke rêkek
taybete bo cî înana þolê helbijarîye. Bextewerî jî bi vê qîyasê rêkeke
bo berewrû bûn û mijûl bûn bi xebatên cur be cûre jînê ye. Eger
kesek bi curekî xasm, mijûlî xebatê bît, mirov diþêt bêjît ku ew
bextewere. Jîyan çiqasî dirêj be jî, li dem û gavên kurt pêk hatîye
û eger em têbikoþin ku dem û gavên vê gavê bi baþî rabiborin, emê
bibînin me demek dirêj bi baþî, xwedê girawî, bextewerane rabihorandîye.
Dema mirov li felsefê cur be curda ilmê “exlaq” dixwene digel gelek bîr
û bawirê cure cureye zana û fîlsofan berewrû dihît ku bi piranî dijî
hevin. Îca kîþk rast û cîyê bawirî pêkirinêye ku em ewê bixebitînin
ça xwe li rêka bextewerîyê da, keyfxweþ û serfiraz bibînin? Bo giheþtin
bi vê hindê dibît em dest ji “teqez Bawirî” û dîtina cure jînekê
bo hemû kesê bikêþin û evê hindê bizanin ku her kesek rêkekê da diþêt
bigehîte bextewerîyê. |
Em
neþên vebir li ser lêwarê êmine jînê baxivin, belke tinê kesek diþêt
basa belayên bahozê biket ku çobîte behrê. Hindî hemû cure mirovan,
renge jîna baþ hebe û eger mirova tinê reftarek nawendî hebin, dê
bextewer bin. Çunku bextewerîya mirova li çarçêwa exlaq, raçav kirina
serhemda xwe bûn û nawgînêda ye. Bes miro dibît serhemda xwe bilivît,
yanî bo giheþtin bi nawgînê dibît nabeyna reje û bêrejetîyê
bixebitin. Hindek kesa bawirî bi nasîna tewaye hel û merca bo giheþtin
bi serketin û bextewerîyê hene, lê nizanîn dibît ferqê danêne
nabeyna kiryarê ku “bi dil” û “nejdil” cî tên.
Nabît
mirov medh yan lomê li kesekê biket ku kiryarê wî/ê li ber tênegiheþtina
wî/ê ye. Reftarê exlaqî bi curekî tam girêdayî bi têgiheþtina exlaqîye.
Ber vê hindê hemû kes diþêt hivîdar bît ku bigehîte wê çendê. Çunku
ya pêtiwî têgiheþtina eqlanî ji rastîyên webire exlaqî nîne, belke
curek hikmeta kiryarî û seha hewcetî bi serhemda xwe bûnê ye. Ji layê
dî nasîna tewaw hel û merca bi wateya nasîna baþî û xirabîyê ye.
Eger em baþîyê biken û xwe li nebaþîyê biparêzin nabîte sebebê
reftarek exlaqî ku li fezîletê bihasilît û tim jînekî bextewerane dû
xwera hebît. Renge em nebaþîya ku naxazin biken û baþîya ku dilxaze
neken. Bo kirina þolekê, tinê nasîna ewa ku dibît bête kirin bes nîne,
belke curek haj xwe bûn jî wek zimaneteke bo cî înana wê þolê pêtiwîye.
Bo wêne hemû mirovê cigare kêþ dizanin ku cigarê bo silametîyê zerer
heye, lê dikêþin. Pro. Barnadê navdar ku sî sala berî nihe ewilîn
cerahîya pev dirûna dilikê bi serketin cî îna, li simînarekê da ku li
ser zererê cigarê taxivt, he paþ tewa kirina axivtina xwe cigareyek
helkir û kêþa, ku hate lome kirin û kete ber pirsê piþka zore xebergêra.
Lê di bersiv da got: “Eger beþer tinê wê bikên ya ku bi xwe dizanin,
dê dunya bibîte biheþt.”
------------------------------
*
Ev gotare ya hêja “Ferîburz Dercezî”ye ku li hejmara 15ê ya rojnama
“Azadigan”da bi farsî belaw bûye.