GEL DIVÊ JI ÇI BAWER BIKE Û BAWERÎYA XWE BI K’Ê BÎNE? 

Ezîz ê Cewo

Van demên dawîyê r’ayedarên K’omara T’irkîyayê (K’T’) li pey hev daxuyanîyê balk’êş didin. Heya serekwezîrê K’T’ R. Erdoxan di parlamênta welatê xwe da bi heyeta PCD (DTP) r’a hevdîtin pêk anî. Hate gotin, ku li ser çaresrerîya pirsgirêka k’urd axivîne, gotine, ku divê xwînr’ijandinê r’awestînin, divê êdî dayîk negirîn, ku hêvî û bawerîya wan heye… Tiştne baş in, eger di praktîkê da pêk bên. Mirov dixwaze bawer bike, lê bawerî bi wan naê. Gotineke gel heye, dibêjin: „Maragestîyan ji k’êşa weris  ditirsin!“ Lê dîsa jî mirov dikare tiştekî bibêje, armanca wan çi dibe, bila bibe, ev bûyerên dawîyê, daxuyanîyên r’ayedarên t’irk her tiştekî ji k’urdan û cîhanê r’a dibêjin- ew êdî nikarin pirsgirêka k’urdî veşêrin. Û demek a kurt jî wê derbaz bibe, ewê bigihîjin wê bawerîyê, ku bi gotênên gulover û guhartinên kosmêtîk wê êdî nikaribin k’urdan bixapînin…

… Belê, îro di Welêt da r’ewşek a wisa derk’etye holê, ku hinek bawer nakin, hinek jî ji bûyeran bawer dikin, lê bawerîya wan bi dewletê naê. Eger deh sal berê hinekan bigota, ku wê tiştekî wisa bibe, wê t’u kesî bawer nekira. Lê bûyer li ber ç’avan in. Heya, dibe ku di bin  heyecana bûyerên vê demê da, hinek serxweş jî bûne, û r’ewşa 15-20 sal berê ji bîra wan jî çûye. Çi bikî,   t’aybetmendîya  mirovan wisa ye: qencî û xirabîyan zû ji bîr dikin…

Hem di nav me- k’urdan da, hem jî dervayî me hinek dipirsin: 

-K’urd divê ji van daxuyanîyan bawer bikin, an-na?

Ez dibêjim, pirsdanîneke bi vî  şêwazî  bi serê xwe ne r’ast e.

Belê, k’urd divê bawer bikin. Lê ew divê ji hêza gelê xwe, t’evgera xwe ya  r’izgarîxwaz û r’êberîya net’ewî bawer bikin.  

Dibe ku p’ejirandina pirsgirêka k’urdî di çavên hinekan da gaveke mezin bê xuyanê (tuyê bêjî, dema wana hebûna gelê k’urd nedip’ejirand, êdî gel t’unebû û bi îradeya xwe ya net’ewî hebûna xwe li wan ferznedikir!). Baş tê zanîn, ku heya bigihîje vê astê, gelê k’urd  têk’oşîneke nebînayî daye, ji bo doza  net’ewî bi dehhezaran p’akrewanên me çê bûne, di girtîgehên K’T’ r’a bi dehhezaran girtîyên siyasî derbaz bûne, bi hezaran gund û şênîyên welatê me hatine û tên şewitandin û wêrankirin, r’êberê gelê kurd hê jî dîl e di destê dewleta dagirker da.   

Gelê me baş dizane, ku îro çi gav jî ji hêla dewleta t’irk va tên avîyin, hemû jî di bin bandora t’evgera net’ewî ya gelê k’urd da pêk tê. Ya girîng ew e, ku t’u kes wan tiştan wek  mînaka dilp’akîya wan, an jî wek qencîyekê nebîne. Gelê k’urd hebûna xwe, mafdarîya xwe bi lehengîya xwe, bi têkoşîna dot û lawên xwe yên hêja, bi serhildan û berxwedana zar’okên hevtsalî heya kal û pîrên hevtêsalî daye p’ejirandin.    

Her çi jî hebe, di nav gelê me da t’u kes bi vekirina têlêvîzîonek a bi zimanê k’urdî, bi veger’andina navên wargehan ên kevn,  bi p’ejirandina pirsgirêka k’urdî wê neê xapandin. Di K’omarê da gelê k’urd jî bi xwezayî divê xwedî wan hemû mafan be, yên ku p’ara gelê t’irk  derk’etine, lewra ku ew yek ji netewên bingehîn e, yên ku ew k’omar damezirandine..

An- na, ji hêlekê va çîyayên K’urdistanê bi şênî û wargehan va didin ber bombeyan,  r’êberê gelê k’urd bir’êz Abdullah Ocalan di girtîgehê da dihêlin, hê jî di Destûra bingehî da t’u mafekî gelê k’urd nîne, heya ew wek net’ew  jî naê p’ejirandin, ji hêla din va  r’ayedarên K’T’ ên here bilind van daxuyanîyan didin! Ji kîjanê bawer bikî? Ji wê, ku hê jî pirsa efûyê tînin r’ojevê, an çareserîya pirsgirêkê dispêrin wezîrê k’arê hindur’, ango,  dixwazin  pirsgirêkê bi rêbazên polîsî çareser bikin? (Dema  r’ayedarên K’omarê di derbarê efûyê da diaxivin, divê di derbarê efûyekê ji bû dewleta t’irk biaxivin, ya ku ji bo sucê li hemberî gelan kirî divê lêborîna xwe ji nûnerên wan bixwazin. Û wê demê gelê k’urd jî dikare binihêre, k’a  ewê wan efû bike, yan- na.)

A, li vir xwe bi xwe dertê holê, k’a gelê k’urd k’engê dikare ji dewletê bawer bike:

-eger bi Destûra bingehîn bê misogerkirin, ku K’omar ji du gelên sereke - t’irk û k’urdan pêk tê, ku zimanê k’urdî zimanê K’omarê yê fermî yê duyem e, ku mafên gelên t’irk û k’urd, her weha  ereb, hûnan, asorî û yên din weke hev in;

-eger r’êberê gelê k’urd bir’êz Abdullah Ocalan serbest bê berdan, hemû mafên wî lê bên veger’andin û ji bo çareserîya pirsgirêka k’urd  ew  muhatab bê girtin;

- eger opêratsîonên leşkerî  li K’urdistanê bên r’awestandin, gund û şênîyên wêrankirî û şewitandî jinûva bên avakirin, p’enaber li warên xwe bên vegerandin;

Û eger ev hemû pêk bên, wê êdî pêwîstî bi şer’ê çekdarî nemîne, hemû dot û lawên gelê k’urd, ên ku bi neçarî li dijî zulm û zora r’êjîmê ç’ek hildane û hilk’işyane çîyan, wê veger’in gund û bajarên xwe û beşdarî jiyana aştî bibin (Û ji bo vê jî dewlet divê hemû merc û derfetan biafirîne).

Yan- na!...

Li şûna peynivîsarê: 

Sala 2004-an di p’aytext Amedê da konfêransa navnetewî pêk dihat, û ez jî yek ji beşdarên wê bûm. Dema r’asthatinek a bi gel r’a welatp’arêzekî serpêhatî-bûyarek ji min r’a got. Ew serpêhatî wê tucar ji bîra min neçe, lewra ku ew girêdana gel bi doza nat’ewî,  t’evgera azadîxwaz û  r’êberê wê r’a formûle dike. Di vê serpêhatîyê da her tişt hatye gotin, êdî pêwîst jî nake, ku mirov nirxandinên siyasî yên dûr û dirêj bike.

Weha, ev serpêhatîya biçûk, lê p’ir bi wat’e:  

„Dibêjin, dawîya salên 1990 serekfermandarîya art’êşa K’T’  name- fermanekê ji fermandarên wan p’arleşkeran r’a dişîne, yên ku di K’urdistanê da cî-war bûne. Di wê fermanê da tê xwastin, ku ji bo gel bawerîya xwe bi memedçîkan bîne, û alîk’arîyê nede apoçîyan û wan di nav xwe  da nehewîne, divê leşker bi her awahî alîk’arîya gundîyên K’urdistanê bikin.

Û, dibêjin, piştî demekê, dema fermandarê qereqola helîkopteran di nav gundê k’urdan r’a berbi êwirgeha xwe diçe, zar’okek a 10-12 salî  bi girî  dike hewar-hêwarze:

- Dêya min k’etye ber zar’ê, gazî bijîşkan bikin,… bibin nexweşxaneyê!..

Fermandarê t’irk gazê dide ereba xwe, xwe bi êwirgehê r’a digihîne û fermanê dide balafrvanan:

-   Zû bikin,… şansekî baş k’etye destê me, …bi halîkopterê di hewşa wan da daynin, jina di ber zar’ê da lê syar bikin û bibin nexweşxaneya navçeyê! 

Dibêjin, dema ku leşker dik’evin bin milê bûkê, dibin ber derê helîkopterê, ew destê xwe bilênd dike û diqîre:

-Bijî Serok Apo!

Leşker dest ji milê wê berdidin (û ew jorda tê xarê) û bi hêrs jê r’a dibêjin:

- Keça…, ma em bên hewara te, û tu jî bibêjî: -Bijî Serok Apo, erê!?

-Erê lê, - jina ciwan li wan vedigerîne,- bila Serok Apo nînbûye, weê hîç li alîyê min da nenihêr’ya!

çapkirin